モンゴル語・日本語ミニ辞典 / 言語学用語 /

өөрөө үйлдэх хэв

能動ヴォイス　[φ]

бусдаар үйлдүүлэх хэв

使役ヴォイス　[-уул², -лга⁴, -га⁴, -аа⁴]

бусдын эрхэнд үйлдэгдэх хэв

受動ヴォイス　[-гд, -д, -т]

харилцан үйлдэлдэх хэв

相互ヴォイス　[-лд]

хамтран үйлдэлцэх хэв

協同ヴォイス　[-лц]

энгийн үйлдэх байдал

[φ]

бүрмөсөн үйлдэх байдал

完成アスペクト　[-чих (ч)]

эрчимтэй үйлдэх байдал

[-схий]

түр үйлдэх байдал

[-зна⁴]

олноороо үйлдэх байдал

[-цгаа⁴]

үйлдээтэх байдал

[аатах⁴]

зэрэгцүүлэн холбох

[-ж/-ч]

урьдчилан холбох

[-аад⁴]

хам холбох

[-н]

үргэлжлэн холбох

[-саар⁴]

дутагдан холбох

[вч]

бэлтгэн холбох

[магц⁴]

угтан холбох

[тал⁴]

дагалдан холбох

[хлаар⁴]

болзон холбох

[вал⁴, бал⁴]

болзон холбох

《文》 [-баас⁴]

болзон холбох

《文》 [-хул/-хүл]

далимдан холбох

[-нгуут/-нгүүт]

дашрамдан холбох

[нгаа⁴]

үгүйсгэн холбох

[лгүй]

магадлах

[-маажин⁴]

магадлах

[-мааж⁴]

зорих

[-аар⁴]

бичгийн хэлний

《文》 [-руун/-рүүн]

угсруулан холбох - 副動詞形

өнгөрсөн цагаар тодотгох

[-сан⁴]

нийлэг хэлбэр тодотгох

[-гсад⁴]

одоо цагаар тодотгох

[-аа⁴]

одоо цагаар тодотгох

[-даг⁴]

ирээдүй цагаар тодотгох

[-ах⁴]

үйлийг эрхлэгч тодотгох

[-гч⁴]

ирээдүй цагаар тодотгох

[-маар⁴]

ирээдүй цагаар тодотгох

[-хуйц⁴]

нийлэг хэлбэр тодотгох

[-ууштай]

нийлэг хэлбэр тодотгох

[-лтай⁴]

нийлэг хэлбэр тодотгох

[-шгүй⁴]

боломжит ирээдүй цагаар тодотгох

[-м⁴]

бичгийн хэлний

《文》 [-хуй⁴]

байнга үйлдэх одоо цаг тодотгох

[-хуун⁴]

одоо, ирээдүй цаг

現在・未来形　[-на⁴]

мэдэгдээгүй өнгөрсөн цаг

無自覚の過去　[-жээ/-чээ]

саяхан мэдэгдэж өнгөрсөн цаг

間近で自覚された過去　[-лаа⁴]

мэдэгдэж өнгөрсөн цаг

自覚された過去　[-в]

???

《文》 [-муй]

???

《文》 [-нам]

???

《文》 [-ъюу]

???

《文》 [-жухуй]

???

《文》 [-бай]

шийдэн хүсэх

意志　[-я/-е/-ё]

даалган захирах

委託　[-сугай/-сүгэй]

???

《文》 явму [(I биеэр төгсгөх) бичгийн хэлний]

???

《文》 явсу [(I биеэр төгсгөх) бичгийн хэлний]

шууд захирах

命令　[φ]

зөвлөн захирах

[-аарай⁴]

шаардан захирах

要求　[-аач⁴]

хүндэтгэн захирах

[-гтун]

сануулан захирах

[-уузай/-үүзэй]

зөвшин захирах

[-г]

ерөөн хүсэх

[-тугай/-түгэй]

мөрөөдөн хүсэх

[-аасай⁴]

???

《文》 [-гдхуй/-гдхүй]

???

《文》 [-гдхуун/-гдхүүн]

???

《文》 [-дхуй/-дхүй]

???

《文》 [-дхуун/-дхүүн]

???

[-мз]

???

[-уужин/-үүжин]

хэл шинжлэлийн удиртгал

言語学入門

introduction to linguistics

ерөнхий хэл шинжлэл

一般言語学

general linguistics

авиазүй

音声学

phonetics

авиалбарзүй

音韻論

phonology

хэлзүй

文法

grammar

бүтээвэрзүй

morphemics

үгзүй

形態論

morphology

өгүүлбэрзүй

統語論

syntax

найруулга зүй

修辞学、文体論

stylistics

үгийн сангийн судлал

語彙論

lexicology

утга судлал

意味論

semantics

эх судлал

文献学

philology

үгийн гарал судлал

語源学

etymology

нутгийн аялгуу судлал

方言学

dialectology

угсаатны хэл шинжлэл

民族言語学 (ethnolinguistics)、人類言語学

толь зүй судлал

辞書学

lexicography

хүн судлал

人類学

anthropology

дохио зангааны хэл

手話???

pasimology

түүхэн харьцуулсан хэл шинжлэл

歴史比較言語学

comparative and historical linguistics

зэрэгцүүлсэн хэл шинжлэл

対照言語学

contrastive linguistics

хавсарга хэл шинжлэл

応用言語学

applied linguistics

соёлын хэл шинжлэл

文化言語学???

нийгмийн хэл шинжлэл

社会言語学

social linguistics

хэл ба сэтгэхүй

言語と思考???

language and thought

хэл ба хэлэхүй

言語と発話???

language and speech

дотоод хэлэхүй

内的発話???

internal language

танин мэдэхүйн хэл шинжлэл

認知言語学

cognitive linguistics

үүсгүүр хэл зүй

生成文法

generative grammar

аж хэл шинжлэл /хэрэглээний хэл шинжлэл/

語用論

pragmatics

сэтгэц хэл шинжлэл

心理言語学

psycholinguistics

уураг тархины хэл шинжлэл

神経言語学

neurolinguistics

дотоод сэргээлт, бүтээлт

内的再構

internal reconstruction

цогцолборын задлан шинжлэл

談話分析 (discourse analysis）

цахим хэл шинжлэл, компьютер хэл шинжлэл

計算言語学

computational linguistics

корпус хэл шинжлэл

コーパス言語学

corpus linguistics

дохионы хэл

手話

sign language

хэлний үүрэг

言語機能

language function

хэлий гарал үүсэл

言語の起源

language origin

бичгийн хэл

文語

literary language

ярианы хэл

話し言葉

colloquil language

үндэстний хэл

民族言語、国語???

national language

албан ёсны хэл

公用語

official language

зохиомол хэл

人工語

artificial language, interlanguage

???

言語の系統的分類

genealogical classification of languages

өвөг хэл

祖語

ancestor language, proto-language

алтай язгуур

アルタイ語族

altaic

төрөл хэл

類縁関係にある言語

related language

язгуур хэл

語族

family of languages

бичиг

文書

script

цагаан толгой

アルファベット

alphabet

галиг

転写記号

transcription

авианы галиг

発音記号

phonetic transcription

бичгийн галиг

転写記号

авиа

音声

авиалбар

音韻、音素

phoneme

ерөнхий авиазүй

一般音声学

general phonetics

түүхэн авиазүй

歴史音声学???

historical phonetics

авиа ижилсэх

同化

assimilation

авиа ондооших

異化

dissimilation

авиа гээгдэх

脱落

sound's fall

авиа нэмэгдэх

付加、挿入

anaptyxis

авиа тонгорох

音位転移

inversion

авиа сэлгэх

交替

conversion

авианы өнө

長さ

sound's length

авианы өтгөн шингэн

ピッチ

sund's pitch

авианы хүчлэл

強さ

sound's intensity

агууриг

振幅

amplitude

анир

???

noise

гийгүүлэгч

子音

consonant

хамжих гийгүүлэгч

破裂音

шүргэх гийгүүлэгч

摩擦音

хамжин шүргэх гийгүүлэгч

破擦音

чичрэх гийгүүлэгч

ふるえ音

хажуугийн гийгүүлэгч

流音

хамрын гийгүүлэгч

鼻音

уруулын гийгүүлэгч

唇音

хоёр уруулын гийгүүлэгч

両唇音

уруул шүдний гийгүүлэгч

歯唇音

хэлний гийгүүлэгч

舌音

хэлний урдуурх гийгүүлэгч

前舌音

хэлний дундуурх гийгүүлэгч

中舌音

дуутай гийгүүлэгч

有声音

дуугүй гийгүүлэгч

無声音

хэлний угийн гийгүүлэгч

後舌音

шүдний гийгүүлэгч

歯音

түүшийн гийгүүлэгч

歯茎音

тагнайн гийгүүлэгч

硬口蓋音

нармайн гийгүүлэгч

軟口蓋音

төвөнхийн гийгүүлэгч

喉頭音

laryngeal sounds

дэвсгэр үсэг

音節末子音

syllable closed consonants

эгшиг

母音

vowel

богино эгшиг

短母音

хос эгшиг

二重母音

diphthong

урт эгшиг

長母音

long vowel

балархай эгшиг

曖昧母音、シュワ

indeterminate vowel, schwa

эр эгшиг

男性母音

эм эгшиг

女性母音

саармаг эгшиг

中性母音

үе

音節

syllable

өргөлт

強勢、ストレス

stress

жийрэг авиа

挿入音

epenthesis

хөг

トーン

tone

хэлзүйн утга

文法上の意味

grammatical meaning

хэлзүйн хэлбэр

文法的形式

grammatical form

хэлзүйн арга

文法的手だて

grammatical means

хэлзүйн ай

文法上のカテゴリー

grammatical category

бүтээвэр

形態素

morpheme

үгийн бүтэц

語形成

structure of a word

аялга үг

感嘆詞

interjection

дүрслэх үг

擬態語

авиа дуурайх үг

擬声語

дуудах үгс

хандлага үгс

ам нээх үгс

чимэх үгс

үгийн язгуур

語根

root of a word

үгийн үндэс

語幹

theme, foundation

үг үүсгэх

派生

derivation

дагавар

接尾辞

suffix

залгавар

接辞

affix

угтвар

接頭辞

preffix

угтвар үг

前置詞

preposition

нөхцөл

派生接辞

derivational suffix

хэв /үйл үгийн/

態、ヴォイス

voice

идэвхтэй хэв

能動態

active

идэвхгүй хэв

受身態

passive

байдал /үйл үгийн/

相、アスペクト

aspect

тийн ялгалын нөхцөл

格語尾

case ending

утгат хэсэг

意義素

sememe

тэг бүтээвэр

ゼロ形態素

zero morpheme

өгүүлбэр

文

sentence

холбоос үг

接続詞

conjunction

холбоо үг

熟語

alliterating words

хоршоо үг

連語

alliterating words

гол өгүүлбэр

主節

main [principal] clause

гишүүн өгүүлбэр

従属節

subordinate [dependent] clause

хүүрнэх өгүүлбэр

平叙文

declarative sentence

асуух өгүүлбэр

疑問文

interrogative sentence

анхааруулах өгүүлбэр

感嘆文

exclamation sentence

захирах хүсэх өгүүлбэр

希求・命令文

hortatory sentence

хураангуй өгүүлбэр

要約文

abridged sentence

нийлмэл өгүүлбэр

合成文

composite sentence

угсарсан нийлмэл өгүүлбэр

重文

compound sentence

хавсарсан нийлмэл өгүүлбэр

複文

complex sentence

энгийн өгүүлбэр

単文

simple sentence

баймж чанар /үйл үгийн/

モダリティー、法性

modality

нэмэлт

付加語

adjunct

тодотгол

修飾語

modifier

жинхэнэ нэр

名詞

noun

ерийн нэр

普通名詞

common noun

оноосон нэр

固有名詞

proper noun

тэмдэг нэр

形容詞

adjective

тооны нэр

数詞

numeral

дэс тоо

序数詞

ordinal

хам тоо

集合数詞

collective numeral

тойм тоо

概数詞

түгээл тоо

дахих тоо

тооллого үг

助数詞

орон цагийн нэр

時空詞

英語の前置詞に相当

үйл үг

動詞

verb

төлөөний үг

代名詞

pronoun

биеийн төлөөний үг

人称代名詞

personal pronoun

чимэх үг

不変化詞

particle

даган чимэх үг

後置の不変化詞

post particle

угтан чимэх үг

前置の不変化詞

prefix particle

холбох үг

接続詞

conjunction

зэрэгцүүлэн холбох үг

等位接続詞

coordinating conjunction

угсруулан холбох үг

従属接続詞

subordinating conjunction

үйлт нэр

動名詞 (gerund)、分詞

participle

төлөөний үйл үг

代動詞

pro-verb

асуух үг

疑問詞

interrogative

тийн ялгал

格

grammatical cases

нэрлэхийн тийн ялгал

主格

nominative

харьяалахын тийн ялгал

属格

genitive

өгөх оршихын тийн ялгал

与位格

dative-locative

заахын тийн ялгал

対格

accusative

гарахын тийн ялгал

奪格

ablative

үйлдэхийн тийн ялгал

造格、具格

instrumental

хамтрахын тийн ялгал

共同格

comitative

чиглэхийн тийн ялгал

方向格

directional

хамаатуулах нэр үг

所有格名詞

possessive noun

хамаатуулах төлөөний үг

所有代名詞

possessive pronouns

ерөнхийлөн хамаатуулах нөхцөл

再帰所有語尾

биед хамаатуулах нөхцөл

人称所有後接語

???

能格

ergative

угтвар үг

前置詞

preposition

туслах үйл үг

助動詞

auxiliary [helping] verb

дайвар үг

副詞

adverb

үйл үгийн тодорхойгүй төлөв

不定詞

infinitive

ялгац гишүүн

冠詞

article

тооны нэр

数量詞

quantifier

???

指小辞

diminutive

нөхцөл үйл

副動詞

adverbial participle

өгүүлэгдэхүүн

主語

nominative

өгүүлэхүүн

述語

predicator

үгийн сангийн утга

語彙的意味 (meaning of a word)???

хэлзүйн утга

文法的意味

grammatical meaning

үглэвэр

語彙素

lexeme

утгалбар

意義素

sememe

оноосон нэр судлал

名義論

onomasiology

нэр томьёо

用語

term

өвөрмөц хэллэг

慣用句、イディオム

idiom

ижил үг /омоним/

同音異義語

омограф

同綴異義語

омофон

同音異義語

ганц утгат үг

単義語

monosemy

олон утгат үг

多義語

polysemy

ойролцоо утгат үг

類義語 (omonymy)???

эсрэг утгат үг

対義語

antonymy

төсөө утгат үг

類義語

paronymy

төрөл утгат үг

下位語

hyponymy

харьяа утгат үг

部分関係にある語

meronymy

гадаад үг /харь гаралтай үг/

借用語、外来語

foreign word

хуучирсан үг хэллэг

古い語法

archaism

этгээд үг хэллэг

俗語

slang

уугал үг

固有語

мэргэжлийн нэр томьёо

専門用語

technical term

толь бичиг

辞書

dictionary

найруулга

文体 (style)、編集

бичгийн стиль

文体

зөв дуудах зүй

正音法

orthoepy

зөв бичих зүй

正書法

orthography

албан бичгийн найруулга

公文書の文体

official or business style

шинжлэх ухааны найруулга

科学論文の文体

science, academic style

нийтлэлийн найруулга

出版物の文体

publish style

ярианы найруулга

会話文の文体

colloguial conversational/style

уран зохиолын найруулга

文芸の文体

belles-lettres style

хэл ярианы соёл

言語的素養???

culture of speech / style and register/

нугарал

屈折

flexion

залгамал хэл

膠着語

agglutinative language

хам цагийн судалгаа

共時的研究

цуваа цагийн судалгаа

通時的研究

харьцуулалтын зэрэг

比較級（ひかくきゅう）

титэм

шүд

шилбэ

гэдэс

нум

сүүл

орхиц