一般化学 Ерөнхий хими 449
pH (устөрөгчийн ионы идэхжилийн хэмжээ)
pH、ペーハー
ph ♦ measure of hydrogen ion activity
абсорбенты
吸収剤
absorbents
Элдэв бодис шингээгчид
адгез (төрөл бүрийн бодисын гадаргуугаараа холбогдсон нэгдэл)
接着、付着
adhesion
азот
窒素
nitrogen
Element 7
азот (N)
窒素
nitrogen (n)
азотот исэл (NO)
一酸化窒素
nitrogen monoxide (no)
азотын давхар исэл
二酸化窒素
nitrogen dioxide
Chemical / air-pollution term.
азотын дан исэл
一酸化窒素 (NO)
nitric oxide (NO)
азотын исэл
窒素酸化物
nitrogen oxide
Chemical / air-pollution term.
азотын исэл (N2O)
二酸化窒素
nitrogen oxide (n2o)
азотын хүчил (HNO3)
硝酸
nitric acid (hno3)
азотын хүчиллэг исэл (N2O3)
無水亜硝酸
dinitrogen trioxide (n2o3)
азотын хүчлийн давс
硝酸塩
nitrate
Chemical compound.
актини
アクチニウム
actinium
Element 89
акцептор
受容体
acceptor
Өөртөө электрон хүлээн авч нэгтгэх үзэгдэл
аллотропи
同素体
allotrope
алт
金
gold
Element 79
алт (Au)
金
gold (au)
америци
アメリシウム
americium
Element 95
аммони
アンモニア
ammonia
амоны катион (NH4 +)
アンモニウムカチオン
ammonium cation (nh4+)
амфотери шинж
両性
amphoteric property
Хүчил, суурийн хоёулангийн шинжийг зэрэг илэрхийлэх чанар
ангижруулалт
還元
reduction
анион
陰イオン; アニオン
anion
анион солилцоо
陰イオン交換
anion exchange
Ion exchange for anions
анионит
陰イオン交換体
anion exchanger
Anion-exchange resin/material
аргон
アルゴン
argon
Element 18
аргон (Ar)
アルゴン
argon (ar)
астат
アスタチン
astatine
Element 85
атом
原子
atom
☞ Rus. атом
атом масс
原子量
atomic weight
атомын дугаар
原子番号
atomic number
протоны тоо
атомын жин
原子質量数
atomic mass number
атомын цөм
原子核
atomic nucleus
атомын электрон бүрхүүл
電子殻
electron shell of an atom
бал (харандааны бал, бал чулуу гэх мэт)
黒鉛
graphite; pencil lead
бари
バリウム
barium
Element 56
берилли
ベリリウム
beryllium
Element 4
беркли
バークリウム
berkelium
Element 97
бодис
物質
substance
бодисийн тоо хэмжээ
物質量
amount of substance
бодисыг халаах
物質の加熱
heating of substances
бодисын байгууламж
物質構造
substance chemical structure
бодисын бүтэц
実験式
chemical composition
бодисын солилцоо
物質変化
transformation of substances
бодисын уусах чанар
溶解度
solubility of substances
бодисын хуваагдах чанар
物質の可分性
divisibility of substances
бодисын эргэлт
物質循環
cycle of substances
бохри
ボーリウム
bohrium
Element 107
бром
臭素
bromine
Element 35
бром (Br)
臭素
bromine (br)
буцлах температур
沸点
boiling point
бүтээгдэхүүн бодис
生成物
product
бүхэл тооны харьцааны хууль
倍数比例の法則
law of multiple proportion
валент чанар
原子値
valence
валентийн электрон
価電子
valence electron
ванади
バナジウム
vanadium
Element 23
ванады
バナジウム
vanadium
висмут
ビスマス
bismuth
Element 83
вольфрам
タングステン
tungsten
Element 74
вольфрам (W)
タングステン
tungsten (w)
гадолини
ガドリニウム
gadolinium
Element 64
гал унтраах
消火
fire extinguishing
галли
ガリウム
gallium
Element 31
галогенид (галогений өөр химийн элемент, нэгдлүүдтэй нэгдсэн нэгдэл, минерал)
ハロゲン化物
halide
галогенидуудын нэрс
ハロゲン化物命名法
halide nomenclature
галогенууд (үелэх системийн YII бүлгийн элементүүд – F, Cl, Br, I гэх мэт)
ハロゲン
halogens
галогенуудын нэрс
ハロゲン命名法
halogen nomenclature
ганц атомт инертийн хий
希ガス、稀ガス、貴ガス
noble gas
гафни
ハフニウム
hafnium
Element 72
гексафторт хүхэр
六フッ化硫黄 (SF6)
sulphur hexafluoride (SF6)
гели
ヘリウム
helium
Element 2
генрийн хууль
ヘンリーの法則
Henry's law
Хий ба шингэний хоорондын шилжилтийг зохицуулдаг.
германи
ゲルマニウム
germanium
Element 32
гидроксид анион
水酸化物アニオン
hydroxide anion
гидролиз
加水分解
hydrolysis
Ус ялгаруулан задрах урвал
гидролизын урвал
加水分解
hydrolysis
гидрофиль
親水性の
hydrophilic
Усанд уусдаг бодис
гидрофоб
疎水性の
hydrophobic
Усанд уусдаггүй бодис
гипс
石膏
gypsum
грамм-молекул
グラム分子
gram-molecule
графит, бал
グラファイト
graphite
давс
ナトリウム、塩
salt; salts
давсжилт
塩分濃度
salinity
давснуудын нэрс
塩の命名法
salt nomenclature
давсны хүчил (HCl)
塩酸
hydrochloric acid (hcl)
давхар исэл; peroxide (хэт исэл)
二酸化物
dioxide
дальтоны хууль
ドルトンの法則
Dalton's law
Аливаа хийн даралт ихтэйгээсээ багатай руу шилждэг.
дан бодис
単体
simple substance
дармштадти
ダームスタチウム
darmstadtium
Element 110
диспрози
ジスプロシウム
dysprosium
Element 66
донор акцепторын холбоо
配位結合
coordinate covalent bond
доод оксид
亜酸化物
suboxide
дубни
ドブニウム
dubnium
Element 105
дулааны илрэлтэй урвал
発熱反応
exothermic reaction
экзотерм урвал
дутуу исэл
第一酸化物、初級酸化物
protoxide
дэгдэмхий бодис
揮発分
volatile content
европи
ユウロピウム
europium
Element 63
задрах
可燃性
combustibility
Ability to burn or ignite
зэв (төмрийн зэв гэх мэт)
サビ
rust; corrosion
зэврэх, исэлдэх (corrosion)
腐食する；酸化する
corrode
зэс
銅
copper
Element 29
зэсийн исэл (CuO)
酸化銅
copper oxide (cuo)
зөөлөн ус
軟水
soft water
зөөлөн цагаан /кадми/
カドミウム
cadmium
Element 48
идэмхий бодис, шүлт
アルカリ
caustic substance; alkali
ижил төрлийн хольц
均一混合物
homogeneous mixture
изомер (агуулсан элементийн бүтэц, молекул жин адил боловч физик,химийн шинжээрээ ялгаатай бодисууд)
異性体
isomer
изореагент
等反応性の
isoreagent
Гадаад орчны нөхцлийн үйлчлэлийг нэгэн ижил хүлээн авч хариу үйлдэл үүсэх чадвар бүхий морфологийн хувьд төсөөтэй бодгалиуд
изотоник
等張性の
isotonic
Эсийн шүүсэн дэх концентраци гаднах концентрацитэй тэнцүү байх
изотопи
同位体
isotope
имис (байгальд дангаар орших бодис)
イミッション
immission
инверсийн температур
温度逆転
thermal inversion
инди
インジウム
indium
Element 49
инертийн хий
不活性気体、不活性ガス
inert gas
иод
ヨウ素
iodine
Хүний бие оргонизмд бага мөртлөө зайлшгүй хэрэгтэй микроземент.
иод (I)
ヨード
iodine (i)
ион, ионууд
イオン
ion
ионы нэгдэл
イオン結合
ionic bond
ионы холбоо
イオン結合
ionic bond
ириди
イリジウム
iridium
Element 77
исгэлт
発酵
fermentation
исэл, оксид (металл элементийн хүчилтөрөгчтэй нэгдсэн нэгдэл)
酸化物
oxide
исэлдэлт
酸化
oxidation
исэлдэн ангижрах урвал
酸化還元反応
oxidation-reduction reaction; redox reaction
исэлдэх процесс
酸化
oxidation process
исэлдэхүйн хэм
酸化数
oxidation number
исэлдүүлэгч
酸化剤
oxidising agent
исэлүүдийн нэрс
酸化物命名法
oxide nomenclature
иттерби
イッテルビウム
ytterbium
Element 70
иттри
イットリウム
yttrium
Element 39
кадми
カドミウム
cadmium
Ясны эдийг өвчлүүлдэг.
кали
カリウム
potassium
Element 19
кали (K)
カリウム
potassium (k)
калийн перманганат, марганец хүчлийн кали (марганец гэж хэлж заншсан, эмнэлгийн ариутгалд хэрэглэдэг)
過マンガン酸カリウム
potassium permanganate
калийн шүлт, идэмхий кали (KOH)
水酸化カリウム
potassium hydroxide (koh)
калифорни
カリホルニウム
californium
Element 98
кальц (Ca)
カルシウム
calcium (ca)
кальци
カルシウム
calcium
Element 20
кальцийн исэл (CaO)
酸化カルシウム
calcium oxide (cao)
кальцийн карбид (CaC2)
炭化カルシウム、カルシウムカーバイド
calcium carbide (cac2)
кальцийн суурь (Ca(OH)2)
水酸化カルシウム
calcium hydroxide (ca(oh)2)
карбоксилийн хүчил (СООН)
カルボン酸、カルボキシル基
carboxylic acid; carboxyl group
карбонат кальц, нүүрсний хүчлийн кальц
炭酸カルシウム
calcium carbonate
карбонат, нүүрсний хүчлийн давс
炭酸塩
carbonate
катализатор
触媒
catalyst
Урвалын явцад зарцуулагдахгүйгээр урвалын хурдыг өөрчилдөг нэгдэл
катализатор (химийн урвалыг хурдасгагч, эсвэл удаашруулагч бодис)
触媒
catalyst
катализийн урвал
触媒反応
catalysis
катион
陽イオン
cation
катион (эерэг цэнэгтэй ион)
正イオン、カチオン
cation
катионит
陽イオン交換体
cation exchanger
Cation exchange resin/material
каучук, хаймар, резин
ゴム
rubber; caoutchouc
керамик, шаазан
セラミック
ceramic
керосин
灯油
kerosene
кетон (карбонилийн катион агуулсан бодис, х1–CO–х2)
ケトン
ketone
кобальт
コバルト
cobalt
Element 27
ковалент нэгдэл
共有結合
covalent bond
ковалент холбоо
共有結合
covalent bond
Энэ холбоо харилцан үйлчилж байгаа атомууд ижил тооны электрон гаргаж дундын хос электрон үүсгэснээр бий болдог.
коперници
コペルニシウム
copernicium
Element 112
криптон
クリプトン
krypton
Element 36
ксенон
キセノン
xenon
Element 54
кюри
キュリウム
curium
Element 96
лантан
ランタン
lanthanum
Element 57
ливермори
リバモリウム
livermorium
Element 116
лити
リチウム
lithium
Element 3
лоуренси
ローレンシウム
lawrencium
Element 103
лютеци
ルテチウム
lutetium
Element 71
магни
マグネシウム
magnesium
Element 12
магни (Mg)
マグネシウム
magnesium (mg)
магнийн исэл (MgO)
酸化マグネシウム
magnesium oxide (mgo)
мазут
燃料油
mazut; fuel oil
макромолекултай бодис (молекулын масс өндөр, өндөрмолекулт нэгдэл)
高分子、高分子化合物
macromolecular substance; high-molecular compound
манган
マンガン
manganese
Element 25
масс хадгалагдах хууль
質量保存の法則
law of conservation of mass
массын бутархай (нийлмэл бодисын массанд нэг төрлийн бодисын массын эзлэх хувь)
質量分率
mass fraction
мейтнери
マイトネリウム
meitnerium
Element 109
меласс (тэжээлийн цардуул)
糖蜜
molasses
менделеви
メンデレビウム
mendelevium
Element 101
металл
金属
metal
металл биш
非金属
non-metal
металлын холбоо
金属結合
metallic bond
метан (CH4)
メタン
methane (ch4)
метанол (CH3OH)
メタノール
methanol (ch3oh)
метаны хүчил (HCOOH)
メタン酸
methanoic acid (hcooh)
метил ( -CH3 –метаны радикал)
メチル
methyl group
метилийн спирт (CH3OH)
メタノール
methyl alcohol (ch3oh)
молекул
分子
molecule
☞ Rus. молекула
молекул орбиталийн онол
分子軌道の理論
molecular orbital theory
молекул холбоо
分子結合
binding molecule
молибден
モリブデン
molybdenum
Element 42
молийн масс
モル質量
molar mass
моль
モル
mole
москови
モスコビウム
moscovium
Element 115
мөнгө
銀
silver
Element 47
мөнгө (Ag)
銀
silver (ag)
мөнгөн ус
水銀
mercury
Шүдний буйл хар хөх өнгөтэй болох, удамшлын өвчин үүсгэнэ.
мөнгөн ус (Hg)
水銀
mercury (hg)
натри
ナトリウム
sodium
Element 11
натри (Na)
ナトリウム、塩
sodium (na)
натрийн селитр (хар дарь хийх түүхий эд, NaNO3)
硝酸ナトリウム
sodium nitrate; chile saltpetre
натрийн шүлт, идэмхий натри (NaOH)
水酸化ナトリウム
sodium hydroxide (naoh)
нафталин
ナフタレン(ナフタリン )
naphthalene
нейлон
ナイロン
nylon
нейтрон
中性子
neutron
☞ Rus. нейтрон
неодим
ネオジム
neodymium
Element 60
неон
ネオン
neon
Element 10
неон (Ne)
ネオン
neon (ne)
нептуни
ネプツニウム
neptunium
Element 93
нефть
原油、石油
petroleum
нефть нэрэх процесс
石油精製
petroleum fractionation
нийлмэл бодис
化合物
compound
никель
ニッケル
nickel
Element 28
никель (Ni)
ニッケル
nickel (ni)
никотин
ニコチン
nicotine
Тамхины найрлаганд байдаг, химийн хортой бодис
нимбэгний хүчил (C6H8O7)
クエン酸
citric acid (c6h8o7)
ниоби
ニオブ
niobium
Element 41
нитрат
硝酸塩
nitrate
нитроглицерин
ニトログリセリン
nitroglycerin
нихони
ニホニウム
nihonium
Element 113
нобели
ノーベリウム
nobelium
Element 102
нэгдэл, химийн нэгдэл, бодис
化合物
combination; chemical combination
нэрс, жагсаалт, нэршил, хэллэг
一覧
nomenclature
нэрэх, цэвэрлэх, ялгах процесс
蒸留
refining; purification; separation process
нүүрсжилт
炭化作用
carbonification
нүүрсний хүчил (H2CO3)
炭酸
carbonic acid (h2co3)
нүүрстөрөгч
炭素
carbon
Element 6
нүүрстөрөгч ( C )
炭素
carbon (c)
нүүрстөрөгчийн давхар исэл
二酸化炭素
carbon dioxide
S02 source CAT [1-2-5]; chemical substance relevant to environment.
нүүрстөрөгчийн давхар исэл (CO2)
二酸化炭素
carbon dioxide (co2)
нүүрстөрөгчийн исэл, угаарын хий (CO)
一酸化炭素
carbon monoxide (co)
нүүрстөрөгчийн хэлхээ
炭素結合
carbon chain
нүүрстөрөгчийн хүхэрлэг исэл (C2O)
炭素酸化物
carbon oxides
нүүрсустөрөгч
炭化水素
hydrocarbon
нүүрсустөрөгчийн үлдэгдэл
炭化水素残基
hydrocarbon residue
оганесон
オガネソン
oganesson
Element 118
озон
オゾン
ozone
Chemical substance; atmospheric context possible.
октаны тоо
オクタン
octane number
олзворлосон түлш
化石燃料
fossil fuel
олон төрлийн хольц
不均一混合物
heterogeneous mixture
органик биш хими
無機化学
inorganic chemistry
органик нитрат
有機硝酸塩
organic nitrate
осми
オスミウム
osmium
Element 76
очир, алмаас, даймонд
ダイヤモンド
diamond
паллади
パラジウム
palladium
Element 46
платин
白金
platinum
Element 78
плутони
プルトニウム
plutonium
Element 94
полони
ポロニウム
polonium
Element 84
поташ, үнсэн хужир, нүүрсний хүчлийн кали
炭酸カリ
potash; potassium carbonate
празеодим
プラセオジム
praseodymium
Element 59
промети
プロメチウム
promethium
Element 61
протактини
プロトアクチニウム
protactinium
Element 91
протон
陽子
proton
☞ Rus. протон
протон ба электроны цэнэг
電荷
charge of a proton and electron
протоны тоо
陽子数
proton number
ради
ラジウム
radium
Element 88
радон
ラドン
radon
Element 86
резерфорди
ラザホージウム
rutherfordium
Element 104
рени
レニウム
rhenium
Element 75
рентгени
レントゲニウム
roentgenium
Element 111
роди
ロジウム
rhodium
Element 45
рубиди
ルビジウム
rubidium
Element 37
рутени
ルテニウム
ruthenium
Element 44
саармагжуулагч уусмал
中和剤
neutral solution
саармагжуулалт
中和
neutralisation
самари
サマリウム
samarium
Element 62
селен
セレン
selenium
Element 34
сиборги
シーボーギウム
seaborgium
Element 106
силикат, цахиурын давс
ケイ酸塩
silicate
синтез
化学合成
chemical synthesis
сканди
スカンジウム
scandium
Element 21
сод, бикарбонат
重曹、重炭酸塩
sodium bicarbonate; baking soda
стронци
ストロンチウム
strontium
Element 38
сублимац (бодис нь хатуу төлөвөөсөө шингэн төлөвт шилжихгүйгээр шууд хийн төлөвт илжих процесс)
昇華
sublimation
сульфат, хүхрийн хүчлийн давс
硫酸塩
sulfate
сульфид (хүхэрлэг хүчлийн давс)
硫化物
sulfide
сульфо давс
硫塩鉱物
sulphosalts
сурьма
アンチモン
antimony
Element 51
суурь, шүлт
塩基、アルカリ
base; alkali
суурь, шүлт, гидроксид
水酸化
hydroxide
сэргээгч, саармагжуулагч
中和剤
reducing agent
талли
タリウム
thallium
Element 81
талст, кристалл
結晶、クリスタル
crystal
талстжих
結晶化
crystallisation
тантал
タンタル
tantalum
Element 73
теллур
テルル
tellurium
Element 52
теннессин
テネシン
tennessine
Element 117
терби
テルビウム
terbium
Element 65
термохимийн урвал
熱化学の反応
thermochemical reaction
発熱反応と吸熱反応の両反応を指す
технеци
テクネチウム
technetium
Element 43
титан
チタン
titanium
Element 22
титан (Ti)
チタン
titanium (ti)
тори
トリウム
thorium
Element 90
тули
ツリウム
thulium
Element 69
тунадас
沈殿物
precipitate; sediment
түрхэц
シンター；被膜
sinter, plating
төлөв байдал
相
state of matter
төмрийн исэл (Fe2O3)
酸化鉄
iron oxide (fe2o3)
төмрийн усан исэл
鉄質酸化
ferrugenic oxidation
төмөр (Fe)
鉄
iron (fe)
уран
ウラン
uranium
Element 92
урвал
化学反応
reaction
ус
水
water
ус төрөгч
水素
hydrogen
ус шингээх чадвар
親水性
hydrophilic
Property of attracting and absorbing water
усан хүчил (Au, Pt уусгагч нитри- гидрохлорийн хүчил)
王水
aqua regalia
усан хүчлийн уусгал
王水分解
aqua regalia digestion
усны эрдэс
ミネラル分
minerals in water
Mineral content of water
устөрөгч
水素
hydrogen
Chemical element H
устөрөгч (H)
水素
hydrogen (h)
устөрөгчийн катион (H+)
水素カチオン
hydrogen cation (h+)
устөрөгчийн холбоо
水素結合
hydrogen bond
ДНХ-ийн хос гинжийн азотлог сууриуд холбогдоно.
устөрөгчийн хэт исэл (H2O2)
過酸化水素
hydrogen peroxide (h2o2)
ууршилт
蒸発
evaporation
уусгагч
溶媒
solvent
Chemical agent for dissolving other substances
уусмал
溶液
solution
ферми
フェルミウム
fermium
Element 100
флерови
フレロビウム
flerovium
Element 114
фосфат, фосфорын хүчлийн давс ба эфир, фосфорын бордоо
リン酸塩
phosphate
фосфор
リン
phosphorus
Element 15
фосфор (P)
リン
phosphorus (p)
фосфорын исэл (P2O5)
リン酸
phosphorus oxide (p2o5)
фосфорын хүчил (метафосфорын хүчил -HPO3, ортофосфорын хүчил -H3PO4 )
リン酸
phosphoric acid
франци
フランシウム
francium
Element 87
фтор
フッ素
fluorine
Element 9
фтор (F)
フッ素
fluorine (f)
фторид, фтор агуулсан нэгдэл
フッ化物
fluoride
фторт кальц, хайлуур жонш
フッ化カルシウム
calcium fluoride; fluorite
хайлах температур
溶解温度
melting point
ханасан уусмал
飽和溶液
saturated solution
хар тугалга
鉛
lead
Мэдрэлийн ба цус төлжүүлэх системд хортой.
хар тугалга (Pb)
鉛
lead (pb)
харилцан үйлчлэл
分子間相互作用
intermolecular interaction
хасси
ハッシウム
hassium
Element 108
хатуу ус
硬水
hard water
хий
気体、ガス
gas
хийн бөөм
気体分子
gas molecule
хил хязгаарыг
画定；境界設定
delineating
хими
化学
chemistry
Scientific field name
химийн бодис
化学物質
chemical substance
химийн бодисууд, химикатууд
化学薬品、化学物質
chemicals
химийн бүрэлдэхүүн
化学組成
chemical composition
Chemical makeup of materials
химийн бүтцэн томьёо
構造式
structural formula
химийн бүтцэн томьёо (химийн нэгдэл дэх элементүүийг атомын холбоосоор илэрхийлсэн, жишээ нь ус: H-O-H)
化学構造式
chemical structural formula
химийн задрал
分解
decomposition
химийн задрах урвал
分解反応
decomposition reaction
химийн махбод
化学元素
chemical element
химийн нийлэгжилт
合成
synthesis
химийн нэгдэл
化合; 化合物
combination; chemical bond
химийн нэгдэл альдегидууд
付加反応
addition reaction
химийн нэгдэл, бодис
化合物、化学物質
chemical compound
химийн рационал томьёо
組成式
compositional formula
химийн рационал томьёо (химийн нэгдэл дэх элементүүийг атомын тоогоор илэрхийлсэн, жишээ нь ус: H2O)
化学組成式
chemical rational formula
химийн синтезийн урвал
化学合成反応
chemical synthesis reaction
химийн томьёо
化学式
chemical formula
химийн тэгштгэл
化学方程式
chemical equation
химийн тэгштгэлийн тэнцүүлэх тооцоо
化学方程式による計算
calculation from a chemical equation
химийн тэмдэг
化学記号
chemical symbol
химийн урвал
化学反応
chemical reaction
химийн урвалын хурд
化学反応速度
reaction velocity; rate of chemical reaction
химийн холбоо
化学結合
chemical bond
химийн холбоос
化学結合
chemical bond
химийн шинж чанар
化学的性質
chemical property
химийн элемент
元素
element; chemical element
химийн элементүүдийн үелэх систем
元素周期律
periodic table of chemical elements
хлор
塩素
chlorine
Element 17
хлор (Cl)
塩素
chlorine (cl)
хлорид (хлорын нэгдлүүд)
塩化物
chloride
хлорид анион
塩化物アニオン
chloride anion
хлорт кали (KCl)
塩化カリウム
potassium chloride (kcl)
хлорт натри, хоолны давс (NaCl)
塩化ナトリウム
sodium chloride; table salt (nacl)
хлорт устөрөгч, давсны хүчил (HCl)
塩化水素
hydrogen chloride; hydrochloric acid (hcl)
холимог бодис
混合物
mixture
холих, шахах
希釈
dilution
холми
ホルミウム
holmium
Element 67
хольц, холимог
混合物
mixture
хор
毒物
poison
General chemical/toxic substance.
хордуулах чадвар
毒性
toxicity
Chemical / toxicological property.
хоёр атомт молекул
二原子分子
diatomic molecule
хром
クロム
chromium
Канцергенны буюу хавдар үүсгэнэ.
хром (Cr)
クロム
chromium (cr)
хувийн жин
ボーメ比重
baume gravity
хэт исэл
過酸化物
peroxide
хэт нүүслэг
超炭素質の
ultra-carboniferous
хүнд металл
重金属
heavy metal
хүнцэл
ヒ素
arsenic
Element 33
хүрмэн чулуу
玄武岩
basalt
хүхрийн исэл (SO3)
三酸化硫黄、無水硫酸
sulfur oxide (so3)
хүхрийн хүчил
硫酸
sulfuric acid
Chemical compound.
хүхрийн хүчил (H2SO4)
硫酸
sulfuric acid (h2so4)
хүхэр
硫黄
sulfur
Element 16
хүхэр (S)
硫黄
sulfur (s)
хүхэрлэг исэл(SO2)
二酸化硫黄
sulfur dioxide (so2)
хүхэрт устөрөгч
硫化水素 (H2S)
hydrogen sulphide (H2S)
хүхэрт устөрөгч (H2S)
硫化水素
hydrogen sulfide (h2s)
хүчил
酸化
acid
хүчиллэг чанар
酸性
acidity
хүчилтөрөгч
酸素
oxygen
Element 8
хүчилтөрөгч (O)
酸素
oxygen (o)
хүчилшил
酸度
acidity
Acidic condition
хүчлүүдийн нэрсийн жагсаалт
酸の命名法
acid nomenclature
хөнгөн металл
軽金属
light metal
хөнгөн цагаан
アルミニウム
aluminium
Element 13
хөнгөн цагааны исэл (Al2O3)
アルミナ
aluminium oxide (al2o3)
хөнгөнцагаан (Al)
アルミニウム
aluminium (al)
цагаан тугалга
スズ
tin
Element 50
цагаан тугалга (Sn)
スズ
tin (sn)
цайр
亜鉛
zinc
Element 30
цайр (Zn)
亜鉛
zinc (zn)
цахиур
シリカ；二酸化ケイ素
silica
Element 14
цахиур (Si)
ケイ素
silicon (si)
цахиур (cherty rocks)
チャート
chert
цахиурлаг
珪質の
siliceous
цахиурын исэл (SiO2)
二酸化ケイ素
silicon dioxide (sio2)
цези
セシウム
cesium
Element 55
цери
セリウム
cerium
Element 58
циркони
ジルコニウム
zirconium
Element 40
цэвэр бодис
純物質
pure substance
цөм
核
nucleus
чулуун Нүүрсний, Карбоны
石炭紀の
carboniferous
шаазан
セラミック
porcelain
шатаалт, шаталт
燃焼
combustion
шаталт
燃焼
burning; combustion
шил
ガラス
glass
шингэн
液体
liquid
шингэний оролцоот давсжилт
流体包有物の塩分濃度
salinity of fluid inclusion
шохой
石灰
chalk; lime
шүлт
アルカリ
alkali
Basic chemical solution
шүлтийн металл
アルカリ金属
alkali metal
шүлтлэг чанар
アルカリ性
alkalinity
шүүх процесс
ろ過
filtration
эйнштейни
アインスタイニウム
einsteinium
Element 99
экзотерм урвал
発熱反応
exothermic reaction
экзотермийн (дулаан ялгаруулах, +Q) урвал
発熱反応
exothermic reaction
электролиз
電気分解
electrolysis
электролитийн диссоциаци
電解質の電離
electrolytic dissociation
электрон
電子
electron
☞ Rus. электрон
электроны байгууламж
電子配置
electron configuration
эмисс
排出、エミッション
emission
эмульс
乳剤
emulsion
эндотерм урвал
吸熱反応
endothermic reaction
эндотермийн (дулаан шингээх, -Q) урвал
吸熱反応
endothermic reaction
эрби
エルビウム
erbium
Element 68
эрдэс агуулсан ус, рашаан
鉱泉水、ミネラルウォーター
mineral water
эх бодис
出発物質
starting substance
үелэх систем
周期表
periodic table
үелэх систем дэх элементийн бүлэг
周期表の族
group of elements in the periodic table
үелэх хууль
周期律
periodic law
үнэт металл
貴金属
noble metal
үргэлжлэл
延長；連続
continuation
有機・生化学 Органик ба биохими 231
аденозин
アデノシン
adenosine
Аденин болон рибозын нэгдэл
адерналин
アドレナリン
adrenaline
Бөөрний дээд булчирхайн даавар, дутагдвал Аддисоны өвчин үүснэ.
адренокортикотрофит даавар
副腎皮質刺激ホルモン
adrenocorticotropic hormone
Бөөрний дээд булчирхайн холтослогийг сэдээх даавар
активатор- идэвхжүүлэгч
活性化因子
activator
Энзимийг идэвхжүүлэх үйлчилгээтэй бодис
актин
アクチン
actin
Булчингийн ширхэгийн дотор байдаг агшигч утаслаг уураг
алкалоид
アルカロイド
alkaloid
Цайны ургамалд байх биологийн идэвхт бодис
алкан (ханасан нүүрсустөрөгчийн нэгдлүүд, ерөнхий томьёо – CnH2n+2)
アルカン
alkane ♦ saturated hydrocarbon, general formula cnh2n+2
алкен (нүүрсустөрөгчийн нэгдлүүд, ерөнхий томьёо -CnH2n).
アルケン
alkene ♦ hydrocarbon, general formula cnh2n
алкин (ацетилиний нүүрсустөрөгчийн нэгдлүүд, ерөнхий томьёо – CnH2n-2)
アルキン
alkyne ♦ acetylene-series hydrocarbon, general formula cnh2n-2
алкоголь, спирт
アルコール
alcohol
альбумин
アルブミン
albumin
Цусны сийвэнгийн уураг бөгөөд цусны плазмын осмос даралтыг хэвийн байлгах, зарим бодисыг зөөвөрлөх үүрэгтэй.
альдоз
アルドース
aldose
Альдегидын бүлэг агуулсан энгийн нүүрс ус
альдостерон
アルドステロン
aldosterone
Бөөрөнд натрийн дахин шимэгдэлт, калийн ялгаралтыг сэдээх
амилаза
アミラーゼ
amylase
Шүлсний найрлага дах фермент. Цардуул мэт нийлмэл сахарыг глюкоз, мальтоз болгон задалдаг.
амин бүлэг
アミノ基
amino group
NH2 /шүлтийн шинж илэрхийлнэ/.
амин хүчил
アミノ酸
amino acid
/шүвтэн хүчил/ Уургийн мономер бөгөөд 20 төрөл байна
аминотрансфераза
アミノトランスフェラーゼ
aminotransferase
Уургийн дотор амин хүчлүүдийг зөөгч фермент
анаболизм
同化作用
anabolism
Ижилсэх ассимляци. Энгийн мономер молекулуудыг гаднаас хүлээн авч нийлэгжүүлж өөртөө байгаа шим бодистой адил болгон хувиргах урвалуудыг хэлнэ.
андроген
アンドロゲン
androgen
/ Тестостерон / Бэлгийн бойжилтын үед төмсөгнөөс ялгардаг эр бэлгийн даавар.
антидиуретик гормон
抗利尿ホルモン
antidiuretic hormone
Бөөрний сувгийн доод хэсгээс цусны хялгасан судсанд шилжиж чөлөөт усыг нэмэгдүүлдэг шээх хөөхгүй үйлчилгээтэй гормон.
арганин
アルギニン
arginine
Үл орлогдох амин хүчил.
ароматик нүүрсус
芳香族炭化水素
arene
ароматик нүүрсустөрөгч
芳香族炭化水素
aromatic hydrocarbon
архи, спирт
アルコール
ethyl alcohol; spirit
ассимиляци
同化作用
assimilation
/ижилсэх//нөхвөр солилцоо/ нийлэгжих урвал.
атф
アデノシン三リン酸
adenosine triphosphate
Аденин трифосфат. Монголоор гурван фосфорт аденин (ГФА). Гурван фосфорын хүчлийн үлдэгдэл, рибоза сахар, адениний азотлог сууриас тогтоно. ГФА-г "био зай хураагуур” гэж нэрлэдэг. Митохондри дотор нийлэгждэг.
ацетальдегид
アセトアルデヒド
acetaldehyde
ацетат, цууны хүчлийн давс
酢酸塩
acetate; acetic acid salt
ацетилен
アセチレン
acetylene
ацетилкофермент
アセチル補酵素A
acetyl coenzyme A
Ацетил коэнзим - А. Ацетил Ко А.ПВХ-ын исэлдлийн бүтээгдэхүүн буюу цууны хүчлийн идэвхжсэн молекул.
ацетилохен
アセチルコリン
acetylcholine
Зүрхний үйл ажиллагааг саатуулдаг бодис.
ацетон
アセトン
acetone
аэроб гликолиз
好気的解糖
aerobic glycolysis
Хүчилтөрөгчтэй исэлт. Хүчилтөрөгч хангалттай орчинд ПВХ бүрэн исэлдэх үзэгдэл. Энэ нь митохондрийн дотоод мембран дээрх электрон зөөвөрлөх гинжин цуваан дээр явагдана. Эцсийн бүтээгдэхүүн нь ус, нүүрсхүчлийн хий, 36 ГФА.
бензин (химийн нэр)
ベンジン
benzine; petroleum ether
бензойны хүчил (C6H5СООН)
安息香酸
benzoic acid (c6h5cooh)
бензол
ベンゼン
benzene
бензолийн цагираг
ベンゼン環
benzene ring
биоген бодис
生物起源物質
biogenic substance
Амьд биесийн бий болгосон бодис.
биоген элемент
生元素
biogenic element
Биологийн элемент. Амьд биеийн эс эдийн найрлаганд тогтмол орж, ихэнх хувийг эзэлдэг химийн элементүүд.
биологийн идэвхит бодис
生理活性物質
biologically active substance
Хүн амьтны бие махбодод нэн хэрэгцээтэй бодис.
биологийн исэлт
生物学的酸化
biological oxidation
Эс дотор шим нэгдэл исэлдэж задран эрчим хүч ялгаруулах үйл явц.
биомолекул
生体分子
biomolecule
бионийлэгжлийн эцсийн бүтээгдэхүүн
生合成の最終産物
end product of biosynthesis
Амьд эсийн дотор биеэ даасан үүрэг гүйцэтгэдэг, эсвэл биополимерийн мономер болдог шимт нэгдлүүд. АТФ, амин хүчил, нуклеотид г.м.
биополимер
生体高分子
biopolymer
Биологийн полимер. Эсийн найрлага, амьд биесийн бүтэц, амьдралын үйл ажиллагааны бүтээгдэхүүнд оролцдог өндөр молекулт шим нэгдлүүд. Уураг, өөх тос, нүүрс-ус, нуклейн хүчил г.м.
биохими
生化学; 生化学、バイオ化学
biochemistry
Амьд биед явагддаг химийн урвалыг судалдаг биологийн салбар шинжлэх ухаан.
биохимийн арга
生化学的方法
biochemical method
Эсийн химийн найрлагын өөрчлөлтийг судлах арга
биохимийн урвал
生化学反応
biochemical reaction
Амьд биед явагдаж буй химийн урвал, хувирал.
биохимийн шалгуур
生化学的基準
biochemical criterion
Зүйл бүр бие биенээсээ уурагт бодисынхоо химийн найрлага, уураг, нуклейн хүчлийн өвөрмөц бүтцээрээ ялгардаг шинж
бодисын солилцоо
代謝
metabolism
Амьд биед энгийн бодисоос нийлмэл бодисууд бий болох эсэргээр нийлмэл бодис энгийн нэгдлүүд болж задрах үйл явц.
будагч бодис
色素
pigment
Өнгө гаргадаг химийн нэгдэл.
бутан
ブタン
butane
бутаны хүчил (С3Н7СООН)
酪酸、ブタン酸
butyric acid (c3h7cooh)
бэхжүүлсэн энзим
固定化酵素
immobilized enzyme
Энзимийн идэвхийг алдагдуулахгүйгээр зөөгчид бэхэлсэн хэлбэр
витамин
ビタミン
vitamin
Амьд бие махбодын бодисын солилцоонд зайлшгүй шаардлагатай амин дэм
витамин, амин дэм
ビタミン
vitamin
гашилах, гашилсан
酸敗、酸っぱくなること
souring; acidification
гексоз
ヘキソース
hexose
Зургаан нүүрстөрөгчийн атом бүхий энгийн нүүрс ус
гемоглобин
ヘモグロビン
hemoglobin
Эритроцитийн дотор байдаг, төмөр агуулсан уурагт бодисын бүрдэл
гидрокарбонт гинж
炭化水素鎖
hydrocarbon chain
Зөвхөн нүүрстөрөгч болон устөрөгчөөс тогтсон органик молекул
гидроксил (хүчилтөрөгч+устөрөгчийн үлдэгдэл буюу OH агуулсан органик ба органик бус бодисууд)
水酸基
hydroxyl group
гликоген
グリコーゲン
glycogen
Амьтны эс болон мөөгөнд энергийн нөөц болж хадгалагддаг полисахарид
гликоген, полисахарид (хүн, амьтаны нөөц нүүрсустөрөгч)
グリコーゲン
glycogen
гликозидын холбоо
グリコシド結合
glycosidic bond
Нүүрс усны молекул нь өөр хоорондоо эсвэл өөр молекултай холбогдох ковалент холбоо
гликолиз
解糖系
glycolysis
Глюкоз задрах процесс глюкозоос хоёр молекул пируват, хоёр молекул ГФА үүсэх, олон шат дараалсан урвал
глицерин
グリセロール(グリセリン)
glycerol
глицерол
グリセロール
glycerol
Гурван нүүрстөрөгчийн молекул болон гурван гидроксилын бүлэг агуулсан, тосны хүчлүүдтэй нийлж өөх тос үүсгэнэ
глюкагон даавар
グルカゴン
glucagon
Нойр булчирхайн / а - эсээс ялгарах глюкагон даавар / цусан дахь глюкозыг нэмэгдүүлэх, гликоген, уураг, өөх тосны ялгарлыг бууруулах
глюкоз
グルコース
glucose
глюкокортикойд / кортизол /
糖質コルチコイド／コルチゾール
glucocorticoid / cortisol
Цусан дахь глюкозыг нэмэгдүүлэх, уургийн задралыг сэдээх
гонадотропин
ゴナドトロピン
gonadotropin
Бэлгийн дааврын боловсролтыг хянах
гормон буюу даавар
ホルモン
hormone
Дотоод шүүрлийн булчирхайгаас ялгарч цусаар тархан эрхтэнд хүрч үйлчилдэг химийн бодис
гурвалсан нэгдэл
三重結合
triple bond
гфа
アデノシン三リン酸
adenosine triphosphate
/АТФ/ Гурван фосфат аденазин. Эсийн энергийн цорын ганц эх үүсвэр болох бодис
давирхай
樹脂
tar; resin
давтагдсан, гинжин холбоос
環状鎖
cyclic chain
давхар нэгдэл
二重結合
double bond
дезоксирибонуклейн хүчил
デオキシリボ核酸
deoxyribonucleic acid
Эсийн хормогч дахь нуклийн хүчил.
денатурац
変性
denaturation
денатураци
変性
denaturation
Уургийн бүтэц эвдрэх үзэгдэл
дериват, нүүрсутөрөгчийн нэгдлүүд
誘導体
hydrocarbon derivative
диоксин
ダイオキシン
dioxin
Арьсан дээр эдгэрэхгүй хатиг гарна.
дисахарид
二糖類
disaccharide
Хоёр моносахарид өөр хоорондоо холбогдон үүсгэсэн нүүрс ус
диссимиляци
異化作用
dissimilation
/ондооших/ Задрах урвал /энергийн солилцоо/
днх
デオキシリボ核酸
DNA
Дезоксирибонуклейн хүчил. Аденин, гуанин, цитозин, тимин хэмээх азотлог суурь дезоксирибоз хэмээх нүүрс ус, фосфорын хүчлийн үлдэгдэл агуулсан эсийн бөөм ба митохондри, пластидад байх органик хүчил, эсийн удамшлын мэдээлэл агуулагч юм
задгай холбоос
開環重合
open chain
изомер
異性体
isomer
илчлэг
カロリー
calorie; energy value
Nutrition / biochemistry term.
илчлэг, шим тэжээл
カロリー・栄養
calories and nutrition
Nutrition term.
ингибатор
阻害剤
inhibitor
Энзимийн идэвхийг бууруулагч бодис
ингибитор саатуулагч
阻害剤
inhibitor
Энзимийн идэвхийг дарангуйлж, зогсоох үйлчилгээтэй бодис
инсулин
インスリン
insulin
Нойр булчирхайн даавар / В -эсээс инсулин даавар /цусан дахь глюкозыг бууруулах, гликоген, уураг, өөх тосны ялгарлыг дэмжих
кальцитонин даавар
カルシトニン
calcitonin
Цусан дахь кальцийг бууруулах
карбоксигемоглобин
カルバミノヘモグロビン
carbaminohemoglobin
Хүчилтөрөгчөө алдсан зарим гемоглобинууд нүүрсхүчлийн хийтэй нэгдэн уушгинд хүргэгдэнэ.
карбосил бүлэг
カルボキシ基
carboxyl group
СООН /Хүчлийн шинж илэрхийлнэ
катаболизм
異化作用
catabolism
Нийлмэл бодис задрах урвал
каталаза
カタラーゼ
catalase
Бодисын солилцооны хорт бодис болон устөрөгчийн хэт ислийг ус, хүчитөрөгч болгон задална.
коллаген
コラーゲン
collagen
Арьсны холбогч эдийн уураг
кофактор
補因子
cofactor
Энзимийн урвалын идэвхид нөлөөлдөг уургийн биш хэсэг
коэнзим
補酵素
coenzyme
Энзимийн катализын процесст чухал үүрэг гүйцэтгэдэг уургийн бус органик молекул
кребсийн цикл
クエン酸回路
Krebs cycle
Кребс нээсэн. /Органик хүчлүүд дамжин үүсэх процесс Нүүрс усны хүчилтөрөгчтэй орчны задралын үндсэн хэсэг буюу гурван карбонт хүчлийн цикл гэж нэрлэдэг.
лактаза
ラクターゼ
lactase
Сүүний сахар болох лактозыг задлагч энзим
лигаза
リガーゼ
ligase
ДНХ-ийн хэсгүүдийг хооронд нь холбодог энзим
липаза
リパーゼ
lipase
Өөх тосыг глицерол болон тосны хүчил болгон задалдаг энзим
липид
脂質
lipid
Өөх тостой төстэй бодис
макромолекул
巨大分子
macromolecule
Уураг, нүүрс ус, өөх тос, нуклейн хүчил зэрэг өндөр молекулт нэгдлүүд
миоглобин
ミオグロビン
myoglobin
Махны уураг
миозин
ミオシン
myosin
Булчин дахь ширхгийг агшааснаар хөдөлнө. Булчин агшаагч уураг /
мономер
モノマー
monomer
Моно буюу нэг, мер буюу хэсэг гэсэн үгнээс гаралтай, өөр хоорондоо холбогдон полимер нэгдэл үүсгэх чадвартай молекул
моносахарид
単糖類
monosaccharide
Энгийн нүүрс ус /нүүрс усны мономер/
надф
ニコチンアミドアデニンジヌクレオチドリン酸
NADP
Никотин амид аденин динуклеотид фосфат
нуклейн хүчил
核酸
nucleic acid
Бөөмийн хүчил
нуклеотид
ヌクレオチド
nucleotide
Нуклейн хүчлийн мономер азотлог суурь, нүүрс ус, фосфорын хүчлээс бүтнэ/
нөхвөр солилцоо
同化代謝
assimilatory metabolism
Амьд биед бодис нийлэгжиж ижилсэх үйл ажилгааны үед явагдах бодисын солилцооны хэлбэр, энэ үед эрчим хүч зарцуулагдана.
оксалоацетат
オキサロ酢酸
oxaloacetate
Хурган чих цууны хүчил
оксигемоглобин
酸化ヘモグロビン
oxyhemoglobin
Гемоглобины найрлага дахь төмөр нь хүчилтөрөгч хангалттай нөхцөлд хүчилтөрөгчтэй маш хялбар нэгдэж үүсэх ба идэвхтэй бодисын солилцоо явуулж байгаа хүчилтөрөгч багатай эсүүдэд хүчилтөрөгчөө хялбар алддаг.
окситоцин
オキシトシン
oxytocin
Умайн булчинг агшааж сүүний боловсруулалтыг сэдээх даавар
органик хими
有機化学
organic chemistry
органик хүчил
有機酸
organic acid
пальмитиний хүчил ( CH3(CH2)14COOH )
パルミチン酸
palmitic acid (ch3(ch2)14cooh)
парафин (лааны тос)
パラフィン
paraffin
пвх
ピルビン酸
pyruvic acid
Пировиноградын хүчил
пентан
ペンタン
pentane
пентоз
ペントース
pentose
Таван нүүрстөрөгчийн атом бүхий энгийн нүүрс ус
пепсин
ペプシン
pepsin
Ходоодонд байх уураг задлагч энзим
пептид холбоо
ペプチド結合
peptide bond
Нэг амин хүчлийн амин бүлэг нөгөө амин хүчлийн карбоксил бүлэгтэй холбогдож уургийн анхдагч бүтцийг үүсгэхэд оролцдог ковалент холбооны нэг төрөл
пиримидины суурь
ピリミジン塩基
pyrimidine base
Дан цагираг бүтэцтэй азотлог суурь. Цитозин, тимин, урацил Тимин, цитозин, урацил орно.
пируват
ピルビン酸
pyruvate
Усан үзмийн хүчил
пластмасс
プラスチック
plastic
полиамид (амидын нэгдлийн пластмасс)
ポリアミド
polyamide
поливинилхлорид (PVC)
ポリ塩化ビニル
polyvinyl chloride (pvc)
полимер
重合体、ポリマー
polymer
полимер (групп атомын нэгдлийг олон дахин давтах замаар үүссэн нэгдэл)
重合体、ポリマー
polymer
полимер үүсгэх
重合
polymerisation
полимери
重合体
polymer
Мономер хэмээх энгийн нэгдэл олон /п/ дахин давтагдаж орсон макромолекулт нэгдэл
полипептид
ポリペプチド
polypeptide
Пептидын холбоогоор холбогдсон амин хүчлүүдийн урт гинж
полипропилен
ポリプロピレン
polypropylene
полисахарид
多糖類
polysaccharide
Нийлмэл нүүрс ус /нүүрс усны полимер
полистирен, полистирол
ポリスチレン
polystyrene
полиэстэр, хиймэл полиэфир
ポリエステル
polyester
полиэтилен
ポリエチレン
polyethylene
прогестерон
プロゲステロン
progesterone
Эм бэлгийн булчирхай болох өндгөвчинд бий болдог, эмэгтэй хүний бэлгийн шинж тэмдгийг тодорхойлдог даавар
пролактин- сүүжүүлэгч даавар
プロラクチン
prolactin
Сүү боловсрох, шүүрэхийг сэдээх
пропан (C3H8)
プロパン
propane (c3h8)
пропилен (СН2=СН-СН3)
プロピレン
propylene (ch2=ch-ch3)
протеаза
プロテアーゼ
protease
Уургийг задалдаг энзим
пурины суурь
プリン塩基
purine base
Давхар цагираг бүтэцтэй азотлог суурь Аденин, гуанин орно.
резин, каучук, хаймар
ゴム
rubber
рестриктаза
制限酵素
restriction enzyme
ДНХ-ийн молекулыг тодорхой байрлалаар таньж хэрчдэг энзим
рибонуклейн хүчил – рнх
リボ核酸（RNA）
ribonucleic acid (RNA)
А, Г, Ц, У гэсэн азтолог сууриуд, рибоза, сахар, фосфорын хүчлийн үлдэгдлээс тогтсон эсийн цитоплазмд байх нуклейн хүчил /уураг нийлэгжихэд зөөвөрлөх, мэдээлэх үүрэг гүйцэтгэнэ./
салаалсан холбоос
分岐鎖
branched chain
силикон
シリコン
silicone
силон (нейлон)
シロン(ナイロン)
silon; nylon
солилцох урвал
置換反応
substitution reaction
соматотропин / соматропин /
ソマトトロピン／成長ホルモン
somatotropin / growth hormone
Өсөлтийн гормон, эсийн хуваагдал, уургийн нийлэгжил, ясны ургалтыг сэдээх даавар
спиртийн исэлдэлт
アルコール発酵
alcoholic fermentation
стеарины хүчил ( CH3(CH2)16COOH )
ステアリン酸.、オクタデカン酸
stearic acid (ch3(ch2)16cooh)
субстрат
基質
substrate
Энзим үйлчлэгч молекул
сүүний хүчил (CH3CH(OH)COOH )
乳酸
lactic acid (ch3ch(oh)cooh)
тестостерон
テストステロン
testosterone
Эр бэлгийн булчирхай болох төмсгөнд бий болдог даавар
тетроз
テトロース
tetrose
Дөрвөн нүүрстөрөгчийн атом бүхий энгийн нүүрс ус
тиреотропин
甲状腺刺激ホルモン
thyrotropin
Бамбай тэтгэгч даавар
тироксин
チロキシン
thyroxine
Бамбай булчирхайн даавар, бодисын солилцоог нэмэгдүүлэх, өсөлт хөгжлийг зохицуулах үүрэгтэй.
толуол, метилбензол
トルエン、メチルベンゼン
toluene; methylbenzene
топоизомераза
トポイソメラーゼ
topoisomerase
ДНХ-ийн хоймсон мушгианы эрчийг хариулна.
тос
油
oil
тосны хүчил (С3Н7СООН)
脂肪酸
fatty acid
тосыг хатууруулах, биежүүлэх (гидрогенжүүлэх)
油脂の硬化、水素添加
hydrogenation of fats
триглицерид
トリグリセリド
triglyceride
Глицерол болон гурван тосны хүчлийн молекулаас тогтсон эфир
триоз
トリオース
triose
Гурван нүүрстөрөгчийн атом бүхий энгийн нүүрс ус
уураг
タンパク質
protein
/протеин/ Амьдралд хамгийн гол анхдагч үүрэгтэй макромолекулт органик нэгдэл
уургийн анхлагч бүтэц
タンパク質の一次構造
primary structure of protein
Пептид холбоогоор холбогдсон шүвтэн хүчлүүдийн гинжин хэлхээ
уургийн гуравдагч бүтэц
タンパク質の三次構造
tertiary structure of protein
Уураг бүрт өөрийн гэсэн хэлбэрээр үүсдэг орон зайн дүрс үүсгэсэн бүтэц.
уургийн денатураци
タンパク質変性
protein denaturation
Уургийн төрөлх өвөрмөц бүтэц эвдрэх
уургийн хоёрдогч бүтэц
タンパク質の二次構造
secondary structure of protein
Гинжин хэлхээ мушгиран нягтарч зэргэлдээ гинжнүүдийн хооронд ус-төрөгчийн холбоогоор холбогдон үүсэх мушгиа
фадн
フラビンアデニンジヌクレオチド
FAD
Флавин аденин динуклеотид
фга
ホスホグリセルアルデヒド
phosphoglyceraldehyde
фосфоглицериний альдегид
фгх
ホスホグリセリン酸
phosphoglyceric acid
фосфоглицерины хүчил
фенол (C6H5OH)
フェノール
phenol (c6h5oh)
фермент
酵素
enzyme
Нийлмэл бодисыг богино хугацаанд задлах чадвартай, өвөрмөц бүтэцтэй
ферментаци
発酵
fermentation
сахарын молекул хүчилтөрөгчийн оролцоогүй задрах процесс
ферментёр
発酵槽
fermenter
Биотехнологид ашиглагддаг, бичил биетэн өсгөвөрлөгч төхөөрөмж
фибрин
フィブリン
fibrin
Фибриногенээс үүссэн уусдаггүй бодис бөгөөд утаслаг үүсгэн цусны эсүүдийг барьж тогтооно.
фибриноген
フィブリノゲン
fibrinogen
Цусны сийвэнд уусдаг уураг агуулагдана.
фикобилин
フィコビリン
phycobilin
Замгийн хроматофорт агуулагдах улаан юм уу хөх өнгөтэй нөсөө. Нарны цацрагаас ногоон юм уу шар гэрлийг шингээнэ.
фолликул сэдээгч даавар (fsh – follicle stimulating hormone)
卵胞刺激ホルモン
follicle-stimulating hormone
Өнчин тархинаас ялгардаг ба бэлгийн булчирхайн үйл ажиллагаа, бэлгийн дааврыг зохицуулах даавар
формальдегид, шоргоолжны хүчлийн альдегид (CH2=O)
ホルムアルデヒド、アセトアルデヒド
formaldehyde; methanal (ch2o)
фосген (нүүрсний хүчлийн дихлорангидрид – СОCl2)
ホスゲン
phosgene (cocl2)
фосфодиэфирийн холбоо
ホスホジエステル結合
phosphodiester bond
ДНХ-ийн хос мушгиа үүсгэхэд ОН бүлэг нь фосфорын хүчилтэй холбогдоно.
фосфолипид
リン脂質
phospholipid
Плазмын мембраныг бүрэлдүүлэгч үндсэн нэгдэл, глицеролтой хоёр ширхэг тосны хүчил холбогдон, гуравдагч байрлал дээрээ туйлтай органик спирт агуулсан липид
фотолиз
光分解
photolysis
Гэрлийн нөлөөгөөр усны молекул задрах процесс
фреон
フロン
freon
фсд
卵胞刺激ホルモン
follicle-stimulating hormone
фолликул сэдээгч даавар (FSH- Follicle stimulated hormones)
хаалттай холбоос
閉鎖鎖
closed chain
халааж боловсруулах (резин боловсруулах)
加硫
vulcanisation
ханаагүй нүүрсустөрөгч
不飽和炭化水素
unsaturated hydrocarbon
ханаагүй хүчил
不飽和酸
unsaturated acid
ханасан нүүрсустөрөгч
飽和炭化水素
saturated hydrocarbon
хар тос, хар будаг
すす、カーボンブラック
soot; carbon black
хеликаза фермент
ヘリカーゼ
helicase
Устөрөгчийн холбоог таслан 2 гинжийг салгах маягаар ДНХ-ийн 2 сэрээ үүснэ.Үүнийг репликацийн сэрээ гэнэ.
хемосинтез
化学合成
chemosynthesis
Химийн урвалын эрчим хүчийг ашиглан шим нэгдэл үүсгэх процесс
хлорофилл
クロロフィル
chlorophyll
Фотосинтез явуулах зайлшгүй шаардлагтай ногоон өнгийн будагч бодис. Хлорофилл нь A,B, C,D гэсэн 4 төрөл байх ба А,В нь дээд ургамал, ногоон замганд, С хлорофилл хүрэн замганд,D хлорофилл улаан замганд агуулагдана.
хлорофилл b / c55h70mgn406 /
クロロフィルb
chlorophyll b
644 нм долгионы урттай улаан гэрэл, 456 нм урттай ягаан гэрлийг шингээж авдаг.
хлорофилл а / c55h72mgno5 /
クロロフィルa
chlorophyll a
663 нм долгионы урттай улаан гэрэл, 432 нм урттай ягаан гэрлийг шингээн авах чадвартай
хлорт винил (C2H3Cl)
クロロエチレン、塩化ビニル
vinyl chloride (c2h3cl)
хурган чихний хүчил (НООССООН)
シュウ酸
oxalic acid (hooc-cooh)
хфа
アデノシン二リン酸
adenosine diphosphate
2 фосфорт аденазин
хэлхээ, гинж, холбоос
鎖、連鎖
chain
цууны хүчил (CH3COOH)
酢酸
acetic acid (ch3cooh)
цэнэгт органик молекул
帯電有機分子
charged organic molecule
шимт бодис
栄養素
nutrient
Biochemistry / nutrition term.
шоргоолжны хүчил (HCOOH )
ギ酸
formic acid (hcooh)
энгийн нэгдэл
単結合
single bond
энергийн солилцоо
エネルギー代謝
energy metabolism
/эрчим хүчний солилцоо/ Эсийг эрчим хүчээр хангахад чиглэсэн бүх /задрах урвалыг хэлнэ.
энергийн солилцооны i үе
エネルギー代謝の第一段階
stage I of energy metabolism
Полимерүүд задарч мономер үүсгэх үе
энергийн солилцооны ii үе
エネルギー代謝の第二段階
stage II of energy metabolism
Хүчилтөрөгчгүй буюу гүйцэд биш задралын үе бөгөөд мономерүүд цааш задрах үе /анаэробгликолиз
энергийн солилцооны iii үе
エネルギー代謝の第三段階
stage III of energy metabolism
Хүчилтөрөгчтэй буюу гүйцэд задралын үе. Задралыг эцсийн бүтээгдэхүүн, ус нүүрсхүчлийн хий үүсэх үе. /аэрогликолиз
энзим
酵素
enzyme
Тухайн химийн урвалын идэвхжилийн энергийг бууруулснаар урвалын хурдыг түргэсгэдэг уураг
энзимийн денатурац
酵素変性
enzyme denaturation
Өндөр температур, орчны рН-ийн өөрчлөлт, зарим химийн бодисын нөлөөгөөр энзимийн бүтэц эвдрэх
энзимийн катализ
酵素触媒作用
enzyme catalysis
Энзимийн хяналтад явагдах биохимийн урвал / задрах, нийлэгжих /
эпинефрин
エピネフリン
epinephrine
Хариу урвал үзүүлэх, цусан дахь глюкозыг нэмэгдүүлэх
эрчим хүчний солилцоо
エネルギー代謝
energy metabolism
Амьд биед байгаа шим бодисууд задарч ондооших үйл ажиллагааны үед явагдах солилцоо, энэ үед эрчим хүч чөлөөлөгдөнө.
этан
エタン
ethane
этан (C2H6)
エタン
ethane (c2h6)
этанол, этилийн спирт (C2-H5-OH)
エタノール、エチルアルコール
ethanol; ethyl alcohol (c2h5oh)
этен (этилен, C2H4)
エテン、エチレン
ethene; ethylene (c2h4)
этерификац (хүчил ба спиртээс эфирийн нэгдэл гаргах процесс)
エステル化
esterification
этилен (С2H4)
エチレン
ethylene (c2h4)
этин, ацетилен (C2H2)
エチニル、アセチレン
ethyne; acetylene (c2h2)
эфирүүд
エーテル類
esters
өнгөт нитрон
アクリル染料
acrylic dye
Synthetic coloring agent
өөх тос
脂肪
fat; oil and fat
分析・応用化学 Шинжилгээ ба хэрэглээний хими 57
амин хүчлийн шинжилгээ
アミノ酸分析
amino acid analysis
Chemical analysis of protein fibers
бага концентрацтай (сул агууламжтай) уусмал
低濃度溶液
dilute solution
будагч бодис
塗料
dye; colouring substance
бүлэгнүүлэлт
凝集
coagulation
Coagulation/flocculation step in treatment
бүлэгнүүр
凝集剤
coagulant
Chemical to promote aggregation
гербицид
除草剤
herbicide
Хог ургамлыг устгадаг химийн хор
гербицид, ургамлын хор
除草剤
herbicide
гэрийн хэрэглээний хий
都市ガス、照明ガス
lighting gas
гэрлийн шинжилгээ
分光分析
spectral analyses
дезифекц, халдваргүйжүүлэлт
消毒
disinfection
дестиляц,нэрэх процесс
蒸留
distillation
детергент, угаалгын нутаг
洗剤
detergent
динамит (тэсрэх бодис)
ダイナマイト
dynamite
ерөнхий, нийтлэг индикатор
万能指示薬
universal indicator
идэвхт нүүрс
活性炭
activated carbon
Porous carbon with adsorption capacity
масс спектрометрчлэл
質量分析法
mass spectrometry
масс-цэнэгийн харьцааг
質量電荷比
mass-to-charge ratio
нийлэг хий
合成ガス
synthetic gas
ноосон ширхэгтэн цистины хэмжээ агууламж
羊毛繊維のシスチン含量
cystine content of wool fiber
Chemical composition analysis of wool protein
пестицид
農薬
pesticide
Applied chemistry / agricultural chemical.
пестицид (ургамал, амьтны хор)
農薬
pesticide
пигмент (будгийн хольц)
顔料
pigment
саван
石鹸
soap
сапонат, савангийн чулуу
サポナート、石けん石
saponate; soapstone
сонгомол химийн шинжилгээ
選択的化学分析
selective chemical analyze
суперфосфат (фосфорын бордоо)
過リン酸塩
superphosphate
техникийн ашиглалтын ус
工業用水
industrial water
тослогч, гадаргуу гялтгануулагч бодис
ワックス
surfactant; polishing agent
төвжүүлэгч, төвлөрүүлэн эргэлдүүлэгч, центрфугийн үйлчилгээ
遠心分離
centrifugation
угаагч бодис
洗剤
detergent
Chemical agent for cleaning textiles
ундны ус
飲料水
drinking water
усны хорлонт чанар
攻撃性指数
aggressiveness index
Index of water corrosivity
усны шинжилгээ
水質分析
water analysis
Analysis of water properties
фотозураг
写真
photograph
хаг, өнгөр
ボイラースケール
boiler scale
Deposit inside boiler tubes
хадгалалт, консервац, нөөш
保存、保全
preservation; conservation
хиймэл бордоо, үйлдвэрлэлийн гаралтай бордоо
合成肥料
synthetic fertiliser
химийн боловсруулалт
化学処理
chemical treatment
Chemical processing methods
химийн индикатор
酸塩基指示薬
pH indicator
химийн салгагч бодис
化学的脱毛剤
chemical depilatory
Chemical hair removal agent
химийн уураар тунадасжуулах
化学気相成長
chemical vapor deposition
хроматограф
クロマトグラフィー
chromatography
хураангуй шинжилгээ
概括分析
synopsis analyze
хуруу шилний
試験管分析；試験分析
prob assay
цавуу
糊
glue
чийг шингээгч
吸湿剤
absorbent
Moisture-absorbing substance
чихэрлэг бодис
甘味料
sweetener
шатах бодис, шатахуун
可燃物、燃料
flammable substance; fuel
ширхэгтийг таних
繊維識別
fiber identification
Process of determining fiber type
ширхэгтийн ангилал
繊維分類
fiber classification
System for categorizing different fiber types
шүүх
浸出する；リーチングする
to leach
экстракт (экстракцийн аргаар гарган авсан бодис, нэгдэл)
エキス、抽出物
extract
экстракц (бодисын нэгдлээс нэг бодисыг ялган авах процесс)
抽出
extraction
ялаа, шумуулны хор
殺虫剤
insecticide
ялгарах, ялгарал
浸出、浸出液
leaching; eluate
үйлдвэрлэсэн түлш
工業用燃料
manufactured fuel
өндөр концентрацтай (өндөр агууламжтай) уусмал
高濃度溶液
concentrated solution
実験器具 Лабораторийн багаж хэрэгсэл 74
Петрийн аяга
シャーレ (Ger. Schale)、ペトリ皿 (petri dish)
petri dish
автоклав
オートクレーブ
autoclave
автомат бюретка
電動ビュレット
automatic burette
автомат пипетка
電動ピペット
automatic pipette
автомат титерлэгч
自動滴定装置
automatic titrator
ампул
アンプル
ampoule
аналитик жин
化学はかり
chemical balance
ангижруулагч
還元剤
reducing agent
ареометр
比重計
hydrometer
бюретка
ビュレット
burette
бүрхүүл шил
カバーガラス
cover glass
бөөрөнхий ёроолтой колбо
丸底フラスコ
round-bottom flask
гар өсгөгч шил
虫メガネ、ルーペ
magnifying glass
гэрэлтүүлэг
照明装置
illuminator
Микроскопын хэсэг
дусаагуур лонх
滴瓶
dropper bottle
жин
はかり
scale
индикатор
指示薬
indicator
кельдалийн авто анализер
自動ケルダール装置
automatic Kjeldahl analyzer
колба (химийн лабораторийн сав)
ビーカー
beaker
колба (химийн туршилтын сав)
フラスコ
flask
кондуктометр
導電率計
conductivity meter
концентрац
濃度
concentration
лабораторийн дэн
実験用バーナー
laboratory burner
микроскоп
顕微鏡
microscope
Жижиг биетийг хэд дахин томсгож харахын тулд тусгай линз ашиглан хийсэн багаж.
найрлага
成分
composition
объектив
対物レンズ
objective lens
Микроскопны харж буй зүйлтэй хамгийн ойр байгаа линз.
объективын хэмжүүрт хуваарь (stage micrometer)
ステージマイクロメーター
stage micrometer
окуляр линзний хэмжээст хуваарийг хөрвүүлэхэд ашигладаг 0-100 хүртэл хэмжээстэй хэрчим.
обьектив
対物レンズ
objective lens
окуляр
接眼レンズ
eyepiece
Микроскопны харах хэсэг шагайвч
окулярын хэмжээст хуваарь /eyepiece graticule/
接眼ミクロメーター
eyepiece graticule
микроскопны окуляр линзэнд суурилуулдаг хэмжээст хуваарьтай шилэн диск. Сүүлийн үеийн микроскопын окуляр линз нь ийм хэмжээст хуваарьтай байдаг болсон.
оптик
光学系
optical system
Микроскопын бүтцийн хэсэг.
оптик микроскоп
光学顕微鏡
optical microscope
пипетка сорогч
NA
pipette filler
поляриметр
旋光計 (polarimeter)
polarimeter
рефрактометр
屈折率計
refractometer
соронзон холигч
マグネチックスターラー
magnetic stirrer
сорьц
試供体
sample
спектрометр
分光器
spectrometer
спиртэн дэн
アルコールランプ
alcohol burner
тавиур шил
スライドガラス
microscope slide
тогтворжуулагч
安定剤
stabilizer
томруулагч линз
拡大鏡
magnifying lens
урвалж бодис
試薬 (reagent)
reagent
уур нухуур
乳鉢
mortar and pestle
уур, нүдүүр
乳鉢と乳棒
mortar and pestle
ууршуулагч аяга
蒸留器
evaporating dish
уусагч
溶質
solute
уусгагч
溶剤、溶媒
solvent
хавтгай ёроолтой колбо
三角フラスコ
flat-bottom flask
хандлагч шингэн
抽出液
extracting liquid
химийн аппарат, химийн багаж төхөөрөмж
化学機器
chemical apparatus
химийн лаборатор
化学実験室
chemical laboratory
химийн стакан
ビーカー
beaker
химийн туршилт
化学実験
chemical experiment
химийн туршлага, туршилт
化学実験室
chemical experiment
хуруу шил
試験管
test tube
хуруу шилний тавиур
試験管立て
test tube rack
хэмжилтийн цилиндр
メスシリンダー
measuring cylinder
хэмжээст колбо
メスフラスコ
volumetric flask
хэмжээст цилиндр
メスシリンダー
graduated cylinder
хямсаа
ピンセット
tweezers
цаасан шүүлтүүр
ろ紙
filter paper
цагийн аяга
時計皿
watch glass
центрифуг
遠心分離機
centrifuge
Эсийн бүтцийн хэсгүүдийг ялгадаг багаж
центрифуги
遠心分離機
centrifuge
циклон тээрэм
サイクロンミル
cyclone mill
цилиндр
シリンダー
cylinder
шатаалтын туршлага
炎色反応
flame test
штатив
実験用スタンド
laboratory stand
шувтан колбо
三角フラスコ
conical flask
электрон жин
電子はかり
electronic scale
электрон микроскоп
電子顕微鏡
electron microscope
өндөрлөгч тавиур
NA
lab jack
өсгөлтийн хэмжээ
倍率
magnification
Өсгөгч багажаар харж буй зүйлийг хэд дахин өсгөж томруулсаныг илэрхийлсэн тоон утга.