数量 Тоо хэмжээ 243
ам бардам гуя шалдан
口だけは達者（たっしゃ）
all talk; smooth talker
арван хуруу тэгш
全能（ぜんのう）、オールマイティー (almighty)
all-powerful; almighty
аргаа барах
万策尽（ばんさくつ）きる
be all out of options; reach one's wit's end
барилдахаасаа таахалзах нь
威勢（いせい）だけはいい
all talk; threatening tone
барилдахаасаа таахалзах нь их
なかなか実行に移さない、つべこべ言ってやらない
all talk no action; procrastinate
булан тохой болгоныг
いたるところ、隈（くま）なく
everywhere; every nook and cranny
бухал дотроос зүү хайхтай адил
大海に落ちた針を探すようなもの
like searching for a needle dropped in the sea
бөгс эргэх зайгүй
身動きする隙間もない
no room to move; packed in
гартаа таарсан зүйл
手あたり次第
whatever comes to hand
гарын таван хуруунд багтах
五指にも満たない、片手でも余るほど
fewer than five; barely any
гишгэх ч зай алга
足の踏み場もない（あしのふみばもない）
not enough room to even stand
гэдсээ цүдийтэл идэх
たらふく食べる
eat one's fill; eat heartily
жигд хүртээмжтэй
行き届いた、万遍（まんべん）なく
thorough; comprehensive; all around
захаас аваад /замаар дүүрэн/
枚挙（まいきょ）にいとまがない、いくらでも
too numerous to count
ингэнэ чинээ
これっぽっちも、露（つゆ）ほども
not a whit; not in the slightest
мөсөн уулын оргил
氷山の一角（ひょうざんのいっかく）
tip of the iceberg
наанадаж
少なくとも
at the very least; if nothing else
наанадаж … цаанадаж …
せめて～欲を言えば～、少なくとも～ひどいときには～
at the least... at best...; from bare minimum to ideal
нохойн битүү туурай, ногоон хурганы арьснаас бусад
大抵（たいてい）のものは何でも
nearly anything, almost everything
нэгд нэггүй
ひとつ残らず
not a single one; every last one
нэр хүнд шалны алчуур болох
評判がた落ち
one's reputation takes a tumble
нэр хүнддэх
名前負（なまえま）けする
to be unworthy of one's name
нэрийг уландаа гишгэх
名に泥を塗る
to sully one's name
нүглээ цайруулах
罪を清める
wash away one's sins
нүд унагах
目を奪われる、惹きつけられる
catch one's eye; captivate
нүд халтирах
目をそむける
avert one's eyes
нүд хужирлах
目の保養になる
feast one's eyes
нүдний гэм
稀少（きしょう）な
rare; scarce
нүднээс гартлаа турах
見る影もなく痩せる（みるかげもなくやせる）
waste away; become skin and bones
нүдэнд орсон өргөс
うっとうしい存在、目の上のたんこぶ
thorn in one's side; pain in the neck
нүдэнд торох
目に留（と）まる
catch one's attention; strike one's eye
нүдэнд тусах
目につく
catch one's eye; be noticeable
нүдэнд өртөх
目に触（ふ）れる
catch one's eye; come into view
нүдээ тормолзуулах
目をくりくりさせる
widen one's eyes; look astonished
нүүр тахлах
面目（めんもく）を保つ
save face; keep one's dignity
нүүр өгөх
甘い顔をする
soften one's expression
нүүрээ хийх газаргүй
穴があったら入りたい、顔向けができない
to have nowhere to show one's face; to be ashamed
нөөц бололцоогоо шавхах
余力を使い切る（よりょくをつかいきる）
exhaust one's reserves; use up reserves
од гийх
星が輝き出す、運が巡ってくる
to rise to fame; to get one's lucky break
од нь харвах
命運尽（めいうんつ）きる
to reach the end of one's rope; to meet one's fate
од шүүрэх
チャンスをつかむ
to seize an opportunity; to grasp one's chance
оймс нь гозолзох
〔主に政治家が〕不祥事で収監される
scandal emerges; to be found out; one's true colors show
олныг үл нуршин
かいつまんで、枝葉末節をはぶいて
to gloss over; to omit details; to skip the small stuff
оонын хоёр эвэр шиг
好一対（こういっつい）、一蓮托生（いちれんたくしょう）
two horns of an ox; a devoted pair; inseparable companions
ор төдий
形ばかりの、申し訳程度（もうしわけていど）に
merely in form; perfunctorily; nominally
орвонгоор
根底（こんてい）から、抜本的（ばっぽんてき）に
from the roots up; fundamentally; radically
орой руу орох
合点（がてん）する、腑（ふ）に落ちる
to understand; to catch one's meaning
орыг залгах
跡を継ぐ（あとをつぐ）
to succeed to the estate; to follow in one's footsteps
оюуны царааг тэлэх
教養（きょうよう）の幅を広げる
to broaden one's cultural horizons; to expand one's learning
саваагүй нохой саранд хуцна
棒を持たれない犬は月に向かって吠える
A dog without a stick barks at the moon.
санаа дагах
気のせい
it's all in one's mind; one's imagination
санаанд нийцсэн
気に入った（きにいった）、理想的（りそうてき）
to one's liking; ideal; satisfactory
санасан зоргоор …-хгүй
思うように～しない
fail to go as one wishes
санасандаа хүрэх
思い通りになる、意にかなう
come true; meet one's ideal
саравчлан харах
額に手をかざす
shield one's eyes with hand; shade one's brow
солгой хоолойтой
音痴（おんち）
tone-deaf; lacking a sense of pitch
сонорт хүргэх
お耳に入れる
inform; bring to one's attention
суга өсөх
飛躍的に増加
increase dramatically; rise exponentially
сунаж мөргөх
五体投地（ごたいとうち）
prostrate oneself; five-body kowtow
сэм чагнах
聞き耳を立てる
listen intently; prick up one's ears
сэнтийд морилох
（～の座に）就く、就任する
ascend to the throne; take office
сэтгэл зүрхээ зориулах
心血（しんけつ）をそそぐ、精魂（せいこん）込める
pour out one's heart and soul; devote fully
сэтгэл зүрхээ өгөх
身も心もささげる、心血（しんけつ）をそそぐ
give one's whole self; devote heart and soul
сэтгэл рүү өнгийх
思いを探る、心中（しんちゅう）を察する
plumb one's thoughts; read one's mind
сэтгэл уярах
心がなごむ、情（じょう）にほだされる
be soothed; be moved emotionally
сэтгэл шулуудах
決意する、意思を固める
steel oneself; harden one's resolve
сэтгэлд сэв суух
心が傷つく
one's heart is wounded
сэтгэлд хоногших
心に残る、印象的（いんしょうてき）な
to linger in one's heart; leave a lasting impression
сэтгэлд хүрэх
気に染む
to strike a chord; suit one's taste
сэтгэлдээ тээх
心に抱（いだ）く
carry in one's heart; harbor; hold dear
сэтгэлийг гижигдэх
心をくすぐる、食指（しょくし）が動く
to tickle one's fancy; whet one's appetite
сэтгэлийн гүнд
心の奥（おく）で
in one's heart of hearts; deep down
сэтгэлийн утас хөндөх
心の琴線（きんせん）に触れる
to touch the strings of one's heart
сэтгэлийнхээ дуудлагаар
心の底から
from the bottom of one's heart
сэтгэлээ барих
気持ちを抑える、感情を抑制（よくせい）する
suppress one's feelings; control one's emotions
сэтгэлээ зогоох
心を慰（なぐさ）める、溜飲（りゅういん）を下げる
to console oneself; let off steam
сэтгэлээ уудлах
胸の内を明かす
to open up one's heart; bare one's soul
сүржин нэртэй даржин
見かけ倒しの、名前負けした
all talk; name bigger than ability
сүүл мушгих
後れを取る、どん尻になる
fall behind; be left in the lurch
сүүлээ шарвалзуулах
尻尾を振る（しっぽをふる）
wag one's tail; fawn; grovel
таалалд нийцэх
お気に召す
to suit one's fancy
таарсан таар шуудай
同じ穴のムジナ
two of a kind; birds of a feather
таван алхамын газар
すぐ近く、目と鼻の先
right nearby; a stone's throw away
таван цаас олох
小金（こがね）を稼（かせ）ぐ
to earn a little money on the side
тавхайгаа эргэтэл
足が棒になるほど
until one's legs feel like lead
талдаа оруулах
味方（みかた）につける
win over; gain as an ally
тамир нь барагдах
くたくたになる、精魂尽（せいこんつ）きる
to be worn out; exhausted to the bone
танилын нүүр халуун
身内（みうち）びいき、コネ (connection)
favoritism toward one's own; connections
тараа таниулах
正体を現す（しょうたいをあらわす）
to reveal one's true colors
тартагтаа тулах
困窮（こんきゅう）する
to be driven into a corner; fall into dire straits
тархиа гашилгах
頭を悩ませる
to rack one's brains
толгой өөд татах завгүй
いとまもなく、息つく間もなく
without a moment's rest; too busy to catch one's breath
толгойгоо гудайлгах
うなだれる
to hang one's head
толгойгоо салаавчлах
頭の後ろで手を組む、(悩んで)頭を抱え込む
to clasp hands behind one's head; hold one's head in one's hands
толгойтой үснээс их
ごまんと、うんざりするほど沢山
more than one can count; an overwhelming amount
тоо томшгүй
数えきれないほど、無数（むすう）の
too many to count; innumerable
тууль хайлах
民話の弾き語り、浪曲（ろうきょく）
folk-tale chanting; narrative ballad singing
тухлан саатах
憩（いこ）う、くつろぐ
relax; take one's ease
тэгээд л гүйцээ
それだけのことだ、それっきりだ
that's all there is to it
угжны хурга шиг
乳離（ちちばな）れができない、すねかじり
unweaned; still dependent on one's parents; sponger
улаан цээжээрээ хамгаалах
身を挺（てい）して守る
stand and defend oneself
улайран ажиллах
あくせく働く
work frantically
ур ухаан шингэсэн
技巧を凝らした、意匠を尽くした
technically elaborate; intricately designed
урдуураа улаан хөлтнийг гаргахгүй
追随（ついずい）を許さない、他を寄せ付けない
cut no one short; be unmatched
урхинд орох
罠（わな）にはまる、謀略（ぼうりゃく）に乗る
fall into a trap; be caught in a plot
усан нүдлэх
泣きぬれる
weep; cry one's eyes out
усанд шидсэн чулуу шиг
なしのつぶて、音沙汰（おとさた）ない
no news at all; like a stone dropped in water
усны дусал мэт ижил
そっくり、瓜二つ（うりふたつ）
exactly alike; like two peas in a pod
утсаа маажих
スマホをいじる
fiddle with one's phone
уул шугамандаа
本来（ほんらい）ならば、正しくは
strictly speaking; originally
уураа барих
怒（いか）りをこらえる
suppress one's anger
ухамсрын шанаа өгөх
折檻（せっかん）する、体罰（たいばつ）を与える
discipline; punish physically
формоо олох
絶好調（ぜっこうちょう）になる、波に乗る
be on a winning streak; hit one's stride
хаалгаа цэлийтэл нээх
広く門戸（もんこ）を開く
open one's doors wide
хага базах
きつく握る、握りつぶす
grip tightly, crush in one's grip
хагартал баяжих
がっぽり稼（かせ）ぐ、大儲（おおもう）けする
make a lot of money; strike it rich
халаасаа уудлах
有り金（ありがね）をはたく
spend one's last penny
халаасыг сэгсрэх
お金を搾り取る
squeeze money out of someone; extort
халуун мөрөөр нь илрүүлэх
現場を押さえる
catch someone red-handed; catch in the act
хамаа байж уу
かまうもんか、知ったことではない
I don't care; it's none of my business
хамаг хүчээ шавхах
全力を尽くす
exert oneself fully; spare no effort
хамраа сартайлгах
鼻を膨らませる
puff out one's nose; become haughty
хамраараа гуншганах
鼻声（はなごえ）を出す
speak through one's nose; nasalize
хандыг дарах
ぎゃふんと言わせる、気勢をそぐ
dampen one's spirit; deflate; take the wind out of one's sails
хар амиа бодох
利己的（りこてき）、保身（ほしん）
look after number one; be self-centered; show self-interest
хар нүдээ ухаад өгөхөөс буцахгүй
どんな代償（だいしょう）もいとわない、是が非でも（ぜがひでも）
not care what price one pays; go to any lengths; stop at nothing
хар толгойгоороо
命にかけて、自分の頭で
with one's life; with one's own head; stake one's life
хар хамраараа таслуулах
目の前で締め切られる
have one's view blocked; be shut out; have a door slammed in one's face
харааг булаах
目を奪う、視線を釘付けにする
capture one's attention; hold one's gaze
хараал идэх
呪（のろ）われる
be cursed; fall under a spell
хараандаа оруулах
視野（しや）に入れる、支配下（しはいか）におく
bring within one's view; bring under one's control; subjugate
харилцаанд сэв суух
関係に亀裂が生じる
grow a rift in a relationship; have a falling out
хариуцлагаас бултах
責任逃（せきにんのが）れをする
evade responsibility; shirk one's duty
хий эргэх
空回（からまわ）り
spin one's wheels; accomplish nothing
ходоодоо баярлуулах
たらふく食べる
eat one's fill; have plenty to eat
хойш нь тавих
後回（あとまわ）しにする、棚上（たなあ）げする
postpone; put aside; shelve
хонон өнжин дугаарлах
徹夜（てつや）で並ぶ
stand in line all night; queue overnight
хоолой мэдэн
声をふりしぼって、声を張り上げて
with all one's voice; cry out loudly
хоолойд тээглэсэн яс
悩みの種
bone in one's throat; persistent worry; thorn in one's side
хоолоо олж идэх
メシの種（たね）にする、生業（なりわい）とする
make a living; earn one's bread
хошгоруулах
一杯食わせる、ハメる
trick; hoodwink; have one over
хошуу дүрэх
首を突っ込む、干渉（かんしょう）する
stick one's nose in; meddle; interfere
хошуу нэмэх
口出（くちだ）しする、干渉（かんしょう）する
put in one's two cents; butt in; interfere
хоёр нүүртэй
猫をかぶった、二枚舌（にまいじた）をつかう
wear a cat face; be two-faced; use a forked tongue
хоёргүй сэтгэл
誠実（せいじつ）な心
sincere heart; honest intentions
хувиа борлуулж довоо шарлуулах
自己中（じこちゅう）、身勝手（みがって）
selfish; self-centered; putting oneself first
хувиасаа төлөх
自費払（じひばら）い、自腹（じばら）を切る
pay out of one's own pocket; foot the bill
хувь заяаг нуруундаа үүрэх
運命を背負（せお）う
shoulder one's fate; bear one's destiny
хувь заяатайгаа эвлэрэх
運命に身をゆだねる
resign oneself to fate; accept one's lot
хугацаа хожих
時間かせぎ、引き延ばしを図る
buy time; stall; procrastinate
худлаа шаах
でたらめを言う、ホラを吹く
spout nonsense; tell tall tales
хулхин дээр нь цэцэг ургуулах
口車（くちぐるま）に乗せる
talk someone into something; persuade with glib talk
хумсаа нуусан муур шиг
猫かぶりした、本性を隠した
wolf in sheep's clothing; hide one's true nature
хурган дарга
小ボス、木端役人（こっぱやくにん）
minor boss; small-time official
хусмаа чамласан хүүхэд шиг
無いものねだり、不平不満（ふへいふまん）
want what one doesn't have; chronic complaining
хутгалдан оролцох
首を突っ込む、干渉（かんしょう）する
interfere; meddle; poke one's nose in
хэл амаа долоох
舌なめずり
lick one's lips; anticipate eagerly
хэлээ хазаад өнгөрөх
発言を控える、口をつぐむ
hold one's tongue; bite one's lip; stay silent
хэнд ч дийлэгдэхгүй
誰にも負けない
second to none
хэрээ мэдэхгүй
身の程(みのほど)を知らない、限度(げんど)をわきまえない
to not know one's place; to be presumptuous
хэтэвчин дэх хэдэн бор
なけなしのお金
the little money one has; meager savings
хүзүүгээ гилжийлгэх
首をかしげる、首をひねる
tilt one's head; look puzzled
хүлгийн жолоо залах
向かう、進路（しんろ）をとる
steer; set one's course
хүний гар харах
人に依存（いぞん）する
depend on others; be reliant on someone
хүний гар хөл болох
手先となる、いいように使われる
become someone's tool; be used and manipulated
хүний гараар могой бариулах
汚れ役を押し付ける、手を汚さずに始末する
delegate dirty work; get someone to do one's bidding
хүсэл мөрөөдөлдөө хөтлөгдөх
夢に突き動かされる、情熱に駆られる
be driven by one's dreams and passion
хүчээ шавхах
力を振り絞る、全力を尽くす
muster all one's strength; give one's utmost
хөзрийн тамга болох
奥の手（おくのて）、切り札（きりふだ）となる
be one's trump card; become one's ace
хөзрөө дэлгэх
手の内を明かす
reveal one's hand; show one's cards
хөл алдах
足を踏み外す
to lose one's footing
хөл газар хүрэхгүй
小躍りして喜ぶ
jump for joy; be beside oneself
хөл гишгэх зайгүй
足の踏み場もない
not a patch of ground; wall-to-wall
хөл ихтэй
人出（ひとで）が多い、賑（にぎ）わう
crowded with people; bustling
хөлд нь үрэгдэх
ついていけない
fall behind; can't keep up
хөлөө зөөх
足を引きずる
drag one's feet
хөмхийгөө зуух
唇をかみしめる、じっと堪（こら）える
bite one's lip; grit one's teeth; endure silently
цалингаас цалингийн хооронд
給料で食いつなぐ
live hand to mouth; scrape by on one's salary
цангаа тайлах
渇きを癒す（かわきをいやす）、喉を潤す（のどをうるおす）
quench one's thirst
цойлж гарах
抜きんでる、頭角（とうかく）を現（あらわ）す
stand out, distinguish oneself
цонхны цаанаас чихэр долоолгох
掌の上で踊らせる（てのひらのうえでおどらせる）、愚弄（ぐろう）
make someone dance in the palm of one's hand; dupe
цорын ганц
唯一（ゆいいつ）
the only one
цэц булаалдах
知恵比（ちえくら）べをする、議論（ぎろん）する
test one's wits; argue
цээжний махаа барах
胸が潰れる、身も細る思いをする
have one's heart broken; feel anguished
цээжээ дэлдэх
胸をポンと叩く、誇らしげにする
strike one's chest proudly; show pride
цөм хийх
ぼろ儲（もう）けする
make dirty money; profit unscrupulously
цөсийг нь хөөргөх
はらわたが煮えくり返る、激高（げきこう）する
get furious; lose one's temper
чадаж байгаа юманд арга байхгүй
結果オーライ
it worked out; all's well that ends well
чих дэлсэх
耳に入る、耳に触れる
come to someone's attention; reach one's ears
чих тавин чагнах
耳をそばだてる
perk up one's ears; listen attentively
чихийг сортойлгох
耳をそばだてる
perk up one's ears; listen intently
чихний хажуугаар өнгөрөөх
聞き流す
let something go in one ear and out the other; ignore
чихний чийр
耳障（みみざわ）り、耳にタコ
grating sound; something that grates on one's ears
чихнийхээ хажуугаар өнгөрөөх
聞き流す
let something go in one ear and out the other; ignore
чихнээс хонх уях
小言（こごと）を言う、口やかましく言う
nag at someone; be a nagging complainer
чихэн дээр цэцэг ургуулах
うまい話でだます、口車に乗せる（くちぐるまにのせる）
deceive with sweet talk; get someone to bite
чөмгөө дундартал зүтгэх
身を粉にする（みをこにする）、粉骨砕身（ふんこつさいしん）
toil; exhaust oneself; work one's fingers to the bone
чөтгөр бүү мэд
知ったこっちゃない
none of one's business; could not care less
шавай ханах
気が済む（きがすむ）、満喫（まんきつ）
be satisfied; have one's fill
шазуур зуух
唇をかみしめる
bite one's lip; clench one's teeth
шалдаа буух
落ちぶれる、失墜（しっつい）する
fall into disrepute; lose standing
шалихгүй амьтан
器（うつわ）が小さい、チンケなやつ
small-minded person; petty person
шан татах
1. 畝（うね）をつける; 2. 草分（くさわ）けとなる
be a pioneer; break new ground
шил дарах
後続（こうぞく）、踵を継ぐ（きびすをつぐ）
follow closely; tread in someone's footsteps
шил шилээ даран
次から次へと
one after another; in succession
ширээний ном
座右の書（ざゆうのしょ）
favorite book; book at one's side
шударга бусын хонгил
不正の隠れ蓑
cover for dishonesty; guise of impropriety
шүдний өвчин болох
悩みの種になる
source of worry; thorn in one's side
шүлс хатаж амжаагүй байхад
舌の根も乾かぬうちに
before one's words have cooled; immediately after saying
элгээ тэврэх
腕組みする、ものぐさする
fold one's arms; be idle
эр сүвтэй
身体が男性な、タマがついている
to be all man; to have balls
эрвийх дэрвийхээрээ
総力（そうりょく）を挙（あ）げて
with all one's might; going all out
эрдмийн мөр хөөх
勉学にいそしむ、学問の道に進む
to apply oneself to learning; to pursue the path of scholarship
эрт орой хэзээ нэгэн цагт
遅かれ早かれ
sooner or later
эрч хүчээ хуримтлуулах
英気（えいき）を養う、活力（かつりょく）を蓄える
build up one's energy
эх захгүй
際限（さいげん）なく、無秩序（むちつじょ）に
endlessly; chaotically
юман чинээ бодохгүй
意に介（かい）さない、物ともしない
not to care at all; to think nothing of it
юу эсийг
何でもかんでも、あらゆることを
anything and everything
юутай хээтэй
なんやかんや
this and that; one thing or another
яах ийхийн зуургүй
あっという間に、どうこうする間もなく
in the blink of an eye; before one can do anything
ядаж байхад
ひどいことに、事もあろうに
to make matters worse; of all things
яс арьс болох
骨と皮だけになる、痩せこける
to become skin and bones; to waste away
яс маханд шингэсэн
身に沁（し）みついた
ingrained in one's body
яс махандаа шингэтэл мэдрэх
骨身（ほねみ）に沁（し）みる
to feel it in one's bones
ясаа амраах
骨休めをする、息抜きをする
to rest one's bones; to take a break
ясаа тавих
一生を終える（いっしょうをおえる）、骨を埋める（ほねをうずめる）
to spend one's life; to end one's days
ясаа цайтал
全身全霊（ぜんしんぜんれい）、粉骨砕身（ふんこつさいしん）
with body and soul; with every fiber of one's being
ясан хэдрэг болох
ガリガリに痩せる、骨と皮だけになる
to become skin and bones; to waste away
үг дуугүй бууж өгөх
無条件降伏（むじょうけんこうふく）
surrender unconditionally
үгээ зөөж ярих
語句を引き延ばしてしゃべる
drawl one's words
үйл тамыг нь үзэх
ひどい目に遭わせる
give someone a hard time
үхсэн заяандаа
決して～ない、たとえ死んでも～ない
never; not even if one dies
үхсэнээ хийж
無理してまで
against one's will; reluctantly
үхэн хатан
必死（ひっし）に、死に物狂い（しにものぐるい）で
desperately; with all one's might
өдөр туж
日がな、ひもすがら
all day; the whole day through
өмнөөс нь бөгс улайх
こっちが恥ずかしくなる
to feel embarrassed on one's behalf
өмөг түшиг
拠り所、礎（いしずえ）
a mainstay; a cornerstone; a foundation
өнчин хайр
片思（かたおも）い
one-sided love
өөрийгөө дайчлах
やる気を出す、一念発起（いちねんほっき）
muster one's will; resolve firmly
өөрийгөө зөв авч явах
身を律（りっ）する
conduct oneself properly; maintain discipline
өөрийгөө ялах
自分に勝つ（じぶんにかつ）、克己（こっき）
overcome oneself; master one's weaknesses
өөрийн замналаар явах
我が道を行く
walk one's own path
өөхөнд боовч нохой тоож шиншлэхгүй
脂に包まれていても、犬は見向きもせず嗅がない
Even wrapped in fat, the dog won't deign to sniff it.
継続・長短 Үргэлжлэх хугацаа 30
ааг амьсгаагүй
息をつく間もなく
without a moment's rest
амар заяа үзүүлэхгүй
気が休まらない
not have a moment's rest; stay on edge
амь бөхтэй
根強い、息長く
deep-rooted; persistent; long-lasting
ар хударгаар
裏でこっそり、隙を狙って
work behind the scenes; bide one's time
биеэ оторлох
ぐうたらする、ぶらぶらと過ごす
loaf around; waste time
борви бохисхийх завгүй
休み無しに、息つく暇もない
without pause; relentlessly
босго элээх
しょっちゅう出入りする
come and go frequently
бөгс өндийх
席を外す、一息（ひといき）つく
step out; take a break
зай ч байна, лай ч байна
まだ間に合う、そのうちなんとかなる
plenty of time; no rush yet
нэрээ мөнхлөх
名を残す
to leave a lasting legacy; to go down in history
олон жилийн нүүрийг үзэх
年月を経る（ねんげつをへる）、歳月を重ねる（さいげつをかさねる）
to age; to grow old; to pass the years
он цаг улирах
時間を経る（ときをへる）
time passes; the years go by
сав л хийвэл
ことあるごとに、何かにつけて
every time; constantly
түр аргацаах
一時しのぎ、間に合わせで何とかする
a stopgap measure; make do for the time being
удаан эдэлгээтэй
長持ちする、耐久性がある
long-lasting; durable; wear well
хар мөр үлдээх
暗い影を落とす、禍根（かこん）を残す
cast a dark shadow; leave a lasting blemish; leave ill will
хоног тоолон хүлээх
その日を待ちわびる、指折り数えて待つ
count the days waiting; await eagerly; wait with anticipation
хоногийн хоолоо олох
日銭（ひぜに）を稼（かせ）ぐ
earn a day's living; make a daily wage
хоногийн хоолоо яая гэж байгаа
食うや食わずの、日々の糧にも困る
struggle to get by; have difficulty feeding oneself
хүжийн галд ном унших
蛍雪の功（けいせつのこう）
studying by firelight; burning the midnight oil
цаг гарздах
時間を無駄にする
waste time
цаг нөгцөөх
ぶらぶらする、時間をつぶす
loaf; kill time; idle away
цаг нөхцөөх
暇（ひま）をつぶす
kill time; pass the time
цаг хожих
1. 時間を稼ぐ; 2. 時間を節約する
gain time; save time
цаг хороох
時間をつぶす
kill time; pass the hours
цагийг үр дүнгүй өнгөрүүлэх
無駄に過ごす
waste time
эцэс төгсгөлгүй
きりがない、際限のない
endless; without limit
үйл тамаа цайх
散々（さんざん）な目に遭う、辛酸（しんさん）をなめる
have a terrible time; suffer greatly
өнө удаан жилийн түүх
悠久の歴史
long history
өнөө маргаашаа аргацаах
その場をしのぐ、その日暮らし
get by day to day; live hand to mouth
時機・速さ Цаг агшин 29
ажил цалгардах
仕事が滞（とどこお）る
work falls behind schedule
ид буцлах
真っ只中、たけなわになる
in full swing; at its peak
найр ид дундаа
宴もたけなわ
the party is in full swing
найр хавтгайрах
宴もたけなわになる
the party reaches its height
ниргэсэн хойно хашгирах
後手後手に回る、後悔先に立たず
too little too late; shut the barn door after the horse has bolted
нохойн дуу ойртох
終盤に入る、完成に近づく
approaching the end; nearing completion
нэг амьсгалаар
一息（ひといき）に、いっきに
in one breath; all at once; in a single go
нэг мэдэхэд
ふと気づくと、いつのまにか
before one knows it; when you least expect it
нэг мөр болох
目途（めど）がつく、収束（しゅうそく）する
to come to an end; to settle; to reach closure
нөхөд гэмээнэ нөхөд билээ
友というものは、いざという時こそ友である
When it comes to friends, they are indeed friends.
одоо ингэсгээд
もうそろそろ、そうこうするうちに
any minute now; in the meantime
пад хийтэл
ぱっと
suddenly; instantly
салан баавгай шиг
すぐに忘れて放り出しやすい
easily forgotten; readily discarded
тов гарах
日程（にってい）が決まる
to set a date; have a schedule fixed
тодорхойгүй хугацаагаар хойшлуулах
無期限で延期する
postpone indefinitely; defer without time limit
торгон мөч
至福（しふく）の時
moment of bliss
хаяанд дөхсөн
間近にせまった
close at hand; imminent
хаянд ирэх
間近に迫る
draw near; approach
цаг тулгуу
時間がない、慌ただしい
short of time; rushed
цаг үетэйгээ нийцэх
時宜（じぎ）にかなう、時代に合う
fit the times, be timely
цаг үеэ олсон
タイミングのよい、時宜（じぎ）にかなった
well-timed, opportune
цагтай уралдах
時計とにらめっこ、寸暇（すんか）を惜しむ
racing the clock; counting every second
чад хийх
ポックリ逝く、亡くなる
pass away suddenly
эгзэгтэй үе
危機的な時期、重大な局面
critical period, crucial juncture
үеэ элээх
時代遅れになる、老朽化（ろうきゅうか）する
become outdated; deteriorate
үеэ өнгөрөөсөн
時代遅れの
outdated; behind the times
өдөр алдаж шөнө
先延ばし（さきのばし）、日暮れて道を急ぐ（ひくれてみちをいそぐ）
to delay; to procrastinate; to hurry when it's too late
өсгий даран
背後（はいご）を、直後（ちょくご）に
from behind; immediately after
өсөн нэмэгдэх
どんどん増える、漸増する
increase gradually; grow steadily
過去・未来・季節 Өнгөрсөн, ирээдүй, улирал 40
баасан ахын төрсөн өдөр
花金（はなきん）
Friday night; party night
будаг нь ханхалсан
新ピカの、出来立てホヤホヤの
brand new; fresh off the press
бүрий тасрах
日が暮（く）れる
day breaks
гэгээн цагаан өдөр
白昼（はくちゅう）、昼日中（ひるひなか）
broad daylight
дурсамж сэдрээх
思い出を呼び起こす、記憶を蘇らせる
stir up memories
ирээдүй бүрхэг байх
先行きが不透明、見通しは暗い
future looks grim; prospects unclear
ирээдүйг авч явах
将来を担う（しょうらいをになう）
shape the future; take the lead
ирээдүйг залгамжлах
将来を担（にな）う
carry the future; take up the torch
мөнхийн зун
常夏（とこなつ）
eternal summer
нар буцах
夏至を過ぎる（げしをすぎる）
pass the summer solstice; days begin to shorten
нар хэвийх
日が暮れる
sunset; day ends
нар хэлбийх
日が傾く（ひがかたむく）
sun sinks; day declines
насны бөгсөнд
晩年（ばんねん）において
in one's twilight years, in old age
нэг нартай өдөр
いつかそのうち
one day; someday; eventually
он гарах үе
年末年始
year-end and new year; year boundary
он дамжих
年をまたぐ
span the year; cross into new year
он солигдох мөч
年明け
new year
он солигдох цагаар
年明けの時間帯に
at new year
он шувтрах
年の瀬（としのせ）が迫る
the year-end is drawing near
оны отгон
年末最後の
year-end; last
ор дэрний ажил
夜の営み
nocturnal activity; intimate relations
оюутан ахуй цаг
学生時代
student days
совин татах
予感がする
have a presentiment; sense something
түүх сөхөх
歴史を振り返る
look back on history; reflect on the past
түүхэнд хар толбо үлдээх
汚点を残す（おてんをのこす）
leave a blot on history; leave a stain
урьд хожид байгаагүй
いまだかつてない、未曾有
unprecedented; unheard of
урьд хожид үзээгүй
いまだかつてない
unprecedented; never seen before
урьд өмнө хийгдэж байгаагүй
いまだかつてない
unprecedented
цагаан сар хуучрах
正月明け（しょうがつあけ）
after new year; post-new year season
цагийг эзэлсэн
時代を代表する
represent the era
цэцэглэлтийн оргил
最盛期（さいせいき）、黄金時代（おうごんじだい）
heyday, golden age
час өдөр
厄日（やくび）、ついてない日
unlucky day; inauspicious day
шар нар, бор хоног
1. 日夜（にちや）; 2. 困窮（こんきゅう）した日々
day and night; hardship; difficult times
юун наадам, юун цагаан сар
盆と正月が一緒に来たよう
like christmas and new year's coming together
үнэгний нүд залгих
夜更（よふ）かしする
stay up late; keep night vigil
өдрийн од шиг цөөхөн
稀有（けう）な、ごく稀（まれ）
rare as a star in daytime; very rare
өнөөг хүрэх
現在に至る
reach the present day
өнөөдөртэй золгосон
今日に至る（こんにちにいたる）
make it to today
өнөөдөртэй золгох
今日という日を迎える
reach this day
өчигдөрхөн мэт санагдах
つい昨日のことのように思い出される
seem like just yesterday
その他の時間 Бусад цаг хугацаа 27
байгалийн гайхамшиг
大自然の神秘
wonders of nature; natural mysteries
байгалийн жам ёс
自然の摂理
laws of nature
байгалийн хишиг
自然のめぐみ
bounties of nature
зай эзлэх
場所を食う、空間を占める
take up space; occupy
зэллэн нисэх
列をなして飛ぶ
fly in formation
нэн ховор
稀少
rare; scarce; uncommon
орон зайг эзлэх
スペースを占める
take up space
сор болох
選りすぐりの
finest; choicest
сэрүү орох
冷え込む
grow cold; chill
сэрүүн зүүд
白昼夢（はくちゅうむ）、夢想（むそう）
daydream; idle fancy
сүнсэнд даруулах
金縛（かなしば）り
sleep paralysis; night terror
тодрон гялалзах
光り輝く、煌めく
shine brightly; gleam; sparkle
туйл дээр хүрэх
極限に達する
reach extreme; reach the limit
тэмээнээс тэмдэгтэй
火を見るより明らか、画然（かくぜん）
obvious at a glance; plain as day
тэн хагас
ちょうど半分
exactly half; precisely middle
тэхий дундуур
ど真ん中
right in the middle; dead center
унаган жороо
生まれつきの側対歩
inborn gait (horse)
ургуулан бодох
空想（くうそう）
imagine; daydream
хаана ч хүрэхгүй
とても足りない
woefully insufficient
хамар цоргих
鼻につーんとくる、香りが鼻をくすぐる
get a tickle in one's nose; something smells good; catch a whiff
хар дарах
うなされる
have nightmares; be restless
хар дарсан зүүд
悪夢（あくむ）
bad dream; nightmare
харагдац сайтай
見やすい、見晴らしがいい
good visibility; clear view
хашин морь
のろまな馬、駑馬
sluggish horse; slowpoke horse
эхээс төрснөөрөө
生まれたままの姿で、素っ裸で
in one's birthday suit; stark naked
эхээс төрсөн биеэрээ
生まれたままの姿で
in one's birthday suit
үнсэнд хаягдсан шалз шиг
顧（かえり）みられない、日陰者（ひかげもの）になる
neglected; in the shadows
自然 Байгаль 36
газар тэнгэр нийлэх
天変地異（てんぺんちい）、天地（てんち）がひっくり返る
upheaval; heaven and earth turn upside down
ган тайлах
干ばつが収まる
drought ends
дэлбээгээ нээх
開花（かいか）する
blossom; flower
нар сар гэрэлтсэн
向うが透けて見える、薄日が差し込む
translucent; letting faint light through
нар хур тэгширсэн
ちょうど良いお湿りの
well-balanced sun and rain; timely weather
нохой гаслам халуун
猛暑、うだるような暑さ
intense heat, scorching heat
нүдэнд оч гялбах
目から火花が出る
sparks fly from eyes; see red
нүүр түлэх
顔から火が出る、羞恥（しゅうち）を覚える
blush; feel ashamed
оч үсрэх
火花（ひばな）が散る
to emit sparks; sparks fly
салхи савир оруулах
新しい風を吹き込む
bring fresh energy; blow new life in
салхины чиг эргэх
風向きが変わる
wind direction changes
санаа байвч сачий нь хүрэхгүй
したいのは山々（やまやま）
wish to, but cannot; the desire is there but...
сар хуучрах
月末（げつまつ）になる
reach month's end
талаар өнгөрөх
水の泡となる
to come to nothing; go up in smoke
тэлээ хурга шиг
二股（ふたまた）をかける、風見鶏（かざみどり）のような
play both sides; be fickle like a weathervane
тэнгэр газар нийлэх
嵐や吹雪で視界不良になる
whiteout from storm or blizzard
урсгаж өгөх
まくしたてる、立て板に水
rattle off; talk glibly
уртаас урт
長々（ながなが）しい
long-winded; tedious
ус агаар шиг хэрэгтэй
水や空気のように欠かせない
essential as water and air
хар хурдаараа
全速力（ぜんそくりょく）で
at full speed; flat out; like the wind
хойш суух
懐手（ふところで）をする、しり込みする
hold back; sit it out; refrain from acting
хорвоо ертөнцийн түмэн …
この世のあらゆる～
every creature on earth; all things in this world
хорхойгоо дарах
渇望（かつぼう）を抑える
suppress craving; restrain desire
хутганы ирэн дээр
風前の灯（ふうぜんのともしび）
on thin ice; on the brink
хуурай өвсний түймэр мэт
枯草火災（かれくさかさい）のごとく、破竹（はちく）の勢いで
like wildfire; with unstoppable momentum
хэл ус мэдэхгүй
(現地の)言葉ができない
not speak the language; not know the local language
хэрүүлийн гал
論争（ろんそう）の火だね
spark of dispute
хүний хөл хүрээгүй газар
前人未到の地（ぜんじんみとうのち）
unexplored land, untrodden territory
хөгшин чоно
海千山千、古狸
cunning old hand; seasoned schemer
цасанд суух
雪で立ち往生（たちおうじょう）する
get stuck in the snow
шулуун дардан
平坦（へいたん）、順風満帆（じゅんぷうまんぱん）
smooth sailing; straightforward progress
эрээгээ алдах
なりふり構わない
to throw caution to the wind
эсрэг үр дүнд хүрэх
逆効果（ぎゃくこうか）、裏目に出る（うらめにでる）
to backfire; to have the opposite effect
ёроолгүй тэнэг
底抜けのバカ
brainless; utterly stupid
өнцөг булан бүрт
隅々まで、各地に
in every corner; throughout
өрөөстэй
山積（やまづ）みの
piled high; stacked up
程度 Зэрэг хэм 32
алтан дундаж
中庸（ちゅうよう）、ほどほど
the golden mean, moderation
байнд ч үгүй банзанд ч үгүй
見込み外れ、空振（からぶ）りに終わる
come to nothing; miss completely
бүдэг бадаг
不鮮明（ふせんめい）、かすかな
indistinct; faint
бүдүүн баргийн
大雑把（おおざっぱ）、アバウトな
rough; approximate
газар тэнгэр шиг ялгаатай
天と地ほどの差、雲泥（うんでい）の差
worlds apart; as different as heaven and earth
гайхахын дээдээр гайхах
驚愕の極み（きょうがくのきわみ）
utter astonishment; surprise on top of surprise
гал бөхөх
火が衰える、下火になる
fire dies down; lose momentum
год үсрээд
すっ飛んで、勢（いきお）いよく
leaped over; dashed off boldly
гэхэд багадах
～と言っても足りないほど
that's saying too little
гөө мөн
ものすごく
tremendously; awfully
долоон дор
数段劣る
a cut below
дөнгөн данган
かろうじて、やっとこすっとこ
barely; by the skin of one's teeth
зүүний үзүүр дээр будаа тогтохтой адил
千載一遇（せんざいいちぐう）、盲亀浮木（もうきふぼく）
rare as a needle's point on rice; rarest of occurrences
зөвөөс зөв
まったくもって正しい
absolutely right; unquestionably correct
мэдэхийн дээдээр мэдэх
わかりきった、重々承知（じゅうじゅうしょうち）
know full well; be keenly aware
мэдэхийн цаагуур мэдэх
十分すぎるほど知っている、重々承知（じゅうじゅうしょうち）
know all too well; be thoroughly aware
навс унах
ガタ落ち
drop sharply; plummet
ор тас мартах
すっかり忘れる
to forget completely; to put it out of mind
сонсох ч үгүй
耳を貸そうともしない
not give an ear; ignore completely
тангараг тасрах
絶縁（ぜつえん）
to break off relations completely
толгойтой болгон
猫も杓子（しゃくし）も、誰も彼も
any old person; every Tom, Dick and Harry
хагартлаа баяжих
大儲（おおもう）けする、巨富（きょふ）を築く
become very wealthy; amass a fortune
хүрэхтэй үгүйтэй байх
～に届くかギリギリだ
barely reach; be touch and go
чадан ядан
どうにかこうにか、やっとのことで
barely manage; scrape by
чүү чамай
やっとのことで
barely; just barely; with difficulty
шал өмнөө
まったく異なる、大違い
completely different; entirely opposite
эрийн хугархай
男の端（はし）くれ
barely a man; a poor excuse for a man
үзэж алдаж үсэрч наалдах
あれこれ手を尽くす
try everything possible
үзээд алдах
当たって砕ける、ダメもと
take a chance; risk everything
үлгэн салган
よたよたと、かろうじて
feebly; barely
үнэний ортой
あながち否定できない
not entirely untrue; have some truth
өндөг шиг өөгүй
完全無欠（かんぜんむけつ）
perfectly faultless