物理学用語集

масc

質量

mass

☞ Rus. масса

масс

質量

mass

онолын механик

理論力学

theoretical mechanics

харилцан үйлчлэлийн цэг

相互作用点

interaction point

хатуy бие

剛体

rigid body

хатуу бие

固体

solid [body]

хатуу биеийн механик

剛体力学

rigid body mechanics

давших бие

並進体

translating body

давших хөдөлгөөн

並進運動

translational motion, translation

жигд биш хөдөлгөөн

不規則運動

irregular motion

☞ Rus. неравномерное движение

жигд хурдатгалтай хөдөлгөөн

等加速度運動

uniformly accelerated motion

жигд хөдөлгөөн

等速度運動

uniform motion

☞ Rus. равномерное движение

зам ба хугацааг харуулсан график

距離・時間グラフ

displacement time diagram

инерциал тооллын систем

慣性系(かんせいけい)

inertial reference frame

кинематик

運動学

kinematics

кинематик тооцоо

運動学計算

kinematic calculation

кинематик хэмжигдэхүүн

運動学的量

kinematic quantity

кинетик загвар

運動モデル

kinematic model

position, velocity relations

кориолисын хурдатгал

コリオリの加速度

Coriolis acceleration

механик хөдөлгөөн

運動

motion

муруй зам

曲線軌道

curved trajectory

☞ Rus. кривая траектория

муруй хөдөлгөөн

曲線運動

curvilinear motion

тангенциаль /шүргэгч/ хурдатгал

接線加速度

tangential acceleration

траектор

軌跡

trajectory

траектор, хөдөлгөөний зам мөр

経路

path

түргээлт

加速度

acceleration

☞ Rus. ускорение

харьцангуй хөдөлгөөн

相対運動

relative motion

харьцангуйн хурд

相対速度

relative velocity

☞ Rus. относительная скорость

хугацаа

時間

time

хурд

速度

velocity

☞ Rus. скорость

хурд ба хугацааг харуулсан график

速度・時間グラフ

velocity-time diagram

хурдатгал

加速度

acceleration

хурдын агшин зуурын төв

瞬間速度中心

instantaneous velocity center

хэвийн хурдатгал

法線加速度

normal acceleration

хөдөлгөөн

運動

motion

☞ Rus. движение

хөдөлгөөний зүй тогтол

運動法則性

regularity of motion

хөдөлгөөний хурд

運動速度

speed of motion

хөдөлгөөний хурдатгал

運動加速度

acceleration of motion

хөдөлгөөний чиглэл

運動方向

direction of motion

цалгар хөдөлгөөн

非線形運動

nonlinear motion

☞ Rus. нелинейное движение

цэгийн траектор

点の軌跡

trajectory of a point

цэгийн хурд

点の速度

velocity of a point

цэгийн шилжилт

点の変位

displacement of a point

шилжих зам

変位

displacement

шугаман хурд

線速度

linear velocity

☞ Rus. линейная скорость

шулуун хөдөлгөөн

直線運動

rectilinear motion

эсрэг чиглэл

反対方向

opposite direction

албадмал хүч

励振力

exciting [disturbing] force

бусад хүч

その他の力

other force

гулсах үрэлт

滑り摩擦

sliding friction

гулсахын үрэлтийн хүч

動的摩擦力

dynamic frictional force

даламберын зарчим

ダランベールの原理

d'Alembert's principle

динамик механик

動力学

dynamics

инерц

慣性

inertia

инерцийн хүч

慣性力

inertia force

кинетик

応用力学

kinetics

коэффициент гулсалт

摩擦係数

coefficient of friction

☞ Rus. коэффициент трения

машины динамик

機械力学(きかいりきがく)

machine dynamics; mechanical dynamics

ньютоны хууль

ニュートンの運動法則

Newton's law of motion

тайван үеийн үрэлт /байнгын/

静止摩擦

static friction

тайваны үрэлтийн хүч

静止摩擦力

static frictional force

товгор хэсгийн үрэлт

境界摩擦

boundary friction

хуурай үрэлт

乾燥摩擦

dry friction

хэвийн хүч

垂直力、法線力

normal force

хүч

力

force

☞ Rus. сила

хүч /хүчдэл/

力

force

хүчний момент

力のモーメント

moment of force

☞ Rus. момент силы

хөдөлгөөний үрэлт

動摩擦

kinetic friction

үрэлт, үрэх

摩擦

friction

үрэлтийн коэффициент/итгэлцүүр

摩擦係数

coefficient of friction

үрэлтийн хүч

摩擦力

frictional force

☞ Rus. сила трения

үрэлтийн өнцөг

摩擦角

angle of friction

бүрдүүлэгч хүч

分力、力の成分

component of force

вариньонын теорем

ヴァリニョンの定理

Varignon's theorem

моментын вектор

モーメントベクトル

moment vector

моментын төв

モーメント中心

moment center

олон өнцөгт хүч

力の多角形、示力図、連力図

force polygon

параллелограмм хүч

力の平行四辺形

parallelogram of forces

параллель хүчний систем

平行力系

parallel force system

статик механик

静力学

statics

тогтворгүй тэнцвэр

不安定つりあい、不安定平衡

unstable equilibrium

тогтвортой тэнцвэр

安定つりあい、安定平衡

stable equilibrium

тэнцүү үйлчлэл

合力

resultant

тэнцүүлэгч тэгштгэл

釣り合い方程式

equation of equilibrium

тэнцүүлэгч хүч

つりあいの力

equilibrant force

холбоотой олон өнцөг

索多角形、連力図

string [funicular] polygon

хүндийн төв

重心

center of gravity

хүчийн вектор

力ベクトル

force vector

хүчний гурвалжин

力の三角形

triangle of forces

хүчний задаргаа

力の分解

resolution of force

хүчний мөр

力の腕

arm of a force

хүчний нийлбэр

力の合成

composition of force

хүчний нэгдлийн систем

共点力系

concurrent force system

хүчний систем

力系

force system

хүчний тэнцвэр

力の平衡

equilibrium of forces

хөшүүргийн зарчим

てこの原理

lever principle; principle of leverage

чөлөөт бие

自由物体

free body

遊離体

чөлөөт биеийн хүчний схем

自由体図

free body diagram

ялгалгүй тэнцвэр

中立平衡

indifferent equilibrium

үйлдлийн эсрэг хүч

反力、反作用

reactive force, reaction

үйлчлэx цэг

作用点

point of application

үйлчлэлийн шулуун

作用線

line of action

ачаа /ачаалал, ачаалах/

負荷、荷重

load

ачаалал

荷重

loading

ачааллын эпюр

分布荷重図

diagram of distributed load

боломжтой шилжилт

仮想変位

virtual displacement

боломжтой шилжилтийн зарчим

仮想変位の原理

principle of virtual ～

бэхлэгдсэн цэг

固定端

restrained [fixed] end

бүрээс /хуяг/

外郭

shell

бөөгнүүлсэн/төвлөрсөн ачаалал

集中荷重

concentrated load

гол тэнхлэг???

中立面

neutral plane [surface]

гол чиглэл/тэнхлэг

主軸

principal axis

гулзайлгах момент

曲げモーメント

bending moment

гулзайлт /нугалах, матийлгах/

曲げ

bending

дагуу гулзалт

バックリング、座屈

buckling

дан нуруу /дамнуур, балк/

梁、桁

beam, girder

динамик ачаалал

動的荷重、動的ローディング

dynamic loading

жишүү/ташуу гулзайлт

斜め曲げ

skew bending

кастильяны нэгдүгээр теорем

カスティリアーノの第一定理

Castingliano's first theorem

кастильяны хоёрдугаар теорем

カスティリアーノの第二定理

Castingliano's second theorem

критик/эгзээтэй хүч

臨界荷重

critical load, Euler [buckling] load

моментын эпюр

モーメント図

moment diagram

морагийн арга

単位荷重法、仮想仕事の原理

unit-load [dummy-load, Maxwell-Mohr] method, method of virtual load

нэгж ачаалал

単位荷重

unit [dummy] load

огтлолын төв

断面核

core of section

олон хэсэгт /алхашт, алагсалттай/ дан нуруу

連続梁

continuous beam

статик ачаалал

静(的)荷重、静的負荷

static loading

статик тодорхой бус дан нуруу

不静定梁

statically indeterminate beam

статик тодорхой дан нуруу

静定梁

statically determinate beam

туйлын инерцийн момент

極慣性モーメント、断面二次極モーメント

polar moment of inertia, polar second momet of area

туйлын эсэргүүцлийн момент

極断面係数

polar section modulus

тулгуур

トラス部材

bar, truss member

тулсан биеийн хүч

支点反力

support reaction

тэнхлэгийн инерцийн момент

慣性モーメント、断面二次モーメント

moment of inertia, second moment of area

тэнхлэгийн эсэргүүцлийн момент

断面係数

section modulus

төвийн биш/төвөөс ангид ачаалал

偏心荷重

eccentric load

төвөөс зугтаах инерцийн момент

慣性相乗モーメント、慣性乗積

product second moment of area, product of inertia

хавтан /ялтас, өрц/

平板、プレート

plate

хавтгай дан нуруу

平面トラス

plane truss

хотойлт

細長比

slenderness ratio

хоёр төгсгөл нь бэхлэгдсэн дан нуруу

固定梁

built-in [encastred] beam

хуваагдсан/тархсан ачаалал

分布荷重

distributed load

хэсэг /алхаш, алагсалт/

梁間

span

хүндийн талбайн төв

面重心、図心

centroid of area

хөдөлгөөнгүй бэхэлгээ

片持ち梁

cantilever beam

хөдөлгөөнт тулгуур/нугас

ヒンジ、ちょうつがい

hinge

хөндлөн огтлол

横断面

cross section

хөндлөн огтлолын талбай

断面積

cross-sectionnal area

шилбэ

支柱

column

strut

шилжилтын /шилжисхийлтын/ хүч

せん断力

shear force

энгийн дан нуруу

単純梁

simple beam

simply supported beam

эргэлдэх бул/гол

ローラー

roller

эргэлтийн огтлолын өнцөг

たわみ角

slope of elastic curve

эрчим /тархсан ачааллын эрчимжүүлэлт/

分布荷重強度

intensity of distributed load

динамик хүчлэлийн коэффициент

拡大係数

magnification factor, transmissibility

дугуй

円

circle (wheel, physics)

☞ Rus. круг (колесо)

дүүжин

振り子

pendulum

жигд нааш чааш хөдлөх

等速往復運動

uniform reciprocating motion

жигд эргэх хөдөлгөөн

等速回転運動

uniform rotational motion

замхра унтра???

ダンパー、緩衝器

damper

инерцийн момент

慣性モーメント

[mass] moment of inertia

инерцийн радиус

回転[環動]半径

radius of gyration

логарифм бууралтын коэффициент

対数減衰率

logarithmic decrement

нумын урт

弧長

arc length

радиан

ラジアン

radian

савах хөдөлгөөн

揺動運動

oscillating motion

тогтмол биш холхилцох

不等速往復運動

non-uniform reciprocating motion

тоон өнцгийн утга

角度値

angle value

төв руу тэмүүлэх хүч

求心力

centripetal force

төв өнцөг

中心角

central angle

төвд тэмүүлэх хүч

求心力(きゅうしんりょく)

centripetal force

төвөөс зугтаах хүч

遠心力

centrifugal force

төвөөс зугтах хүч

遠心力

centrifugal force

ухрах давших хурд

往復運動

reciprocating motion

холбилзолсоор хурд 0 болох

振動して停止すること

???

холхиулангаа нааш чааш хөдлөх

不等速往復運動

???

холхиулах

揺れる、ぶれる

???

хос хүч

偶力

couple

хос хүчний момент

偶力モーメント

moment of a couple

хос хүчний мөр

偶力の腕

arm of couple

эргэлтийн байрлал

回転位置

rotational position

эргэлтийн давтамж

回転周波数

rotational frequency

эргэлтийн момент

トルク

torque

回転モーメント

эргэлтийн тоо

回転数

number of revolutions

эргэлтийн тэнхлэг

回転軸

axis of rotation

эргэлтийн төв

回転中心

centre of rotation

эргэлтийн хурд

角速度

angular velocity

☞ Rus. угловая скорость

эргэлтийн үрэлт

転がり摩擦

rolling friction

эргэлтийн өнцөг

偏位角度

angular displacement

эргэлтэт хөдөлгөөн

回転運動

rotational motion

☞ Rus. вращательное движение

эргэх хөдөлгөөн

回転運動

rotary motion

эргэх хөдөлгөөн, эргэх

回転運動

rotational motion

rotation

эргүүлэх хүч

トルク

torque

☞ Rus. крутящий момент

өнцөг хурд

角(運動)速度

angular velocity

өнцөг хурдатгал

角加速度

angular acceleration

ажил

仕事

work (physics)

☞ Rus. работа

ашигт үйлийн коэффициент

効率

efficiency

ашигтай ажил

有効仕事

useful work

боломжит энерги

可能エネルギー

available energy

☞ Rus. доступная энергия

гүйцэт биш уян харимхай цохилт

半弾性衝突

semi elastic impact

дисипатив процесс

散逸過程

dissipative process

☞ Rus. диссипативный процесс

зарцуулсан ажил

入力仕事

expended work

импульсийн хамгаалалтын хууль

運動量保存則

law of conservation of momentum

☞ Rus. закон сохранения импульса

кинетик энерги

運動エネルギー

kinetic energy

☞ Rus. кинетическая энергия

массын хамгаалалтын хууль

質量保存則

law of conservation of mass

☞ Rus. закон сохранения массы

механик энерги

力学的エネルギー

mechanical energy

☞ Rus. механическая энергия

мөнхийн хөдөлгүүр

永久機関(えいきゅうきかん)

perpetual motion machine

налуу цохилт

斜め衝突

oblique impact

нээлттэй систем

開いた系

open system

☞ Rus. открытая система

потенциал энерги

位置エネルギー

potential energy

☞ Rus. потенциальная энергия

потенциалын энергийн муруй

ポテンシャルエネルギー曲線

potential energy curve

☞ Rus. кривая потенциальной энергии

сэргээх коэффициент

反発係数

coefficient of restitution

туйлын уян харимхай цохилт

弾性衝撃

elastic impact

тэжээлийн хүч

供給力

supply power

☞ Rus. подаваемая мощность

төвийн цохилт

中心衝突

central impact

хаалттай систем

閉じた系

closed system

☞ Rus. замкнутая система

хадгалах хууль

保存原理

principle of the conservation

хүчний импульс

インパルス、衝撃

impulse

хөдөлгөөний момент

角運動量

moment of momentum

хөдөлгөөний тоо

線運動量

[linear] momentum

цохилт

衝撃、衝突

impact

чадал

仕事率

power (physics)

☞ Rus. мощность

шугаман импульс

運動量

linear momentum

☞ Rus. импульс

шулуун цохилт

直接衝突

direct impact

энерги /эрчим хүч/

エネルギー

energy

энерги хадгалагдах хууль

エネルギー保存の法則

law of the conservation of energy

энерги хадгалах хууль

エネルギー保存則

principle of conservation of energy

энергийн хамгаалалтын хууль

エネルギー保存則

law of conservation of energy

☞ Rus. закон сохранения энергии

Кеплерийн хууль

ケプラーの法則

Kepler's law

☞ Rus. законы Кеплера

газрын таталцлын хурдатгал

重力加速度

acceleration due to gravity

☞ Rus. ускорение свободного падения

галактик

銀河系

galaxy

☞ Rus. галактика

гравитацийн орон

重力場

gravitational field

☞ Rus. гравитационное поле

жингийн хүч

重力

weight (gravitational force)

☞ Rus. сила тяжести

жингүйдэл

無重力状態(むじゅうりょくじょうたい)

weightlessness; zero gravity

микрогравитаци

無重量状態(むじゅうりょうじょうたい)

weightlessness; microgravity

таталцлын орон

重力場（じゅうりょくば）

gravitational field

таталцлын хүч

引力

gravitational force

харьцангуйн онол

相対性理論

theory of relativity

☞ Rus. теория относительности

хэт шинэ од

新星

nova

☞ Rus. новая звезда

хүндийн хүч

重力

gravity

чөлөөт уналт

自由落下

free fall

☞ Rus. свободное падение

эквивалеант хууль

等価原理

equivalence principle

барометрийн даралт

気圧

barometric pressure

☞ Rus. барометрическое давление

баяжуулах хүч

浮力

buoyant force

☞ Rus. архимедова сила

вакуум

真空

vacuum

☞ Rus. вакуум

гадаргуун таталцал

表面張力

surface tension

☞ Rus. поверхностное натяжение

диффуз

拡散

diffusion

Бодисын молекулууд их концентрацтайгаас бага концентрацтай руу өөрөө аяндаа нэвтрэх үзэгдэл

кавитац

キャビテーション

cavitation

ламинар урсгал

層流

laminar flow

☞ Rus. ламинарное течение

латтис больцманы арга

格子ボルツマン法

Lattice Boltzmann methods

нягтаршил

密度

density

S02 source CAT [1-2-5]; general physical property; context may require review.

турбулент урсгал

乱流

turbulent flow

☞ Rus. турбулентное течение

төвөөс зугтагч үйлдлийн насос

遠心ポンプ

centrifugal pump

усны хувийн жин

水の比重

specific gravity of water

Relative density of water

харьцангуй нягт

相対密度

relative density

хялгасан судлын үзэгдэл

毛管現象

capillarity

Rise of water in fine pores

шингэний үрэлт

液体摩擦

fluid friction

流体摩擦

анизотропи

異方性

anisotropy

Directional dependence of properties

гадаргуун/авалцлын хүчдэл

接触応力

contact stress

гол хүчдэл

主応力

principal stress

гукийн хууль

フックの法則

Hooke's law

деформац /хэв гажилт/

変形、歪み

deformation

деформацийн/хэв гажилтын энерги

歪みエネルギー

strain energy

дундаж хүчдэл

平均応力

mean stress

морын хүчдлийн дугуй

モールの応力円

Mohr's stress circle

мушгиралт

ねじり

torsion

мушгиралтын өнцөг

ねじれ角

angle of torsion

налархай

可塑性

plasticity

налархай гажилт

塑性変形

plastic deformation

пуассоны коэффициент /хөндлөн гажилтын итгэлцүүр/

ポアソン比

poisson's ratio

сунгалт, сунгах

引っ張り、張力

tension

сунгах хүчдэл

引張応力

tensile stress

туйлын уртсалт /уртасгах/

延長、伸長

elongation

уян /уяншил/

弾性

elasticity

уян харамхайн /уяншлийн/ хязгаар

弾性限界

elastic limit

уян хэв гажилт

弾性変形

elastic deformation

уян шулуун /тэнхлэг/

弾性曲線

elastic [deflection] curve

хавтгайн хүчдэлт төлөв

二軸応力状態

two-dimensional state of stress, biaxial [plane] stress state

хадаасан холбоосны хүчдэл

支圧応力

bearing strain

харьцангуй шилжилт /шилжисхийлт/

せん断ひずみ

shear strain

харьцангуй шугаман гажилт

垂直ひずみ

normal [direct] strain, strain

хатуу /хөшүүн/

剛性

rigidity, stiffness

хэв гажилт

歪み(ゆがみ)、変形(へんけい)

distortion; deformation

хэв гажилтаар бат бэхийг бэхжүүлэх/сайжруулах

ひずみ硬化

strain [work] hardening

хэвийн/ердийн хүчдэл

法線[垂直]応力

normal [direct] stress

хүчдэл, даралт

(単位)応力

[unit] stress

хүчдэл-гажилтын диаграмм /хүчдэлийн жишиг зураг/

応力－歪み線図

stress-strain diagram

хүчдэлийн релаксац

応力緩和

stress relaxation

хүчдэлийн релаксацийн муруй

応力緩和曲線

relaxation curve

хүчдэлт төлөв

応力状態

state of stress, stress strate

цэвэр шилжилт /шилжисхийлт/???

純粋せん断

pure shear

шахалт

圧縮

compression

шахалтын хүчдэл

圧縮応力

compressive stress

шахсан/шүргэсэн хүчдэл

接線応力

shear stress

tangential stress

шилжилт /шижисхийлт/

せん断

shear

шилжилтын /уян харимхайн/ модуль

剛性率

shear modulus

modulus of rigidity

шугаман хүчдэлт төлөв

単軸応力状態

uniaxial stress state

эзэлхүүний хүчдэлт төлөв

三軸応力状態

triaxial stress state

three-dimensional state

юунгийн модуль /уян харамхайн модуль/

ヤング率

Young's modulus

modulus of elasticity

бат бэхийн нөөц /нөөцийн коэффициент/

安全率

safety factor, factor of safety

бат бэхийн тасрах хязгаар

破断強度

strength rupture

бат бөх

強さ、強度

strength

гэнэтийн эвдрэлээс үүссэн гадаргуу

破面

rupture area

дүүжинт балт /муна/

振り子衝撃試験機

pendulum impact testing mashine

зуурамтгай чанар /нүдэх зуурац/

衝撃強度

impact strength, toughness

зөвшөөрөгдөх хүчдэл

許容応力(度)

allowable stress

критик /эгзээтэй хүчдэл

座屈強度、限界応力

buckling strength [stress], critical stress

пропорциональ байх /хэмнэгшлийн/ хязгаар

比例限度、比例限界

proportional limit

сунаж турших

引張試験

tensile [tension] test

суналт /гулсан, арвилах, ихлэх/

クリープ

creep

суналтын хязгаар

クリープ限界

creep limit

сунгаж турших машин

引張試験機

direct stress testing machine

сунгалтын бат бэхийн /бөхжлийн/ хязгаар

引張強さ、抗張力

tensile strength

тасрах эсэргүүцэл

破断強度、破壊強度

breaking [rupture fracture] strength

туршилтын загвар/үлгэр

引張試験片

tensile test specimen

тэнцүү дан нуруу

等強ばり

beam of uniform strength

тэсвэрийн хязгаар

耐久限度、疲れ限度

endurance limit

уян /зууралданги, налархай/ эвдрэл

延性破壊

ductile fracture [rupture]

хамгийн бага урсах /урсацын/ хязгаар

下降伏点

lower yield point

харьцангуй нарийсалт

断面収縮率

percentage redution of area

хэврэг /догшин, үйрэмтгий/ эвдрэл

脆性破壊

brittle fracture [rupture]

хэврэг чанар

脆さ、脆性(ぜいせい)

brittleness

хэрчлээс

切り込み

notch

хэрчсэн загвар/үлгэр

切り欠き試験片

notched specimen

хязгаартай тэсвэрийн хязгаар

時間強度

fatigue strength at specified number of cycle

хязгаарын хүчдэлийн циклийн диаграм

耐久限度線図、スミス線図

mean stress diagram, smith diagram

хүчдэлийн тэг цикл

繰返し応力サイクル

repeating-stress cycle

хүчдэлийн хувирах цикл

両振り応力サイクル

reversed [alternating] stress cycle

хүчдэлийн цикл

応力サイクル

stress cycle

хүчдэлийн циклийн тоо

サイクル数

number of (stress) cycle

цикл ачаа /хувьсах хүчдэл, мөчлөгт хувьсах ачаалал/

繰り返し荷重、周期的負荷

cyclic loading

циклийн суурь /тэсвэрлэх циклийн тоо/

耐久性

endurance, life to failure

циклийн хамгийн бага хүчдэл

最小応力

minimum stress

циклийн хамгийн их хүчдэл

最大応力

maximum stress

циклийн хүчдэлийн амплитуд

応力振幅

stress amplitude

циклийн хүчдэлийн далайц

応力範囲

range of stress

циклийн хүчдэлийн коэффициент

応力比

stress ratio

цохилтоор/нүдэж турших

衝撃試験

impact test

цуцалт /ядрал, хэврэгшил/

(材質の)疲労

fatigue

цуцалтыг /ядрал, хэврэгшил/ турших

疲労試験

fatigue test

цуцалтын /ядрал, хэврэгшил/ муруй

S-N曲線

S-N curve, SN-diagram, wohler curve

цуцалтын эвдрэл /хугарал/

疲労破壊

fatigue fracture

цуцалтын эсэргүүцэл

疲労強度

fatigue strength

шахалтын бат бэхийн /бөхжих/ хязгаар

圧縮強さ

compressive strength

圧縮強度

эвдрэх

破砕する

fracture

破壊 rupture

өгөгдсөн урсах /урсацын болзмол/ хязгаар

降伏力［強度・強さ］

yield [proof] strength

адиабат процесс

断熱過程

adiabatic process

☞ Rus. адиабатический процесс

дотоод энерги

内部エネルギー

internal energy

☞ Rus. внутренняя энергия

дулаан

熱

heat

Thermodynamics term; could be general vocabulary depending on context.

дулаан агуулалт

熱含有量

heat content, enthalpy

дулаан багтаамж

熱容量

heat capacity

дулаан дамжилт

熱伝達 or 熱伝導

heat transfer

дулаан дамжуулалт

熱伝達

heat transfer

☞ Rus. теплопередача

дулаан дамжуулах

熱伝導

heat conduction

☞ Rus. теплопроводность

дулааны алдагдал

熱損失

heat loss

дулааны аргаар боловсруулах

加熱処理(かねつしょり)

heat treatment; thermal processing

дулааны багтаамж

熱容量

heat capacity

☞ Rus. теплоёмкость

дулааны конвекц

対流

convection

☞ Rus. конвекция

дулааны тэлэлт

熱膨張

thermal expansion

☞ Rus. тепловое расширение

дулааны цацраг

放射

radiation (thermal)

☞ Rus. излучение

дулааны энерги

熱エネルギー

thermal energy

☞ Rus. тепловая энергия

дутуу шаталт

不完全燃焼(ふかんぜんねんしょう)

incomplete combustion

дөл авалцах температур

着火温度(ちゃっかおんど)、発火点(はっかてん)

autoignition temperature, kindling point

изобар процесс

等圧過程

isobaric process

☞ Rus. изобарический процесс

изотерм процесс

等温過程

isothermal process

☞ Rus. изотермический процесс

изохор процесс

等容過程

isochoric process

☞ Rus. изохорический процесс

илч өгөлт

発熱量

calorific value, heating value

критик даралт

臨界圧

critical pressure

макроскоп систем

巨視的系

macroscopic system

☞ Rus. макроскопическая система

микроскоп систем

微視的系

microscopic system

☞ Rus. микроскопическая система

молекул кинетикийн онол

分子運動論

kinetic molecular theory

молекул-кинетик онол

分子運動論

molecular kinetic theory

молийн масc

モル質量

molar mass

☞ Rus. молярная масса

нууц дулаан

潜熱

latent heat

стандарт даралт

標準圧力

standard pressure

☞ Rus. стандартное давление

статистик физик

統計力学

statistical physics

☞ Rus. статистическая физика

тархалт

拡散

diffusion

температурын коэффициент

温度係数

temperature coefficient

☞ Rus. температурный коэффициент

термодинамик

熱力学

thermodynamics

термодинамик тэгшитгэл

熱力学方程式

thermodynamic equation

☞ Rus. термодинамическое уравнение

термодинамикийн цикл

熱力学サイクル

thermodynamic cycle

☞ Rus. термодинамический цикл

тэнцвэрийн байдал

平衡

equilibrium

☞ Rus. равновесие

тэнцвэрийн төлөв

平衡状態

equilibrium state

☞ Rus. состояние равновесия

түлшний илчлэг

燃料の発熱量

calorific [heat] value of fuel

түлшний шаталтын дулаан

燃焼熱

heat of combustion

улалзах

赤熱（せきねつ）する

glow red-hot

универсал хийний тогтмол

気体定数

universal gas constant

☞ Rus. универсальная газовая постоянная

усны уур

水蒸気

steam

уур

蒸気

steam

ууршилт

蒸発

evaporation

ууршилтын даралт

蒸気圧

vapour pressure

фазын тэнцвэр

相平衡

phase equilibrium

☞ Rus. фазовое равновесие

фазын шилжилт

相転移

phase transition

☞ Rus. фазовый переход

хайлах

融解

fusion

холбилзлоос дулаан ялгарах

振動による発熱

???

энерги

エネルギー

energy

энтропи

エントロピー

entropy

☞ Rus. энтропия

энтропийн өөрчлөлт

エントロピー変化

entropy change

альфа бөөм

アルファ粒子

alpha particle

☞ Rus. альфа-частица

альфа задрал

アルファ崩壊

alpha decay

☞ Rus. альфа-распад

аннигиляци

対消滅

annihilation

☞ Rus. аннигиляция

антибарион

反バリオン

antibaryon

☞ Rus. антибарион

антинейтрон

反中性子

antineutron

☞ Rus. антинейтрон

антипротон

反陽子

antiproton

☞ Rus. антипротон

атом

原子

atom

☞ Rus. атом

барион

バリオン

baryon

☞ Rus. барион

бета задрал

ベータ崩壊

beta decay

☞ Rus. бета-распад

бозон

ボース粒子

boson

☞ Rus. бозон

бозон-хиггс

ヒッグス粒子

Higgs boson

☞ Rus. бозон Хиггса

гамма спектрометр

ガンマ線分光計

gamma spectrometer

☞ Rus. гамма-спектрометр

гамма цацраг

ガンマ線

gamma radiation

☞ Rus. гамма-излучение

гравитацийн долгион

重力波

gravitational wave

☞ Rus. гравитационная волна

гравитацийн харилцан үйлчлэл

重力相互作用

gravitational interaction

☞ Rus. гравитационное взаимодействие

долгионы функц

波動関数

wave function

☞ Rus. волновая функция

изотоп

同位体

isotope

☞ Rus. изотоп

ион

イオン

ion

☞ Rus. ион

ионжуулах энерги

イオン化エネルギー

ionization energy

☞ Rus. энергия ионизации

квант

量子

quantum

☞ Rus. квант

квант хромодинамик

量子色力学

quantum chromodynamics: QCD

квантын төлөв

量子状態

quantum state

☞ Rus. квантовое состояние

кваркын амт

クォークのフレーバー

quark flavor

☞ Rus. аромат кварка

комптон эффект

コンプトン効果

Compton effect

☞ Rus. эффект Комптона

куарк

クォーク

quark

☞ Rus. кварк

мезон

中間子

meson

☞ Rus. мезон

нейтрино

ニュートリノ

neutrino

☞ Rus. нейтрино

нейтрон

中性子

neutron

☞ Rus. нейтрон

оптик шилжилт

光学遷移

optical transition

☞ Rus. оптический переход

планкийн тогтмол

プランク定数

Planck constant

☞ Rus. постоянная Планка

позитрон

陽電子

positron

☞ Rus. позитрон

протон

陽子

proton

☞ Rus. протон

радиоактив задрал

放射性崩壊

radioactive decay

☞ Rus. радиоактивный распад

рентген туяа

Ｘ線

X-ray (radiation)

☞ Rus. рентгеновское излучение

рентген цацраг

Ｘ線

X-ray

☞ Rus. рентгеновское излучение

спин

スピン

spin

☞ Rus. спин

сул харилцан үйлчлэл

弱い相互作用

weak interaction

☞ Rus. слабое взаимодействие

таталцлын долгион

重力波

gravitational wave

фермион

フェルミ粒子

fermion

☞ Rus. фермион

фотон

光子

photon

☞ Rus. фотон

фотоэффект

光電効果

photoelectric effect

☞ Rus. фотоэффект

харьцангуйн онол

相対性理論

theory of relativity

☞ Rus. теория относительности

хиггсийн бөөм

ヒッグス粒子

Higgs boson

☞ Rus. бозон Хиггса

хүчтэй харилцан үйлчлэл

強い相互作用

strong interaction

☞ Rus. сильное взаимодействие

цөм

原子核

nucleus (atomic)

☞ Rus. ядро

цөмийн задрал

核分裂

nuclear fission

☞ Rus. деление ядра

цөмийн нэгдлийн урвал

核融合反応(かくゆうごうはんのう)

nuclear fusion reaction

цөмийн нэгдэх урвал

核融合

nuclear fusion

☞ Rus. термоядерная реакция

цөмийн соронзон резонанс

核磁気共鳴

nuclear magnetic resonance

☞ Rus. ядерный магнитный резонанс

цөмийн урвал

核反応

nuclear reaction

☞ Rus. ядерная реакция

чөлөөт электрон

自由電子

free electron

☞ Rus. свободный электрон

эгэл бөөм

素粒子(そりゅうし)

elementary particle; subatomic particle

электрон

電子

electron

☞ Rus. электрон

электроны шилжилт

電子遷移

electron transition

☞ Rus. электронный переход

үндсэн төлөв

基底状態

ground state

☞ Rus. основное состояние

абберац

収差

aberration

Optical error in instruments

авамж

視差

parallax

Displacement of object due to change of viewpoint

агууриг

振幅

amplitude

magnitude of vibration

агууриг /амплитуд/

振幅

amplitude

акустик

音響学

acoustics

☞ Rus. акустика

акустик орчин

音環境(おとかんきょう)

acoustic environment

албадлагын хэлбэлзэл

強制振動

forced oscillation (forced vibration)

амплитуд

振幅

amplitude

амплитуд /хэлбэлзлийн далайц/

振幅

amplitude

анир

雑音 / ノイズ (?)

noise / sound impurity (?)

non-desired acoustic component

биет дүрс

実像

real image

☞ Rus. действительное изображение

бөөрөнхий цохилтын хууль

球面波

spherical wave

☞ Rus. сферическая волна

гармоник хэлбэлзэл

調和振動

harmonic vibration

геометрийн оптик

幾何光学

geometrical optics

☞ Rus. геометрическая оптика

далайц

振幅(しんぷく)

amplitude

дисперсийн хуули

分散則

law of dispersion

☞ Rus. закон дисперсии

дифракц

回折

diffraction

☞ Rus. дифракция

долгион

波

wave

☞ Rus. волна

долгионы давтамж

周波数

frequency

☞ Rus. частота

долгионы интерференц

波の干渉

wave interference

☞ Rus. интерференция волн

долгионы урт

波長

wavelength

☞ Rus. длина волны

дуут долгион

音波

sound wave

☞ Rus. звуковая волна

дөчин толь

凸面鏡

convex mirror

☞ Rus. выпуклое зеркало

замхрах хэлбэлзэл

減衰振動

damped oscillation

замхрах, унтрах

減衰

damping

интерференц

干渉

interference

☞ Rus. интерференция

лазер

レーザー

laser

☞ Rus. лазер

лазер спектроскопи

レーザー分光法

laser spectroscopy

☞ Rus. лазерная спектроскопия

линз

レンズ

lens

☞ Rus. линза

ойрын хэт улаан туяа

近赤外線(きんせきがいせん)、近赤外光(きんせきがいこう)

near-infrared light

оптик

光学

optics

☞ Rus. оптика

осциллятор

発振器

oscillator

☞ Rus. осциллятор

поляризац

偏光

polarization

☞ Rus. поляризация

призма

プリズム

prism

☞ Rus. призма

резонанс

共鳴

resonance

☞ Rus. резонанс

резонатор

共振器

resonator

☞ Rus. резонатор

сарнилт

分散

dispersion (optics)

☞ Rus. дисперсия

синусоид дохио

正弦波(せいげんは)

sine wave

тунгалаг орчин

透明媒質

transparent medium

☞ Rus. прозрачная среда

тусгал

反射

reflection

☞ Rus. отражение

тусгалын өнцөг

反射角

angle of reflection

☞ Rus. угол отражения

төгс харшил

完全破壊

perfect destructive interference

☞ Rus. полное разрушительное интерференция

фазын зөрүү

位相差

phase difference

флуоресценц

蛍光

fluorescence

☞ Rus. флуоресценция

фосфоресценц

燐光

phosphorescence

☞ Rus. фосфоресценция

хосолсон долгион

合成波

superposed wave

☞ Rus. суперпозиция волн

хотгор толь

凹面鏡

concave mirror

☞ Rus. вогнутое зеркало

хувийн давтамж

固有振動数[周波数]

natural frequency

хугарал

屈折

refraction

☞ Rus. преломление

хугарлын өнцөг

屈折角

angle of refraction

☞ Rus. угол преломления

хуурамч дүрс

虚像

virtual image

☞ Rus. мнимое изображение

хэлбэлзлийн давтамж

周波数、振動数

frequency

хэлбэлзлийн үе

振動周期

period [of vibration]

хэлбэлзлэлийн систем

振動系

oscillating system

хэлбэлзэх хөдөлгөөн, хэлбэлзэх

振動、上下揺れ運動

oscillatory motion, oscillation

хэт улаан цацраг

赤外線

infrared radiation

☞ Rus. инфракрасное излучение

хэт ягаан цацраг

紫外線

ultraviolet radiation

☞ Rus. ультрафиолетовое излучение

чичиргээ

振動

vibration

震え

чөлөөт хэлбэлзэл

自由振動

free vibration

шугаман осциллятор

線形発振器

linear oscillator

☞ Rus. линейный осциллятор

өнцгийн давтамж

円振動数

circular frequency

өөрөө хэлбэлзэл

自励振動

self-excited oscillation

減衰振動

減衰振動

damped oscillation

damped vibration

臨界減衰

臨界減衰

critical damping

critical attenuation

過減衰

過減衰

overdamping

чөлөөт электрон

自由電子(じゆうでんし)

free electron

анод

アノード

anode

☞ Rus. анод

генератор

発電機

generator

☞ Rus. генератор

диполь

双極子(そうきょくし)

dipole

диэлектрик тогтмол

誘電率

dielectric constant

☞ Rus. диэлектрическая проницаемость

индуктив чанар

インダクタンス

inductance

☞ Rus. индуктивность

индукц

誘導

induction

☞ Rus. индукция

индукцийн гүйдэл

誘導電流

induced current

☞ Rus. индукционный ток

катод

カソード

cathode

☞ Rus. катод

максвеллийн тэгшитгэлүүд

マクスウェル方程式

Maxwell's equations

☞ Rus. уравнения Максвелла

пермиабель байдал

透磁率

magnetic permeability

☞ Rus. магнитная проницаемость

плазм

プラズマ

plasma

☞ Rus. плазма

потенциалын ялгаа

電位差

potential difference

☞ Rus. разность потенциалов

резистор

抵抗器

resistor

☞ Rus. резистор

соленоид

ソレノイド

solenoid

☞ Rus. соленоид

соронз

磁石

magnet

☞ Rus. магнит

соронзон гистерезис

磁気ヒステリシス

magnetic hysteresis

☞ Rus. магнитный гистерезис

соронзон орны хэмжээ

磁界強度(じかいきょうど)

magnetic field intensity; magnetic field strength

соронзон урсгал

磁束

magnetic flux

☞ Rus. магнитный поток

трансформатор

変圧器

transformer

☞ Rus. трансформатор

цахилгаан багтаамж

静電容量

electric capacitance

☞ Rus. электрическая ёмкость

цахилгаан гүйдэл

電流

electric current

☞ Rus. электрический ток

цахилгаан конденсатор

コンデンサー

capacitor

☞ Rus. конденсатор

цахилгаан потенциал

電位

electric potential

цахилгаан соронзон долгион

電磁波

electromagnetic wave

☞ Rus. электромагнитная волна

цахилгаан соронзон орон

電磁場

electromagnetic field

☞ Rus. электромагнитное поле

цахилгаан соронзон харилцан үйлчлэл

電磁相互作用

electromagnetic interaction

☞ Rus. электромагнитное взаимодействие

цахилгаан хэлхээ

回路

electric circuit

☞ Rus. электрическая цепь

цахилгаан хүчдэл

電圧

voltage

☞ Rus. напряжение

цахилгаан эсэргүүцэл

抵抗

resistance

☞ Rus. сопротивление

цэнэг

電荷

electrical charge

☞ Rus. электрический заряд

электрон хариу үйлдэл

電子反応

electron reaction

☞ Rus. электронная реакция

авогадрогийн тоо

アボガドロ数

Avogadro number

☞ Rus. число Авогадро

ампер

アンペア

ampere

☞ Rus. ампер

амперметр

電流計

ammeter

☞ Rus. амперметр

анемометр

風速計

anemometer

☞ Rus. анемометр

бар

バール

bar (unit)

☞ Rus. бар

барометр

気圧計

barometer

☞ Rus. барометр

босго утга

しきい値

threshold value

☞ Rus. пороговое значение

буцах холбоо

フィードバック

feedback (physics)

☞ Rus. обратная связь

ватт

ワット

watt

☞ Rus. ватт

вольт

ボルト

volt

☞ Rus. вольт

вольтметр

電圧計

voltmeter

☞ Rus. вольтметр

гелиограф

日照計

heliograph (sunshine recorder)

☞ Rus. гелиограф

гравиметр

重力計

gravimeter

Gravity measuring device

гравитацийн тогтмол

重力定数

gravitational constant

☞ Rus. гравитационная постоянная

динамометр

力計

dynamometer

☞ Rus. динамометр

жоуль

ジュール

joule

☞ Rus. джоуль

зарцуулалтын хэмжүүр

流量計

flowmeter

илэрхийлэл

表現式

expression (formula)

☞ Rus. выражение

интерферометр

干渉計

interferometer

☞ Rus. интерферометр

калибраци

校正

calibration

☞ Rus. калибровка

магадлалын тархалт

確率分布

probability distribution

☞ Rus. вероятностное распределение

магадлалын физик

確率物理学

probability physics

☞ Rus. вероятностная физика

магнетрон

マグネトロン

magnetron

☞ Rus. магнетрон

манометр /даралтын хэмжүүр/

(気体・液体の)圧力計

manometer

метр

メートル

meter

☞ Rus. метр

морины хүч

馬力(ばりき)

horse power

муруй тэгшитгэл

曲線方程式

curve equation

☞ Rus. уравнение кривой

ньютон

ニュートン

newton (unit)

☞ Rus. ньютон

нэгж

単位

unit

нэгжтэй хэмжигдэхүүн

単位付き量

unit-attached quantity

e.g., 5 cm

нягт, нягтшил

密度

density

ом

オーム

ohm

☞ Rus. ом

онол

理論

theory

☞ Rus. теория

осциллограф

オシロスコープ

oscilloscope

☞ Rus. осциллограф

паскаль

パスカル

pascal (unit)

☞ Rus. паскаль

рентгенийн аппарат

Ｘ線装置

X-ray machine

☞ Rus. рентгеновский аппарат

рефрактометр

屈折計

refractometer

☞ Rus. рефрактометр

светийн хурд

光速

speed of light

☞ Rus. скорость света

секунд

秒

second

☞ Rus. секунда

синхротрон

シンクロトロン

synchrotron

☞ Rus. синхротрон

спектроскоп

分光器

spectroscope

☞ Rus. спектроскоп

стандарт хэмжих нэгж

標準単位

standard unit

☞ Rus. стандартная единица измерения

таамаглал

仮説

hypothesis

☞ Rus. гипотеза

тасалгааны хэм

室温(しつおん)、常温(じょうおん)

room temperature

температур

温度

temperature

☞ Rus. температура

термометр

温度計

thermometer

☞ Rus. термометр

термометрийн скала

温度目盛

thermometric scale

☞ Rus. температурная шкала

тонн

トン

tonnage

тонн/цаг

トン/時

ton per hour (tph)

торр

トル

torr (unit)

☞ Rus. торр

туршилт

実験

experiment

☞ Rus. эксперимент

тэг тэнхлэг

零軸

zero axis

☞ Rus. нулевая ось

тэмдэглэгээний тогтолцоо

表記体系

notation system

☞ Rus. система обозначений

ускоритель

加速器

accelerator (physics)

☞ Rus. ускоритель

фотометр

光度計

photometer

Lab tools import seed (analytical)

хувийн жин

比重

specific gravity

хувийн эзлэхүүн

比体積

specific volume

хууль

法則

law (physics)

☞ Rus. закон

хууль ёсны интеграл

定積分

definite integral (math in physics)

☞ Rus. определённый интеграл

хуучин хэмжигдэхүүн

旧単位

old unit

legacy system

хэмжих багаж хэрэгсэл

測定装置

measuring instrument

хэмжих хэрэгсэл

計測器

measuring instrument

☞ Rus. измерительный прибор

хэмжээст тооцоо

次元解析

dimensional analysis

units consistency

циклотрон

サイクロトロン

cyclotron

☞ Rus. циклотрон

чиглэлийн вектор

方向ベクトル

direction vector

☞ Rus. направляющий вектор

шинж чанарын муруй

特性曲線

characteristic curve

☞ Rus. характеристическая кривая

шинэ хэмжигдэхүүн

新単位

new unit

SI or current unit

шугаман тэгшитгэл

線形方程式

linear equation

☞ Rus. линейное уравнение

шугаман хурдасгуур аппарат

線形加速器(せんけいかそくき)

linear accelerator

эхэлж буй нөхцөл

初期条件

initial condition

☞ Rus. начальное условие

болор бүтэц

結晶構造

crystal structure

☞ Rus. кристаллическая структура

болор судлал

結晶学

crystallography

☞ Rus. кристаллография

брэггийн хуули

ブラッグの法則

Bragg's law

☞ Rus. закон Брегга

диамагнетик

反磁性体

diamagnet

☞ Rus. диамагнетик

конденсацийн төлөв

凝縮相

condensed phase

☞ Rus. конденсированное состояние

парамагнетик

常磁性体

paramagnet

☞ Rus. парамагнетик

пьезоэлектрик үзэгдэл

圧電効果

piezoelectric effect

☞ Rus. пьезоэлектрический эффект

супер дамжуулагч

超伝導体

superconductor

☞ Rus. сверхпроводник

супер шингэн

超流動体

superfluid

☞ Rus. сверхтекучесть

термоэлектрик үзэгдэл

熱電効果

thermoelectric effect

☞ Rus. термоэлектрический эффект

ферромагнетик

強磁性体

ferromagnet

☞ Rus. ферромагнетик

хатуу соронзон материал

硬磁性材料(こうじせいざいりょう)

hard magnetic material

хэт дамжуулагч

超伝導体

superconductor

☞ Rus. сверхпроводник

хэт нам температур

超低温(ちょうていおん)

ultra-low temperature; cryogenic temperature

шингэний динамик

流体力学

fluid dynamics

☞ Rus. гидродинамика