コンテンツへスキップ

人体解剖用語集

頭部から骨格、筋肉、内臓、循環器、神経・脳、感覚器、生殖器まで、人体の部位を表すモンゴル語を日英対訳付きで体系的にまとめた用語集です。

頭部・顔・首 Толгой, нүүр ба хүзүү 50

1

агт араа

wisdom tooth, third molar

2

аюулхай

solar plexus

3

бага араа шүд

premolar tooth

4

байнгын шүд

permanent tooth

5

байнгын шүд, ясан шүд

6

бугалга

upper arm

7

бөгсөн бие

lower body

8

гарын ар тал

back of the hand; dorsum of the hand

9

дагз

back of head

10

дорсгор шүд

buck teeth; protruding teeth

11

завьж

mouth, corner of mouth

12

залгиур хоолойн хөөмий

13

зулай

crown of head

14

их бие

trunk

15

кератин

16

нахай

mentolabial sulcus; groove below the lower lip

17

нүүр царай

face

18

оддийн хуниас

sphincter of Oddi

19

паалан

enamel

Шүдний оройн хэсгийн гадна талаар хучин шүдний дотор талыг хамгаалах бүрхүүл

20

салтаа

crotch; groin

21

санчиг

hair at the temples and around ears

22

сүмбэн хуруу

slender finger

23

сүүн шүд

baby tooth; milk tooth; deciduous tooth

24

тахим

back of knee

25

төвийн үүдэн шүд

central incisor

26

төвөнхийн хэсэг

throat area

27

уйланхай

ampulla

28

хажуугийн үүдэн шүд

lateral incisor

29

хацрын хонхорхой

dimple

30

хуйх

scalp

31

хумсны зэтэр

cuticle; nail cuticle

32

хумсны толио

nail plate; fingernail width (approx. 1-1.2 cm)

33

хурууны өндөг

pad of the finger

34

хэнхдэг

front of torso

35

хүзүүний ар

nape

Also known as шил

36

хөлийн тавхай

sole of the foot; forefoot

37

хөлийн улны хонхорхой

arch of the foot

38

цээжний бие

thorax

39

чамархай

temple

40

шанх үс

sideburns

41

шил

occipital region

42

шууны хэсэг

forearm

43

шүдний паалан

tooth enamel

44

шүдний цөгц

dental crown; tooth crown

45

шүдний ёзоор

tooth root

46

эмсгий

missing front teeth

47

үсний булцуу

hair root; hair follicle

48

үсний уутанцар

hair follicle

49

үсний фолликул

hair follicle

50

үсний эргүүлэг

crown of head

Нүд 27

51

болор

crystalline lens

Кристал линз. Нүдний хүүхэн харааны ард байрласан хоёр тал нь гүдгэр тунгалаг бие. Гэрлийн цацрагийг торлог давхраанд нэвтрүүлж, холын болон ойрын хараанд зохицуулан хэлбэрээ өөрчилж гэрлийн хугарлыг тохируулдаг.

52

нулимсны булчирхай

lacrimal gland

53

нулимсны зам

tear duct

54

нулимсны суваг

nasolacrimal duct

55

нулимсны сүв

lacrimal punctum

56

нулимсны хүүдий

lacrimal sac

57

нүдний алим

eyeball

58

нүдний болор

lens

59

нүдний микро бүс

zonules

60

нүдний мэдрэлийн аяга

optic nerve cup

61

нүдний мэдрэлийн төв

optic nerve head

62

нүдний торлог ховхрох

retinal detachment

63

нүдний уг

fundus of the eye; ocular fundus

64

нүдний цагаан хальс

sclera

65

нүдний ёроол

66

салст бүрхэвч

conjunctiva

67

солонгон бүрхэвч

iris

68

торлог бүрхэвч

retina

69

торлог бүрхэвчний судас

retinal blood vessels

70

торлог бүрхүүлийн шүүдэст ховхролт

exudative retinal detachment

71

ухархай

eye socket

72

харааны мэдлэлийн диск

optic disk

73

харааны мэдрэл

optic nerve

74

хүүхэн хараа

pupil

75

шар толбо

macula

76

шилэнцэр

vitreous body

77

эвэрлэг бүрхэвч

cornea

Чих 14

Хамар 26

92

гадна хамар

external nose

93

доод самалдаг

lower turbinate

94

дугуйвтар ирмэгээр

limen of nose

Latin: limen nasi

95

дунд самалдаг

middle turbinate

96

дээд самалдаг

upper turbinate

97

жинхэнэ хөндий

internal naris

98

нус

nasal mucus

99

таславч

nasal septum

100

хамрын дайвар хөндий

paranasal sinuses

101

хамрын нармай

back of nose

102

хамрын нүх

nostril

Latin: narus nasi

103

хамрын самалдаг

nasal turbinate (concha nasalis)

104

хамрын таславч

nasal septum

105

хамрын уг

root of nose

Latin: radix nasi

106

хамрын угалз

ala of nose

Latin: alae nasi

107

хамрын угалзны жижиг мөгөөрсүүд

lesser alar cartilages

108

хамрын угалзны том мөгөөрсүүд

greater alar cartilages

109

хамрын хажуугийн мөгөөрсүүд

lateral nasal cartilages

110

хамрын хянга

bridge of nose

Also known as хамрын нуруу

111

хамрын хөндий

nasal cavity

Latin: cavitas nasi

112

хамрын яс

nasal bone

113

хамрын үзүүр

tip of nose

Latin: apex nasi

114

хамрын үс

nasal hair

115

шантгар хамар

wide, flat nose

116

үнэрлэхүйн бүс

olfactory region

117

үүдэвч

vestibule of nose

Latin: vestibulum nasi

骨・骨格 Яс ба араг яс 90

118

аарцаг

pelvis

119

аймхай мөгөөрс

xiphoid process

120

алга яс

metacarpal bone

121

аман хүзүү

atlas

First cervical vertebra

122

араг яс

skeleton

Биеийн тулгуур болох хэлхээ яс бөгөөд,толгойн их биеийн, мөчдийн яснаас тус тус тогтоно.

123

ахар сүүл

coccyx

124

ахар хүзүү

third cervical vertebra

125

бага зулай

posterior fontanelle

126

багана нуруу

vertebral column; spine

127

бугалганы дотор ёрвон

medial epicondyle of humerus

128

бугалганы толгой

head of humerus

129

бугалганы яс

humerus

Also known as атгаал чөмөг

130

бугуй

carpal bone

131

булуу

femoral head

132

буулга хүзүү

fourth cervical vertebra

133

бүсэлх

lumbar vertebrae

134

бүсэлхий нуруу

lumbar vertebrae

135

гавал

skull

136

дагзны яс

occipital bone

137

дал

scapula

138

далны хамар

spine of scapula

139

дентин

dentin

Шүдний паалангийн дотор талд байрлах халуун, хүйтэн, өвдөлтийг мэдрэх үүрэг бүхий бүрхүүл

140

диафиз

diaphysis

Хөндийт ясны их бие

141

доод эрүү

mandible

142

дотоод арга тулгуур

endoskeleton

Биеийн дотор талд байрлах сээр нуруу, хэлхээ яс зэрэг зэрэг тулгуурын үүрэгтэй бүтэц.

143

дунд чөмөг

femur

144

дунд чөмөгний гадна ёрвон

lateral condyle of femur

145

дунд чөмөгний дотно ёрвон

medial condyle of femur

146

дунд чөмөгний толгой

head of femur

= булуу

147

дунд чөмөгний хүзүү

femoral neck

148

дух

frontal bone

149

дээд эрүү

maxilla

150

дөш хүзүү

fifth cervical vertebra

151

зулайн цоорхой

fontanelle

152

зулайн яс

parietal bone

153

их эргүүлэг

greater trochanter

154

маяа

acromion

155

мохоо хүзүү

sixth cervical vertebra

156

мөгөөрс

cartilage

157

мөгөөрсөн эд

cartilage tissue

158

нарийн шилбэ

fibula

Also known as тахилзуур

159

нугалам

vertebra

160

нугалм

vertebra

161

нурууны диск

intervertebral disc

162

суудал яс

ischium

163

сээр

thoracic vertebrae

164

сээр нуруу

vertebral column

165

сүүж

hip bone

166

сүүжний тогоо

acetabulum

167

ташаа яс

ilium

168

тохой

elbow joint

169

тохойны сэртэн

olecranon

170

тугалмай /дентин/

dentin

171

түнхний үе

hip joint

172

умдаг

pubis

173

ууц нуруу

sacral vertebra

174

фиброзон цагирган бүрхүүл

annulus fibrosus; fibrous ring

175

хамрын таславч мөгөөрс

septal cartilage

176

харцага

lumbar vertebra

177

хатан хүзүү

axis

Second cervical vertebra

178

хацрын нум

zygomatic arch

179

хацрын яс

zygomatic bone

180

хиймэл үе

artificial joint; prosthetic joint

181

хохимой

cranium

182

хохимой толгой

skull

183

хувхай яс

white bones, skeletal remains

184

хуруу

phalanx

185

хянга

head of fibula

186

хүзүү

cervical vertebrae

187

хөлийн боом

instep

188

цацраг

radius

189

цээжний нугалам

thoracic vertebrae

190

цээжний хэнхэрцэг

thoracic cage

191

чамархайн яс

temporal bone

192

шагай

talus

193

шанаа

cheekbone

194

шилбэ

lower leg bone

195

шуу

forearm bone

196

эгэм

clavicle

197

элхэг хөндий /этмойд хөндий/

ethmoid sinuses

198

эфипиз

epiphysis

Хөндийт ясны мөгөөрсөн эдээр борхэгдсэн хоёр үзүүр.

199

ясны нягтрал

bone density

200

ясны чөмөгний хавдар /миелома/

myeloma; bone marrow tumor

201

үе холбоос

joint

Араг яснуудын хоорондоо холбогдох өвөрмөц бүтэц бүхий хэсэг 826.

202

өвдөгний саран жийргэвч /мениск/

meniscus

203

өвдөгний үе

knee joint

204

өвчүүний бүдэрхий

sternoclavicular joint

205

өвчүүний хуруу

costal cartilage

206

өлмий

phalanges of foot

207

өсгий

calcaneus

筋肉 Булчингууд 55

208

аддуктор

adductor muscle

Мөчдийг биеийн гол тэнхлэг рүү ойртох хөдөлгөөнийг нөхцөлдүүлэгч булчин

209

алга сарвуу нугалагч булчин

palmaris longus muscle

210

ахиллийн шөрмөс

211

ахиллын шөрмөс

Achilles tendon

Lat. tendo Achillis

212

бага бөөрөнхий булчин

teres minor muscle

213

бугалга шууны булчин

brachioradialis muscle

214

бугалганы гурван толгойт булчин

triceps brachii muscle

215

бугалганы хоёр толгойт булчин

biceps brachii muscle

216

бугалганы өмнөд булчин

brachialis muscle

217

бугуй богтос тэнийлгэгч арын булчин

extensor carpi ulnaris muscle

218

бугуйн шууны өмнөд нугалагч булчин

flexor carpi ulnaris muscle

219

булчин

muscle

220

булчингийн масс

muscle mass

221

булчингийн эд

muscle tissue

Бүтэц, гарал үүслээрээ өөр өөр, агшиж сунах чадвартай эсүүдээс бүтнэ. Хөндлөн, судалт, гөлгөр, зүрхний гэсэн гурван төрөлд хуваагдана. Амьд бие махбодын болон биеийн хэсгүүдийн хөдөлгөөнийг хариуцна.

222

гадагш эргүүлэх

223

гадна өргөн булчин

vastus lateralis muscle

224

гуяны хоёр толгойт булчин

biceps femoris muscle

225

гуяны шулуун булчин

rectus femoris muscle

226

давирах булчин

sartorius muscle

227

дагзны булчин

occipitalis muscle

228

дал өргөгч булчин

splenius capitis muscle

229

далбаа булчин

latissimus dorsi muscle

230

далны сэртэнгийн доорх булчин

infraspinatus muscle

231

духны булчин

frontalis muscle

232

зажлуур булчин

masseter muscle

233

залгилт

234

нүдний цагариг булчин

orbicularis oculi muscle

235

нүүрний булчин

236

нүүрний булчин

facial muscle

237

ойртуулагч их булчин

adductor magnus muscle

238

ойртуулагч урт булчин

adductor longus muscle

239

тахилзуурын богино булчин

peroneus brevis muscle

240

тахилзуурын урт булчин

peroneus longus muscle

241

толгойн жолоо булчин

semispinalis capitis muscle

242

том бөөрөнхий булчин

teres major muscle

243

том хөх махны булчин

pectoralis major muscle

244

тохойн булчин

anconeus muscle

245

трапец булчин

trapezius muscle

246

тэнийлгэх /мөчийн хөдөлгөөн/

247

хасны булчин

gracilis muscle

248

хасны шөрмөслөг булчин

semitendinosus muscle

249

хонин сүүл булчин

deltoid muscle

250

хошногоны булчин

anal sphincter muscle

251

хуруу нугалагч урт булчин

extensor digitorum longus muscle

252

хуруу тэнийлэгч ерөнхий булчин

extensor digitorum muscle

253

хэвлийн гадна ташуу булчин

external oblique muscle

254

хэвлийн шулуун булчин

rectus abdominis muscle

255

хөндлөн судалт булчин

striated muscle

256

шаантны урд булчин

tibialis anterior muscle

257

шаахай булчин

soleus muscle

258

эрээн булчин

gastrocnemius muscle

259

өвдөгний холбоос

knee ligament

260

өвдөгний чагтан холбоос

cruciate ligament

261

өвчүү эгэм хөхлөг ургацгийн булчин

sternocleidomastoid muscle

262

өгзөгний том булчин

gluteus maximus muscle

心臓・循環器 Зүрх ба цусны эргэлт 50

263

аорт

aorta

Гол судас. Цусны эргэлтийн битүү системтэй амьд биесийн хамгийн том төвийн судас.

264

аортын тал саран хавхлага

aortic valve

265

артерийн судас

artery

Зүрхнээс гарч байгаа тараагуур судас. Энэ судсаар хүчилтөрөгчөөр баялаг цус урсана. Тараагуур судасны хана хүчтэй даралт даахаар бат бөх, уян хатан байдаг. Лугшина.

266

артериол

arteriole

Артериас салбарлан нарийссан жижиг тараагуур судас. Энэ нь цааш хялгасан судас болон үргэлжилнэ.

267

баруун 3-н хавтаст хавхлага

tricuspid valve

268

баруун тосгуур

269

баруун тосгуур

right atrium

270

баруун ховдлын хэсэг

271

баруун ховдол

right ventricle

272

биеийн эсэргүүцэл

resistance (of the body); immunity

273

булчирхай төст

274

венийн судас

vein

Also known as хураагуур судас

275

гол судас

aorta

Also known as аорт

276

гүрээний артери

carotid artery

277

гүрээний судас

carotid artery

278

дархлааны систем

immune system

279

диастолийн даралт

diastolic pressure

Also known as доод даралт

280

доод хөндий вен

inferior vena cava

281

дээд хөндий вен

superior vena cava

282

зүрх

heart

Хэл зүйн утгаар зүрх сэтгэл, ёгт үгэнд ашиглагддаг нэр үг

283

зүрхний титэм судас

coronary artery

284

зүүн тосгуур

left atrium

285

зүүн ховдол

left ventricle

286

митрал хавхлаг

mitral valve

287

митраль

mitral valve

Also known as зүүн 2 хавтаст хавхлага

288

пуркинье ширхэг

Purkinje fiber

Импульс дамжилтанд оролцдог тусгай зүрхний булчингийн ширхэг

289

синусын (синоатриал) зангилаа

sinoatrial node

Баруун тосгуурын дээд хананд байрлах зүрхний булчингийн ширхэг. Зүрхний хэмнэлийг тохируулагч

290

систолийн даралт

systolic pressure

Also known as дээд даралт

291

суганы тунгалгийн зангилаа

axillary lymph node

292

сэрээ булчирхай

293

тараагуур судас (артери)

artery

Цусыг зүрхэний ховдлоос бүх биеээр тараах судас.

294

титэм судас

295

тосгуур

atrium

Зүрхний дээд хэсэг ба хураагуур судсаар ирсэн цусыг хурааж байгаад ховдол руу шилжүүлнэ.

296

тунгалаг (лимф)

lymph

Сээр нуруутан амьтдын тунгалагийн системийг бүрэлдүүлэгч өнгөгүй шингэн

297

улаан гол

aorta

298

уушигний венүүд

pulmonary veins

299

уушигны артери

pulmonary artery

300

уушигны тал саран хавхлага

pulmonary valve

301

ховдол

ventricle

Зүрхний доод хэсэг буюу түүний агшилтаас цус тараагуур судсаар цааш дамжин бүх биеэр тарна.

302

хураагуур судас (вен)

vein

Цусыг биеийн бүх хэсэгээс хураан зүрхний тосгуурт нийлүүлэх судас.

303

хэвлийн гол судас

abdominal aorta

304

хялгасан судас

capillary

Тараагуур, хураагуур судсуудыг хооронд нь холбон бүх эд эрхтэнээр тархах хялгас мэт нарийн судаснууд.

305

цус

blood

Өнгөггүй шингэн болон цусны эсүүдээс тогтох ба хүчилтөлөгчийг бүх биеэр түгээх, биеийг өвчин үүсгэгч нян, вирусээс хамгаалах зэрэг олон үүрэгтэй.

306

цусны бага эргэлт

venous circulation

307

цусны бүтүү эргэлт-

closed circulatory system

Зүрх болон тараагуур, хураагуур хялгасан судасаар дамжих цусны эргэлт

308

цусны задгай эргэлт

open circulatory system

Зүрхнээс судас руу, судаснаас биеийн хөндийд задгай цацагдах цус судасаар сорогдон эргэж зүрхэнд очих эргэлт.

309

цусны их эргэлт

arterial circulation

310

цусны сийвэн

plasma

311

үнхэлцэг

pericardium

312

үүдэн вен

portal vein

内臓(呼吸器・消化器) Дотор эрхтэн 75

313

s хэлбэрийн бүдүүн гэдэс

sigmoid colon

314

Фатерийн хөхлөг

Vater's papilla

315

альвеол

alveolus

Уушгины цулцан.

316

амьгүй донор

deceased donor; cadaveric organ donor

317

амьд донороос эрхтэн шилжүүлэн суулгах

living donor organ transplant

318

амьсгалын зам

319

амьсгалын тогтолцоо

respiratory system

320

аппендикс

appendix

Also known as өтөн унжлага, мухар олгой

321

багалзуур

pharynx

322

бронхи

bronchus

мөгөөрсөн хоолой хоёр салаалж үүсгэсэн гуурсан хоолой бөгөөд уушги тус бүрт агаарыг дамжуулна

323

бронхиол

bronchiole

бронхийн хоолой олон салаалж үүсгэсэн нарийн гуурсан хоолойнууд

324

бүдүүн гэдэс

large intestine

325

бүдүүн гэдэсний уруудах хэсэг

326

бүдүүн гэдэсний хөндлөн хэсэг

327

бөөр

kidney

Сээр нуруутны ялгаруулах хос эрхтэн.

328

бөөрний аяганцар

renal calyx

329

бөөрний дээд булчирхай

adrenal gland

330

бөөрний судас

ureter

Бөөр, давсагийг холбогч судас.

331

бөөрний тэвш

renal pelvis

332

бөөрний хутгуур

renal pyramid

333

гуурсан хоолой

334

гуурсан хоолой /бронх/

bronchus

335

гэдэсний өнгөр /микрофлор/

intestinal flora

336

давсаг

bladder

337

дотор эрхтэн

internal organs

338

дууны хөвч

vocal cord

339

дэлүү

spleen

Latin: lien

340

ефрон

nephron

Бөөрний бүтэц, үйл ажиллагааны нэгж

341

мухар гэдэс

cecum

342

нарийн гэдэс

small intestine

343

нойр булчирхай

pancreas

344

оддийн хуниас

345

олон эрхтний дутагдал

multi-organ failure

346

таван цул

five viscera

347

таславч, өрц

348

тахир гэдэс

349

трахей

trachea

Шавьжний амьсгалын эрхтэн. Салаалсан нарийн гуурсаар тогтоно.

350

тэнцвэрийн эрхтэн

vestibular organ

Дотор чихэнд байрлах үүдэвч, хагас дугуй гурван суваг, хоёр жижиг уутнаас бүтнэ. Биеийн болон түүний орон зайн тэнцвэртйг хадгалах үүрэгтэй.

351

төвийн таргалалт

visceral obesity

352

төвөнх

larynx

353

улаан хоолой

esophagus

Also known as залгиур хоолой

354

уруудах бүдүүн гэдэс

descending colon

355

уушги

lung

Хуурай газрын сээр нуруутан амьтдын амьсгалын эрхтэн. Агаарын нөхцөлд амьсгалахад зохицжээ.

356

уушгины уг

lung hilum; hilum of lung

357

уушгины цулцан

358

уушигны цулцан

lung alveolus; alveolus

359

ходоодны амсар

cardia; cardiac orifice of stomach

360

ходоодны дуран

gastroscope; stomach camera

361

ходоодны салст бүрхүүл

gastric mucosa

362

ходоодны хүчил

gastric acid

363

ходоодны шүүс

364

хос гэдэс

duodenum

Also known as 12 нугалаа гэдэс

365

хошного

anus

366

хэвлийн гялтан хальс

peritoneum

367

хүүхэн хэл

uvula

368

хөндлөн бүдүүн гэдэс

transverse colon

369

цагаан хоолой

trachea

Also known as мөгөөрсөн хоолой

370

цуллаг эрхтэн

parenchymal organ; solid organ

371

цутгалан гэдэс

ileum

372

цээжний гялтан

pleura

373

цээжний хөндий

thoracic cavity; chest cavity

374

цөс

gallbladder

375

цөсний ерөнхий суваг

common bile duct

376

цөсний суваг

bile duct

377

цөсний шүүс

bile; gall

378

чацархай

mesentery

379

шулуун гэдэс

rectum

380

шээсний сув

urethra

Давсагт хуримтлагдсан шээсийг гадагшлуулна.

381

элэгний хэлтэнцэр

hepatic lobule

382

эрхтний тогтолцоо

organ system

Нэг гарал үүсэлтэй, ерөнхий зохион байгуулалттай, тодорхой үйл ажиллагааг хамтран гүйцэтгэдэг бүлэг эрхтнүүд.

383

эрхтэн

organ

Амьдралын үйл ажиллагаанд тодорхой үүрэг гүйцэтгэдэг төрөл бүрийн бүлэг эдүүдийн нэгдэл.

384

эрхтэн шилжүүлэн суулгах

organ transplant; organ transplantation

385

өгсөх бүдүүн гэдэс

ascending colon

386

өлөн гэдэс

jejunum

387

өрц

diaphragm

腺・内分泌 Булчирхай ба дотоод шүүрэл 37

388

аденогипофиз

adenohypophysis

Өнчин тархины өмнөд хэсэг

389

альдостерон

390

ангиотензин

391

бамбай булчирхай

thyroid gland

392

бамбай булчирхайг өдөөгч даавар

TSH: thyroid-stimulating hormone

393

бамбайн даавар

thyroid hormone

394

бамбайн дэргэдэх булчирхай

parathyroid gland

Сэрээ булчирхай. Бамбай булчирхайн дэргэд байрладаг, цусны кальцийн хэмжээг хянадаг дотоод шүүрлийн шаргал өнгөтэй хос булчирхай.

395

боргоцой булчирхай

pineal gland

396

боргоцой булчирхай /эпифиз/

pineal gland; epiphysis

397

булцуут булчирхай

pineal gland

398

булчирхай

gland

Амьд биесийн үйл ажиллагаанд онцгой ач холбогдолтой шүүрэл ялгаруулах, биед үүссэн хэрэггүй бодисыг гадагшлуулах үүрэгтэй эд.

399

бөөрний булчирхай

adrenal gland

400

бөөрний дээд булчирхайн холтослог давхарга

adrenal cortex

401

гадаад шүүрлийн булчирхай

402

гипофиз

pituitary gland

Тархинд байрладаг, өсөлтийн даавар ялгаруулдаг дотоод шүүрлийн булчирхай.

403

гүйлсэн булчирхай

tonsil

404

даавар

hormone

405

дотоод шүүрлийн булчирхай

endocrine gland

406

дотоод шүүрлийн булчирхай / эндокрин /

endocrine gland

Дааврууд ялгарч тусгай булчирхайд боловсорч улмаар эдийн шингэн болон цусанд шууд ялгарна.

407

лангергансын арал

islet of Langerhans

Нойр булчирхайн дотоод шүүрлийн хэсгээс даавар ялгаруулдаг.

408

окситоцин

409

парабамбайн булчирхай

parathyroid gland

410

прогестерон

411

самшуу гастрон

412

сүүний булчирхай

mammary gland

413

тосны булчирхай

sebaceous gland

414

тунгалагийн зангилаа

lymph node

415

тунгалгийн булчирхай

lymph gland

416

хөлсний булчирхай

sweat gland

417

хөхний булчирхай

mammary gland

418

шүлсний булчирхай

salivary gland

419

шүүдэс

secretion

420

эрүүний доорх шүлсний булчирхай

submandibular gland

421

эстриол

estriol

⚠️ эх сурвалжид «エストロゲン» гэж бичсэн нь буруу

422

өндгөвчний шар биеийн даавар

423

өнчин тархи

424

өнчин тархины даавар

神経系・感覚器 Мэдрэлийн систем ба мэдрэхүйн эрхтэн 95

425

аксон

axon

Мэдрэлийн эсийн хамгаийн урт, салаалдаггүй ганц сэртэн

426

аксоны үзүүр

axon terminal

427

алх

malleus

428

амтлах эрхтэн

gustatory organ

Хэл, зөөлөн тагнай, залгиур хоолойн салст бүрхэвчинд байх амтлах булцуунуудаас тогтоно.

429

анхдагч дохионы систем

first signal system

Гадаад орчны мэдээ, дохиог мэдрэх эрхтний цочролоор шууд хүлээн авах.

430

арал

insula

Latin: insula

431

арын тархи

rhombencephalon

432

афферент

afferent

Зах хязгаарын мэдрэлийн тогтолцооны төв рүү тэмүүлэх мэдрэлийн ширхэг.

433

бага тархи

cerebellum

Уртавтар тархины дээд талд, тархиний тал бөмбөлгийн ар доод талд байрлана.хоёр тал бөмбөлгөөс тогтоно. Биеийн тэнцвэр хөдөлгөөний үйлийг зохицуулна.

434

бадайрах

to go numb

435

баруун тал бөмбөлөг

right hemisphere

436

биеийн мэдрэлийн тогтолцоо

somatic nervous system

Араг ясны булчингмэдрэлжүүлнэ. Сэрэл ганц эсээр дамжина. Үйл ажиллагааг нь ухамсраараа хянах боломжтой.

437

бор бодис

gray matter

Latin: substantia grisea

438

верникын төв

Wernicke's area

439

гарын шуу

forearm

440

гипоталамус

hypothalamus

441

голын сагитталь гүн ховил

longitudinal cerebral fissure

442

гурвалсан мэдрэл

trigeminal nerve

443

гурван хагас цагираг

semicircular canals

444

гүүр

pons

Мэдрэлийн тогтолцооний дээд ба доод хэсгийг холбон сэрэл дамжуулна. Мэдрэлийн ширхгүүдийг агуулна.

445

дагзны хэсэг

occipital lobe

Latin: lobus occipitalis

446

далайн морь

hippocampus

447

дендрит

dendrite

Нейроны богино салаалсан сэртэнгүүд олон байна. Сэрлийг хүлээн авч нейроны их бие рүү дамжуулах үүрэгтэй.

448

дентрит

dendrite

449

дунд тархи

midbrain

Гүүрээс дээш байрлана. Хараа болон сонсголын сэрлээр үүсэх хөдөлгөөний рефлексийн ажиллагаанд оролцоно. Булчингийн чангарлыг зохицуулна.

450

духны хэсэг

frontal lobe

Latin: lobus frontalis

451

духны хөндий

frontal sinus

452

дөрөө

stapes

453

дөш

incus

454

жижиг үслэг эсүүд

hair cells

455

жинхэнэ арын тархи

metencephalon

456

завсрын тархи

diencephalon

Таламус, гипоталамус гэсэн хоёр хэсэгээс тогтоно. Арьс болон мэдрэхүйн эрхтэнүүдээс ирэх сэрэлийг их тархины гадар руу дамжуулна.Дотоод эрхтнүүдийн үйл ажиллагааг тохируулна.

457

задлан ялгагч / анализатор /

sensory analyzer

Мэдрэхүйн эрхтэн түүний үйл ажилилагааг хариуцах талал бөмбөлгийн гадрыг холбож байгаа мэдрэлүүдээс бүтэх бүтэц.

458

захын мэдрэл

peripheral nerve

459

захын мэдрэлийн тогтолцоо

peripheral nervous system

Бүх мэдэрлүүд, мэдрэлийн зангилаа, мэдрэлийн төгсгөлүүдээс тогтоно.

460

зулайн хэсэг

parietal lobe

Latin: lobus parietalis

461

зүүн тал бөмбөлөг

left hemisphere

462

их тархи

cerebrum

Also known as telencephalon

463

лонхонцор

rod cell

464

миелинэн бүрхэвч

myelin sheath

465

мэдрэлийн бүрхүүл

nerve sheath; myelin sheath

466

мэдрэлийн судал

nerve

467

мэдрэлийн ёзоор

nerve root

468

мэдрэхүйн эрхтэн

sensory organ

469

нугас

spinal cord

Latin: medulla spinalis

470

нугасны мэдрэл

spinal nerve

471

нугасны ус

cerebrospinal fluid

472

нурууны суваг

vertebral canal

Latin: canalis vertebralis

473

нүүрний мэдрэл

474

олигодентритод

oligodendrocyte

475

парасимпатик мэдрэлийн тогтолцоо

parasympathetic nervous system

Ургал мэдрэлийн тогтолцооны нэг хэлбэр.отоод эрхтэнүүд, тэдгээрийн цусны судсыг мэдрэлжүүлнэ.

476

перикарион

perikaryon

477

рефлексийн нум

reflex arc

Сэрэл дамжих зам, рефлексийн үйлдэлд оролцдог мэдрэхүй болон хөдөлгөөний мэдрэл тэдгээрийн холбоосийг хамруулсан мэдрэлийн зам

478

савханцар

cone cell

479

симпатик мэдрэл

sympathetic nerve

480

судаслаг бүрхүүл /хоройд/

choroid membrane

481

судаст хальс

pia mater

Also known as зөөлөн хальс

482

суурийн зангилаа

basal ganglia

483

тархи

brain

Төв мэдрэлийн тогтолцооны хамгийн чухал эрхтэн

484

тархи-нугасны шингэн

cerebrospinal fluid

485

тархины багана

brain stem

486

тархины бор гадар

cerebral cortex

Latin: cortex

487

тархины бүрхүүл

meninges

488

тархины гүүр

pons

489

тархины тал бөмбөлөг

cerebral hemisphere

Тархины хамгийн том хэсэг, гадар нь ховил, атриатай бөгөөд гүйцэтгэх үүргээрээ 4 хэсэгт хуваагдана. Хүний сэтгэхүй ухамсарт үйлийг хариуцна.

490

тэнэгч мэдрэл /вагус мэдрэл/

vagus nerve

491

төв мэдрэлийн систем

central nervous system

492

төв ховил

central sulcus

Latin: sulcus centralis

493

төвийн суваг

central canal

Latin: canalis centralis

494

ургал мэдрэл

autonomic nerve

Also known as вегетатив

495

ургал мэдрэл /вегетатив мэдрэл/

autonomic nervous system; autonomic nerve

496

ургал мэдрэлийн тогтолцоо

autonomic nervous system

Бараг бүх дотоод эрхтнийг мэдрэлжүүлнэ. Сэрэл эрхтэнд шууд очихгүй хэд хэдэн эсээр дамжина. Хүний ухамсраас гадуур ажиллана.

497

уртавтар тархи

498

уртавтар тархи

medulla oblongata

нугасны үргэлжлэл, нь бөөм>>үүсгэн байрлана. Рефлексийн болон сэрэл дамжуулах үүрэгтэй.

499

фокус

focus

☞ Rus. фокус

500

хажуугийн ховдол

lateral ventricle

Latin: ventriculus lateralis

501

хажуугийн ховил

lateral sulcus

Also known as сильвиевийн ховил

502

хажуугийн хөндий

maxillary sinus

503

харааны товгор

hypothalamus

504

хатуу бүрхүүл

dura mater

505

хүлээн авуур

receptor

Цочролыг хүлээн авах мэдрэлийн эс. Зарим тохиолдолд бүлэг эс, мэдрэлийн эсийн ширхэгүүд, төгсгөлүүд байна. Сэрлийг хүлээн авч задлан шинжилж тодорхой сэрэхүйг үүсгэнэ

506

хөндлөн ховил

transverse cerebral fissure

507

хөөсөн бүрхүүл

arachnoid mater

508

цагаан бодис

white matter

Latin: substantia alba

509

цилар булчин

ciliary zonule

Latin: zonula ciliaris

510

цув нөмрөг

pallium

511

чамархайн хэсэг

temporal lobe

Latin: lobus temporalis

512

шванны эс

Schwann cell

513

шинэ тархи

neoencephalon

514

эвэрлэг бие

corpus callosum

515

элхэгийн хөндий

ethmoid sinus

516

эсийн бие

cell body

Latin: soma

517

эфферент

efferent

Төвөөс зугатах мэдрэлийн ширхэг

518

үнэрийн тархи

rhinencephalon

519

өнчин тархи

pituitary gland

Latin: hypophysis cerebri

泌尿・生殖器 Шээс бэлгийн ба нөхөн үржихүйн тогтолцоо 52

520

ангир уураг

colostrum

521

бэлгийн булчирхай

gonad

522

бэлгийн уруул

vulva

523

бөлдөг

testicle; scrotum

vulgar/colloquial register

524

бөөрний алслагдсан/?/ цуглуулах сувганцар

525

гар хангалга

masturbation

526

гонад

gonad

Бэлгийн булчирхай

527

дугариг холбоос

528

ерөндөг

1. intrauterine device (IUD); 2. antidote

529

завсрын эс

interstitial cell

530

ихэс

placenta

531

ичимдэг эрхтэн

genitals; private parts

532

куперийн булчирхай

Cowper's gland

533

лейдигийн эс

Leydig cell

534

нууц эрхтэн

private parts; genitalia

535

сертолийн эс

Sertoli cell

536

сперматогони

spermatogonium

Эр бэлгийн эс үүсвэр эс

537

спермийн эсүүд

sperm cells

538

сүвний булчирхай

bulbourethral gland

539

тестостерон

testosterone

Эр бэлгийн булчирхай болох төмсгөнд бий болдог даавар

540

тээрхий

glans penis

541

түрүү булчирхай

prostate gland

542

төмсөг

testis

Эр бэлгийн эс боловсордог үржлийн эрхтэн.

543

төмсөгний дайвар

epididymis

544

умай

uterus

= сав

545

умайн амсар

cervical os

546

умайн гуурс

fallopian tube

= үр дамжуулах хоолой

547

умайн миом

myoma of the uterus; fibroid

548

умайн салст

endometrium

549

ураг орчмын шингэн

amniotic fluid

550

ургийн цэврүү

gestational sac

551

уст бүрхүүл

amnion

552

фруктоз

fructose

553

хуухнаг

scrotum

Also known as хуйхнаг

554

хярзан

perineum

555

хүйн гогцоо

umbilical cord

556

хүйн цус

umbilical cord blood

557

хөхний нөсөө

areola (of the nipple)

558

хөхний толгой

nipple

559

цавь

groin

560

чив

male genitalia

561

шодой

penis

562

шээсний суваг

urethra

563

шээсний сүв

urethral opening

564

эр бэлэг эрхтэн

male reproductive organ

565

үр дамжуулах цорго

ejaculatory duct

566

үрийн суваг

vas deferens

567

үрийн тахир сувганцар

seminiferous tubule

568

үрийн цэврүү

seminal vesicle

569

үрийн шингэн ялгарах

ejaculation

570

үтрээ

vagina

571

өндгөвч

ovary

Эм бэлгийн эс боловсордог үржлийн эрхтэн.

解剖学一般・要確認 Анатомийн ерөнхий ба хяналт шаардсан нэр томьёо 16

572

анатоми

anatomy

Хүн, амьтныны бие эрхтнүүдийн бүтэц, байрлал, хэлбэрийг судална.

573

биеийн хэсэг

574

биологийн шингэн

body fluid

575

гистологи

histology

Эд судлал

576

жишил анатомын баталгаа

comparative anatomical evidence

Эртний болон орчин үеийн амьд биес удам төрлийн холбоотой болохыг эд, эрхтний бүтцийн төсөөтэй байдлаар баталдаг.

577

остеологи

osteology

Яс судлал

578

сульфидын холбоо

579

суурийн давхар

580

суурин мембран

581

суурин эс

582

холбогч эд

connective tissue

Бүтэц үүргээрээ өөр өөр боловч нэг гаралтай эсүүдээс бүтнэ. Эс хоорондын бодис нь хүчтэй хөгжсөн байна. Түшиг тулгуур, тэжээл, биеийн бүх хэсэгүүдийг холбох үүрэгтэй.

583

хучуур эд

epithelial tissue

Эсууд нь өөр хоорондоо наалдсан, эс хоорондын бодис багатай эд. Арьсны өнгөн давхраа, дотоод эрхтнүүдийн салст бүрхүүлийг хучна. Булчирхайг үүсгэнэ. Хамгаалах үүрэгтэй эд.

584

хүний биеийн шингэн

body fluid

585

цэлмэн

villus; villi (anatomy)

586

эд

tissue

Гарал, үүсэл, бүтэц, гүйцэтгэх үүргээрээ ижил бүлэг эсүүдийн нэгдэл.

587

эпидермис

epidermis

Эрхтэн, биеийн гадаргууг хучих үүрэгтэй, хоорондоо нягт наалдсан эсүүд буюу эд.