形態論・語形成

буулгат

付属語

bound form

Бие даан хэрэглэгдэхгүй үгсийн хэлбэр (ж: -сан, -даг)

бүтээврийн ангилал

形態論的分類

morphological classification

Үгсийг бүтэц, бүтээвэр талаас ангилах хэл зүйн арга

бүтээвэр

形態素

morpheme

the minimal meaningful unit | Үгийн хамгийн бага утгатай нэгж; бүтээлцэх үндсэн элемент

бүтээвэрзүй

形態論

morphemics

study of word formation (morphemes)

дэвсгэр

土台

base

Хэлний үг бүтээх суурь, эсвэл авиазүйн дэмжлэгт гишүүн

дүрэм

文法規則

grammar rule

Хэлний хэрэглээг зохицуулсан тогтолцоо

загварт

語形素

morphological slot

Үгэнд бүтээвэр байрших хэлбэрийн байрлал

задлаг

分析語

analytical form

Тусдаа үг, бүтэц бүхий задгай илэрхийлэл (ж: тусгаарлалт)

залгамал

膠着

agglutinative

Монгол хэлний хэлзүйн онцлог – бүтээвэр үе үеэрээ нэгддэг шинж

залгамал хэл

膠着語

agglutinative language

language that uses affixes linearly

нугарал

屈折

inflection / flexion

morphological changes (inflection)

тонгорол

交替語

reversive word

Үгсийн байрлал, авианы урвуулах замаар утга ялгах

тэг бүтээвэр

ゼロ形態素

zero morpheme

null morpheme (no overt form)

хэлзүй

文法

grammar

study of sentence structure, morphological/syntactic rules

хэлзүйн ай

文法上のカテゴリー

grammatical category

categories like number, tense, case etc.

хэлзүйн арга

文法的手段 / 方法

grammatical means / method

methods by which grammar expresses relations

хэлзүйн утга

文法上の意味

grammatical meaning

meaning arising from grammar

хэлзүйн хэлбэр

文法的形式

grammatical form

syntactic / morphological shape

үгзүй

形態論

morphology

study of internal structure of words

үгийн бүтэц

語形成 / 形態構成

word structure / formation

how words are composed

үгийн язгуур

語根

root / base

the root of a word

үгийн үндэс

語幹

stem / base form

the stem used in inflection

үхмэл язгуур

非生産的語根 → 受動語根

dead root —> passive root

Kullmann & Tserenpil

өгүүлэгдэхүүн

主語

subject

subject of a sentence

гадаад үг /харь гаралтай үг/

借用語、外来語 (foreign word)

гарал

語源

etymology

Үгийн уг гарлын түүхэн талаарх судалгаа

давтахуй

反復

repetition

Үйлдлийг олонтоо давтан хийх шинж, нэр үгийн суурьт үг

дагавар

接尾辞

suffix

an affix that attaches at end | Үгийн ард залгаж утга, хэлбэрийг өөрчлөх бүтээвэр нэгж

дагавар бүтээвэр

派生接尾辞

derivational suffix

Үгийн шинэ төрөл буюу үг бүтээх зориулалттай дагавар

зээлбэр

借用語幹

loanword stem

Гадаад хэлнээс зээлж авсан үндсэн үгийн хэлбэр

илэрхий язгуур

能動語根

active root

Kullmann & Tserenpil

нийлэмж үг

複合語

compound word

Хоёр ба түүнээс дээш үг нийлж үүссэн шинэ нэгж (ж: гэрийн эзэн)

тэмдэг үгийн залгавар (ТҮЗ)

属性語接尾辞（AWS）

adword suffix (aws)

Kullmann & Tserenpil

тэмдэг үгийн утгыг бууруулах залгавар

指小接尾辞

diminutive suffix

Kullmann & Tserenpil

угтвар

接頭辞

prefix

an affix that attaches at front | Үгийн эхэнд байрлаж утга, хэлбэр өөрчлөх бүтээвэр

угтварт

接頭的に

prefixal

Угтвар шинжтэй хэлбэр буюу бүтэцтэй

үг бүтээх залгавар

派生接尾辞

derivational suffix

Kullmann & Tserenpil

үг үүсгэх

派生

derivation

forming new words via derivation

үгийн гарал судлал

語源学

etymology

study of word origins

үйл үгийг нэршүүлэх

動名詞化(どうめいしか)

to form a gerund; nominalization of a verb

үгийн санжих

語彙化 (lexicalization)

lexicalization

үүсмэл үг

派生語(はせいご)

derived word; derivative

асуух төлөөний үг

疑問代名詞

interrogative pronoun

Хэн, юу, хэд гэх мэт асуулгын төлөөний үгс

асуух үг

疑問詞

interrogative word

word which asks a question

аялга үг

感嘆詞

interjection

word that expresses emotion / exclamation | Дуу авианы сэтгэл хөдлөлийн үгс (ж: өө, хаа!)

биеийн төлөөний үг

人称代名詞

personal pronoun

pronoun specifying person | Би, чи, тэр гэх мэт үйлдэгчийг заах төлөөний үг

эгэх төлөөний үг

再帰代名詞

reflexive pronoun

нэгдүгээр биеийн төлөөний үг

一人称代名詞

first-person pronoun

хоёрдугаар биеийн төлөөний үг

二人称代名詞

second-person pronoun

гуравдугаар биеийн төлөөний үг

三人称代名詞

third-person pronoun

бодис юм

物質名詞

material noun

Хэмжиж болдог бодит зүйл илэрхийлдэг нэр үг

бодит үгсийн аймаг

具体語類

concrete part of speech

Kullmann & Tserenpil

гол үгс

主語群

core vocabulary

Өгүүлбэрийн үндсэн бүтэц бүрдүүлэгч нэр үг, үйл үг, төлөөний үгс

дайвар

副詞

adverb

Үйл үг, тэмдэг нэр, бусад үг тодотгох нэмэлт үүрэг бүхий үгийн аймаг

дайвар үг

副詞

adverb

Kullmann & Tserenpil

дүрслэн чимэх үг

描写副詞

descriptive adverb

Үйл явдлыг дүрслэх өнгө, хөдөлгөөний чимэх үг

ерийн нэр

普通名詞

common noun

general name for classes of things

жинхэнэ нэр

名詞 (noun)

common noun

Хүний, юмны, үзэгдлийн ерөнхий нэр томьёо

жинхэнэ нэрийн онцлог шинж

普通名詞の特徴

properties of common nouns

Тоо, ялгал, нөхцөл хүлээх боломжтой нэрийн онцлог

заах төлөөний үг

指示代名詞

demonstrative proword

Kullmann & Tserenpil

нэр

名詞

noun

Зүйл, юм, хүнийг нэрлэн заах үгийн аймаг

оноосон нэр

固有名詞

proper noun

name given to a unique entity | Тухайн хүний, газрын, байгууллагын оноогдсон нэр

тэмдэг нэр

形容詞

adjective

Kullmann & Tserenpil

тэмдэг үг

属性語

adword

Kullmann & Tserenpil

төлөөний үг

代名詞

pronoun

word substituting for noun | Нэр үгийн оронд орлох үгсийн аймаг (би, чи, тэр...)

төлөөний үйл үг

代動詞

pro-verb

verb substituting for another verb

хийсвэр үгсийн аймаг

抽象語類

abstract part of speech

Kullmann & Tserenpil

үгсийн аймаг

品詞

word class / part of speech

category of a word (noun, verb, etc.)

үйл үг

動詞

verb

word denoting action / state

биед хамаатуулах нөхцөл

人称所有後接語

personal possessive suffix

suffix marking personal possession

ганц тоо

単数

singular

Нэр үгийн ганц хувийн хэлбэр (эсрэг: олон тоо)

гарахын тийн ялгал

奪格

ablative case

Kullmann & Tserenpil

дэс тоо

序数詞

ordinal number

number indicating order

ерөнхийлөн хамаатуулах нөхцөл

再帰所有語尾

reflexive possessive suffix

suffix marking reflexive possession

заахын тийн ялгал

対格

accusative case

Kullmann & Tserenpil

нэр ба тэмдэг үгийн хувилгал

名詞・形容詞の曲用

declension

Kullmann & Tserenpil

нэрлэхийн тийн ялгал

主格

nominative case

case for subject of clause

тийн

格

case

Тийн ялгал – үгсийн өгүүлбэрт гүйцэтгэх үүрэг заах хэлбэр

тийн ялгал

格

case

grammatical case marking

тийн ялгалын ай

格範疇

category of case

тийн ялгалын нөхцөл

格語尾

case ending

suffix marking grammatical case

тийн ялгалын нөхцөл (ТЯН)

格接尾辞（CS）

case suffix (cs)

Kullmann & Tserenpil

олон тоо

複数形

plural

тойм тоо

概数詞

approximate / general numeral

numeral used in approximation

тойм тооны үг

概数詞

approximate numeral

Kullmann & Tserenpil

тоо

数

number

Тооны хэмжээ, утга илэрхийлэх нэр үг

тооллого үг

助数詞

counter / numeral classifier

word used to count objects

тэмдэг нэрийн зэрэг

形容詞の級

degree of adjective

Kullmann & Tserenpil

хам тоо

集合数詞

collective numeral

numeral indicating a group

хам тооны үг

集合数詞

collective numeral

Kullmann & Tserenpil

хамаатуулах нэр үг

所有格名詞

possessive noun

noun expressing possession

хамаатуулах нөхцөл

従属接辞

possessive suffix

Нэр үг, үгс хооронд эзэмшлийн утга илэрхийлэгч дагавар (ж: -ын, -ийн, -ны, -ний)

хамаатуулах төлөөний үг

所有代名詞

possessive pronoun

pronoun expressing possession

хамт олныг заах ТЯЗ

集合を表す格支配接尾辞

collective cbs

Kullmann & Tserenpil

хамтрахын тийн ялгал

共同格

comitative case

Kullmann & Tserenpil

харьцуулалтын зэрэг

比較級

comparative degree

grammatical comparative form

харьцуулах зэрэг

比較級

comparative degree

Kullmann & Tserenpil

харьяалахын тийн ялгал

属格

genitive case

case marking possession

чиглэхийн тийн ялгал

方向格

directional case

case showing direction toward

үйлдэхийн тийн ялгал

造格 / 具格

instrumental case

case for instrument / means

үндсэн тооны үг

基数詞

cardinal numeral

Kullmann & Tserenpil

өгүүлэх оршихын тийн ялгал

与位格

dative-locative case

Kullmann & Tserenpil

өгөх оршихын тийн ялгал

与位格

dative / locative case

case for giving / location

байдал /үйл үгийн/

相 / アスペクト

aspect

aspect (e.g. perfective, progressive)

байдлын нөхцөл (БН)

アスペクト接尾辞（ASS）

aspect suffix (ass)

Kullmann & Tserenpil

баймж чанар /үйл үгийн/

法性 / モダリティー

modality

speaker’s attitude toward proposition

дутмаг

不完全な

deficient

Хэлзүйн болон логик хувьд бүрэн биш хэлбэр

дутмаг туслах үйл үг

不完全助動詞

defective auxiliary verb

Kullmann & Tserenpil

дутмаг үйл үг

不完全動詞

defective verb

Зарим цаг, хэвийн хувирал дутуу үйл үг

идэвхгүй хэв

受動態

passive voice

subject undergoes action

идэвхгүй үг

非能動語

passive verb/form

Бусдын үйлдлээр тодорхойлогдох, гүйцэтгэгч бус байдал илэрхийлэх үг

идэвхтэй хэв

能動態

active voice

subject performs action

идэвхтэй үг

能動語

active verb/form

Үйлдлийг шууд гүйцэтгэх гишүүн байдалтай үйл үг

илэрхий хэв

能動態

active voice

Kullmann & Tserenpil

ирээдүй

未来

future

Хэлний цагийн илэрхийлэл – цаашдын үйлдлийг заана

олноор үйлдэх байдал

集合アスペクト

collective aspect

Kullmann & Tserenpil

тусах үйл үг

他動詞

transitive verb

Үйлдэл бусдад нөлөөлдөг үйл үг (ж: харах, идэх)

туслах үйл үг

助動詞

auxiliary verb

Kullmann & Tserenpil

төгс байдал

完了アスペクト

completed aspect

Kullmann & Tserenpil

төлөв

態

voice; state

Үйл үгийн үйлдлийн шинж, байдал

уялцуулах хэв

逆向態

adversative voice

Kullmann & Tserenpil

холбогч

コピュラ

copula

Kullmann & Tserenpil

холбоос үйл үг

接続動詞

conjunction verb

Kullmann & Tserenpil

хэв /үйл үгийн/

態 (ヴォイス)

voice (verbal)

active, passive, etc.

үйл үгийн хувилгал

動詞活用

conjugation

Kullmann & Tserenpil

үйлдэгдэх хэв

受動態

passive voice

Бусдын нөлөөгөөр үйлдэх хэлбэр: /-гд/, /-д/, /-т/

үйлдэлдэх хэв

相互行為態

reciprocal voice

Хоорондын үйлдлийн хэв: /-лд/

үйлдэлцэх хэв

相互態

communal voice

Kullmann & Tserenpil

үйлдүүлэх хэв

使役態

causative voice

Kullmann & Tserenpil

даалга

命令語幹

imperative stem

Үйл үгийн даалгагдсан хэлбэр (даалга-), зарлиг, тушаалын илэрхийлэл

нөхцөл үйл

副動詞

adverbial participle

verbal form used adverbially

нөхцөлдүүлэн холбох нөхцөл

接続助詞

conditional suffix for linkage

Шалтгаан-үр дагавар, нөхцөл байдлыг зааж үгсийг холбох дагавар (ж: -бал, -вал, -бол)

үйл үгийн тодорхойгүй төлөв

不定詞

infinitive

non-finite verb form

үйлт нэр

動名詞 / 分詞

gerund / participle

verbal noun or verbal adjective

асуух сул үг

疑問助詞

interrogative particle

Өгүүлбэрийн асуулгын шинж нэмэх үг (ж: уу, юү)

баймж

助辞句

modal phrase

Үгсийн өгүүлбэрт эзлэх байр суурь, утга холбогч хэлц нэгж

баймж сул үг

助詞句

postpositional particle phrase

Баймж утгатай туслах үгсийн бүлэг

барагцаалан чимэх үг

推測副詞

approximative adverb

Итгэл сул байдал илтгэх байцаах шинжит үг (ж: лав л, магадгүй)

батлан чимэх үг

確証副詞

confirmative adverb

Итгэлтэй байдал илтгэх чимэх үг (ж: лавтай, үнэндээ)

батлах сул үг

確証助詞

confirmative particle

Өгүүлбэрт баталгаа илэрхийлэх хэлбэр үг (ж: шүү, юм байна)

даган чимэх үг

後置の不変化詞

postpositional particle

particle placed after the word

зэрэгцүүлэх холбох

並列接続

coordinate conjunction

Үгс, өгүүлбэрийг зэрэгцүүлэн холбох үйлдэл

магадлах сул үг

推量助詞

probability particle

Магадлал илэрхийлэх сул үг (ж: бололтой, байж магадгүй)

нэгтгэн төвлөрүүлэх сул үг

添加焦点助詞

additive focus particle

Kullmann & Tserenpil

тийн ялгалтай холбоос залгавар (ТЯЗ)

格支配接尾辞（CBS）

case-bound suffix (cbs)

Kullmann & Tserenpil

тодорхой ялгац гишүүн

定冠詞

definite article

Kullmann & Tserenpil

тодотгох ТЯЗ

連体的格支配接尾辞

attributive cbs

Kullmann & Tserenpil

туслах үгс

助詞群

auxiliary words

Үндсэн утгагүй ч бүтцийн хувьд дэмжигч үгсийн аймаг

угсруулан холбох үг

従属接続詞

subordinating conjunction

conjunction indicating subordination

угтан чимэх үг

前置の不変化詞

prepositional particle

particle placed before the word

угтвар үг

前置詞

preposition

word preceding noun to show relation

холбоос үг

接続詞

conjunction

Kullmann & Tserenpil

холбох үг

接続詞

conjunction

word that connects clauses/phrases

чимэх үг

不変化詞

particle / invariant word

particle that doesn’t inflect

ялгац гишүүн

冠詞

article

word indicating definiteness / specificity