コンテンツへスキップ

国家・行政用語集

モンゴル語の国家・統治・行政に関する用語を、憲法・行政・地方自治・土地などの分野別に整理した用語集です。

State & Administration General State & Administration General 206

1

21:100 хөтөлбөр

21:100 program (plan to produce 100 products across Mongolia's 21 provinces)

2

Засгийн газар эмхлэн байгуулах

to form a cabinet; to establish a government

3

Засгийн газрын танхимыг бүрдүүлэх

to form a cabinet

4

Засгийн газрын хэрэг эрхлэх газрын дарга

Chief Cabinet Secretary

5

Засгийн газрын ээлжит хуралдаан

regular cabinet meeting

6

Монгол Улсын Үндсэн хууль

Constitution of Mongolia

Fundamental law of Mongolia

7

Нэг суурин-Нэг бүтээгдэхүүн хөтөлбөр

One Village One Product movement

8

Японы парламентийн Зөвлөхүүдийн танхим /дээд танхим/

House of Councillors (upper house of Japan's parliament)

9

авилгын индекс

corruption perceptions index

10

аж үйлдвэрийн хувьсгал

industrial revolution

11

ажил эрхлэлт

employment

state of having paid work

12

ажлаас нь түдгэлзүүлэх

dismissal from office; removal from post

13

ажлын үүрэг хариуцлага

job duties; responsibilities

14

албан газар

government office

administrative office or department

15

албан тушаал

official position

government or administrative post

16

албан тушаал хавсран ажиллах

hold concurrent positions

17

албан тушаал хаших

to hold an official post

18

албан тушаалаа урвуулан ашиглах

abuse of authority

19

албан тушаалаас зайлуулах

removal from office; dismissal

20

албан хэрэг хөтлөлт

official record-keeping; administrative paperwork

21

албан ёсоор батламжлах

to officially confirm; formalize a decision

22

албан ёсоор зарлах

to officially announce; make public

23

албаны эх сурвалж

news source

24

амбан захирагч

governor-general; viceroy

25

амьжиргааг дэмжих зөвлөл

livelihood support council

26

аттестатчилал

certification

27

ашиг сонирхлын зөрчил

conflict of interest

28

багшаар ажиллах эрхийн шалгалт

teaching license examination

29

бодлогоор дэмжих

policy support

30

бодлогын түвшинд

at the policy level

31

бодлогын төвшинд

at the policy level

32

бодлогын төсөл боловсруулах

policy planning; policy formulation

33

бодлогын хэрэгжилт

policy implementation

34

бүрэн бүрэлдэхүүнээрээ огцрох

collective resignation; resignation of entire cabinet

35

бүрэн эрхийг түдгэлзүүлэх

suspension of privileges

36

бүсчилсэн хөгжил

regional development

37

бүсчилсэн хөгжлийн хөтөлбөр

regional development program

38

вето тавих эрх

right of veto

39

гаалийн бүрдүүлэлт

customs procedures

administrative processes for customs clearance

40

гаалийн хяналт

customs control

supervision and regulation by customs authorities

41

газар ашиглагч

land user

person or entity using land

42

газар хувьчлал

land privatisation

transfer of land from public to private ownership

43

газар эзэмшигч

landowner

person who owns land

44

газар өмчлөгч

landowner

person who owns land property

45

гүйцэтгэх засаглал

executive branch of government

46

давхар иргэншил

dual citizenship

47

депутатуудын бүлэг

parliamentary group; legislators' league

48

дотоод зөрчилдөөн

internal conflict; internal strife

49

дотоод хагарал

internal split; factional breakup

50

дунд хугацааны хөтөлбөр

medium-term action plan

51

дэд хөтөлбөр

sub-plan

52

европарламент

European Parliament

53

ерөнхий хяналтын сонсгол

general public hearing

54

ерөнхийлөгчийн хориг

presidential veto

55

ерөнхийлөгчийн үүргийг түр орлон гүйцэтгэгч

acting president

56

жижиг төр

small government (limited government policy)

57

зарлан хуралдах

to convene; to summon an assembly

58

засаг захиргаа – нутаг дэвсгэрийн хуваарь

administrative-territorial division

governmental subdivision of territory

59

засаг захиргааны тусгай бүс

special administrative region

60

засаг захиргааны үндсэн нэгж

basic administrative unit; basic local authority

61

засаг төрийн хямрал

political instability; governance crisis

62

засаглалын хямрал

political crisis; governance crisis

63

засаглалын эрин

reign; era of rule

64

засгийн газрын бүрэлдэхүүнд өөрчлөлт оруулах

cabinet reshuffle

65

засгийн газрын бүтцийг өөрчлөх

cabinet reorganization; cabinet reshuffle

66

засгийн газрын рейтинг

cabinet approval rating; government approval rating

67

захиран зарцуулах

administrative expenditure

spending on administrative operations

68

захиргааны хэрэг

administrative case

69

импичмент

impeachment

70

иргэн төвтэй

citizen-centered; people-centered

71

иргэний андгай өргөх

civic oath; citizenship oath

72

иргэний боловсрол

civic education

73

иргэний бослого

civilian uprising; popular revolt

74

иргэний бүртгэл

civil registration

official recording of civil status events

75

иргэний дайн

civil war

76

иргэний шилжилт хөдөлгөөн

civilian population movement; residential migration

77

ирц бүрдэх /хурлын/

to reach quorum

78

итгэмжлэл олгох

to delegate authority; to grant authorization

79

итгэмжлэлийн байгууллага

accreditation body

80

ихэс дээдсүүд

dignitaries; persons of high rank

81

лобби бүлэг

lobby group

82

магадлан итгэмжлэх

accreditation; certification

83

маршалын алба

marshal's office; security bureau

84

мөнгөн тэмдэгт

currency

system of money in circulation

85

нийгмийн амгалан тайван байдал

social order; public order

86

нийгмийн хэв журам

public order; social peace

87

нийгмийн шинэчлэл

social modernization; social reform

88

нийтийн сонсгол

public hearing

89

нутгийн өөрөө удирдах байгууллага

local self-governing body; local government

90

нутгийн өөрөө удирдах ёс

local self-government

administration of local affairs by local residents

91

нэг намын ноёрхол

one-party rule; one-party dictatorship

92

нэг цонхны бодлого

one-stop policy; single-window policy

93

нэг шаттай парламент

unicameral parliament

94

олигархийн засаглал

oligarchy

95

онц байдал

special circumstance

exceptional situation requiring special measures

96

онцгой байдал зарлах

to declare a state of emergency

97

онцгой нөхцөл байдал

emergency situation

urgent circumstances requiring immediate action

98

оны отгон чуулган

year-end final session; last assembly of the year

99

орон нутгийн бүтээн байгуулалт

regional revitalization; local development

100

орон нутгийн засаг захиргааны нэгж

local government unit

Singularized from source plural.

101

орон нутгийн засаг захиргааны төрийн байгууллага

local government institution

Normalized source backslash punctuation.

102

орон нутгийн өөрөө удирдах байгууллага

local self-governing organisation

autonomous local government entity

103

парламентаризм

parliamentarism; parliamentary democracy

104

парламентын дарга /спикер/

speaker of parliament

105

парламентын доод танхимаа тараах

to dissolve the lower house

106

парламентын засаглал

parliamentary politics; parliamentarism

107

парламентын спикер

speaker of parliament

108

парламентын харуул

parliamentary guard

109

пост коммунист орнууд

post-communist countries; former socialist bloc

110

салан тусгаарлах

secession; separatist independence

111

салан тусгаарлах үзэл

separatism

112

салбарын сайд

competent minister; minister in charge

113

суртал ухуулга

propaganda

114

танхимаа өөрөө бүрдүүлэх эрх

right to form a cabinet

115

танхимаараа огцрох

cabinet resignation

116

технократ

technocrat

117

тоглоомын улс

puppet state; puppet regime

118

тогтолцооны өөрчлөлт

institutional reform; systemic reform

119

тоталитаризм

totalitarianism

120

тохоон томилох

appoint; nominate

121

туйлширсан үзэл

extremist ideology

122

тулгар төр байгуулах

to establish a state; state formation

123

тунхаг бичиг

declaration; proclamation; manifesto

124

тухайлсан арга хэмжээ

concrete measure; specific action

125

тухайн орны онцлог

national characteristics

126

тэргүүн туршлага

best practice

127

түшмэг улс /вассал/

vassal state; client state

128

төвлөрөлийг сааруулах

to ease concentration; to deconcentrate

129

төр хувийн хэвшлийн түншлэл

public-private partnership

130

төр шашныг хослуулах

union of state and religion; theocracy

131

төр, хувийн хэвшил хамтран ажиллах

public-private cooperation

132

төр, хувийн хэвшлийн түншлэл

public-private partnership

133

төр, хувийн хэвшлийн хамтарсан зөвлөлдөх уулзалт

joint public-private consultative meeting

134

төрийн албан хаагчийн ёс зүй

civil servant ethics; public service ethics

135

төрийн албыг наймаалцах

sale of public offices; venality

136

төрийн аудит

government audit; state audit

137

төрийн байгууллага

government institution

State & governance; broad institution term.

138

төрийн бодлогын залгамж чанар

policy continuity

139

төрийн гурван өндөрлөг

heads of the three branches of government

140

төрийн далбаа

national flag

141

төрийн далбааг бөхийлгөх

to fly the flag at half-mast

142

төрийн далбааг мандуулах

flag-raising ceremony; hoisting the national flag

143

төрийн мэдлийн

state-owned; government-operated

144

төрийн оролцоо

government intervention

145

төрийн реформ

administrative reform; government reform

146

төрийн түшээ

statesman; ruler; governing authority

147

төрийн шашин

state religion

148

төрийн ёслол хүндэтгэлийн өргөө

state guesthouse; official state reception hall

149

төрийн өмчит аж ахуйн нэгж

state-owned enterprise

Companies & corporations.

150

төрийн өндөр дээд албан тушаалтан

senior government official

151

төрийн өндөрлөгүүд

government dignitaries; top state officials

152

төрөөс баталгаа гаргасан хөрөнгө оруулалт

government-guaranteed investment

153

төсвийн багууллага

budget-type organization

154

улс тунхаглах

to proclaim a state; founding of a nation

155

улсын нууц

state secret

156

улсын өмчид буцаан авах

renationalization

157

уулзалт хэлэлцүүлэг

dialogue session

158

ухаалаг төр

smart government

159

хаалттай хуралдаан

closed session; secret meeting

160

хааны зөвлөх байгууллага

royal advisory body

161

хамтын удирдлагын зарчим

principle of joint management; collegial governance

162

хар хайрцагны бодлого

black-box policy; secret strategy

163

хараат бус байдал

independence; autonomous status

164

харалган бодлого

short-sighted policy; myopic policy

165

харьяалагдах байгууллага

jurisdictional authority; affiliated organization

166

харьяатаас гарах

renunciation of citizenship

167

хотын захиргааны мэдлийн

municipal; city-operated

168

хунтын дэглэм

military junta regime

169

хуралдааныг даргалах

to chair a meeting; to preside over a session

170

хурууны хээгээр таних

fingerprint authentication; fingerprint recognition

171

хуулийн засаглалтай орон

rule-of-law state; constitutional state

172

хуулийн төслийг хэлэлцэх

deliberation of a bill; legislative review

173

хуулийн төсөл өргөн барих

to submit a bill; to introduce legislation

174

хууль дээдлэх зарчимтай улс

rule-of-law state

175

хууль тогтоох дээд байгууллага

supreme legislative body

176

хэвлэлийн эрх чөлөө

freedom of the press

177

хүй нэгдэл

primitive society; prehistoric communal society

178

хүнд суртал

bureaucracy; red tape

179

цагаачлалын бодлого

immigration policy

180

шадар туслагч

aide; chief of staff; close advisor

181

шашин төр тусдаа

separation of church and state

182

шилжилт хөдөлгөөний бүртгэл

change of address registration; moving notification

183

шилжилтийн Засгийн газар

transitional government; interim government

184

шилэн данс

financial transparency; open accounting

185

шинэчлэлийн төлөвлөгөө

reform plan; reform proposal

186

шоронжуулах

tightening of discipline; prison-like control; surveillance society

187

шударга өрсөлдөн, хэрэглэгчийн төлөө газар

fair competition and consumer protection agency

188

энх тайванч улс

peace-loving state; pacifist nation

189

эрх бүхий байгууллага

Appropriate authorities

190

эрх дархтан

person of influence, big shot

191

эрх мэдлийн тэмцэл

power struggle

192

эрх мэдлийн хараат бус байдал

independence of power; separation of authority

193

эрх мэдлээ хэрэгжүүлэх

exercise authority

194

эрхэм түшээ

ruler

195

яамгүй сайд

minister without portfolio

196

японы шударга худалдааны хороо

japan fair trade commission

197

үгээгүйчүүд

proletariat; the propertyless class

198

үзэл суртал

ideology

199

үймээн дэгдэх

riot breaks out

200

үндсэн захиргаа

permanent domicile; legal residence

201

үндсэрхэг үзэл

nationalism

202

үндэсний сөрөн тэсвэрлэх чадавх

national resilience

203

үнийн бодлогын зөвлөл

price policy council

204

өнгөт хувьсгал

Color revolution

205

өөрийн хүсэлтээр албан тушаалаасаа чөлөөлөгдөх

voluntary resignation from office

206

“Эрч” санаачилга

soft landing

憲法・国家 Үндсэн хууль, төр 129

207

Ардын Засгийн газар

People’s Government

1921 оны 7-р сарын 10-нд байгуулсан засгийн газар.

208

Ардын Засгийн газрыг бэхжүүлэх

to strengthen the People’s Government

Шинэ эргэлтийн арга хэмжээний нэг.

209

Ардын түр засгийн газар

Provisional People’s Government

1921 оны 3-р сарын 13-нд эрх чөлөөний тэмцлийг удирдан зохион байгуулах 7 хүний бүрэлдэхүүнтэй байгуулсан.

210

Олноо өргөгдсөн Богд хаант Монгол улс

Bogd Khaanate of Mongolia (1911–1924)

official name of the 1911 theocratic Mongolian state

211

Хятадын цэргийн дэглэм

Chinese military regime

Монгол Улс тусгаар тогтнолоо алдаж, Хятадын цэргийн дэглэм тогтсон гэж тайлбарласан.

212

Эрдэнийн очир одон

Erdene Ochir Order (Precious Vajra Order)

Mongolia's first state order; established 1913; three main grades

213

Эрдэнэ Шанзудба

Erdene Shanzudba

Office managing the Bogd Khan's estate and finances.

214

автономийг сэргээн тогтоох

to restore autonomy

ЗОУ-аас тусламж хүссэн гол зорилгуудын нэгээр сурвалжид гарна.

215

автономит засаг

autonomous government

Монголын автономит засгийг устгах тухай гол нэр томьёо.

216

автономит эрх

autonomous right

Өөртөө засах тогтнох эрх гэсэн утгатай; аль нэг эзэн улсын хяналтын дор оршиж, дотоод эрх мэдлээ бие даан хэрэгжүүлэх эрх гэж тайлбарласан.

217

автономит эрхтэй оршин тогтнох

to exist with autonomous rights

Орос, Хятад, Монгол гурван улсын Хиагтад хийх хэлэлцээний үндэс болсон ойлголт.

218

автономит эрхээс татгалзах

to renounce autonomy

Монголын эрх баригчдыг ятган автономит эрхээс татгалзуулах зорилготой үйл ажиллагааг заасан.

219

аймгийн чуулган

aimag assembly; provincial council

administrative assembly at the aimag (province) level

220

аялан явах замд бараа болох ёслол

ceremonial protocol for accompanying the khaan on a journey

221

бараа бологч

attendant; retainer accompanying the Bogd

222

бунд хорол

conch-shell horn (ceremonial instrument)

lead instrument at the front of the state procession

223

гадаад ордонд бараалхах

outer-palace audience

audience held in the outer court; for lower-ranked officials

224

гадаад улсын хаадыг шагнах одон

order awarded to foreign sovereigns

first-grade Erdene Ochir reserved for foreign kings and royalty

225

гурвантаа сөгдөж есөнтөө мөргөх

three prostrations and nine kowtows

full formal obeisance at highest-level ceremonies

226

гутгаар зэргийн одон

third-grade order; third-class decoration

227

гүрмийн туг

ritual ceremony banner

banner used in tantric ritual processions

228

дайвар хөлөг

accompanying honor horse in a state procession

229

дарцаг

pennant of smallest military unit

used at ten-man and fifty-man unit level

230

донир

Donir; court ceremonial official

official role in court ceremonial and protocol

231

дотоод байдлыг засан тохинуулах

to stabilize and organize internal affairs

Монголын төр улс дотоод байдлаа засан тохинуулахад анхаарсан гэж дараагийн хэсэг эхэлнэ.

232

дотоод бараалхах

inner audience; audience in the inner palace

audience held in the Bogd's private inner chambers

233

дотоод, гадаад байдлаа бэхжүүлэх

to strengthen internal and external position

Засгийн газрын эхний зорилтуудын нэгээр дурдагдсан.

234

дугуй таваг

round serving plate (for high-ranking guests)

round plate = ranks 1–4; square plate = ranks 5 and below

235

дэд зэргийн одон

second-grade order; second-class decoration

236

дөрвөлжин таваг

square serving plate (for lower-ranking guests)

square plate prescribed for ranks 5 and below at state banquets

237

дөрөөг мулталах

to remove one's foot from the stirrup (as a sign of respect)

road greeting gesture: removing the stirrup to show deference

238

есөн луут шар шүхэр

nine-dragon yellow ceremonial parasol

highest-rank state parasol in procession

239

есөн хөлт цагаан туг

nine-legged white banner

traditional Mongolian state banner; хөлт = 'footed/tailed'

240

жагсаал залах

to lead / marshal a procession

241

жагсах суух эрэмбэ

seating and formation order (at court)

strictly codified protocol for court ceremonies

242

жанжны туг

general's banner

243

жинжин гүн

jinjin gün; prince of the commandery (Qing-derived title)

Qing-origin noble title used in Bogd Khaanate noble hierarchy

244

жинс дэвсгэртэй хүн

person with basic rank qualification; rank-registered person

person who holds the basic finial entitlement but no higher title

245

жинс дэвсгэртүүд

those with basic rank registration (lowest entitled class)

lowest category at state banquets; entitled to 1 plate only

246

жуух

commendation document; citation

official document type bearing state seal

247

жуухыг өргөх

to present the commendation document

act of handing over the official letter of appointment or commendation

248

зам тавин өгөх

to yield the road; to give way (as a gesture of deference)

road etiquette for meeting a senior official while mounted

249

зарлигаар зарсан сайд

minister dispatched by imperial decree

250

зарлигаар сайд гаргах

to dispatch a minister by imperial decree

251

зарлигаар тайх

to perform mountain worship by imperial decree

mountain ceremony conducted under formal state authorization

252

зарлигаар тогтоосон монгол улсын хууль

law of Mongolia established by imperial decree

refers to the legal code of the Bogd Khaanate

253

зинбаа

qualified holder of a rank; certified rank-holder

official who formally holds a monastic or civil title with certified status

254

золгох ёслол

greeting ceremony; protocol for formal salutation between officials

codified procedure for ranked officials meeting each other

255

индэр

veranda steps; platform at entrance of an official residence

threshold platform where greetings and farewells are performed

256

их сангийн нярав

keeper of the great treasury; treasury steward

official responsible for managing state treasury stores

257

их суурин

the great throne; formal enthronement seat

258

их шавийн дээд албаны ард

commoner in the senior service of the great shabi

lowest-ranked person eligible for official state banquet inclusion

259

их ширээ

great table; main banquet table

designated as 'their own table' for the highest-ranked guests

260

ихэд яамлах хурах

grand court assembly; full ceremonial audience

highest level of court attendance protocol

261

лам харын засаг

theocratic governance; combined clerical-secular administration

governance system combining monastic and lay authority

262

ламын тамга

lama's seal (Jebtsundamba's religious seal)

the Bogd's seal used exclusively for religious affairs

263

манжлага

fringe/tassel of a military banner

part of the formal military flag specification

264

морийг татаж зогсох

to rein in one's horse and stand waiting (in deference)

road etiquette: stopping one's horse for a senior to pass

265

мориноос бууж өнгөрүүлэх

to dismount and let (the senior) pass

road etiquette: dismounting as a sign of deference

266

мэхэсхийх

to bow slightly; to nod in greeting

lesser gesture of greeting between high-ranked officials

267

наран гэрэлт богд хаан

the Sun-radiant Bogd Khaan

title of the 8th Jebtsundamba as head of state

268

ногоон хөшигт сүйх

palanquin with green curtain

rank marker: used by five-ministry heads and khans

269

номын эх зохиогч

drafter of official documents; document composer

official responsible for drafting formal texts and correspondence

270

одонгийн дүрэм маяг

order regulations; design specification for a state decoration

formal document defining the grades and design of a state order

271

одонгийн зэрэг

grade of an order; class of a decoration

three main grades (тэргүүн, дэд, гутгаар) of the Erdene Ochir Order

272

оны цол

era name

The reign title given to a period of a monarch's rule.

273

сойвон

chamberlain; court attendant official

court official serving in the Bogd's personal household

274

суман занги

zangi of a sumu; leader of a sumu unit

lowest-level administrative official in the khoshuu system

275

сүйх тэрэг

ceremonial palanquin; sedan chair

rank-specific conveyance at official ceremonies

276

сүм хийдийг хаах

to close monasteries

Шашны эсрэг арга хэмжээний нэг.

277

сөгдөж мөргөх

to prostrate and bow; to kneel and kowtow

standard formal act of reverence in Bogd Khaanate protocol

278

тавгийн тоо

number of plates (assigned by rank)

rank marker: number of serving plates prescribed per official grade

279

тавгийн хэлбэр

shape of serving plate (by rank)

dугуй (round) for high ranks; дөрвөлжин (square) for lower ranks

280

тайх бичиг

ritual text / imperial document for mountain deity worship

written decree carried to the mountain ceremony by the officiating minister

281

тамга залах

to enshrine / install a seal ceremonially

ritual act of placing a new seal in its official location

282

тамгын газар

government office; ministry

lit. 'place of the seal'; official term for administrative offices

283

тархаах зарлиг

promulgating decree

284

тогосын өдөн шүхэр

peacock-feather ceremonial parasol

one of three parasols in the Bogd's state procession

285

тусгаар тогтнолын бэлгэдэл

symbol of independence

286

тусгаар улс

independent state

Монгол Улс улс болон этгээдийн хувьд де-факто тусгаар улс болсон гэж гарна.

287

тэргүүн зэргийн одон

first-grade order; first-class decoration

288

тэргүүн сайд

first minister; chief minister

head of the ministerial council in Bogd Khaanate

289

түрхэц алтаар үйлдэх

to make with gold plating; gilt

lower-grade orders made of gilt metal rather than solid gold

290

төр улсаа бэхжүүлэх

to strengthen the state

Шинэ Монгол Улсын оршин тогтнох, хүчирхэгжих зорилтын нэг.

291

төр улсаа засаж тохинуулах

to organize and administer the state

Юуны өмнө хийх зорилтын нэг; төрийн байгуулал, засаглалын тогтолцоог боловсронгуй болгох утгатай.

292

төр шашны хэргийг тусгаарлах

to separate state and religious affairs

Шашны номлол ба ардын төрийн ёс суртлын хоорондын харшлалыг заасан хуультай холбоотой.

293

төр шашны хэргийг хослон барих

to hold both state and religious affairs jointly

standard formula for theocratic dual authority

294

төрийн дээд эрх

supreme state authority

1924 оны шинэ засаглалын хэлбэрт УИХ барих эрх гэж дурдсан.

295

төрийн жагсаал

state procession; official ceremonial parade

296

төрийн нэгдэл

state unity

Нүүдэлчин монголчуудын төрийн хувьд нэгдмэл бус байдлыг тайлбарлахад хэрэглэсэн.

297

төрийн одон

state order; national decoration

298

төрийн тамга

state seal

299

төрийн туг далбаа

state flag

300

угтах үдэх ёслол

ceremony of welcoming and bidding farewell (to the khaan)

formal protocol for the khaan's arrivals and departures

301

улсын нам засаг

party and government

1932 оны 5-р сарын тогтоолд улсын нам засагт томоохон хямрал бий болсон гэж дурдсан.

302

улсын нэр

state name; official name of the state

303

улсын сүлд

state emblem

304

хаанд бараалхах

to have an audience with the khaan

305

хааны эрдэнийн тамга

the khaan's precious seal; the royal state seal

distinguished from the lama's seal; used only for state affairs

306

хан төрийн тамга

seal of the khaan's sovereign authority

307

харилцан золголт

mutual greeting ceremony between officials of equal or differing rank

308

хаш эрдэнэ тамга

jade state seal

state seal carved from jade (хаш); traditional material

309

хошуу тамгын газар

khoshuu administrative office

banner (khoshuu)-level government office

310

хошууны залан

jalan of a khoshuu; sub-banner officer

Qing-origin sub-banner military-administrative rank

311

хошууны мээрэн

meyiren of a khoshuu; deputy banner administrator

Qing-origin administrative title; deputy in a khoshuu government

312

хуримлах ёс

banquet ceremony; ceremonial feast protocol

formal state banqueting system with ranked food and table assignments

313

хэлтрүүлэх зарлиг

exemption decree

314

хөх хөшигт сүйх

palanquin with blue curtain

rank marker: used by beil, beis, and below

315

цагаан эсгий дэвсэх

to spread white felt (in a sealing ceremony)

ceremonial act when installing a new official seal

316

цай хүргэх асар

tea-presentation tent; farewell tent for departing officials

tent set up to offer tea as a send-off for imperially dispatched officials

317

цул шижир алтаар үйлдэх

to make from solid pure gold

highest-grade orders (khan, chin wang rank) made of solid gold

318

цэргийн жагсаал

military parade; troop formation march

319

цэргийн туг

military flag; regimental banner

320

чуулган дарга

assembly head; chairman of a council or assembly

321

шагналын идээний ширээ таваг

award banquet food table and plates

full term for the ranked food-service system at state banquets

322

шагналын одон

award order; decorative medal given as a commendation

323

шадар сайд

deputy minister; second-rank minister

rank below tergüün said (prime minister)

324

шанзавын зайсан лам

zaisan lama of the Shanzodbaa office

administrative lama official under the Erdene Shanzodbaa

325

шар бүсийн хүрээ

yellow-sash enclosure; temporary ceremonial camp (on royal journey)

perimeter camp set up for the khaan during travel

326

шар торгон асар

yellow silk ceremonial tent; viewing pavilion

tent erected for the khaan at outdoor ceremonies

327

шар торгон бичиг

imperial edict on yellow silk

document type stamped with the state seal

328

шар хүрээ

yellow enclosure; the palace compound wall

329

шашин төрийг хослон баригч

one who holds religious and state power jointly

title element of Bogd Khaan's official seal inscription

330

шашныг баригчийн тамга

seal of the holder of religious authority

Bogd Khaan's religious seal, distinct from state seal

331

шүхэр өргөх

to hold up / carry a ceremonial parasol

332

элбэрэлт хөлөг морь

ceremonial lead horse; honor horse at head of procession

333

энгийн яамлах хурах

ordinary court assembly; regular official audience

standard level of court attendance; less formal than ихэд яамлах

334

ёслолын журам

ceremonial regulations; code of protocol

formal rules governing all court ceremonies

335

өмнө удирдах

to lead in front; to precede (in procession)

technical term for the leading role in a court procession

地方自治 Нутгийн өөрөө удирдах ёс 151

336

Гадаад хэргийн сайд нарын уулзалт

foreign ministers' meeting

337

Евроазийн хамтын ажиллагаа

Eurasia Initiative

338

Европын Холбооны Дипломат төлөөлөгчийн газар

European Union Delegation (diplomatic mission)

339

Ерөнхийлөгчийн бие төлөөлөгч

presidential envoy; presidential special representative

340

Засгийн газар хоорондын уулзалт

intergovernmental meeting

341

Куад эвсэл

Quad

342

Номхон далайг дамнасан түншлэл

trans-pacific strategic economic partnership agreement

Also known as: TPP協定 (JP)

343

НҮБ-ын Аюулгүйн зөвлөлийн байнгын бус гишүүн

non-permanent member of the UN Security Council

344

НҮБ-ын Хүний эрхийн зөвлөл

United Nations Human Rights Council: UNHRC

345

НҮБ-ын аюулгүйн зөвлөл

united nations security council

Parent organization: НҮБ

346

НҮБ-ын хөгжлийн хөтөлбөр

united nations development programme

Abbreviated as: UNDP (EN); Parent organization: НҮБ

347

Хиагтын гэрээ

Treaty of Kyakhta

348

Цахарт зүүн, баруун гарын найман хошуу

eight banners of the left and right wings of Chakhar

Манж нар Өвөр Монголыг эзэлсний дараа байгуулсан бүтэц гэж дурдсан.

349

Цөмийн зэвсгийг үл дэлгэрүүлэх гэрээ

Treaty on the Non-Proliferation of Nuclear Weapons: NPT

350

Шенгений бүс нутаг

Schengen Area

351

Энх тайван, хөгжил цэцэглэлийн төлөөх тусгай стратегийн түншлэл

Special Strategic Partnership for Peace and Prosperity

352

Энх тайван, хөгжил цэцэглэлтийн төлөөх Тусгай стратегийн түншлэл

Special Strategic Partnership for Peace and Prosperity

353

Энэтхэг-Номхон далайн эдийн засгийн стратеги

IPEF: Indo-Pacific Economic Framework

354

Эрхэм хүндэт ноён Ерөнхийлөгч

Mr. President

355

ажиглагч орон

observer state

356

ажиглагчийн статус

observer status

357

ажил хэргийн түвшний хэлэлцээ

working-level talks

358

аймаг

aimag; tribal unit/province

Энэ хуудсанд XVII зууны Монголын аймаг, отог, хошууны нийгэм-улс төрийн нэгжийн утгаар хэрэглэсэн.

359

ах дүү хот

sister cities; twin cities

360

ах дүүгийн барилдлага

sister-city partnership; twin-town twinning

361

байнга оршин суух зөвшөөрөл

permanent residency permit

362

байнгын төвийг сахих бодлого

permanent neutrality policy

363

барааны гарал үүслийн улс

country of origin of goods

Customs / trade administration. Normalized source punctuation.

364

барааны мэдүүлэг

goods declaration

Customs / international trade documentation.

365

бие даан шийдвэрлэх эрх

right to self-determination

366

буфер улс

buffer state

367

виз мэдүүлэх

to apply for a visa

368

виз олгох нөхцөлийг хялбаршуулах

easing of visa requirements

369

визийн шаардлагаас чөлөөлөх

visa exemption

370

гаалийн нутаг дэвсгэр

customs territory

Customs / international administration.

371

гадаад сурталчилгаа

external propaganda; public diplomacy

372

газар нутгаа тэлэх бодлого

territorial expansion policy

373

газар нутгийн маргаан

territorial dispute

374

гал зогсоох дэглэм

ceasefire agreement; armistice

375

ганцаарчилсан уулзалт

individual meeting; one-on-one talks

376

гишүүн улс

member state

377

гурван талт уулзалт

tripartite meeting

378

дагалдан яваа төлөөлөгчид

accompanying delegation; entourage

379

дагуул улс

satellite state; client state

380

дайсагнагч улс

hostile state; enemy country

381

дайсагнасан харилцаа

hostile relations; adversarial relationship

382

дайсагнах бодлого

hostile policy; policy of enmity

383

даргалагч орон /хурлын/

presiding country; country holding the chairmanship

384

даргын мэдэгдэл /чуулга уулзалтын/

chair's statement; presidential statement (of a meeting)

385

дипломат паспорт

diplomatic passport

386

дипломат харилцаагаа таслах

to sever diplomatic relations

387

дипломат шугамаар

through diplomatic channels

388

дипломат ёслолын албаны дарга

chief of protocol; head of ceremonial affairs

389

дотоод хэрэгт хөндлөнгөөс оролцох

interference in internal affairs

390

дэлхий нийтийн асуудал

global issues

391

дэлхийн шинэ дэг журам

new world order

392

дээд хэмжээний уулзалт

summit meeting

393

дүрвэгчдийн хуаран

refugee camp

394

засаг захиргааны уламжлалт хуваарь

traditional administrative division

Тэрчлэн зүүнтнүүд өөрчлөн зохион байгуулсан хуваарь гэж гарна.

395

засаг захиргааны хуваарь

administrative division

Газрын зурагт Монгол Улсын 1911–1923 оны захиргааны хуваарийг заасан.

396

зохион байгуулагч орон

host country (of an event)

397

зуун буудалт даам

international draughts

398

иж бүрэн стратегийн түншлэл

comprehensive strategic partnership

399

илгээгч улс

country of consignment

International trade term.

400

импералист

imperialist

401

иргэд хоорондын солилцоо

people-to-people exchange; civilian exchange

402

итгэмжлэх жуух бичиг

credentials; letter of credence

403

их гүрний дээрэнгүй үзэл

hegemonism

404

колоничлол

colonization

405

компакт гэрээ

compact; agreement

406

маргаантай газар нутаг

disputed territory

407

найрамдлын элч

goodwill ambassador

408

найрсаг солилцоо

friendly exchange

409

нот бичиг

diplomatic note; memorandum

410

нутаг дэвсгэрийн бүрэн бүтэн байдал

territorial integrity

411

нууц элч

secret envoy; covert messenger

412

нэмэлт хориг

additional sanctions

413

нөхцөл байдлыг хүчээр, нэг талын шийдвэрээр өөрчлөх

unilateral change of status quo by force

414

олон тулгуурт гадаад харилцаа

multilateral diplomacy

415

олон удаагийн виз

multiple visa

416

олон улсад хүлээн зөвшөөрөгдсөн

internationally recognized

417

олон улсын дэг журам

international order

418

олон улсын тавцан

international arena; international stage

419

олон улсын хамтын нийгэмлэг

international community

420

олон улсын хүчний тэнцвэр

international balance of power

421

олон улсын шинжээчид

International investigators

422

олон улсын эрх зүй

international law

423

олон улсын яармаг

world exposition; international fair

424

оргонол олгох

to grant asylum

425

орон нутгийн төр, захиргааны байгууллага

local state and administrative bodies

Босогчид ажилтнуудыг нь баривчилж, байгууллагыг сүйтгэсэн гэж дурдсан.

426

отог

otog

Аймаг, отог, хошуу гэсэн засаг захиргаа-угсаатны бүлгийн нэгжийн нэгээр дурдсан.

427

сайн хөршийн бодлого

good-neighbor policy

428

свифт код

SWIFT code

429

своп хэлцэл

swap agreement; swap arrangement

430

соёлын солилцоо

cultural exchange

431

соёрхон батлах

to ratify

432

стратегийн зэвсгийг хорогдуулах гэрээ

strategic arms reduction treaty

433

супер гүрэн

superpower (nation)

434

сөргөлдөгч талуууд

parties to a conflict; conflicting parties

435

сөрөг арга хэмжээ

countermeasure; retaliatory measure

436

тусгай гэрээ

special treaty; particular agreement

437

тусгай үүрэг гүйцэтгэгч элчин сайд

ambassador-at-large

438

тэнцвэртэй гадаад бодлого

balanced diplomacy

439

төлбөрийн тэнцэл

balance of payments

International finance.

440

төрийн зочин

state guest

441

улс төрийн орогнол

political asylum

442

улстөрийн орогнол

political asylum; exile

443

улсын агаарын орон зай

national airspace

444

хавсран суух Элчин сайд

ambassador with concurrent accreditation

445

хамгаалах арга хэмжээ

safeguard measures

446

хамтарсан мэдэгдэл

joint statement

447

хамтарсан тунхаглал

joint declaration

448

хамтын ажиллагааны санамж бичиг

MOC: memorandum of cooperation

449

хараат байдал

dependency; dependent status

450

харилцан хүлээн зөвшөөрөх

mutual recognition

451

харилцан үл довтлох гэрээ

non-aggression pact

452

хариу арга хэмжээ

retaliatory measure; countermeasure

453

харьяалалгүй хүн

stateless person

Legal/international status term; demographic context possible.

454

хилийн шалган нэвтрүүлэх

border inspection; immigration check

455

хилийн шалган нэвтрүүлэх цэг

border checkpoint; immigration inspection point

456

холбоотны харилцаа

allied relations; alliance relationship

457

холбоотон улс

allied country

458

хориг арга хэмжээ

sanction measures

459

хориг цуцлах

lifting of a ban; lifting sanctions

460

хоригоос зайлсхийх

sanctions evasion

461

хошуу

khoshuu; banner

Аймаг, отог, хошууны хүрээнд хэрэглэгдсэн түүхэн-захиргааны нэгж.

462

хоёр талын уулзалт

bilateral meeting

463

хоёр талын худалдааны хэлэлцээр

bilateral trade agreement

International relations / trade agreement.

464

хэлэлцээний ширээнд суух

come to the negotiating table

465

хязгаар

frontier region

Хөвсгөл, Ховд, Урианхай зэрэг засаг захиргааны нэгжийн нэрэнд гарсан.

466

хүмүүнлэгийн коридор

humanitarian corridor

467

хүмүүнлэгийн тусламж

humanitarian aid; humanitarian assistance

468

хөгжлийн албан ёсны тусламж

ODA: official development assistance

469

цэргийн эвсэл

military alliance

470

цөмийн зэвсгийг үл дэлгэрүүлэх асуудлаарх хэлэлцээ

nuclear non-proliferation negotiations

471

цөмийн зэвсгээс ангижруулах

denuclearization

472

цөмийн зэвсгээс эргэлт буцалтгүйгээр ангижруулах

irreversible denuclearization

473

цөмийн зэвсэггүй бүс

nuclear-free zone

474

цөмийн халдлага хийхээр заналхийлэх

nuclear threat; nuclear intimidation

475

чөлөөт бүс

free zone

Customs / trade administration.

476

чөлөөт эргэлтэд байгаа бараа

goods in free circulation

Customs / trade term.

477

энх тайвнаар зэрэгцэн орших

peaceful coexistence

478

энх тайвныг бусниулах

to disturb the peace; to break the peace

479

энхийн замаар шийдвэрлэх

peaceful resolution; peaceful settlement

480

энхийн хэлэлцээ

peace negotiations

481

энхийн яриа хэлэлцээ

peace conference; peace talks

482

эрх тэгш бус гэрээ

unequal treaty

483

өргөмжит консул

honorary consul

484

өргөмжит консулын газар

honorary consulate

485

“Их хорь”-ийн дээд хэмжээний уулзалт”

G20 Summit

486

“Нэг бүс, нэг зам” санаачлага

Belt and Road Initiative (BRI)

土地・所有 Газар, өмчлөл 44

487

Хөдөө аж ахуйн зохистой дадал

Good agricultural practice: GAP

488

албаны тариалан

official/state agriculture

Албаны тариаланд хэрэглэгдэх анжис, борной, хүрз, шар үхэр, морь зэргийг буцалтгүйгээр өгч дэмжсэн гэж дурдсан.

489

атрын аян

land reclamation campaign; virgin lands campaign

490

ашиглагдахаа больсон тариалангийн талбай

abandoned farmland; fallow land

491

ашигт малтмалын нөөц ашигласны төлбөр

mineral resource royalty

492

бэлчээрийн даац хэтрэлт

overgrazing

Pastoral land-use policy context.

493

бэлчээрийн даац хэтрүүлэх

overgrazing

494

газар ашиглах

Land use; Use of land

495

газар дээрх үзлэг

On-site visit

496

газар зохион байгуулалт

land use planning; land readjustment

497

газар чөлөөлсний нөхөн олговор

land clearance compensation; eviction payment

498

газар чөлөөлөх

land clearance; forced eviction; expropriation

499

газар эзэмших

land tenure

Land-use / pastoral policy context.

500

газар эзэмших

Possession of land; Land possession

501

газар өмчлөх

Land ownership

502

газрыг тусгай хэрэгцээнд авах

compulsory land acquisition for public use

503

голлох өмчлөгч

Significant owner

504

зайны хяналт

Off-site surveillance/inspection

505

мал сүргийг нийгэмчлэх

to socialize livestock herds

1930 оны бодлогоор сүм хийдийн мал хөрөнгийг улсын мэдэлд гаргахтай холбоотой.

506

малтай өрх

livestock-owning household

Pastoral/agricultural household statistics.

507

малчин өрх

herder household

Pastoral / land-use policy and agricultural statistics context.

508

малын ээмэг

livestock ear tag

509

нийтийн эдэлбэр газар

public space; common area

510

оюуны өмч

Intellectual property

511

саравчгүй хашаа

uncovered livestock pen

Pastoral/agricultural facility term.

512

саравчтай хашаа

covered livestock pen

Pastoral/agricultural facility term.

513

сувай

barren livestock, non-breeding female

514

сүм хийдийн хөрөнгө хураах

to confiscate monastery property

Зүүн бодлогын хүрээнд дурдсан шашны эсрэг арга хэмжээ.

515

тавиул мал

entrusted livestock

516

хадлан, бэлчээрийн байнгын талбай

permanent hayfield and pasture

Land use / pastoral policy context.

517

хадлан, бэлчээрийн түр талбай

temporary hayfield and pasture

Pastoral/agricultural land-use term.

518

хамтрал, коммуныг татан буулгах

to dissolve collectives and communes

Шинэ эргэлтийн бодлогын арга хэмжээний нэг.

519

хамтралжуулах бодлого

collectivization policy

Зүүнтнүүдийн хүчээр хэрэгжүүлсэн мал аж ахуй, өмчийн бодлогын нэр.

520

хөдлөх хөрөнгө

Movable Property

521

хөдлөх эд хөрөнгийн барьцааны гэрээ

Pledge

522

хөдөө аж ахуйн өрх

agricultural household

Pastoral/land-use policy and agricultural statistics context.

523

хөрөнгө хураах

to confiscate property

Зүүнтнүүдийн бодлогын гол арга хэмжээ; өрхийн ам бүлийн тоог харгалзахгүй 100 хувийн хөрөнгийг хураасан гэж тайлбарласан.

524

чинээлэг хэсгийн мал хөрөнгө хураах

to confiscate the livestock and property of the wealthy

1929 оноос эхэлсэн нийгмийн чинээлэг хэсгийн хөрөнгийг хураах ажиллагаа.

525

эзэмшигчгүй хөрөнгө

Unclaimed property

526

эзэнгүй эд хөрөнгө

Ownerless Property

527

язгууртан, чинээлэг иргэдийн хөрөнгө хураах

confiscation of aristocrats’ and wealthy citizens’ property

Зүүн бодлогын хүрээнд хэрэгжсэн арга хэмжээ.

528

үл хөдлөх хөрөнгийн татвар

real estate tax

Taxation.

529

үл хөдлөх хөрөнгө

Immoveable Property

530

өмчлөх эрх

Ownership

経済・財政 Эдийн засаг, санхүү 1

入札・公共調達 Тендер, төрийн худалдан авалт 10