ITAKOモンゴル語辞書

科学・技術 基礎科学 生物学

細胞生物学用語集

細胞の構造・遺伝・はたらきに関するモンゴル語用語を日本語・英語とともに分類して一覧表示しています。

細胞構造・小器官 Эсийн бүтэц ба органелл 112 遺伝・分子生物学 Удамшил ба молекул 30 細胞のプロセス Эсийн үйл явц 18 その他 Бусад 236

細胞構造・小器官 Эсийн бүтэц ба органелл 112

1

эс

cell

the basic structural, functional, and biological unit of all known organisms

 2

бөөм

nucleus

Бөөмийн бүрхүүл, бөөмийн шүүс, хроматин, бөөмхөн, зэргээс бүтсэн эсийн бүтцийн нэг чухал хэсэг

 3

цитоплазм

cytoplasm

Эсийн бөөмөөс гадагш бүрхүүл хүртэл дотоод хөндийг дүүргэн оршдог эсийн оршихуун, органиодыг байрлуулсан хагас шингэн орчин /эсийн шүүс

 4

эсийн мембран

cell membrane

a biological membrane that separates the interior of all cells from the outside environment

 5

митохондри

mitochondrion

Эсэд ГФА, нуклейн хүчил нийлэгжүүлдэг, эрчим хүчний төв болсон органиод

 6

рибосом

ribosome

Эсэд уураг нийлэгжүүлэх төв болсон органиод

 7

эндоплазмын тор

endoplasmic reticulum

Уураг, өөх, тос, нүүрс усыг өөр дээрээ нийлэгжүүлэн эсийн бусад органиод руу тор сувгаараа зөөвөрлөж өгдөг органиод

 8

гольджийн аппарат

Golgi apparatus

① Alternative name for the Golgi complex

 9

лизосом

lysosome

Эсэд гаднаас орж ирсэн шиж тэжээлийн бодисыг боловсруулах үүрэгтэй органиод

 10

вакуоль

vacuole

a space or vesicle within the cytoplasm of a cell, enclosed by a membrane and typically containing fluid

 11

хлоропласт

chloroplast

Ногоон өнгийн будагч бодис бүхий мөхлөг /навчны эсэнд байдаг/

 12

эсийн хана

cell wall

Ургамлын эсийн гаднах зузаан бүрхүүл.

 13

цитоплазмын тулгуур

cytoskeleton

a microscopic network of protein filaments and tubules in the cytoplasm of many living cells

 14

уураг

protein

large biomolecules consisting of one or more long chains of amino acid residues

 15

АТФ

ATP; adenosine triphosphate

a complex organic chemical that provides energy to drive many processes in living cells

 16

нуклеосом

nucleosome

a structural unit of a eukaryotic chromosome

 17

гистон

histone

Нуклеосомын бүтцэд оролцдог уураг

 18

прокариот

prokaryote

Жинхэнэ бөөм байхгүй, энгийн бүтэцтэй эс

 19

эукариот

eukaryote

Жинхэнэ бөөмт /эс/, амьд биес

 20

интерфаз

interphase

the resting phase between successive mitotic divisions of a cell

 21

профаз

prophase

Эсийн бөөмийн тодорхой өөрчлөлтөөс эхлэн бөөмийн бүрхүүл бүрэн уусах хүртлэх эсийн митоз хуваагдлын анхны шат

 22

метафаз

metaphase

the second stage of cell division, between prophase and anaphase

 23

анафаз

anaphase

Хроматид буюу хромосомууд коньюгацид орж дуусан аажмаар эсийн хоёр туйл руу салах митоз хуваагдлын 3-р шат

 24

телофаз

telophase

Анафазаас интеркинезд шилжих эсийн хуваагдлын завсрын шат бөгөөд шинээр үүсч буй 2 эсийн бөөмийн бүрхүүл бий болж тусгаар 2 эс хэлбэрээр бүрэн олдог.

 25

центриоль

centriole

a minute cylindrical organelle near the nucleus in animal cells, occurring in pairs and involved in the development of spindle fibers

 26

центромер

centromere

Эсийн митоз, мейоз хуваагдлын үед хромосомыг эсийн туйл руу чиглүүлэгч хромосомын хэсэг /өөрөөр түүнийг хромосомын гурви гэнэ

 27

теломер

telomere

a compound structure at the end of a chromosome

 28

рецептор

receptor

an organ or cell able to respond to light, heat, or other external stimulus

 29

лигэнд

ligand

a molecule that binds to another (usually larger) molecule

 30

эсийн ялгаран хөгжил

cell differentiation

the process by which a less specialized cell becomes a more specialized cell type

 31

үүдэл эс

stem cell

an undifferentiated cell of a multicellular organism which is capable of giving rise to indefinitely more cells of the same type

 32

пиноцитоз

pinocytosis

/уух/ Хоол тэжээлийн зүйл уусмал байдлаар эсийн дотор нэвчин орох үзэгдэл

 33

мембраны потенциал

membrane potential

the difference in electric potential between the interior and the exterior of a biological cell

 34

ион суваг

ion channel

pore-forming membrane proteins that allow ions to pass through the channel pore

 35

аквапорин

aquaporin

integral membrane proteins that serve as channels in the transfer of water

 36

пероксисом

peroxisome

a small organelle present in the cytoplasm of many cells, which contains the reducing enzyme catalase and usually some oxidases

 37

цитозоль

cytosol

Эсийн дотод орчныг дүүргэж байгаа шингэн

 38

микросуваг

microtubule

microscopic hollow tubes made of alpha and beta tubulin that are part of the cell's cytoskeleton

 39

микрофиламент

microfilament

protein filaments in the cytoplasm of eukaryotic cells that form part of the cytoskeleton

 40

завсрын филамент

intermediate filament

cytoskeletal components found in the cells of many animal species

 41

центросом

centrosome

an organelle that is the main place where cell microtubules are organized

 42

сормуус

cilia

short microscopic hairlike vibrating structures found in large numbers on the surface of certain cells

 43

шилбүүр

flagella

slender threadlike structures, especially microscopic appendages that enables many protozoa, bacteria, spermatozoa, etc. to swim

 44

хуурмаг хөл

pseudopodia

temporary protrusions of the surface of an amoeboid cell for movement and feeding

 45

нягт холбоос

tight junction

specialized connection of two adjacent animal cell membranes such that the space usually lying between them is absent

 46

десмосом

desmosome

a structure by which two adjacent cells are attached, formed from protein plaques in the cell membranes linked by filaments

 47

завсарт холбоос

gap junction

specialized intercellular connection between a multitude of animal cell-types that directly connect the cytoplasm of two cells

 48

плазмодесм

plasmodesmata

narrow threads of cytoplasm that pass through the cell walls of adjacent plant cells and allow communication between them

 49

эсийн гадуурх матриц

extracellular matrix

a three-dimensional network of extracellular macromolecules that provide structural and biochemical support to surrounding cells

 50

интегрин

integrin

proteins that function mechanically, by attaching the cell cytoskeleton to the extracellular matrix, and biochemically, by sensing whether adhesion has occurred

 51

фибронектин

fibronectin

a high-molecular weight glycoprotein of the extracellular matrix that binds to membrane-spanning receptor proteins called integrins

 52

коллаген

collagen

Арьсны холбогч эдийн уураг

 53

протеогликан

proteoglycan

proteins that are heavily glycosylated and occur in the extracellular matrix

 54

дохио дамжуулалт

signal transduction

the process by which a chemical or physical signal is transmitted through a cell as a series of molecular events

 55

хоёрдогч элч

second messenger

molecules that relay signals received at receptors on the cell surface — such as the arrival of protein hormones, growth factors, etc. — to target molecules in the cytosol and/or nucleus

 56

уураг киназа

protein kinase

a kinase enzyme that modifies other proteins by chemically adding phosphate groups to them

 57

уураг фосфатаза

protein phosphatase

an enzyme that removes a phosphate group from the phosphorylated amino acid residue of its substrate protein

 58

G-уураг

G-protein

a family of proteins that act as molecular switches inside cells, and are involved in transmitting signals from a variety of stimuli outside a cell to its interior

 59

цикл-АМФ

cyclic AMP

a second messenger important in many biological processes

 60

аутофаги

autophagy

the natural, regulated mechanism of the cell that disassembles unnecessary or dysfunctional components

 61

некроз

necrosis

the death of most or all of the cells in an organ or tissue due to disease, injury, or failure of the blood supply

 62

эсийн хөгшрөлт

cell senescence

a phenomenon characterized by the cessation of cell division

 63

эсийн олшрол

cell proliferation

the process that results in an increase of the number of cells, and is defined by the balance between cell divisions and cell loss through cell death or differentiation

 64

эсийн шилжилт хөдөлгөөн

cell migration

a central process in the development and maintenance of multicellular organisms

 65

эсийн туйлшрал

cell polarity

asymmetry in cell shape, protein distributions and any cell function

 66

химотаксис

chemotaxis

movement of a motile cell or organism, or part of one, in a direction corresponding to a gradient of increasing or decreasing concentration of a particular substance

 67

эндосом

endosome

a membrane-bound compartment inside eukaryotic cells

 68

фагосом

phagosome

a vesicle formed around a particle engulfed by a phagocyte via phagocytosis

 69

аутофагосом

autophagosome

a spherical structure with double layer membranes that is the key organelle in autophagy

 70

тонопласт

tonoplast

the cytoplasmic membrane surrounding a vacuole, separating the vacuolar contents from the cell's cytoplasm

 71

бөөмийн бүрхүүл

nuclear envelope

Кариолемм үгийг харна уу.

 72

бөөмийн сүв

nuclear pore

a protein-lined channel in the nuclear envelope that regulates the transportation of molecules between the nucleus and the cytoplasm

 73

бөөмхөн

nucleolus

Уураг, РНХ-ийн цогц бүхий бөөмийн бүрэлдэхүүн хэсэг бөгөөд мембрангүй. Бөөмхөнд р-РНХ нийлэгжиж хуримтлагддаг. Хуваагдалд ороогүй эсийн бөөмд үзэгдэнэ.

 74

бөөмийн шүүс

nucleoplasm

a type of protoplasm, and is enveloped by the nuclear envelope

 75

хроматид

chromatid

each of the two threadlike strands into which a chromosome divides longitudinally during cell division

 76

кариотип

karyotype

the number and visual appearance of the chromosomes in the cell nuclei of an organism or species

 77

бөөм /эсийн/

nucleus

① The control center of a cell containing genetic information

 78

плазмын мембран

plasma membrane

① The semipermeable membrane surrounding the cytoplasm of a cell

 79

гөлгөр ЭТ

smooth endoplasmic reticulum

① ЭТ = эндоплазмын тор (endoplasmic reticulum) ⮚ Type of ER without ribosomes

 80

барзгар ЭТ

rough endoplasmic reticulum

① ЭТ = эндоплазмын тор (endoplasmic reticulum) ⮚ Type of ER with ribosomes attached

 81

микровилл

microvillus

① Microscopic cellular membrane protrusions that increase the surface area

 82

гольджийн комплекс

Golgi apparatus

Италийн эрдэмтэн Гольдж анх эсээс шүүсэн. Шим тэжээлийн бодисыг бусад органиодод тарааж өгдөг органиод

 83

везикул /цэврүү/

vesicle

① Small membrane-bound transport structure within a cell

 84

централь

centrosome

① Structure that organizes the microtubules of the cell

 85

вакуоль /хоосовч/

vacuole

① Membrane-bound fluid-filled space within a cell

 86

эсийн үндсэн сийвэн

cytosol

① The liquid component of cytoplasm excluding organelles

 87

Грегор Мендель

Gregor Mendel

① Austrian monk and scientist who discovered the basic principles of heredity

 88

дискрет процесс

discrete process

① A process occurring in distinct, separate stages

 89

гинжин бүтэц

chain structure

① Linear arrangement of molecules in a polymer

 90

хамжаа зарчим

complementarity principle

① [TEMP-CAT] Principle of base pairing in DNA (A-T, G-C)

 91

байгалийн шалгарал

natural selection

① The process whereby organisms better adapted to their environment survive and reproduce more successfully

 92

эрлийзжүүлэлт

hybridization

① The process of breeding plants or animals of different varieties to create a hybrid

 93

Жэймс Ватсон

James Watson

① American molecular biologist who co-discovered the structure of DNA

 94

Франсис Крик

Francis Crick

① British molecular biologist who co-discovered the structure of DNA

 95

Рентген кристаллографчлал

X-ray crystallography

① [TEMP-CAT] Technique used to determine the atomic and molecular structure of a crystal

 96

дупликац

duplication

① The replication of part of a chromosome

 97

Менделийн хуулиуд

Mendel's laws

① Principles of inheritance formulated by Gregor Mendel

 98

гомозигот

homozygous

① Having identical alleles for a single trait

 99

гетерозигот

heterozygote

Бие үр удамдаа шинж тэмдгийн салалт үзүүлдэг биес буюу янз бүрийн гамет төрүүлдэг эрлийз бодгалиуд

 100

фенотип

phenotype

Тухайн бие махбодийн гадаад, дотоод бүх тэмдгийн нийлбэр

 101

Менделийн нэгдүгээр хууль

Mendel's first law

① Law of segregation - states that each inherited trait is defined by a gene pair that separates during reproduction

 102

аденин (А)

adenine

① Nitrogenous base found in DNA and RNA

 103

тимин (Т)

thymine

① Nitrogenous base found in DNA

 104

гуанин (Г)

guanine

① Nitrogenous base found in DNA and RNA

 105

цитозин (Ц)

cytosine

① Nitrogenous base found in DNA and RNA

 106

рибоз

ribose

① Five-carbon sugar that is a component of RNA

 107

фосфат

phosphate

① Phosphorus-containing group in nucleotides

 108

урацил

uracil

① Nitrogenous base found in RNA but not in DNA

 109

эукариот эс /бөөм бүхий эс/

eukaryotic cell

① Cell with a true nucleus and membrane-bound organelles

 110

прокариот эс /бөөмгүй эс/

prokaryotic cell

① Cell without a true nucleus or membrane-bound organelles

 111

хувьсал /эволюци/

evolution

① Process of change in the heritable characteristics of biological populations

 112

Дарвины хувьсалын сургааль

Darwin's theory of evolution

① Scientific theory proposed by Charles Darwin explaining the mechanism of evolution

遺伝・分子生物学 Удамшил ба молекул 30

113

днх

DNA

Дезоксирибонуклейн хүчил. Аденин, гуанин, цитозин, тимин хэмээх азотлог суурь дезоксирибоз хэмээх нүүрс ус, фосфорын хүчлийн үлдэгдэл агуулсан эсийн бөөм ба митохондри, пластидад байх органик хүчил, эсийн удамшлын мэдээлэл агуулагч юм

 114

РНХ

RNA; ribonucleic acid

a nucleic acid present in all living cells

 115

хромосом

chromosome

Бие махбодын бүх шинж тэмдгийг тодорхойлогч генүүдийг агуулсан эсийн бөөм дэх савханцар бие /удамшлын материал

 116

ген

gene

Хромосомд байрлаж байгаа удамшлын мэдээллийг дамжуулагч, тодорхой шинж тэмдэг нөхцөлдүүлдэг үйл ажиллагааны нэгж

 117

фермент

enzyme

Нийлмэл бодисыг богино хугацаанд задлах чадвартай, өвөрмөц бүтэцтэй

 118

хроматин

chromatin

Бөөмийн хуваагдлын үед материал хромосом үүсгэгч

 119

экспресси

expression; gene expression

the process by which information from a gene is used in the synthesis of a functional gene product

 120

геномын ДНХ

genomic DNA

the DNA found in the chromosomes within the nucleus of a cell

 121

удамзүй судлал /генетик/

genetics

① Scientific study of genes and heredity

 122

удамшил

heredity

Биеийн бүтэц, үйл ажиллагааны онцлог байдлыг өвгөөс үр төлд дамжуулан хадгалах бүх амьд биесийн нийтлэг шинж чанарыг хэлнэ.

 123

Дезоксирибонуклейн хүчил /ДНХ/

deoxyribonucleic acid

① DNA, the genetic material in humans and almost all organisms

 124

нуклеотид

nucleotide

Нуклейн хүчлийн мономер азотлог суурь, нүүрс ус, фосфорын хүчлээс бүтнэ/

 125

хос хэлхээ бүхий спираль /хос-мушгиа загвар/

double helix

① The structure of DNA resembling a twisted ladder

 126

генетик код

genetic code

Уургийн амин хүчил бүрд тохирох ДНХ-ийн азотлиг сууриудын дараалсан гурвал

 127

мэдээллийн РНХ

messenger RNA

① mRNA, carries genetic information from DNA to ribosomes

 128

тээврийн/ зөөврийн РНХ

transfer RNA

① tRNA, carries amino acids to ribosomes during protein synthesis

 129

рибосомын РНХ

ribosomal RNA

① rRNA, forms part of the structure of ribosomes

 130

дискрет /бүхэл/ удамшил

discrete inheritance

① Inheritance pattern where traits are inherited in distinct units

 131

аллель

allele

① Alternative forms of a gene that arise by mutation

 132

генотип

genotype

тухайн бие махбодийн бүх генүүдийн нийлбэр /заримдаа зөвхөн судалж буй нэг, хоёр аллель генийн нийлбэрийг хэлнэ

 133

давамгайлагч

dominant

① Allele that masks the effect of a recessive allele

 134

рецессив

recessive

① Allele whose effect is masked by a dominant allele

 135

генийн сан /геном/

genome

① The complete set of genes or genetic material in an organism

 136

Рибонуклейн хүчил /РНХ/

ribonucleic acid

① RNA, involved in protein synthesis and other cellular processes

 137

нуклейн хүчил

nucleic acid

Бөөмийн хүчил

 138

азотлог суурь

nitrogenous base

① Chemical structures that form part of nucleic acids

 139

РНХ полимераз

RNA polymerase

① Enzyme that synthesizes RNA from a DNA template

 140

мутац

mutation

① Change in the DNA sequence of an organism

 141

хромосомын мутац

chromosomal mutation

① Alteration in chromosome structure or number

 142

хүний геном төсөл

Human Genome Project

① International scientific research project to determine the base pairs in human DNA

細胞のプロセス Эсийн үйл явц 18

143

митоз

mitosis

Эсийн хромосом онцгой их өөрчлөлт орж профаз, метафаз, анафаз, телофаз гэсэн үе шатуудыг дамжин биеийн эс үүсэх шууд бус хуваагдал

 144

мейоз

meiosis

Бэлгийн эсийн хуваагдлын хэлбэр.

 145

бодисын солилцоо

metabolism

Амьд биед энгийн бодисоос нийлмэл бодисууд бий болох эсэргээр нийлмэл бодис энгийн нэгдлүүд болж задрах үйл явц.

 146

диффузи

diffusion

the spreading of something more widely

 147

осмос

osmosis

a process by which molecules of a solvent tend to pass through a semipermeable membrane

 148

идэвхтэй зөөвөрлөлт

active transport

the movement of ions or molecules across a cell membrane into a region of higher concentration, assisted by enzymes and requiring energy

 149

идэвхгүй зөөвөрлөлт

passive transport

a movement of ions and other atomic or molecular substances across cell membranes without need of energy input

 150

эндоцитоз

endocytosis

Эсэд бодис нэвтрэх

 151

экзоцитоз

exocytosis

a process by which the contents of a cell vacuole are released to the exterior through fusion of the vacuole membrane with the cell membrane

 152

апоптоз

apoptosis

the death of cells which occurs as a normal and controlled part of an organism's growth or development

 153

эсийн мөчлөг

cell cycle

the series of events that take place in a cell leading to its division and duplication of its DNA

 154

цитокинез

cytokinesis

Цитоплазмын хуваагдал

 155

эсийн дохиолол

cell signaling

part of a complex system of communication that governs basic cellular activities

 156

транскрипци

transcription

Тухайн генд хадгалагдсан уургийн бүтцийн тухай /хуулбарлах мэдээлэл РНХ-д шилжин хуулбарлагдах процесс

 157

трансляци

translation

Генээс РНХ-д хуулбарлагдсан мэдээлэл, рибосомд нийлэгжиж буй уургийн шүвтэн хүчлийн дэс дараалалд шилжин биелэх процесс

 158

фагоцитоз

phagocytosis

/залгих/ Эсийн дотор хоол тэжээлийн жижиг хэсгүүд нэвчин орох үзэгдэл

 159

эргэх /хөрвөх транскрипц/

reverse transcription

① [TEMP-CAT] Process of making DNA from an RNA template

 160

уургийн нийлэгжилт

protein synthesis

① Process by which cells build proteins

その他 Бусад 236

161

‘нөхөн гүйцээсэн’ нуклеотидууд

complementary nucleotides

① Nucleotides that form base pairs in DNA (A-T, G-C)

 162

m- phx

messenger RNA

Мэдээллийн РНХ

 163

аберраци

chromosomal aberration

Хромосомын мутаци, хромосомын гэмтэл, хромосомын бүтцэд гарах өөрчлөлт

 164

автолиз

autolysis

Эсийн болон бие махбодын байгууламжийн хэсэг нь физиологийн үйл ажиллагааны явцад өөрөө аяндаа алга болох үйл явц

 165

автополиплоид

autopolyploid

Хоёр ба түүнээс дээш дахин нэмэгдэж буй хромосом нь нэгэн зүйлд хамрагдахыг хэлнэ

 166

авторепликаци

self-replication

Амьд биеийн нөхөн төлжилт, нөхөн үйлдвэрлэл

 167

агглютинаци

agglutination

Цус бүлэгнэхийг дэмждэг наалдуулагч бодис

 168

агглютиноген

agglutinogen

Цусны улаан эсэд байдаг.

 169

акросон

acrosome

Акросома. Эр бэлгийн эсийн толгойн хэсэг

 170

акроцентр

acrocentric chromosome

Центромер нь хромосомын аль нэг үзүүрт байрласан савханцар хромосом

 171

алециталь

alecithal

Өндгөн эсэндээ шар уураггүй бие

 172

аллель ген

allele

Тодорхой шинж тэмдгийн хувилбаруудыг нөхцөлдүүлж, гомологи хромосомын ижил локуст байрладаг хос ген

 173

аллополиплоид

allopolyploid

2 өөр зүйлийн хромосом нийлэх үзэгдэл

 174

амитоз

amitosis

Эсийн шууд хуваагдал

 175

анаэроб амьсгал

anaerobic respiration

Амьд биес хүчилтөрөгчгүй, эсвэл хүчилтөрөгч маш дутмаг нөхцөлд чөлөөт хүчилтөрөгчийн оролцоогүй амьсгалах үйл ажиллагаа

 176

анеуплойд

aneuploid

Эс, эд болон бие махбодын хромосомын бүрдэл нэг юм уу хэд хэдэн хромосомоор нэмэгдэх юм уу дутагдах үзэгдэл

 177

антиген

antigen

Эсрэг төрөгч. Хүн, амьтны биед орж ирсэн харийн биес.

 178

антикодон

anticodon

3-РНХ-ийн орой дээр байрлах мРНХ-ийн кодоны эсрэг кодоныг хэлнэ.

 179

антител

antibody

Эсрэг бие. Амьд биед орсон гадны харь биесийг устган, уг биеийг өвчлөлөөс хамгаалдаг өвөрмөц уураг.

 180

анхдагч лизосом

primary lysosome

Гольджийн аппаратаас дөнгөж үүссэн лизосом.

 181

анхдагч овоцит

primary oocyte

Овогонид бодисын солилцооны анаболизмын процесс эрчимтэй явагдан өсөж томорсон эсийг хэлнэ.

 182

аутолизис

autolysis

Лизосомын ферментүүд эсэн эсээ задлан хөнөөх.

 183

аутолизосом

autolysosome

Хөгширсөн лизосом задарч, өөрийгөө шинэчлэх үзэгдэл.

 184

аутосинтез

autosynthesis

Өөрийгөө нийлэгжүүлэх үйл ажиллагаа.

 185

аутосом хромосом

autosome

Эр, эм биеийн аль алинд байдаг хромосом буюу биеийн хромосом

 186

ахроматин

achromatin

Эсийн төв болон хромосомыг холбосон үл будагдагч, нарийн утаслаг уургийн бодис.

 187

ацинус эс

acinar cell

Нойр булчирхайнаас ялгардаг, хоол боловсруулах фермент агуулсан эс.

 188

базофил буюу шигүү мөхлөгт эс

basophil or mast cell

Эсийн цитоплазмд том мөхлөгүүд орших ба цочруулын үйлчлэлээр задрахад үрэвслийг үүсгэх болон дархлааны урвалыг хянах үйлчлэлтэй эс

 189

бивалент

bivalent

Мейозын диплонемээс метафаз-1 хүртэл уртынхаа дагуу зэрэгцэн коньюгацид орж буй гомологи хос хромосом

 190

биеийн эсийн мутаци

somatic mutation

Биеийн эсийн хромосомын бүтэц болон тоонд гарах өөрчлөлт. Энэ нь тухайн эсээс хөгжин бүрэлдэж буй эрхтэнд өөрчлөлт оруулах ба удамшихгүй онцлогтой.

 191

бичил гуурс

microtubule

Бичил савханцар. Тубулин уургаас тогтох, 25 нанометр голчтой шулуун урт хөндий бортгонцор. Эсийн шилбүүр, сормуус, эсийн төвийн бүрэлдэхүүнд оролцоно.

 192

бичил орчин

microenvironment

Localised environmental conditions

 193

бичил утас

microfilament

Уургийн олон мянган молекул үзүүрээрээ холбогдсон нарийн бүтэц.

 194

бластодерм

blastoderm

Бластулын гадаргууг хэлнэ.

 195

бластомер

blastomere

Үр тогтсон өндгөн эс буюу зигот хуваагдаж, үүсэх анхны 2 эс.

 196

бластопор

blastopore

Амьтны хоёр давхраат хөврөлийн гадаад орчинтой харьцах сүв.

 197

бластоцель

blastocoel

Бластулын доторх хөндий.

 198

бластул

blastula

Нэг давхраат үр хөврөл.

 199

бэлгийн хромосом

sex chromosome

Эр, эм хүйсийг ялгаж өгдөг хромосом

 200

бүл ген

polygenes

Нэг шинж тэмдэг бүрдүүлэхэд оролцож байгаа генүүд.

 201

бөөмийн шингэн

nucleoplasm

Кариоплазм үгийг харна уу.

 202

вакоуль

vacuole

/хоос/ эсийн шүүс бүхий хөндий,эрдэс давс болон бусад шим нэгдлийг уусмал байдлаар агуулсан ургамалын эсийн эрхтэнцэр.

 203

вектор

vector

Нэг эсээс нөгөө эсд дамжих чадвартай богино хэмжээтэй ДНХийн молекул / Бактерийн эрлийз ДНХ /

 204

гадаад давхраа

ectoderm

Гаструлын гадна хана.

 205

гамет

gamete

Боловсорсон бэлгийн эс

 206

гаметогенез

gametogenesis

Эр, эм бэлгийн эс үүсэж, өсөж, ялгаран хөгжих үйл явц

 207

гаплоид хромосом

haploid chromosome

и тооны буюу хос бус тооны хромосом бөгөөд зөвхөн бэлгийн эсийн хромосом

 208

гастроцель

gastrocoel

Гаструлын дотоод хөндий

 209

гаструл

gastrula

2-3 давхраат хөврөл

 210

гаструляци

gastrulation

Гаструлын шат. Бластулаас хоёр, гурван давхраат хөврөл үүсэх үе шат

 211

ген клонинг

gene cloning

Ген шилжүүлэн суулгах үйл ажиллагаа

 212

генератив эс

generative cell

Үржлийн эс. Цэцэгт ургамлын гаплойд бүрдэлтэй бэлгийн эс

 213

генетик зураглал

genetic map

тухайн зүйлийн хромосом бүрт агуулагдаж буй генүүд, тэдний цэс дараалал хоорондын зайг илэрхийлсэн зураглал

 214

генийн давтамж

gene frequency

Популяцийн генийн сангийн нэгэн локус дахь бүх аллелийн дотор аливаа аллелийн эзлэх хувь хэмжээ

 215

генийн интогресс

gene introgression

Өөр өөр төрөлд багтах зүйлийн популяциудын хооронд явагдах генийн солилцоог хэлнэ

 216

генийн мутаци

gene mutation

Тодорхой нэг генийн бүтэц үйл ажиллагаанд гарсан өөрчлөлт

 217

геном

genome

Хромосомын гаплойд бүрдэл. Диплойд зүйлийн гаметад нэг геном, биеийн эсэд хоёр геном тус тус байдаг.

 218

гетерохроматин

heterochromatin

Эсийн хуваагдлын завсарт, өөрөөр хэлбэл интерфазад нягтарсан хэвээр хоцордог хромосомын хэсэг

 219

гибридом эс

hybridoma cell

Плазм эс ба хавдрын эсийг нийлүүлэн гаргаж авсан эс, олон тооны эсрэг биеийг үүсгэдэг, хуваагдаж үржих чадвартай эс

 220

гиперморфи мутаци

hypermorphic mutation

шинж тэмдэг хэвийн нормоос хэт хүчтэй хөгжсөн байдал

 221

гипертоник

hypertonic

Эсийн шүүсэн дэх концентраци их байвал гипертоник уусмал гэнэ.

 222

гипотоник

hypotonic

Эсийн шүүсэн дэх концентраци гаднах орчноос бага байх үеийн уусмал

 223

гомозигот бие

homozygote

шинж тэмдгийн салалт үзүүлдэггүй, шинж тэмдгээ цэврээр нь хадгалдаг бие бөгөөд тэдгээр нь зөвхөн нэг төрлийн гамет төрүүлнэ.

 224

гомологи хромосом

homologous chromosome

Хос хромосом

 225

гоносом

gonosome

Балгийн хромосом ХХ ба ХУ

 226

делеци

deletion

Хромосомын аль нэг хэсэг тасрах үзэгдэл

 227

деплазмолиз

deplasmolysis

Эс алдсан усаа эргүүлэн авч хэвийн байдалд орох үзэгдэл

 228

диакинез

diakinesis

Мейозын профаз 1- ийн сүүлийн шат. Хромосом эрчлэгдэн бүдүүрч тод будагддаг.

 229

диплоид хромосом

diploid chromosome

2 и тооны хромосом буюу биеийн эсийн хромосомын бүрдэл

 230

диплонем

diplotene

Коньюгацид орсон гомологи хос хромосомын хооронд хиазм үүсээд байгаа мейозын профаз 1-ийн шат. Хиазмын завсрын хэсэгт гомологи хромосомууд салж эхэлдэг

 231

днх лигаза

DNA ligase

Оказакийн хэрчмийг залгаж оёно.

 232

днх полимераза

DNA polymerase

ДНХ-ийн 5-3 руу тасралтгүй ажилладаг тул энэ гинжний нийлэгжил түрүүлж явагддаг бөгөөд түрүүлэгч гинж, 2 дахь гинж 3-5 руу нөгөө гинжнээс хоцорч явдаг учраас хоцрогч гинж гэнэ.

 233

днх-ийн код

DNA code

Аливаа мэдээллийг дамжуулахад хэрэглэх таних тэмдгийн иж бүрдэл

 234

днх-ийн кодон буюу триплет

DNA codon / triplet

гурвал/ Шүвтэн хүчил тус бүрийг таних төлөөлөл бүхий нуклеотидын гурвалыг хэлнэ.

 235

днх-ийн редупликаци

DNA replication

ДНХ-ийн молекул, хоёрчлогдон нийлэгжих процесс

 236

доминант шинж

dominant trait

сонгосон эвцэлдүүлгийн 1 үед дангаараа илрэх ноёлогч шинж

 237

дотоод давхраа

endoderm

Гаструлын дотор хана.

 238

дупликаци

duplication

Гомологи хромосом солилцох үед аль нэгнийх нь тодорхой хэсэг хоёрчлогдох үзэгдэл

 239

дээр дээрээсээ давхралдсан

overlapping scale structure

Layered arrangement of fiber scales

 240

жижигрэх хуваагдал

cleavage

Үр тогтсон өндгөн эс олон дахин хуваагдах үйл явц.

 241

зигонем

zygotene

Гомологи хромосомууд уртынхаа дагуу зэрэгцэн коньюгацид орж эхлэх мейозын профаз І-ийн үе

 242

зигот

zygote

Гаплойд тооны хромосомын бүрдэл бүхий бэлгийн эсүүд нийлж үүсгэсэн үр тогтсон өндгөн эс

 243

зрнх

transfer RNA

Зөөврийн РНХ

 244

зухроматин

euchromatin

Тухайн бие махбодийн гол гол шаардлагатай генүүдийг агуулсан хромосомын хэсэг. Эсийн хуваагдлын завсрын шатанд эухроматинал хромомертэй утсанцарын эрчлээ нь задарсан байна

 245

изолециталь

isolecithal

өндгөн эсэндээ шар уураг багатай бөгөөд тэр нь жигд тархсан бие

 246

иммиграци

ingression

Эсүүд нь шилжин давхарлах замаар гаструп үүсэх

 247

иммуноглобулин

immunoglobulin

Эсрэг биеийг үүсгэж, хамгаалах үүрэгтэй

 248

имплантаци

implantation

Умай нь нимгэн хөвсгөр ханатай бөгөөд үр хөврөлийг хүлээн авахад бэлэн болсон байх ба үр хөврөл нь түүнд шигдэн бэхлэгдэнэ.

 249

инвагинаци

invagination

Хотойлтын замаар гаструл үүсэх

 250

инверс

inversion

Хромосомын дунд хэсэг тасарч 180 градус эргэж байрандаа орох үзэгдэл

 251

индукцит мутаци

induced mutation

Зориудаар үүссэн мутаци

 252

инициаци

initiation

Транскрипцийн процесс эхлэх үе шат

 253

интеграл уураг

integral protein

Плазман мембраны бүтцэд өөх тосны молекулыг уургийн молекул нэвт сүлбэж байвал

 254

интеркинез

interkinesis

Эсийн хуваагдал дуусаж, дараачийн хуваагдал эхлэх хоорондын шат

 255

интрон

intron

Үл кодлогч хэсэг

 256

кариогами

karyogamy

Бөөм нийлэх процесс

 257

кариокинез

karyokinesis

Бөөмийн хуваагдал

 258

кариоплазм

karyoplasm

Бөөмийн шүүс буюу шингэн

 259

кинетохор

kinetochore

Эсийн хуваагдлын ээрүүл хэлбэрт биеийн утаслагт бэхлэгддэг хромосом дээрх уураглаг байгууламж бөгөөд хромосом салахад чухал үүрэгтэй.

 260

клонингийн арга

cloning method

Амьд биеийг хувилах арга / Долли нэртэй хонийг гарган авсан /

 261

кодоминант

codominance

Аллель генүүд гетерозигот биеийн фенотипэд хоёулаа нөлөө үзүүлэхийг хэлнэ.

 262

кодон

codon

Нэг амин хүчлийн тухай мэдээллийг болон уургийн нийлэгжлийг эхлэх ба дуусгах дохиог нууцлан хадгалдаг.

 263

комплементар зарчим

complementarity principle

Хамжаа сууриуд холбогдох /А-Т, Г-Ц/

 264

комплементарь генүүд

complementary genes

Хоёр доминант ген тус тусдаа нөхцөлдүүлэхгүй шинж тэмдгийг хамтдаа байхдаа тодорхойлох үзэгдэл

 265

крист

crista

Мёситохондрийн дотоод мембраны нугачаа

 266

кроссинговер

crossing over

Коньюгацийн үед гомолог хос хромосомууд ижил хэсгээ солилцох үзэгдэл

 267

лимфоцит

lymphocyte

Дархлааны үүрэгтэй цусны цагаан эсийн төрөл, дотроо Т болон В лимфоцит гэсэн 2 үндсэн төрөлтэй

 268

липтонем

leptotene

Урт нарийхан утсанцар хэлбэрт хромосом бүхий мейозын профаз 1-ийн шат

 269

локус

locus

Тухайн ген байрласан хромосомын хэсэг

 270

лонхонцор эс

rod cell

Нүдэнд байрладаг бүдэг гэрэл мэдрэгч лонх хэлбэртэй эс

 271

макрофаг

macrophage

Эдэд байрлах дархлааны үүрэгтэй залгиур эс

 272

маркер ген

marker gene

Вектор молекулд агуулагдах содон шинж мтэмдэг бүхий ген

 273

менделийн 1 хууль

Mendel's first law

Сонгосон эвцэлдүүлгийн 1 үед аль нэг шинж тэмдэг давамгайлах үзэгдэл /Давамгайллын хууль/

 274

менделийн 2 хууль

Mendel's second law

Рецессив /нуугдмал шинж тэмдэг нь эрлийзийн 1 үед огт алга болохгүй нуугдмал байдалд байх бөгөөд эрлийзийн 2 үед тодорхой тооны харьцаагаар 3:1 илрэн гардаг /шинж тэмдэг салах хууль/

 275

менделийн 3 хууль

Mendel's third law

Эвцэлдүүлгийн үед хос шинж тэмдэгүүд бие биенээсээ хамааралгүй чөлөөтэй хорших үзэгдлийг буюу аллель биш генүүд бие биенээсээ хамааралгүй удамших хууль гэнэ.

 276

метафаза

metaphase

Хромосом хамгийн тод ажиглагддаг эсийн митоз хуваагдлын шат. Энэ үед хромосомууд экватор дагуу байрлуулсан байна.

 277

метацентр хромосом

metacentric chromosome

Хос мөрт хромосом

 278

миофибрилл

myofibril

Булчингийн ширхэгийн дотор агуулагдах ашигч утаслаг уураг.

 279

молекул биологи

molecular biology

Аливаа бие махбодын бүтэц, тэдгээрт явагдаж буй үйл ажиллагааг молекулын түвшинд судалдаг.

 280

моногибрид солбицуулга

monohybrid cross

Зөвхөн нэг шинжээрээ ялгаатай 2 биеийг эвцэлдүүлэн нийлүүлэх арга

 281

моноклонал эсрэг бие

monoclonal antibody

Гибридом эсээс үүсдэг, ижил төрлийн, маш олон тооны эсрэг биеүд

 282

мононуклеар залгиур эс

mononuclear phagocyte

Залгиур эсүүд эмгэг төрөгчийг залгиж устгадаг ба харьцангуй удаан амьдардаг.

 283

моносом

monosomy

Аль нэг хромосом нь хос бус ганц биеийг хэлнэ. Ийм бие нь хромосомын диплоид бүрдлээс 1 хромосомоор дутуу буюу 2н-1 бие

 284

морганы хууль

Morgan's law

Нэг хромосомд байрласан генүүд хамтдаа удамших үзэгдэл. Үүнийг холбогдон /хам/ удамших үзэгдэл гэнэ.

 285

мутаген

mutagen

Мутаци үүсгэгч хүчин зүйл

 286

мутаци хувьсал

mutation

Амьд биесийн генотипийг буюу удамшлын материаллаг үндэс болсон ген, хромосомыг хөндөж, хувиргадаг хувьслыг хэлнэ.

 287

нарийн бүтэц

fine structure

Detailed internal organization

 288

нейрогли

neuroglia

Мэдрэлийн туслах үүрэгтэй эсүүд, түшиг тулгуур, тэжээл, хамгаалалтын үүрэг гүйцэтгэнэ.

 289

нейрон

neuron

Мэдрэлийн эс, мэдээлэлийг хүлээн авах, дамжуулах, хадгалах үүрэгтэй.

 290

нейтрофил

neutrophil

Мөхлөгт цагаан эсийн төрөл, залгиур эс

 291

неоморфи мутаци

neomorphic mutation

Шинж тэмдэг жирийн бус байдлаар хөгжиж тэр нь ямар нэг хэмжээгээр амьдрах чадварт нөлөөлөхийг хэлнэ.

 292

ноос, үсний уг

hair root

Base attachment point of fiber to follicle

 293

нуклисом

nullisomy

Аль нэг хос хромосом нд байхгүй бие махбодь. Иймд нуллисом хэлбэр нь 2n-2 тооны хромосомтой байна.

 294

овогенез

oogenesis

Эм бэлгийн эс үүсэх үйл явц

 295

овоцит

oocyte

Эм бэлгийн эс буюу өндгөн эс

 296

оказакийн хэрчим

Okazaki fragment

ДНХ хоёрчлогдоход үүсэх хэсэг хэсэг тасархайнуудыг хэлнэ.

 297

оператор

operator

Бүтцийн генүүдийн ажиллуулах эсэхийг шийддэг хэсэг

 298

оперон

operon

Нэг үүрэг гүйцэтгэх генийн хэд хэдэн бүлэг.

 299

органойд

organelle

Эсэд тодорхой үүрэг гүйцэтгэдэг эртэнцэр

 300

оршихуун

cell inclusion

Эсийн сийвэн дэх тогтвортой бүтэц бүхий шим бодисын молекулууд

 301

пахинем

pachytene

Гомологи хромосомууд коньюгацид орж зэрэгцэн байрлах мейозын профаз ІІ-ын шат. Энэ үед хромомер тод харагдана.

 302

пелликул

pellicle

Эсийн хэлбэр, дүрсийг хадгалагч бүрхүүл

 303

плазмид

plasmid

Өөрөө болон эзэн бактерийн хамт үржих чадвартай хромосом бус ДНХ-ийн цагираг хэлбэрт молекул

 304

плазмолиз

plasmolysis

Эс усаа алдахад плазм мембран хананаасаа хөндийрөх

 305

плазмт бүрхүүл /мембран /

plasma membrane

Хэлбэр, дүрсээ хадгалж чаддаггүй бүрхүүл

 306

пластид

plastid

Янз бүрийн өнгөт пасонг агуулсан ургамалын эсийн эрхтэнцэр

 307

плейтроп

pleiotropy

Нэг генд хэд хэдэн шинж тэмдэг нөхцөлдүүлэх генийн үйлчлэлийн хэлбэр

 308

полимер генүүд

polymeric genes

Нэг шинж тэмдгийн илрэлд нэг чиглэлээр нөлөө үзүүлэгч генүүд

 309

полимеразын гинжин урвал (пгу)

polymerase chain reaction

ДНХ, РНХ-ийн молекулын тодорхой хэсгийг олшруулан авах молекул биологийн урвал

 310

полимержих гинжин урвалын арга / psr/

polymerase chain reaction method

ДНХ-ийн молекулыг хуруу шилэнд хоёрчлох арга

 311

полиплиодын үзэгдэл

polyploidy

Хромосомын тоо олшрох үзэгдэл

 312

полирибосом

polyribosome

Бүлэг /олон/ рибосом

 313

праймер

primer

ДНХ болон РНХ молекулын өвөрмөц хэсэгтэй комплементар, ойролцоогоор 15-40 нуклеотид бүхий олигонуклеотид

 314

промотор

promoter

Генийн бүлэг тус бүрийн эхэнд байх полимераза фермент холбогдох тусгай зайг хэлнэ. Энэ нь трансприцийн эхлүүлэгч хэсэг юм.

 315

протоплазм

protoplasm

Эсийн бүрхүүл доторх бүх хэсэг /Бөөм, цитоплазм хамтдаа

 316

процессинг

RNA processing

Интронууд салах

 317

резус фактор

Rh factor

Хүний цусны улаан эсэд агуулагдах антиген эсрэг төрөгч /. Резус хүчин зүйл байгаа эсэхээс нь хамааруулж хүмүүсийг резус эерэг / нийт хүмүүсийн 85%/, резус сөрөг / нийт хүмүүсийн 15% гэж ангилдаг.

 318

рекомбинант

recombinant

Хромосомын шинэ хослол бүхий биес

 319

рекомбинант плазмид

recombinant plasmid

Өөр зүйлийн генийг шилжүүлэн суулгасан цагариг хэлбэрийн ДНХ

 320

репликаци

replication

ДНХ-ийн нэг молекулаас анхныхтай нь ижил өөр нэг молекул үүсэх үйл ажиллагаа

 321

рецессив шинж

recessive trait

Сонгосон эвцэлдүүлгийн 2 үед илэрч гардаг шинж тэмдэг /нуугдмал шинж

 322

рнх праймаз

RNA primase

РНХ өдөгч үүснэ. РНХ өдөөгч бүрийн байранд ДНХ-ийн тасархай үүснэ. Үүнийг Оказакийн хэрчим гэнэ.

 323

секвенсинг

sequencing

ДНХ, РНХ молекул дахь нуклеотидын дараалал, уураг түүний амин хүчлийн дарааллыг тогтоох

 324

секвенцийн арга

sequencing method

ДНХ-ийн нуклеотидын дэс дарааллыг тогтоох арга

 325

синапс

synapse

Мэдрэлийн эсүүдийн холбогдсон уулзвар

 326

сингами

syngamy

Хүйс зиготынн төвшинд тодорхойлогдох хэлбэр. Энэ нь зөвхөн зиготын генотипээс хамаарна.

 327

синокарион

synkaryon

2 бөөм нийлэх үзэгдэл

 328

сомат

somatic cell

Биеийн эс

 329

соматик мутаци

somatic mutation

Биеийн эсэнд гарсан мутаци

 330

сормуус шилбүүр

cilia and flagella

Эсийн хөдөлгөөнийг хангах үүрэгтэй эсийн органоид.

 331

сперм

sperm

Эр бэлгийн эс.

 332

сперматогенез

spermatogenesis

Эр бэлгийн эс үүсэх үйл явц

 333

сперматогони

spermatogonium

Эр бэлгийн эс үүсвэр эс

 334

сперматозиод

spermatozoon

Эр бэлгийн эс.

 335

сплайсинг

splicing

Экзонууд холбогдох хэсэг

 336

спонтан мутаци

spontaneous mutation

Тухайн биеийн өөрийнх нь физиологи биохимийн өөрчлөлтөөс болж аяндаа үүсэх мутаци

 337

телолециталь

telolecithal

Өндгөн эсэндээ шар уураг багатай бөгөөд тэр нь жигд тархсан бие

 338

терминатор

terminator

Траскрипци төгсгөх ДНХ-ийн молекулын тодорхой цэг

 339

терминаци

termination

Уургийн нийлэгжлийн / транскрипцийн төгсгөл

 340

тилакойд

thylakoid

Хлоропластын гран хооронд байрлах ба түүний мембран дээр гэрэлтэй үеийн дроцесс болох гэрлийн энерги, химийн энергид хувиран шилжих үйл явагдана.

 341

транзици

transition

Пурины суурь пуринаар, пиримидиний суурь пиримидинээр солигдох үзэгдэл

 342

трансверси

transversion

Пурины суурь пиримидинээр, пиримидин нь пуринаар солигдох үзэгдэл

 343

трансдукци

transduction

Бактериофагийн мэдээлэл бактерит очих үзэгдэл тусламжтайгаар генетик

 344

транслокаци

translocation

Гомологи бус хромосомууд аль нэг хэсгээрээ солилцох үзэгдэл

 345

трансформаци

transformation

Нянгийн нэг буюу бүлэг ген нөгөө бактерит шилжих үзэгдэл

 346

триплет

triplet

Тодорхой амин хүчлийг тодорхойлогч ДНХ болон МРНХ-ийн молекул дахь зэрэгцээ гурван нуклеотидийн дараалал.

 347

триплойд

triploid

Эндоспермийн хромосом-3п

 348

тромбоцит

thrombocyte

Цусны ялтас

 349

усны нян, бичил биетэн

aquatic microorganisms

Microbes in aquatic environments

 350

фагмид

phagemid

Фагийн репликацийг эхлүүлнэ.

 351

фагоцит

phagocyte

Өвчин үүсгэгчийг залгиж буй цагаан эс.

 352

хайрс

scale

Overlapping surface structures on wool fibers

 353

хайрсны хэлбэр

scale pattern

Arrangement pattern of fiber surface scales

 354

хайрсны өндөр

scale height

Vertical dimension of fiber surface scales

 355

хиазм

chiasma

Коньюгацид орж буй хромосомууд гомологи хэсгээ солилцож чагт үүсгэх хэлбэр

 356

хромопласт

chromoplast

Улаан, шаргал, шар гэх мэт өнгийн пластид /цэцэг үр жимсний эсэнд байна

 357

хромосомын коньюгаци

chromosome conjugation

Гомологи хромосомууд уртаашаа ойртон нягтарч наалдан нийлэх үзэгдэл

 358

хромосомын мутаци

chromosomal mutation

Хромосомын бүтэц буюу тооны өөрчлөлтөөс шалтгаалан гарах мутаци

 359

хэлхээтэй ген

linked gene

Нэг хромосомд байрлах генүүдээр тодорхойлогддог шинж тэмдгүүд үр төлдөө хамтдаа удамших генүүдийг нэг хэлхээний ген гэнэ.

 360

хөврөл

embryo

Үр тогтсон эсээс митоз хуваагдлаар үүсэх бүлэг эс буюу үр тогтосны үр дунд ургамалын эрхтэний эх үүсвэрийг хадгалсан үрийн хэсэг.

 361

хөндийн гол

medulla

Central core of animal hair fiber

 362

хөнөөгч ген

lethal gene

Тухайн бие махбодийг үхүүлэх үйлчилгээтэй ген

 363

цайвар давхрага

cortex

Middle layer of wool fiber structure

 364

центроиль

centriole

/эсийн төв/ эсийн хуваагдлын үед чухал үүрэгтэй органиод

 365

центролециталь

centrolecithal

Шар уураг нь эсийн төвдөө байрласан

 366

цитологи

cytology

Цитос-эс, Логос-судлал, гэсэн үгнээс гаралтай. Эс судлал гэсэн үг

 367

цитоскелет

cytoskeleton

Эсийн төв, бичил гуурс, бичил утаснаас бүрдсэн эсийн тулгуур утаслагийг хэлнэ.

 368

цитоэкологи

cytoecology

Амьд эсийн орчиндоо зохицох чанарыг судлах

 369

чаргафф-ын дүрэм

Chargaff's rule

A=T; Г Ц; (А+Г) (T+Ц)=1

 370

шизогони

schizogony

Нэг эс олон дахин хуваагдах

 371

ширхэгтэй хөндлан огтлол

fiber cross-section

Cross-sectional shape and structure of fiber

 372

экзодерма

ectoderm

Үр хөврөлийн гадаад давхраа

 373

экзон

exon

Генийн кодлогч хэсэг

 374

эктоцитоз

exocytosis

Эсээс бодис ялгарах

 375

элонгаци

elongation

м-РНХ-ийн гинжний уртсалт. Өөрөөр хэлбэл транскрипцийн процессийн үргэлжлэх үе шат / уургийн нийлэгжил уртсах/

 376

эмбриогенез

embryogenesis

Үр хөврөлийн хөгжил /эхийн хэвлийд

 377

эмбриологи

embryology

Үр хөврөл судлал

 378

эндодерм

endoderm

Биеийн дотоод давхараа.

 379

эозинофил

eosinophil

Энэ нь том хэмжээний шимэгч бөгөөд цусны шимэгч хорхойтой холбогдож өөрийн мөхлөг дэх суурилаг уургаа түүний орчимд ялгаруулах замаар устгах чадвартай.

 380

эпиболи

epiboly

Хуучин давхарлах замаар гаструл үүсэх

 381

эпистаз

epistasis

Нэг доминант ген нөгөө доминант гений үйлчлэлийг хаагдуулан давамгайлах аллель бус генүүдийн хоорондын харилцан үйлчлэлийн хэлбэр

 382

эритроцит

erythrocyte

Цусны улаан эс

 383

эсийн амьсгал

cellular respiration

Нэг эстний амьсгал. Тэд усанд ууссан хүчилитөрөгчийг дотогшоо, харин эсд бий болсон нүүрсхүчлийн хийг эсийн бүрхүүлээрээ дамжуулан гадагшлуулна.

 384

эсийн генетик

cytogenetics

Эсийн хромосом, генийн өөрчлөлтийг судлах арга

 385

эсийн дотор хоололт

intracellular digestion

Эсийнхээ сийвэн дотор хоол тэжээлээ оруулж задлан боловсруулах аргаар хооллох хэлбэр.

 386

эсийн төв

centrosome

Амьтны эсэд байдаг өөрийгөө хоёрчлох чадвартай бортгон хэлбэртэй эсийн эрхтэнцэр.

 387

эсийн төрөлжилт

cell differentiation

Эсүүдэд бүтэц, үүргийн ялгаа гарах үйл явц

 388

эсийн ханаар ялгарах

excretion through the cell membrane

Эгэл биетнүүд илүүдэл болгон үлдэгдэл бодисоо биеэс гадагш ялгаруулах арга.

 389

эсийн хөдөлгөөний органиод

cell motility organelle

1 эст амьтдын сормуус, шилбүүр, хуурамч хөл зэргийг хэлнэ.

 390

эсрэгбие (antibody)

antibody

В лимфоцитоос ялгарч, өвөрмөц эсрэгтөрөгчтэй холбогдох чадвар бүхий иммуноглобулин уураг

 391

эсрэгтөрөгч (антиген)

antigen

Дархлааны эсийн хүлээн авуурт холбогдож дархлааны хариу үйлдлийг өдөөх чадвартай бодис

 392

эст бүтэц

cellular structure

Амьд биеийн бүтэц, үйл ажиллагааны нэгж.

 393

ялгаруулах вакуоль

contractile vacuole

Нэг эстэн амьтны ялгаруулах үүрэг гүйцэтгэдэг органойд

 394

үр тогтолт-

fertilization

Эр бэлгийн эс эм бэлгийн эстэй нэгдэн зигот үүсэх үйл явц.

 395

үр хөврөлийн шат

embryonic stage

Үр хөврөлийн гурван давхраанаас эрхтнүүд үүсч хөгжих үе шат.

 396

өндгөн эс

ovum

Эм бэлгийн эс.

396 terms