細胞構造・小器官 Эсийн бүтэц ба органелл 132
G-уураг
Gタンパク質
G-protein
a family of proteins that act as molecular switches inside cells, and are involved in transmitting signals from a variety of stimuli outside a cell to its interior
АТФ
ATP; アデノシン三リン酸
ATP; adenosine triphosphate
a complex organic chemical that provides energy to drive many processes in living cells
Грегор Мендель
グレゴール・メンデル
Gregor Mendel
① Austrian monk and scientist who discovered the basic principles of heredity
Дарвины хувьсалын сургааль
ダーウィンの進化論
Darwin's theory of evolution
① Scientific theory proposed by Charles Darwin explaining the mechanism of evolution
Жэймс Ватсон
ジェームズ・ワトソン
James Watson
① American molecular biologist who co-discovered the structure of DNA
Менделийн нэгдүгээр хууль
メンデルの第一法則
Mendel's first law
① Law of segregation - states that each inherited trait is defined by a gene pair that separates during reproduction
Менделийн хуулиуд
メンデルの法則
Mendel's laws
① Principles of inheritance formulated by Gregor Mendel
Рентген кристаллографчлал
未特定
X-ray crystallography
① [TEMP-CAT] Technique used to determine the atomic and molecular structure of a crystal
Франсис Крик
フランシス・クリック
Francis Crick
① British molecular biologist who co-discovered the structure of DNA
аденин (А)
アデニン
adenine
① Nitrogenous base found in DNA and RNA
аквапорин
アクアポリン
aquaporin
integral membrane proteins that serve as channels in the transfer of water
акросон
先体
acrosome
Акросома. Эр бэлгийн эсийн толгойн хэсэг
анафаз
後期
anaphase
the stage of meiotic or mitotic cell division in which the chromosomes move away from one another
анхдагч лизосом
一次リソソーム
primary lysosome
Гольджийн аппаратаас дөнгөж үүссэн лизосом.
аутолизосом
オートリソソーム
autolysosome
Хөгширсөн лизосом задарч, өөрийгөө шинэчлэх үзэгдэл.
аутофаги
自食作用; オートファジー
autophagy
the natural, regulated mechanism of the cell that disassembles unnecessary or dysfunctional components
аутофагосом
オートファゴソーム
autophagosome
a spherical structure with double layer membranes that is the key organelle in autophagy
байгалийн шалгарал
自然淘汰
natural selection
① The process whereby organisms better adapted to their environment survive and reproduce more successfully
барзгар ЭТ
粗面小胞体
rough endoplasmic reticulum
① ЭТ = эндоплазмын тор (endoplasmic reticulum) ⮚ Type of ER with ribosomes attached
бичил гуурс
微小管
microtubule
Бичил савханцар. Тубулин уургаас тогтох, 25 нанометр голчтой шулуун урт хөндий бортгонцор. Эсийн шилбүүр, сормуус, эсийн төвийн бүрэлдэхүүнд оролцоно.
бичил утас
マイクロフィラメント
microfilament
Уургийн олон мянган молекул үзүүрээрээ холбогдсон нарийн бүтэц.
бөөм
核; 細胞核
nucleus; cell nucleus
a membrane-bound organelle that contains genetic material
бөөм /эсийн/
(細胞)核
nucleus
① The control center of a cell containing genetic information
бөөмийн бүрхүүл
核膜
nuclear envelope
the lipid bilayer membrane which surrounds the genetic material and nucleolus in eukaryotic cells
бөөмийн сүв
核膜孔
nuclear pore
a protein-lined channel in the nuclear envelope that regulates the transportation of molecules between the nucleus and the cytoplasm
бөөмийн шингэн
核質
nucleoplasm
Кариоплазм үгийг харна уу.
бөөмийн шүүс
核質
nucleoplasm
a type of protoplasm, and is enveloped by the nuclear envelope
бөөмхөн
核小体
nucleolus
the largest structure in the nucleus of eukaryotic cells, where it serves as the site of ribosome synthesis and assembly
вакоуль
液胞
vacuole
/хоос/ эсийн шүүс бүхий хөндий,эрдэс давс болон бусад шим нэгдлийг уусмал байдлаар агуулсан ургамалын эсийн эрхтэнцэр.
вакуоль
液胞
vacuole
a space or vesicle within the cytoplasm of a cell, enclosed by a membrane and typically containing fluid
вакуоль /хоосовч/
液胞
vacuole
① Membrane-bound fluid-filled space within a cell
везикул /цэврүү/
ゴルジ小胞
vesicle
① Small membrane-bound transport structure within a cell
гетерозигот
ヘテロ接合体
heterozygous
① Having different alleles for a single trait
гинжин бүтэц
直鎖型構造
chain structure
① Linear arrangement of molecules in a polymer
гистон
ヒストン
histone
any of a group of basic proteins found in chromatin
гольджийн аппарат
ゴルジ装置
Golgi apparatus
① Alternative name for the Golgi complex
гольджийн комплекс
ゴルジ複合体
Golgi complex
① Membrane-bound organelle involved in packaging proteins for secretion
гомозигот
ホモ接合体
homozygous
① Having identical alleles for a single trait
гуанин (Г)
グアニン
guanine
① Nitrogenous base found in DNA and RNA
гөлгөр ЭТ
滑面小胞体
smooth endoplasmic reticulum
① ЭТ = эндоплазмын тор (endoplasmic reticulum) ⮚ Type of ER without ribosomes
гөлгөр эндоплазмын тор
滑面小胞体(smooth surfaced endoplasmic reticulum)
десмосом
デスモソーム
desmosome
a structure by which two adjacent cells are attached, formed from protein plaques in the cell membranes linked by filaments
дискрет процесс
離散的プロセス
discrete process
① A process occurring in distinct, separate stages
дохио дамжуулалт
シグナル伝達
signal transduction
the process by which a chemical or physical signal is transmitted through a cell as a series of molecular events
дупликац
重複
duplication
① The replication of part of a chromosome
завсарт холбоос
ギャップ結合
gap junction
specialized intercellular connection between a multitude of animal cell-types that directly connect the cytoplasm of two cells
завсрын филамент
中間径フィラメント
intermediate filament
cytoskeletal components found in the cells of many animal species
интегрин
インテグリン
integrin
proteins that function mechanically, by attaching the cell cytoskeleton to the extracellular matrix, and biochemically, by sensing whether adhesion has occurred
интерфаз
間期
interphase
the resting phase between successive mitotic divisions of a cell
ион суваг
イオンチャネル
ion channel
pore-forming membrane proteins that allow ions to pass through the channel pore
кариотип
核型
karyotype
the number and visual appearance of the chromosomes in the cell nuclei of an organism or species
коллаген
コラーゲン
collagen
Арьсны холбогч эдийн уураг
лигэнд
リガンド
ligand
a molecule that binds to another (usually larger) molecule
лизосом
リソソーム
lysosome
an organelle in the cytoplasm of eukaryotic cells containing degradative enzymes
мембраны потенциал
膜電位
membrane potential
the difference in electric potential between the interior and the exterior of a biological cell
метафаз
中期
metaphase
the second stage of cell division, between prophase and anaphase
микровилл
マイクロフィラメント
microvillus
① Microscopic cellular membrane protrusions that increase the surface area
микросуваг
微小管
microtubule
microscopic hollow tubes made of alpha and beta tubulin that are part of the cell's cytoskeleton
микрофиламент
微小繊維; マイクロフィラメント
microfilament
protein filaments in the cytoplasm of eukaryotic cells that form part of the cytoskeleton
митохондри
ミトコンドリア
mitochondria
an organelle in which the biochemical processes of respiration and energy production occur
мононуклеар залгиур эс
単核食細胞
mononuclear phagocyte
Залгиур эсүүд эмгэг төрөгчийг залгиж устгадаг ба харьцангуй удаан амьдардаг.
некроз
壊死
necrosis
the death of most or all of the cells in an organ or tissue due to disease, injury, or failure of the blood supply
нуклеосом
ヌクレオソーム
nucleosome
a structural unit of a eukaryotic chromosome
нягт холбоос
密着結合
tight junction
specialized connection of two adjacent animal cell membranes such that the space usually lying between them is absent
органойд
細胞小器官
organelle
Эсэд тодорхой үүрэг гүйцэтгэдэг эртэнцэр
пероксисом
ペルキシソーム
peroxisome
a small organelle present in the cytoplasm of many cells, which contains the reducing enzyme catalase and usually some oxidases
пиноцитоз
飲作用; ピノサイトーシス
pinocytosis
the ingestion of liquid into a cell by the budding of small vesicles from the cell membrane
плазмодесм
原形質連絡
plasmodesmata
narrow threads of cytoplasm that pass through the cell walls of adjacent plant cells and allow communication between them
плазмт бүрхүүл /мембран /
細胞膜
plasma membrane
Хэлбэр, дүрсээ хадгалж чаддаггүй бүрхүүл
плазмын мембран
細胞膜
plasma membrane
① The semipermeable membrane surrounding the cytoplasm of a cell
полирибосом
ポリリボソーム
polyribosome
Бүлэг /олон/ рибосом
прокариот
原核生物
prokaryote
Жинхэнэ бөөм байхгүй, энгийн бүтэцтэй эс
прокариот эс /бөөмгүй эс/
原核細胞
prokaryotic cell
① Cell without a true nucleus or membrane-bound organelles
протеогликан
プロテオグリカン
proteoglycan
proteins that are heavily glycosylated and occur in the extracellular matrix
профаз
前期
prophase
the first stage of cell division
рецептор
受容体; レセプター
receptor
an organ or cell able to respond to light, heat, or other external stimulus
рибоз
リボース
ribose
① Five-carbon sugar that is a component of RNA
рибосом
リボソーム
ribosome
a minute particle consisting of RNA and associated proteins found in large numbers in the cytoplasm
сормуус
繊毛
cilia
short microscopic hairlike vibrating structures found in large numbers on the surface of certain cells
сормуус шилбүүр
繊毛と鞭毛
cilia and flagella
Эсийн хөдөлгөөнийг хангах үүрэгтэй эсийн органоид.
теломер
テロメア
telomere
a compound structure at the end of a chromosome
телофаз
終期
telophase
the final phase of cell division
тимин (Т)
チミン
thymine
① Nitrogenous base found in DNA
тонопласт
液胞膜; トノプラスト
tonoplast
the cytoplasmic membrane surrounding a vacuole, separating the vacuolar contents from the cell's cytoplasm
урацил
ウラシル
uracil
① Nitrogenous base found in RNA but not in DNA
уураг
タンパク質、プロテイン
protein
large biomolecules consisting of one or more long chains of amino acid residues
уураг киназа
プロテインキナーゼ
protein kinase
a kinase enzyme that modifies other proteins by chemically adding phosphate groups to them
уураг фосфатаза
プロテインホスファターゼ
protein phosphatase
an enzyme that removes a phosphate group from the phosphorylated amino acid residue of its substrate protein
фагосом
ファゴソーム
phagosome
a vesicle formed around a particle engulfed by a phagocyte via phagocytosis
фенотип
表現型
phenotype
① Observable characteristics of an organism resulting from its genotype
фибронектин
フィブロネクチン
fibronectin
a high-molecular weight glycoprotein of the extracellular matrix that binds to membrane-spanning receptor proteins called integrins
фосфат
リン酸
phosphate
① Phosphorus-containing group in nucleotides
хамжаа зарчим
未特定
complementarity principle
① [TEMP-CAT] Principle of base pairing in DNA (A-T, G-C)
химотаксис
趨化性; 化学タクシス
chemotaxis
movement of a motile cell or organism, or part of one, in a direction corresponding to a gradient of increasing or decreasing concentration of a particular substance
хлоропласт
葉緑体
chloroplast
(in green plant cells) a plastid that contains chlorophyll and in which photosynthesis takes place
хоёрдогч элч
セカンドメッセンジャー
second messenger
molecules that relay signals received at receptors on the cell surface — such as the arrival of protein hormones, growth factors, etc. — to target molecules in the cytosol and/or nucleus
хроматид
染色分体
chromatid
each of the two threadlike strands into which a chromosome divides longitudinally during cell division
хувьсал /эволюци/
進化
evolution
① Process of change in the heritable characteristics of biological populations
хуурмаг хөл
偽足
pseudopodia
temporary protrusions of the surface of an amoeboid cell for movement and feeding
централь
中心体
centrosome
① Structure that organizes the microtubules of the cell
центриоль
中心体
centriole
a minute cylindrical organelle near the nucleus in animal cells, occurring in pairs and involved in the development of spindle fibers
центроиль
中心小体
centriole
/эсийн төв/ эсийн хуваагдлын үед чухал үүрэгтэй органиод
центромер
中心節; セントロメア
centromere
the region of a chromosome to which the microtubules of the spindle attach
центросом
中心体
centrosome
an organelle that is the main place where cell microtubules are organized
цикл-АМФ
環状AMP; サイクリックAMP
cyclic AMP
a second messenger important in many biological processes
цитозин (Ц)
シトシン
cytosine
① Nitrogenous base found in DNA and RNA
цитозоль
細胞質基質; シトソル
cytosol
the aqueous component of the cytoplasm of a cell
цитоплазм
細胞質
cytoplasm
the material within a living cell, excluding the nucleus
цитоплазмын тулгуур
細胞骨格
cytoskeleton
a microscopic network of protein filaments and tubules in the cytoplasm of many living cells
цитоскелет
細胞骨格
cytoskeleton
Эсийн төв, бичил гуурс, бичил утаснаас бүрдсэн эсийн тулгуур утаслагийг хэлнэ.
шилбүүр
鞭毛
flagella
slender threadlike structures, especially microscopic appendages that enables many protozoa, bacteria, spermatozoa, etc. to swim
эндоплазмын тор
小胞体
endoplasmic reticulum
a network of membranous tubules within the cytoplasm of a eukaryotic cell
эндосом
エンドサイトーシス小胞; エンドソーム
endosome
a membrane-bound compartment inside eukaryotic cells
эрлийзжүүлэлт
交配
hybridization
① The process of breeding plants or animals of different varieties to create a hybrid
эс
細胞
cell
the basic structural, functional, and biological unit of all known organisms
эсийн гадуурх матриц
細胞外マトリックス
extracellular matrix
a three-dimensional network of extracellular macromolecules that provide structural and biochemical support to surrounding cells
эсийн мембран
細胞膜
cell membrane
a biological membrane that separates the interior of all cells from the outside environment
эсийн олшрол
細胞増殖
cell proliferation
the process that results in an increase of the number of cells, and is defined by the balance between cell divisions and cell loss through cell death or differentiation
эсийн туйлшрал
細胞の極性
cell polarity
asymmetry in cell shape, protein distributions and any cell function
эсийн төв
中心体
centrosome
Амьтны эсэд байдаг өөрийгөө хоёрчлох чадвартай бортгон хэлбэртэй эсийн эрхтэнцэр.
эсийн хана
細胞壁
cell wall
a rigid layer of polysaccharides lying outside the plasma membrane of the cells of plants, fungi, and bacteria
эсийн ханаар ялгарах
細胞膜を介した排出
excretion through the cell membrane
Эгэл биетнүүд илүүдэл болгон үлдэгдэл бодисоо биеэс гадагш ялгаруулах арга.
эсийн хөгшрөлт
細胞老化
cell senescence
a phenomenon characterized by the cessation of cell division
эсийн хөдөлгөөний органиод
細胞運動器官
cell motility organelle
1 эст амьтдын сормуус, шилбүүр, хуурамч хөл зэргийг хэлнэ.
эсийн цөм
細胞核
cell nucleus
эх сурвалжид япон орчуулга байхгүй
эсийн шилжилт хөдөлгөөн
細胞移動; 細胞遊走
cell migration
a central process in the development and maintenance of multicellular organisms
эсийн ялгаран хөгжил
細胞分化
cell differentiation
the process by which a less specialized cell becomes a more specialized cell type
эсийн үндсэн сийвэн
細胞質基質
cytosol
① The liquid component of cytoplasm excluding organelles
эукариот
真核生物
eukaryote
an organism consisting of a cell or cells in which the genetic material is DNA in the form of chromosomes contained within a distinct nucleus
эукариот эс /бөөм бүхий эс/
真核細胞
eukaryotic cell
① Cell with a true nucleus and membrane-bound organelles
ялгаруулах вакуоль
収縮胞
contractile vacuole
Нэг эстэн амьтны ялгаруулах үүрэг гүйцэтгэдэг органойд
үүдэл эс
幹細胞
stem cell
an undifferentiated cell of a multicellular organism which is capable of giving rise to indefinitely more cells of the same type
遺伝・分子生物学 Удамшил ба молекул 117
‘нөхөн гүйцээсэн’ нуклеотидууд
塩基の相補性
complementary nucleotides
① Nucleotides that form base pairs in DNA (A-T, G-C)
m- phx
メッセンジャーRNA
messenger RNA
Мэдээллийн РНХ
ДНХ
DNA; デオキシリボ核酸
DNA; deoxyribonucleic acid
a self-replicating material which is the main constituent of chromosomes
Дезоксирибонуклейн хүчил /ДНХ/
デオキシリボ核酸
deoxyribonucleic acid
① DNA, the genetic material in humans and almost all organisms
РНХ
RNA; リボ核酸
RNA; ribonucleic acid
a nucleic acid present in all living cells
РНХ полимераз
RNAポリメラーゼ
RNA polymerase
① Enzyme that synthesizes RNA from a DNA template
Рибонуклейн хүчил /РНХ/
リボ核酸
ribonucleic acid
① RNA, involved in protein synthesis and other cellular processes
аберраци
染色体異常
chromosomal aberration
Хромосомын мутаци, хромосомын гэмтэл, хромосомын бүтцэд гарах өөрчлөлт
автополиплоид
同質倍数体
autopolyploid
Хоёр ба түүнээс дээш дахин нэмэгдэж буй хромосом нь нэгэн зүйлд хамрагдахыг хэлнэ
авторепликаци
自己複製
self-replication
Амьд биеийн нөхөн төлжилт, нөхөн үйлдвэрлэл
азотлог суурь
塩基
nitrogenous base
① Chemical structures that form part of nucleic acids
акроцентр
端部動原体型染色体
acrocentric chromosome
Центромер нь хромосомын аль нэг үзүүрт байрласан савханцар хромосом
аллель
対立遺伝子
allele
① Alternative forms of a gene that arise by mutation
аллель ген
対立遺伝子
allele
Тодорхой шинж тэмдгийн хувилбаруудыг нөхцөлдүүлж, гомологи хромосомын ижил локуст байрладаг хос ген
аллополиплоид
異質倍数体
allopolyploid
2 өөр зүйлийн хромосом нийлэх үзэгдэл
анеуплойд
異数体
aneuploid
Эс, эд болон бие махбодын хромосомын бүрдэл нэг юм уу хэд хэдэн хромосомоор нэмэгдэх юм уу дутагдах үзэгдэл
антикодон
アンチコドン
anticodon
3-РНХ-ийн орой дээр байрлах мРНХ-ийн кодоны эсрэг кодоныг хэлнэ.
аутосом хромосом
常染色体
autosome
Эр, эм биеийн аль алинд байдаг хромосом буюу биеийн хромосом
ахроматин
無染色質
achromatin
Эсийн төв болон хромосомыг холбосон үл будагдагч, нарийн утаслаг уургийн бодис.
бактериофаг
バクテリオファージ
bacteriophage
Нянгийн эсэд амьдардаг вирус.
бивалент
二価染色体
bivalent
Мейозын диплонемээс метафаз-1 хүртэл уртынхаа дагуу зэрэгцэн коньюгацид орж буй гомологи хос хромосом
биеийн эсийн мутаци
体細胞突然変異
somatic mutation
Биеийн эсийн хромосомын бүтэц болон тоонд гарах өөрчлөлт. Энэ нь тухайн эсээс хөгжин бүрэлдэж буй эрхтэнд өөрчлөлт оруулах ба удамшихгүй онцлогтой.
биотехнолог
バイオテクノロジー
biotechnology
бэлгийн хромосом
性染色体
sex chromosome
Эр, эм хүйсийг ялгаж өгдөг хромосом
бүл ген
ポリジーン
polygenes
Нэг шинж тэмдэг бүрдүүлэхэд оролцож байгаа генүүд.
вектор
ベクター
vector
Нэг эсээс нөгөө эсд дамжих чадвартай богино хэмжээтэй ДНХийн молекул / Бактерийн эрлийз ДНХ /
гаметогенез
配偶子形成
gametogenesis
Эр, эм бэлгийн эс үүсэж, өсөж, ялгаран хөгжих үйл явц
гаплоид хромосом
半数体染色体
haploid chromosome
и тооны буюу хос бус тооны хромосом бөгөөд зөвхөн бэлгийн эсийн хромосом
ген
遺伝子
gene
a unit of heredity which is transferred from a parent to offspring
ген клонинг
遺伝子クローニング
gene cloning
Ген шилжүүлэн суулгах үйл ажиллагаа
генератив эс
生殖細胞
generative cell
Үржлийн эс. Цэцэгт ургамлын гаплойд бүрдэлтэй бэлгийн эс
генетик зураглал
遺伝地図
genetic map
тухайн зүйлийн хромосом бүрт агуулагдаж буй генүүд, тэдний цэс дараалал хоорондын зайг илэрхийлсэн зураглал
генетик код
遺伝コード
genetic code
① Set of rules by which information in DNA is translated into proteins
генетик нөөц
遺伝資源(いでんしげん)
genetic resources
генийн давтамж
遺伝子頻度
gene frequency
Популяцийн генийн сангийн нэгэн локус дахь бүх аллелийн дотор аливаа аллелийн эзлэх хувь хэмжээ
генийн дараалал
遺伝子配列(いでんしはれつ)、塩基配列(えんきはいれつ)
gene sequence; nucleotide sequence
генийн интогресс
遺伝子浸透
gene introgression
Өөр өөр төрөлд багтах зүйлийн популяциудын хооронд явагдах генийн солилцоог хэлнэ
генийн мутаци
遺伝子突然変異
gene mutation
Тодорхой нэг генийн бүтэц үйл ажиллагаанд гарсан өөрчлөлт
генийн сан /геном/
ゲノム
genome
① The complete set of genes or genetic material in an organism
генийн өөрчлөлттэй хүнсний бүтээгдэхүүн
遺伝子組み換え食品
genetically modified food; GMO food
геном
ゲノム
genome
Хромосомын гаплойд бүрдэл. Диплойд зүйлийн гаметад нэг геном, биеийн эсэд хоёр геном тус тус байдаг.
геномын ДНХ
ゲノムDNA
genomic DNA
the DNA found in the chromosomes within the nucleus of a cell
генотип
遺伝子型
genotype
① Genetic makeup of an organism
генофонд
遺伝子プール
gene pool
Зүйл, популяци гэх аливаа ангилал зүйн бүлгийн нийт генүүдийн бүрдэл
гетерохроматин
ヘテロクロマチン
heterochromatin
Эсийн хуваагдлын завсарт, өөрөөр хэлбэл интерфазад нягтарсан хэвээр хоцордог хромосомын хэсэг
гиперморфи мутаци
過剰形質突然変異
hypermorphic mutation
шинж тэмдэг хэвийн нормоос хэт хүчтэй хөгжсөн байдал
гомозигот бие
ホモ接合体
homozygote
шинж тэмдгийн салалт үзүүлдэггүй, шинж тэмдгээ цэврээр нь хадгалдаг бие бөгөөд тэдгээр нь зөвхөн нэг төрлийн гамет төрүүлнэ.
гомологи хромосом
相同染色体
homologous chromosome
Хос хромосом
давамгайлагч
優性遺伝子
dominant
① Allele that masks the effect of a recessive allele
дезоксирибонуклейны хүчил /ДНХ/
デオキシリボ核酸、DNA (deoxyribonucleic acid)
deoxyribonucleic acid
диплоид хромосом
二倍体染色体
diploid chromosome
2 и тооны хромосом буюу биеийн эсийн хромосомын бүрдэл
дискрет /бүхэл/ удамшил
分離的遺伝
discrete inheritance
① Inheritance pattern where traits are inherited in distinct units
днх лигаза
DNAリガーゼ
DNA ligase
Оказакийн хэрчмийг залгаж оёно.
днх полимераза
DNAポリメラーゼ
DNA polymerase
ДНХ-ийн 5-3 руу тасралтгүй ажилладаг тул энэ гинжний нийлэгжил түрүүлж явагддаг бөгөөд түрүүлэгч гинж, 2 дахь гинж 3-5 руу нөгөө гинжнээс хоцорч явдаг учраас хоцрогч гинж гэнэ.
днх-ийн код
DNAコード
DNA code
Аливаа мэдээллийг дамжуулахад хэрэглэх таних тэмдгийн иж бүрдэл
днх-ийн кодон буюу триплет
DNAコドン（トリプレット）
DNA codon / triplet
гурвал/ Шүвтэн хүчил тус бүрийг таних төлөөлөл бүхий нуклеотидын гурвалыг хэлнэ.
днх-ийн редупликаци
DNA複製
DNA replication
ДНХ-ийн молекул, хоёрчлогдон нийлэгжих процесс
зигонем
接合糸期
zygotene
Гомологи хромосомууд уртынхаа дагуу зэрэгцэн коньюгацид орж эхлэх мейозын профаз І-ийн үе
зигот
接合子
zygote
Гаплойд тооны хромосомын бүрдэл бүхий бэлгийн эсүүд нийлж үүсгэсэн үр тогтсон өндгөн эс
зрнх
転移RNA
transfer RNA
Зөөврийн РНХ
зухроматин
ユークロマチン
euchromatin
Тухайн бие махбодийн гол гол шаардлагатай генүүдийг агуулсан хромосомын хэсэг. Эсийн хуваагдлын завсрын шатанд эухроматинал хромомертэй утсанцарын эрчлээ нь задарсан байна
индукцит мутаци
誘発突然変異
induced mutation
Зориудаар үүссэн мутаци
интеграл уураг
膜内在性タンパク質
integral protein
Плазман мембраны бүтцэд өөх тосны молекулыг уургийн молекул нэвт сүлбэж байвал
клонингийн арга
クローニング法
cloning method
Амьд биеийг хувилах арга / Долли нэртэй хонийг гарган авсан /
кодон
コドン
codon
Нэг амин хүчлийн тухай мэдээллийг болон уургийн нийлэгжлийг эхлэх ба дуусгах дохиог нууцлан хадгалдаг.
комплементарь генүүд
補足遺伝子
complementary genes
Хоёр доминант ген тус тусдаа нөхцөлдүүлэхгүй шинж тэмдгийг хамтдаа байхдаа тодорхойлох үзэгдэл
маркер ген
マーカー遺伝子
marker gene
Вектор молекулд агуулагдах содон шинж мтэмдэг бүхий ген
метацентр хромосом
中部動原体型染色体
metacentric chromosome
Хос мөрт хромосом
мутац
突然変異
mutation
① Change in the DNA sequence of an organism
мутаци хувьсал
突然変異
mutation
Амьд биесийн генотипийг буюу удамшлын материаллаг үндэс болсон ген, хромосомыг хөндөж, хувиргадаг хувьслыг хэлнэ.
мэдээллийн РНХ
伝令RNA
messenger RNA
① mRNA, carries genetic information from DNA to ribosomes
мэдээллийн РНХ /мРНХ/
メッセンジャーRNA (messenger RNA; mRNA)
messenger RNA; mRNA
нарийн бүтэц
微細構造
fine structure
Detailed internal organization
неоморфи мутаци
新形質突然変異
neomorphic mutation
Шинж тэмдэг жирийн бус байдлаар хөгжиж тэр нь ямар нэг хэмжээгээр амьдрах чадварт нөлөөлөхийг хэлнэ.
нуклеины хүчил (биополимер, ДНК, РНК)
核酸
nucleic acid
нуклейн хүчил
核酸(nucleic acid)
нуклейн хүчил
核酸
nucleic acid
① Class of macromolecules including DNA and RNA
нуклеопротейн
核蛋白(nucleoprotein)
нуклеотид
ヌクレオチド
nucleotide
Нуклейн хүчлийн мономер азотлог суурь, нүүрс ус, фосфорын хүчлээс бүтнэ/
нөхөн төлжилт
再生(さいせい)
regeneration; renewal
овогенез
卵形成
oogenesis
Эм бэлгийн эс үүсэх үйл явц
плазмид
プラスミド
plasmid
Өөрөө болон эзэн бактерийн хамт үржих чадвартай хромосом бус ДНХ-ийн цагираг хэлбэрт молекул
полимер генүүд
ポリジーン
polymeric genes
Нэг шинж тэмдгийн илрэлд нэг чиглэлээр нөлөө үзүүлэгч генүүд
полимеразын гинжин урвал (пгу)
ポリメラーゼ連鎖反応
polymerase chain reaction
ДНХ, РНХ-ийн молекулын тодорхой хэсгийг олшруулан авах молекул биологийн урвал
полимержих гинжин урвалын арга / psr/
ポリメラーゼ連鎖反応法
polymerase chain reaction method
ДНХ-ийн молекулыг хуруу шилэнд хоёрчлох арга
полиплиодын үзэгдэл
倍数性
polyploidy
Хромосомын тоо олшрох үзэгдэл
протеин (уураг)
タンパク質、プロテイン
protein
процессинг
RNAプロセシング
RNA processing
Интронууд салах
рекомбинант плазмид
組換えプラスミド
recombinant plasmid
Өөр зүйлийн генийг шилжүүлэн суулгасан цагариг хэлбэрийн ДНХ
репликаци
複製
replication
ДНХ-ийн нэг молекулаас анхныхтай нь ижил өөр нэг молекул үүсэх үйл ажиллагаа
рецессив
劣性遺伝子
recessive
① Allele whose effect is masked by a dominant allele
рецессив шинж
劣性形質
recessive trait
Сонгосон эвцэлдүүлгийн 2 үед илэрч гардаг шинж тэмдэг /нуугдмал шинж
рибонуклеин хүчил /РНХ/
リボ核酸、RNA
ribonucleic acid (RNA)
рибонуклеиний хүчил /РНХ/
リボ核酸 (RNA: ribonucleic acid)
RNA: ribonucleic acid
рибосомын РНХ
リボソームRNA
ribosomal RNA
① rRNA, forms part of the structure of ribosomes
рнх праймаз
RNAプライマーゼ
RNA primase
РНХ өдөгч үүснэ. РНХ өдөөгч бүрийн байранд ДНХ-ийн тасархай үүснэ. Үүнийг Оказакийн хэрчим гэнэ.
соматик мутаци
体細胞突然変異
somatic mutation
Биеийн эсэнд гарсан мутаци
сперматогенез
精子形成
spermatogenesis
Эр бэлгийн эс үүсэх үйл явц
спонтан мутаци
自然突然変異
spontaneous mutation
Тухайн биеийн өөрийнх нь физиологи биохимийн өөрчлөлтөөс болж аяндаа үүсэх мутаци
тээврийн/ зөөврийн РНХ
転移RNA
transfer RNA
① tRNA, carries amino acids to ribosomes during protein synthesis
удамзүй судлал /генетик/
遺伝学
genetics
① Scientific study of genes and heredity
удамшил
遺伝
heredity
① The passing of traits from parents to offspring
фермент
酵素
enzyme
a substance produced by a living organism which acts as a catalyst to bring about a specific biochemical reaction
хос хэлхээ бүхий спираль /хос-мушгиа загвар/
二重らせん構造
double helix
① The structure of DNA resembling a twisted ladder
хроматин
染色質
chromatin
a complex of DNA and proteins that forms chromosomes within the nucleus
хромосом
染色体
chromosome
a threadlike structure of nucleic acids and protein found in the nucleus of most living cells
хромосомын коньюгаци
染色体接合
chromosome conjugation
Гомологи хромосомууд уртаашаа ойртон нягтарч наалдан нийлэх үзэгдэл
хромосомын мутац
染色体突然変異
chromosomal mutation
① Alteration in chromosome structure or number
хромосомын мутаци
染色体突然変異
chromosomal mutation
Хромосомын бүтэц буюу тооны өөрчлөлтөөс шалтгаалан гарах мутаци
хувиргасан амьд организм
遺伝子組換え生物 (genetically modified organism: GMO)
genetically modified organism: GMO
хэлхээтэй ген
連鎖遺伝子
linked gene
Нэг хромосомд байрлах генүүдээр тодорхойлогддог шинж тэмдгүүд үр төлдөө хамтдаа удамших генүүдийг нэг хэлхээний ген гэнэ.
хүний геном төсөл
ヒトゲノム計画
Human Genome Project
① International scientific research project to determine the base pairs in human DNA
хөнөөгч ген
致死遺伝子
lethal gene
Тухайн бие махбодийг үхүүлэх үйлчилгээтэй ген
экспресси
発現; 遺伝子発現
expression; gene expression
the process by which information from a gene is used in the synthesis of a functional gene product
эмбриогенез
胚発生
embryogenesis
Үр хөврөлийн хөгжил /эхийн хэвлийд
энзем, исгэгч
酵素
enzyme
эсийн генетик
細胞遺伝学
cytogenetics
Эсийн хромосом, генийн өөрчлөлтийг судлах арга
細胞のプロセス Эсийн үйл явц 29
автолиз
自己融解
autolysis
Эсийн болон бие махбодын байгууламжийн хэсэг нь физиологийн үйл ажиллагааны явцад өөрөө аяндаа алга болох үйл явц
агглютинаци
凝集反応
agglutination
Цус бүлэгнэхийг дэмждэг наалдуулагч бодис
амитоз
無糸分裂
amitosis
Эсийн шууд хуваагдал
амьдралын мөчлөг
ライフサイクル (life cycle)
life cycle
анаэроб амьсгал
嫌気呼吸
anaerobic respiration
Амьд биес хүчилтөрөгчгүй, эсвэл хүчилтөрөгч маш дутмаг нөхцөлд чөлөөт хүчилтөрөгчийн оролцоогүй амьсгалах үйл ажиллагаа
апоптоз
アポトーシス
apoptosis
the death of cells which occurs as a normal and controlled part of an organism's growth or development
аутолизис
自己融解
autolysis
Лизосомын ферментүүд эсэн эсээ задлан хөнөөх.
аутосинтез
自己合成
autosynthesis
Өөрийгөө нийлэгжүүлэх үйл ажиллагаа.
бодисын солилцоо
代謝
metabolism
Амьд биед энгийн бодисоос нийлмэл бодисууд бий болох эсэргээр нийлмэл бодис энгийн нэгдлүүд болж задрах үйл явц.
диффузи
拡散
diffusion
the spreading of something more widely
идэвхгүй зөөвөрлөлт
受動輸送
passive transport
a movement of ions and other atomic or molecular substances across cell membranes without need of energy input
идэвхтэй зөөвөрлөлт
能動輸送
active transport
the movement of ions or molecules across a cell membrane into a region of higher concentration, assisted by enzymes and requiring energy
мейоз
減数分裂
meiosis
a type of cell division that results in four daughter cells each with half the number of chromosomes of the parent cell
митоз
有糸分裂
mitosis
a type of cell division that results in two daughter cells each having the same number and kind of chromosomes as the parent nucleus
осмос
浸透
osmosis
a process by which molecules of a solvent tend to pass through a semipermeable membrane
транскрипци
転写
transcription
the process by which the information in a strand of DNA is copied into a new molecule of messenger RNA
трансляци
翻訳
translation
the process by which a sequence of nucleotide triplets in a messenger RNA molecule gives rise to a specific sequence of amino acids
уургийн нийлэгжилт
タンパク質合成
protein synthesis
① Process by which cells build proteins
фагоцитоз
食作用; ファゴサイトーシス
phagocytosis
the ingestion of bacteria or other material by phagocytes
фотосинтез
光合成
photosynthesis
Нарны энергийн нөлөөгөөр ургамлын навчинд энгийн бодисуудаас шим бодис нийлэгжүүлэх процесс
цитокинез
細胞質分裂
cytokinesis
the cytoplasmic division of a cell at the end of mitosis or meiosis
экзоцитоз
エクソサイトーシス
exocytosis
a process by which the contents of a cell vacuole are released to the exterior through fusion of the vacuole membrane with the cell membrane
эктоцитоз
エキソサイトーシス
exocytosis
Эсээс бодис ялгарах
эндоцитоз
エンドサイトーシス
endocytosis
the taking in of matter by a living cell by invagination of its membrane to form a vacuole
эргэх /хөрвөх транскрипц/
未特定
reverse transcription
① [TEMP-CAT] Process of making DNA from an RNA template
эсийн амьсгал
細胞呼吸
cellular respiration
Нэг эстний амьсгал. Тэд усанд ууссан хүчилитөрөгчийг дотогшоо, харин эсд бий болсон нүүрсхүчлийн хийг эсийн бүрхүүлээрээ дамжуулан гадагшлуулна.
эсийн амьсгалалт
細胞呼吸
cellular respiration
эсийн дохиолол
細胞シグナル伝達
cell signaling
part of a complex system of communication that governs basic cellular activities
эсийн мөчлөг
細胞周期
cell cycle
the series of events that take place in a cell leading to its division and duplication of its DNA
細胞生物学一般 Эсийн биологийн ерөнхий ойлголт 177
агааргүйтэн /анаэробик бактери/
嫌気性菌
anaerobic bacteria
агглютиноген
凝集原
agglutinogen
Цусны улаан эсэд байдаг.
алециталь
無卵黄性の
alecithal
Өндгөн эсэндээ шар уураггүй бие
антиген
抗原
antigen
Эсрэг төрөгч. Хүн, амьтны биед орж ирсэн харийн биес.
антител
抗体
antibody
Эсрэг бие. Амьд биед орсон гадны харь биесийг устган, уг биеийг өвчлөлөөс хамгаалдаг өвөрмөц уураг.
анхдагч овоцит
一次卵母細胞
primary oocyte
Овогонид бодисын солилцооны анаболизмын процесс эрчимтэй явагдан өсөж томорсон эсийг хэлнэ.
ацинус эс
腺房細胞
acinar cell
Нойр булчирхайнаас ялгардаг, хоол боловсруулах фермент агуулсан эс.
базофил буюу шигүү мөхлөгт эс
好塩基球または肥満細胞
basophil or mast cell
Эсийн цитоплазмд том мөхлөгүүд орших ба цочруулын үйлчлэлээр задрахад үрэвслийг үүсгэх болон дархлааны урвалыг хянах үйлчлэлтэй эс
бичил орчин
微小環境
microenvironment
Localised environmental conditions
бластодерм
胚盤葉
blastoderm
Бластулын гадаргууг хэлнэ.
бластомер
割球
blastomere
Үр тогтсон өндгөн эс буюу зигот хуваагдаж, үүсэх анхны 2 эс.
бластопор
原口
blastopore
Амьтны хоёр давхраат хөврөлийн гадаад орчинтой харьцах сүв.
бластоцель
胞胚腔
blastocoel
Бластулын доторх хөндий.
бластул
胞胚
blastula
Нэг давхраат үр хөврөл.
болзолт рефлекс
条件反射
conditioned reflex
Амьдралын явцдаа олж авсан зөвхөн тухайн биед үүсэх хариу үйлдэл.
гадаад давхраа
外胚葉
ectoderm
Гаструлын гадна хана.
гамет
配偶子
gamete
Боловсорсон бэлгийн эс
гастроцель
原腸腔
gastrocoel
Гаструлын дотоод хөндий
гаструл
原腸胚
gastrula
2-3 давхраат хөврөл
гаструляци
原腸形成
gastrulation
Гаструлын шат. Бластулаас хоёр, гурван давхраат хөврөл үүсэх үе шат
гибридом эс
ハイブリドーマ細胞
hybridoma cell
Плазм эс ба хавдрын эсийг нийлүүлэн гаргаж авсан эс, олон тооны эсрэг биеийг үүсгэдэг, хуваагдаж үржих чадвартай эс
гипертоник
高張性の
hypertonic
Эсийн шүүсэн дэх концентраци их байвал гипертоник уусмал гэнэ.
гипотоник
低張性の
hypotonic
Эсийн шүүсэн дэх концентраци гаднах орчноос бага байх үеийн уусмал
гоносом
性染色体
gonosome
Балгийн хромосом ХХ ба ХУ
делеци
欠失
deletion
Хромосомын аль нэг хэсэг тасрах үзэгдэл
деплазмолиз
原形質復帰
deplasmolysis
Эс алдсан усаа эргүүлэн авч хэвийн байдалд орох үзэгдэл
диакинез
移動期
diakinesis
Мейозын профаз 1- ийн сүүлийн шат. Хромосом эрчлэгдэн бүдүүрч тод будагддаг.
диплонем
複糸期
diplotene
Коньюгацид орсон гомологи хос хромосомын хооронд хиазм үүсээд байгаа мейозын профаз 1-ийн шат. Хиазмын завсрын хэсэгт гомологи хромосомууд салж эхэлдэг
дупликаци
重複
duplication
Гомологи хромосом солилцох үед аль нэгнийх нь тодорхой хэсэг хоёрчлогдох үзэгдэл
жижигрэх хуваагдал
卵割
cleavage
Үр тогтсон өндгөн эс олон дахин хуваагдах үйл явц.
залгигч эс /макрофаг/
マクロファージ (macrophage)
macrophage
залгиур эс
キラー細胞
killer cell; cytotoxic cell
изолециталь
等黄卵性の
isolecithal
өндгөн эсэндээ шар уураг багатай бөгөөд тэр нь жигд тархсан бие
иммиграци
陥入移動
ingression
Эсүүд нь шилжин давхарлах замаар гаструп үүсэх
имплантаци
着床
implantation
Умай нь нимгэн хөвсгөр ханатай бөгөөд үр хөврөлийг хүлээн авахад бэлэн болсон байх ба үр хөврөл нь түүнд шигдэн бэхлэгдэнэ.
инвагинаци
陥入
invagination
Хотойлтын замаар гаструл үүсэх
инверс
逆位
inversion
Хромосомын дунд хэсэг тасарч 180 градус эргэж байрандаа орох үзэгдэл
инициаци
開始
initiation
Транскрипцийн процесс эхлэх үе шат
инсулин
インスリン(インシュリン)
insulin
интеркинез
中間期
interkinesis
Эсийн хуваагдал дуусаж, дараачийн хуваагдал эхлэх хоорондын шат
интрон
イントロン
intron
Үл кодлогч хэсэг
исгэлтийн сахар, мальтоз
麦芽糖、マルトース
maltose
их биеийн бөөр
中腎
mesonephros
Усны сээр нуруутан амьтадын ялгаруулах эрхтэн.
кариогами
核融合
karyogamy
Бөөм нийлэх процесс
кариокинез
核分裂
karyokinesis
Бөөмийн хуваагдал
кариоплазм
核質
karyoplasm
Бөөмийн шүүс буюу шингэн
кинетохор
動原体
kinetochore
Эсийн хуваагдлын ээрүүл хэлбэрт биеийн утаслагт бэхлэгддэг хромосом дээрх уураглаг байгууламж бөгөөд хромосом салахад чухал үүрэгтэй.
кодоминант
共優性
codominance
Аллель генүүд гетерозигот биеийн фенотипэд хоёулаа нөлөө үзүүлэхийг хэлнэ.
коллаген (шөрмөс, яс зэрэг организмийн холбоос эд эсийг бүрдүүлэгч нэгэн төрлийн уураг)
コラーゲン
collagen
комплементар зарчим
相補性の原理
complementarity principle
Хамжаа сууриуд холбогдох /А-Т, Г-Ц/
крист
クリステ
crista
Мёситохондрийн дотоод мембраны нугачаа
кроссинговер
交差
crossing over
Коньюгацийн үед гомолог хос хромосомууд ижил хэсгээ солилцох үзэгдэл
лактоз
ラクトース、乳糖
lactose
лимфоцит
リンパ球
lymphocyte
Дархлааны үүрэгтэй цусны цагаан эсийн төрөл, дотроо Т болон В лимфоцит гэсэн 2 үндсэн төрөлтэй
липид, тосны хүчлийн нэгдлүүд
脂質
lipid
липтонем
細糸期
leptotene
Урт нарийхан утсанцар хэлбэрт хромосом бүхий мейозын профаз 1-ийн шат
локус
遺伝子座
locus
Тухайн ген байрласан хромосомын хэсэг
лонхонцор эс
桿体細胞
rod cell
Нүдэнд байрладаг бүдэг гэрэл мэдрэгч лонх хэлбэртэй эс
макрофаг
マクロファージ
macrophage
Эдэд байрлах дархлааны үүрэгтэй залгиур эс
мезодерма
中胚葉
mesoderm
Үр хөврөлийн завсрын давхраа
менделийн 1 хууль
メンデルの第一法則
Mendel's first law
Сонгосон эвцэлдүүлгийн 1 үед аль нэг шинж тэмдэг давамгайлах үзэгдэл /Давамгайллын хууль/
менделийн 2 хууль
メンデルの第二法則
Mendel's second law
Рецессив /нуугдмал шинж тэмдэг нь эрлийзийн 1 үед огт алга болохгүй нуугдмал байдалд байх бөгөөд эрлийзийн 2 үед тодорхой тооны харьцаагаар 3:1 илрэн гардаг /шинж тэмдэг салах хууль/
менделийн 3 хууль
メンデルの第三法則
Mendel's third law
Эвцэлдүүлгийн үед хос шинж тэмдэгүүд бие биенээсээ хамааралгүй чөлөөтэй хорших үзэгдлийг буюу аллель биш генүүд бие биенээсээ хамааралгүй удамших хууль гэнэ.
метафаза
中期
metaphase
Хромосом хамгийн тод ажиглагддаг эсийн митоз хуваагдлын шат. Энэ үед хромосомууд экватор дагуу байрлуулсан байна.
микоплазм
マイコプラズマ (mycoplasma)
mycoplasma
миофибрилл
筋原線維
myofibril
Булчингийн ширхэгийн дотор агуулагдах ашигч утаслаг уураг.
молекул биологи
分子生物学
molecular biology
Аливаа бие махбодын бүтэц, тэдгээрт явагдаж буй үйл ажиллагааг молекулын түвшинд судалдаг.
моногибрид солбицуулга
一遺伝子雑種交配
monohybrid cross
Зөвхөн нэг шинжээрээ ялгаатай 2 биеийг эвцэлдүүлэн нийлүүлэх арга
моноклонал эсрэг бие
モノクローナル抗体
monoclonal antibody
Гибридом эсээс үүсдэг, ижил төрлийн, маш олон тооны эсрэг биеүд
моносахарид (нүүрсустөрөгчийн үндсэн бүлэг, органик нэгдлүүд)
単糖
monosaccharide
моносом
モノソミー
monosomy
Аль нэг хромосом нь хос бус ганц биеийг хэлнэ. Ийм бие нь хромосомын диплоид бүрдлээс 1 хромосомоор дутуу буюу 2н-1 бие
морганы хууль
モーガンの法則
Morgan's law
Нэг хромосомд байрласан генүүд хамтдаа удамших үзэгдэл. Үүнийг холбогдон /хам/ удамших үзэгдэл гэнэ.
морул
桑実胚
morula
Зигот умайн гуурсаар умай руу өнхрөх явцдаа жижигрэх хуваагдалд орж эхлэхийг хэлнэ.
морула
桑実胚 (morula)
morula
мутаген
変異原
mutagen
Мутаци үүсгэгч хүчин зүйл
нейрогли
神経膠細胞
neuroglia
Мэдрэлийн туслах үүрэгтэй эсүүд, түшиг тулгуур, тэжээл, хамгаалалтын үүрэг гүйцэтгэнэ.
нейрон
ニューロン
neuron
Мэдрэлийн эс, мэдээлэлийг хүлээн авах, дамжуулах, хадгалах үүрэгтэй.
нейрул
神経胚
neurula
Мэдрэлийн гуурс үүсч байгаа үр хөврөл
нейтрофил
好中球
neutrophil
Мөхлөгт цагаан эсийн төрөл, залгиур эс
нишэнгиний сахар, сахароз
スクロース、ショ糖
sucrose
нойр булчирхайн үндсэн эс
膵幹細胞(すいかんさいぼう)
pancreatic stem cell
нуклисом
ヌリソミー
nullisomy
Аль нэг хос хромосом нд байхгүй бие махбодь. Иймд нуллисом хэлбэр нь 2n-2 тооны хромосомтой байна.
овоцит
卵母細胞
oocyte
Эм бэлгийн эс буюу өндгөн эс
оказакийн хэрчим
岡崎フラグメント
Okazaki fragment
ДНХ хоёрчлогдоход үүсэх хэсэг хэсэг тасархайнуудыг хэлнэ.
оператор
オペレーター
operator
Бүтцийн генүүдийн ажиллуулах эсэхийг шийддэг хэсэг
оперон
オペロン
operon
Нэг үүрэг гүйцэтгэх генийн хэд хэдэн бүлэг.
оршихуун
細胞封入体
cell inclusion
Эсийн сийвэн дэх тогтвортой бүтэц бүхий шим бодисын молекулууд
пахинем
太糸期
pachytene
Гомологи хромосомууд коньюгацид орж зэрэгцэн байрлах мейозын профаз ІІ-ын шат. Энэ үед хромомер тод харагдана.
пелликул
ペリクル
pellicle
Эсийн хэлбэр, дүрсийг хадгалагч бүрхүүл
пептид нэгдэл
ペプチド結合
peptide bond
плазмолиз
原形質分離
plasmolysis
Эс усаа алдахад плазм мембран хананаасаа хөндийрөх
пластид
色素体
plastid
Янз бүрийн өнгөт пасонг агуулсан ургамалын эсийн эрхтэнцэр
плейтроп
多面発現
pleiotropy
Нэг генд хэд хэдэн шинж тэмдэг нөхцөлдүүлэх генийн үйлчлэлийн хэлбэр
полисахарид
多糖
polysaccharide
праймер
プライマー
primer
ДНХ болон РНХ молекулын өвөрмөц хэсэгтэй комплементар, ойролцоогоор 15-40 нуклеотид бүхий олигонуклеотид
прион
プリオン
prion
промотор
プロモーター
promoter
Генийн бүлэг тус бүрийн эхэнд байх полимераза фермент холбогдох тусгай зайг хэлнэ. Энэ нь трансприцийн эхлүүлэгч хэсэг юм.
протоплазм
原形質
protoplasm
Эсийн бүрхүүл доторх бүх хэсэг /Бөөм, цитоплазм хамтдаа
резус фактор
Rh因子
Rh factor
Хүний цусны улаан эсэд агуулагдах антиген эсрэг төрөгч /. Резус хүчин зүйл байгаа эсэхээс нь хамааруулж хүмүүсийг резус эерэг / нийт хүмүүсийн 85%/, резус сөрөг / нийт хүмүүсийн 15% гэж ангилдаг.
рекомбинант
組換え体
recombinant
Хромосомын шинэ хослол бүхий биес
санамжийн эс
記憶細胞(きおくさいぼう)
memory cell
сахар
糖
sugar
сахарид
サッカリド、単糖類
saccharide
сахароз
サッカロース、スクロース、蔗糖
sucrose
секвенсинг
シーケンシング
sequencing
ДНХ, РНХ молекул дахь нуклеотидын дараалал, уураг түүний амин хүчлийн дарааллыг тогтоох
секвенцийн арга
配列決定法
sequencing method
ДНХ-ийн нуклеотидын дэс дарааллыг тогтоох арга
синапс
シナプス
synapse
Мэдрэлийн эсүүдийн холбогдсон уулзвар
сингами
接合
syngamy
Хүйс зиготынн төвшинд тодорхойлогдох хэлбэр. Энэ нь зөвхөн зиготын генотипээс хамаарна.
синокарион
融合核
synkaryon
2 бөөм нийлэх үзэгдэл
сомат
体細胞
somatic cell
Биеийн эс
сперм
精子
sperm
Эр бэлгийн эс.
сперматозиод
精子
spermatozoon
Эр бэлгийн эс.
сплайсинг
スプライシング
splicing
Экзонууд холбогдох хэсэг
стрептококк
連鎖球菌 (streptococcus)
сүүний сахар, лактоз
ラクトース、乳糖
lactose; milk sugar
телолециталь
端黄卵性の
telolecithal
Өндгөн эсэндээ шар уураг багатай бөгөөд тэр нь жигд тархсан бие
терминатор
ターミネーター
terminator
Траскрипци төгсгөх ДНХ-ийн молекулын тодорхой цэг
терминаци
終結
termination
Уургийн нийлэгжлийн / транскрипцийн төгсгөл
тилакойд
チラコイド
thylakoid
Хлоропластын гран хооронд байрлах ба түүний мембран дээр гэрэлтэй үеийн дроцесс болох гэрлийн энерги, химийн энергид хувиран шилжих үйл явагдана.
транзици
転移型置換
transition
Пурины суурь пуринаар, пиримидиний суурь пиримидинээр солигдох үзэгдэл
трансверси
転換型置換
transversion
Пурины суурь пиримидинээр, пиримидин нь пуринаар солигдох үзэгдэл
трансдукци
形質導入
transduction
Бактериофагийн мэдээлэл бактерит очих үзэгдэл тусламжтайгаар генетик
транслокаци
転座
translocation
Гомологи бус хромосомууд аль нэг хэсгээрээ солилцох үзэгдэл
трансформаци
形質転換
transformation
Нянгийн нэг буюу бүлэг ген нөгөө бактерит шилжих үзэгдэл
триплет
トリプレット
triplet
Тодорхой амин хүчлийг тодорхойлогч ДНХ болон МРНХ-ийн молекул дахь зэрэгцээ гурван нуклеотидийн дараалал.
триплойд
三倍体
triploid
Эндоспермийн хромосом-3п
тромбоцит
血小板
thrombocyte
Цусны ялтас
тэжээлт орчин
培地(ばいち)
culture medium (biology)
түлхүүр эс
糸玉状細胞 (clue cells)
clue cells
улаан манжингийн сахар, сахароз
スクロース
sucrose; beet sugar
улаан эсийн тунах хурд
赤血球沈降速度(せっけっきゅうちんこうそくど)
erythrocyte sedimentation rate
усан үзмийн сахар, декстроз
ブドウ糖
grape sugar; dextrose
усны нян, бичил биетэн
水中微生物
aquatic microorganisms
Microbes in aquatic environments
фагмид
ファージミド
phagemid
Фагийн репликацийг эхлүүлнэ.
фагоцит
食細胞
phagocyte
Өвчин үүсгэгчийг залгиж буй цагаан эс.
фолийн хүчил
葉酸(ようさん) (folic acid)
folic acid
хиазм
キアズマ
chiasma
Коньюгацид орж буй хромосомууд гомологи хэсгээ солилцож чагт үүсгэх хэлбэр
химер
キメラ (chimera)
chimera
хромопласт
有色体
chromoplast
Улаан, шаргал, шар гэх мэт өнгийн пластид /цэцэг үр жимсний эсэнд байна
хучуур эс
上皮細胞(じょうひさいぼう)
epithelial cell
хөврөл
胚
embryo
Үр тогтсон эсээс митоз хуваагдлаар үүсэх бүлэг эс буюу үр тогтосны үр дунд ургамалын эрхтэний эх үүсвэрийг хадгалсан үрийн хэсэг.
цардуул
デンプン
starch
целлюлоз
セルロース
cellulose
центролециталь
心黄卵性の
centrolecithal
Шар уураг нь эсийн төвдөө байрласан
цитологи
細胞学
cytology
Цитос-эс, Логос-судлал, гэсэн үгнээс гаралтай. Эс судлал гэсэн үг
цитостатик эм
細胞増殖抑制剤(さいぼうぞうしょくよくせいざい)
cytostatic drug (cell proliferation inhibitor)
цитоэкологи
細胞生態学
cytoecology
Амьд эсийн орчиндоо зохицох чанарыг судлах
цусны үүдэл эс
造血幹細胞 (hematopoietic stem cell)
hematopoietic stem cell
чаргафф-ын дүрэм
シャルガフの規則
Chargaff's rule
A=T; Г Ц; (А+Г) (T+Ц)=1
шигелийн төрлийн нян
赤痢菌(せきりきん)
Shigella; dysentery bacterium
Lat. Shigella
шизогони
多分裂
schizogony
Нэг эс олон дахин хуваагдах
эвглен
ミドリムシ、ユーグレナ
euglena
Lat. Euglena
экзодерма
外胚葉
ectoderm
Үр хөврөлийн гадаад давхраа
экзон
エクソン
exon
Генийн кодлогч хэсэг
эластин (арьсны эд эсийг нөхөн сэргээх нэгэн төрлийн уураг)
エラスチン
elastin
элонгаци
伸長
elongation
м-РНХ-ийн гинжний уртсалт. Өөрөөр хэлбэл транскрипцийн процессийн үргэлжлэх үе шат / уургийн нийлэгжил уртсах/
эмбриологи
発生学
embryology
Үр хөврөл судлал
эндодерм
内胚葉
endoderm
Биеийн дотоод давхараа.
эозинофил
好酸球
eosinophil
Энэ нь том хэмжээний шимэгч бөгөөд цусны шимэгч хорхойтой холбогдож өөрийн мөхлөг дэх суурилаг уургаа түүний орчимд ялгаруулах замаар устгах чадвартай.
эпиболи
被包
epiboly
Хуучин давхарлах замаар гаструл үүсэх
эпистаз
上位性
epistasis
Нэг доминант ген нөгөө доминант гений үйлчлэлийг хаагдуулан давамгайлах аллель бус генүүдийн хоорондын харилцан үйлчлэлийн хэлбэр
эритроцит
赤血球
erythrocyte
Цусны улаан эс
эсийн дотор хоололт
細胞内消化
intracellular digestion
Эсийнхээ сийвэн дотор хоол тэжээлээ оруулж задлан боловсруулах аргаар хооллох хэлбэр.
эсийн төрөлжилт
細胞分化
cell differentiation
Эсүүдэд бүтэц, үүргийн ялгаа гарах үйл явц
эсрэг бие
抗体(こうたい) (antibody)
antibody
эсрэгбие (antibody)
抗体
antibody
В лимфоцитоос ялгарч, өвөрмөц эсрэгтөрөгчтэй холбогдох чадвар бүхий иммуноглобулин уураг
эсрэгтөрөгч (антиген)
抗原
antigen
Дархлааны эсийн хүлээн авуурт холбогдож дархлааны хариу үйлдлийг өдөөх чадвартай бодис
эст бүтэц
細胞構造
cellular structure
Амьд биеийн бүтэц, үйл ажиллагааны нэгж.
ялтас эс /тромбоцит/
血小板(けっしょうばん)
platelet; thrombocyte
үр тогтолт-
受精
fertilization
Эр бэлгийн эс эм бэлгийн эстэй нэгдэн зигот үүсэх үйл явц.
үр тогтоох
受精する
to fertilise
үр хөврөл
胚(はい)
embryo
үр хөврөлийн шат
胚期
embryonic stage
Үр хөврөлийн гурван давхраанаас эрхтнүүд үүсч хөгжих үе шат.
үржин олшрох
増殖(ぞうしょく)する
to proliferate; to multiply
өвч бие
間葉(mesenchyme)
өндгөн эс
卵細胞
ovum
Эм бэлгийн эс.
өсөлтийн даавар
成長ホルモン
growth hormone