水文・水資源用語集

анизотропи

異方性

anisotropy

Directional dependence of properties

байгаль дахь усны эргэлт

水循環

hydrologic cycle

Cycle of evaporation, precipitation, runoff

гидравлик

水理学

hydraulics

Fluid mechanics (water)

гидравлик үсрэл

跳水

hydraulic jump

Abrupt rise in water surface

гидрогеологи

水文地質学

hydrogeology

Geology of groundwater

гидрограф

ハイドログラフ

hydrograph

Discharge vs time graph

гидрологи

水文学

hydrology

Study of water on/under Earth

гидрологийн судалгаа

水文調査

hydrological survey

Field/lab investigations in hydrology

гидросфер

水圏

hydrosphere

Усан мандал - Номхон далайн Марианы хонхороос зарим сээр нуруугүйтэнг тэмдэглэсэн.

дуслын бүрдэл

水滴の集まり

droplet formation

инженерийн ус судлал

水工学

hydraulic engineering

Engineering discipline for water

конденсац

凝縮

condensation

манан

霧

fog

Atmospheric water vapour condensation

мөнх цас, мөсөн голын судлал

雪氷学

glaciology

Study of glaciers and snow/ice

нуур судлал

湖沼学

limnology

Study of lakes and ponds

ойлтын коэффициент

アルベド

albedo

Reflectivity of a surface

тундас

降水

precipitation

Rain, snow, hail etc.

урсгал усны судлал

流水学

rheology of streams

Study of flowing water

ус зүй

水路学

hydrography

Science of charting water bodies

ус судлал

水文学

hydrology

Science of water cycle and resources

ус судлалын шинжилгээ

水文解析

hydrologic analysis

Analytical study of hydrology

ус судлалын үзэгдэл

水文現象

hydrologic phenomenon

Natural hydrological event

ус хэмжих ухаан /гидрометр/

水文計測学

hydrometry

Science of water measurement

усан мандал

水圏

hydrosphere

All water on Earth’s surface and atmosphere

усны дулаан багтаамж

水の比熱

specific heat of water

усны дулаан шингээлт

水の熱吸収

heat absorption by water

усны инженерчлэл

水理工学

hydraulic engineering

Engineering of water resources

усны ундарга

湧水量；流量

water discharge

усны уурын агшилт

凝結

condensation

Process of vapour → liquid

усны хувийн жин

水の比重

specific gravity of water

Relative density of water

усны хүрд

水の循環

water cycle

усны ширхэг

水滴

water droplet

уурын даралт

蒸気圧

vapor pressure

уурын нягтрал

水蒸気の密度

vapor density

уурын шилжилт

水蒸気移動

vapor transport

харьцуулга

相関関係

correlation

Statistical relationship

хувилцын коэффициент

変動係数

coefficient of variation

Statistical dispersion measure

хунгар цас

雪の吹き溜まり

snowdrift

Snow accumulated by wind

хялгасан судлын үзэгдэл

毛管現象

capillarity

Rise of water in fine pores

хяруу

霜

frost

Ice crystals on surfaces

шүүдэр

結露、露

dew

Condensed water drops on surfaces

эх газрын ус судлал

陸水学

limnology

Study of inland waters

үзүүлэлтийн хэлбэлзэл, агууриг

振幅

amplitude

Fluctuation amplitude of indicator

ай сав

流域／集水区域

basin

Drainage basin; catchment area

аллюваль хурдас

沖積層

alluvium

Alluvial deposits

бага урсацын голдирол

低水路

low water channel

Channel formed at low flow

багавтар горхи

小川

streamlet

байнгын арал

恒久島

permanent island

In contrast to seasonal sandbars (中州)

байнгын урсгал ус

永年河川

perennial stream

Flows year-round

бамбай сан

緩衝貯留池

buffer storage reservoir

Buffer/attenuation pond

бүрд

オアシス

oasis

Desert fertile area with water

гадагш урсацгүй хотос/хотгор

内流域

endorheic basin

No outflow to the sea

гадаргын ус

地表水

surface water

Duplicate of B201.

голын адаг

河口

river mouth

голын голдирол

河床

riverbed

Bed of a river

голын татам

氾濫原

flood-plain

голын цутгалан /бэлчир/

合流点

confluence

горхи

小川

brook

Small stream

гулдрил

河道／水路

channel

River/stream course

гулдрилт урсгал

河川流量

streamflow

Discharge through a channel

гулдрилын адраашил

河道粗度

channel roughness

Related: 粗度係数 (Manning’s n)

гулдрилын багтаамж

河道能

channel capacity

Ability of a river channel to convey flow

давст нуур

塩湖

salt lake

Saline inland lake

далд тэжээгдэл

基底流出

base flow

Groundwater contribution to streamflow

даялгах суваг

副水路

bypass channel

Auxiliary or diversion channel

мөхөс тохой

屈曲部

meander bend

Bend of river

намаг

湿原

bog

Wetland, marsh, swamp

нуурын гаралтай

湖成の

lacustrine

нуурын гаралтай хурдас

湖成の

lacustrine

сав газар

集水域

catchment area

Drainage basin

салаалал

分岐

bifurcation

Splitting of flow or channel

суурь урсац

基底流

base flow

Groundwater contribution to rivers

тогтмол нуур

恒常湖

permanent lake

Lake with no seasonal drying; some saline

тогтмол ус, шалбааг

水溜り

puddle

Small standing water

тохой

曲路

bend

River bend, meander

тунадасны хуримтлал

降水の蓄積

precipitation accumulation

тэнцэтгэх сан

調整池

balancing reservoir

Reservoir for equalising flow

түвшин хэмжүүрийн тэнхлэг

計器基準点

gauge datum

Reference point for water level

түр зуурын урсгал ус

一時流水

ephemeral stream

Flows only after rainfall

түргэн урсгуур

急勾配水路

steep channel / chute

Rapid watercourse with steep slope

урсац

水流

flow

Discharge of water

урсац тохируулга

流量調整

flow regulation

Control of flow rate

урсацын хэмжигдэхүүн

流量指標

flow parameter

Measure of discharge

урсгал нуур

流入湖

flow-through lake

Lake with inflow and outflow

урсгал ус

流水

running water

Flowing surface water

урсгал усны гулдрил

流水路

stream channel

Channel of running water

урсгалын динамик тэнхлэг

流心線

thalweg line

Center line of main flow

урсцын байгалийн тохироо

河道貯留量

channel storage volume

Volume of water stored in channel

урсцын жилийн доторхи хуваарилалт

流出量の年間分布

annual distribution of runoff

Seasonal runoff distribution

урсцын коэффициент

流出係数

runoff coefficient

Ratio of runoff to rainfall

ус хагалбар

分水界

watershed divide

Boundary separating drainage basins

ус хураах талбай

集水面積

catchment area

Area contributing water to a basin

ус хурах сав газар

集水域

catchment basin

Drainage basin region

ус хэмжилтийн харуул

観測局

gauging station

Station measuring river/water level

ус хэмжилтийн харуулын тооллын тэнхлэг

水位基準面

gauge zero

Reference zero for water level

усны гадаргуу

水面

water surface

Surface of a water body

усны сав газар

集水域

catchment basin

Drainage basin or watershed

усны сан бүхий газар

水域

water area

Area containing water bodies

усны төвшин

水位

water level

Elevation of water surface

усны урсац

水流

discharge / flow

Streamflow, volume per time

усны урсгалын ёроол

底水層

bottom-water layer

Deepest water layer

усны хурд хэмжүүр

流速計

current meter

Instrument to measure flow velocity

усны хөдөлгөөн

水の動き

water movement

усны цутгал

流入

inflow

Water entering a basin/lake

уужим тохой

湾曲部

meander bend

Broad river bend

уулзвар/гол/

支流

tributary

харгиа

中洲

channel bar

River shoal; cross-over

хиймэл нуурын ашигтай эзлэхүүн

利用貯水容量

useful storage capacity

Active storage volume of reservoir

хүрхрээ

滝

waterfall

Vertical water drop

цас хайлж урсаж эхлэх

雪解け水の流れ

runoff from melting snow

цутгалын хэмжигдэхүүн

流入量

inflow volume

Measure of water inflow

цэнгэг нуур

淡水湖

freshwater lake

Lake with non-saline water

цүнхээл

淵

deep pool

Deep part of river

цөөрөм

池

pond

Small water body

шар усны үер

融雪洪水

snowmelt flood

Flood from melting snow

шүтэлцээт тохируулгын хиймэл нуур

補償貯水池

compensating reservoir

Reservoir for flow compensation

эргүүлэг

渦

whirlpool

Swirling water current

эрэг

河岸

bank

Riverbank

эрэг орчим, хөвөө

沿岸

shore / coast

General coastline or shore

эрэг орчмын урсцын зохицолдоо

河岸貯留

bank storage

Temporary storage of water along banks

ёроолын хагшаас /мөлхөө хагшаас/

掃流砂

bed load

Sediment moving along channel bed

үер

洪水

flood

Overflow of water onto land

аллюваль уст давхарга

沖積帯水層

alluvial aquifer

Aquifer in alluvial deposits

артезийн ус

被圧地下水

artesian water

Confined groundwater under pressure

артезийн худаг

自噴井／被圧井戸

artesian well

Flowing if pressure exceeds ground level

булаг

泉

spring

Natural discharge point of groundwater

булгийн ус

湧水

spring water

Water emerging from a spring

буурцын хүнхий

降下漏斗

cone of depression

Groundwater level drawdown cone

газар доорх ус

地下水

groundwater

Subsurface water

газрынхэвлийн ус

伏流水

underflow (hyporheic water)

Subsurface flow beneath channel

гулдрилын элэгдлийн хязгаар

浸食基準面

base level of erosion

Lowest level to which erosion can occur

гүний ус

地下水

groundwater

Deep subsurface water

молекул таталцлын ус

吸着水

adsorbed water

Water bound by molecular attraction

мөсөн доорх ус

氷下水

subglacial water

нэвчилт

浸透

infiltration

Movement of water into soil

оргилох ус

被圧流

artesian flow

Confined water rising under pressure

рашаан ус

鉱泉水

mineral spring water

Water containing minerals, often therapeutic

түрэлттэй /артезийн/ ус

被圧地下水

artesian water

Confined groundwater under pressure

ул хөрсний ус

土壌水

soil moisture

Water held in soil pores

ундарга

湧水

spring

Natural outflow of groundwater

ус тулгуур

難透水層

aquiclude

Impermeable geological layer

усны судал

水脈

water vein

Subsurface flow path

усны эх булаг, шанд

水源

spring source

Point of water origin

уст давхарга

帯水層

aquifer

Water-bearing geological layer

уст цэг

湧出点

discharge point

Point where water issues out

харз

冬でも凍らない場所

ice-free spring hole

River spot not freezing in winter

харзны ус

氷水

ice-cold water

Very cold spring water

хялгасан судлын бүс

毛管帯

capillary fringe

Zone above water table held by capillary action

хөрс, ул хөрсний чийг

土壌水

soil moisture

Water in soil profile

хөрсний ус судлал

土壌水文学

soil hydrology

Study of soil water

хөрсний чийгийн дутагдал

土湿不足

soil moisture deficit

Deficit between potential and actual moisture

хөрсөн дэх ус /өнгөц ус/

土壌水

soil water

Surface soil moisture

чулуулагт ус нэвчих

岩に水が浸透する

water infiltration into rock

шанд

小さな泉

small spring

Minor natural spring

шандны ус

岩清水

spring water

Fresh clear water

шингээх худаг

吸込み井戸

absorbing well

Well for infiltration/disposal

шингээх үйл явц

吸水

sorption / infiltration

Process of water absorption

өрөмдлөгийн цооног

ボーリング孔

borehole

Drilled hole for sampling or groundwater

өрөмдмөл худаг

オーガー井戸

bored well

Well constructed by auger drilling

бэхлэгдсэн мөс

定着氷

fast ice

Sea ice attached to shore

далайн мөс

海氷

sea ice

Frozen seawater

дошин гүйх

結氷過程

incipient freezing

Process when water begins to freeze

зайр

軟氷

soft ice

Weak/thin ice layer

зангуутай мөс

いかり氷

anchor ice

Ice attached to river/lake bed

мөнх цэвдэг

永久凍土

permafrost

Permanently frozen ground

мөс судлал

雪氷学

glaciology

Study of ice phenomena

мөсний тэлэлт

氷の膨張

ice expansion

мөстөл

氷結

freezing

Process of freezing over

мөсөн бүрхүүл

結氷層

ice cover

Frozen surface layer on water body

мөсөн бүрхүүл (ice cap)

氷帽

ice cap

Small ice sheet covering mountain/land

мөсөн бүрхүүл (ice sheet)

氷床

ice sheet

Large continental ice mass

мөсөн бүрхүүлийн даац

結氷の支持力

bearing capacity of ice cover

Load support ability of ice

мөсөн гол

氷河

glacier

Mass of moving ice

мөсөн овоо

氷丘

ice mound

Mound or hillock of ice

мөсөн тавцан (ice shelf)

氷棚

ice shelf

Floating ice sheet attached to land

мөсөн тавцан (棚氷)

棚氷

ice shelf

Japanese synonym for ice shelf

мөсөн талбай

氷盤

ice floe

Floating large flat ice

мөсөн уул

氷山

iceberg

Floating ice mass detached from glacier

мөсөн хадаа

氷柱

icicle

Icicle or hanging ice

мөсөн хахаа

氷塞堰

ice dam

Obstruction by accumulated ice

мөсөн хэл

氷舌

ice tongue

Projection of glacier into sea

мөсөн хөл

氷脚

ice foot

Ice accumulation along shoreline

мөсөн өргөн тал

氷原

ice field

Expansive field of ice

тошин

氷間湧水

ice seep

Water seeping through cracks in ice

тэжээгдэл /мөснөөс гаралтай/

氷河の涵養

glacial alimentation

Recharge of glacier from snowfall

түгжрээ

氷塞

ice jam

Blockage caused by ice

уруй

洪水

flood

ус хөлдөлт

水の凍結

freezing of water

халиа

氷上流水

overflow water

Water flowing over ice surface in winter

цас мөсний тунадас

雪氷の沈殿

snow-ice sedimentation

цасан бүрхүүл

積雪

snow cover

цасан гадаргуу

雪面

snow surface

цасан талбай

雪原

snowfield

цасан уруй

雪崩

avalanche

Snow slide

цасны давхарга

積雪層

snow layer

цасны даралт

雪の圧力

snow pressure

цасны уналт

降雪

snowfall

цасны хайлалт

雪解け

snowmelt

цасны хэв шинж

雪の種類

snow type

цасны ширхэг

雪片

snowflake

цэвдэг

氷河

glacier

Frozen mass of ice

цөнгийн шигүү

氷密度

ice concentration

Density of floating ice

өрөмтсөн мөс

多孔氷

honeycomb ice

Ice full of holes/porous

анион солилцоо

陰イオン交換

anion exchange

Ion exchange for anions

анионит

陰イオン交換体

anion exchanger

Anion-exchange resin/material

байгаль экологийн тэнцвэрт байдал

生態系のバランス

ecological balance

Ecosystem equilibrium

биомасс

バイオマス

biomass

Organic matter used as energy/resource

бичил орчин

微小環境

microenvironment

Localised environmental conditions

катионит

陽イオン交換体

cation exchanger

Cation exchange resin/material

усны нян, бичил биетэн

水中微生物

aquatic microorganisms

Microbes in aquatic environments

усны орчин

水環境

aquatic environment

Environmental conditions of water bodies

усны хорлонт чанар

攻撃性指数

aggressiveness index

Index of water corrosivity

усны хяналт-шинжилгээний сүлжээ

水質モニタリングネットワーク

monitoring network

Systematic monitoring network

усны хяналт-шинжилгээний өртөө

水質モニタリングポスト

water monitoring post

Water quality observation point

усны шинжилгээ

水質分析

water analysis

Analysis of water properties

усны эрдэс

ミネラル分

minerals in water

Mineral content of water

усны ёроолын махвод

底生生物

benthos

Bottom-dwelling organisms

устөрөгч

水素

hydrogen

Element 1

хаг, өнгөр

ボイラースケール

boiler scale

Deposit inside boiler tubes

хүчилшил

酸度

acidity

Acidic condition

авалцуур бодис

接触材

contact media

Media for biofilm growth in biological treatment

авцалдуулах ган

接触槽

contact tank

Tank where water contacts media or chemicals

агааргүй орчин дахь явц

嫌気性処理法

anaerobic treatment process

Process without dissolved oxygen

агааржуур /аэратор/

エアレーション装置／曝気装置

aerator

Device for aeration

агаарт задрах явц

好気性分解

aerobic decomposition

Decomposition in the presence of oxygen

ариутгалын шүүр /био аргын/

生物ろ過器

biofilter

Biological filtration unit

ариутгах хальс /био аргын/

生物膜

biofilm

Biological film on media

аэротенк

曝気槽／エアレーションタンク

aeration tank

Activated-sludge reactor

байлгах хугацаа

滞留時間

retention time

Also detention/holding time

биохимийн цэвэрлэгээ

生物化学的処理

biochemical treatment

Biological + chemical treatment

бүлэгнүүлэлт

凝集

coagulation

Coagulation/flocculation step in treatment

бүлэгнүүр

凝集剤

coagulant

Chemical to promote aggregation

зарцуулгын тохируулга

流量調整

flow equalization

Balancing of wastewater flow

идэвхт лаг

活性汚泥

activated sludge

Aerated sewage sludge for treatment

идэвхт нүүрс

活性炭

activated carbon

Porous carbon with adsorption capacity

кольматици /бөглөрөл/

閉塞

clogging

Blockage by fine particles

лагийн өсөлт торнил

汚泥日齢

sludge age

Mean cell residence time

механик цэвэрлэгээ

機械的浄化処理

mechanical treatment

Physical removal of solids

сараалж

バースクリーン

bar screen

Screen of bars to filter debris

тунгаалт

沈殿

clarification

Sedimentation process

ус тунгалагжуулах байгууламж

クラリファイア

clarifier

Sedimentation/clarification facility

хаягдал ус

廃水

wastewater

Water pollution / hydrology.

химийн аргаар ус цэвэрлэх ажил

化学処理

chemical treatment

Water purification by chemicals

химийн хэрэгцээт хүчилтөрөгч

化学的酸素要求量

chemical oxygen demand

COD index of organic load

хлоржуулалт

塩素消毒

chlorination

Water disinfection with chlorine

хлоржуулах төхөөрөмж

塩素注入装置

chlorination equipment

Plant for chlorination

үлээлгэх ажил

空気洗浄

air washing

Air scour for filter cleaning

боомт

港

port

Transport/logistics infrastructure.

тэнхлэгийн турбин

軸流タービン

axial flow turbine

Hydraulic turbine with axial flow

усан сан

貯水池

reservoir

Hydrology / water-resource term.

усан цахилгаан станц

水力発電所

hydroelectric [water power] station

Hydropower generation facility

чөлөөт урсгалын турбин

インパルスタービン

impulse turbine

Hydropower turbine driven by jet

үерийн татам

高水敷

flood channel

Floodplain for high water

үндсэн УЦС

ベースロード発電所

base load hydropower station

Plant supplying continuous base demand

Улсын усны кадастр

国家水資源台帳

national water cadastre

Official registry of water resources

Улсын усны мэдээллийн сан

水情報国土データベース

national water information database

Water data management system

Ус суваг ашиглалтын газар /УСАГ/

水道局

water utility agency

Urban water supply authority

ашиглаж болох боломжит нөөц

水資源の利用可能量

available water resources

Volume feasibly usable

голын бүс

河川区域

river zone

River-regulated area

доод хашиц

堤内地

protected lowland

Land inside levee

дээд хашиц

堤外地

riverside land

Land outside levee

зурвасан усалгаа

ボーダー灌漑

border irrigation

Strip irrigation method

модны суулгац

苗木

seedling

Young tree planting

онцгой болон энгийн хамгаалалтын бүс

特定及び一般保護区域

special and general protection zone

Protected areas classification

ус ашиглагч

水利用者

water user

Person or entity consuming water

ус хэрэглэгч

水需要者

water consumer

Person or entity consuming water

усны аж ахуй

水管理事業

water management

Hydrology / water management.

усны аудит

水管理監査

water audit

Systematic water use review

усны кадастр

水資源台帳

water cadastre

Official registry of water resources

усны менежментийн төлөвлөгөө

利水計画

water management plan

Strategic water resource plan

усны нөөц

水資源

water resources

S04 TA chunk B251-300; CAT reassigned from unreliable S02 source. Duplicate of earlier concept.

усны тооллого

水資源インベントリ

water inventory

Accounting of water resources

усны экологи-эдийн засгийн үнэлгээ

水資源評価

eco-economic evaluation of water

Assessment of ecological and economic value

усны эрэл, хайгуул

水資源探査

water exploration

Survey and exploration of water resources

усны эх үүсвэр

水源

water source

Origin of water resource

хилийн ус

国境水域

transboundary water

Water crossing national boundaries

хур тунадас тогтоох

雨水滞留

rainwater retention

Temporary storage of rainwater

эдэлбэр газар

生産緑地地区

agricultural land

Land under agricultural use

эрүүл ахуйн бүс

衛生保護区

sanitary protection zone

Designated area to protect water source