人間性・心理

сахил хүртээд, шал дордов⭐⭐⭐

Took the vow as a monk but got worse

≈ 僧侶の戒を受けたが、かえって悪くなった

сохор нохой дүйвээнээр, соотон гичий чимээнээр⭐⭐

A blind dog during a commotion, A female wolf with pricked ears during any noise

≈ 盲目の犬は騒ぎに、耳を立てた雌狼は物音に

сохор нохой улиач, согтуу хүн дуулаач⭐⭐

酒は本性を表す

A blind dog likes to howl, A drunk person likes to sing

≈ 盲目の犬は遠吠えが好き、酔っ払いは歌が好き

сохор хүн харах дуртай, дүлий хүн сонсох дуртай⭐⭐

ないものねだり

A blind person likes to see, A deaf person likes to listen

≈ 盲人は見たがり、聾者は聞きたがる

сурсан занг, сураар боож болохгүй⭐⭐⭐

三つ子の魂百まで

Ingrained habits cannot be tied with a leather strap

≈ 身についた習慣は革紐で縛れない

сэжгээр өвдөж, сүжгээр эдгэх⭐⭐⭐

疑心暗鬼; 病は気から

Gets sick from suspicion, Healed by belief

≈ 疑いで病み、信仰で治る ≈ Fear has magnifying eyes.

сэжгээс чөтгөр, сүжгээс бурхан⭐⭐

Doubt is from a devil, Superstition is from a god

≈ 疑いは悪魔から、迷信は神から

туйлгүй хүн буцах нь амархан, тугалган жад шантрах нь амархан⭐⭐

意志のない人は簡単に戻り、錫の槍は簡単に折れる

An indecisive person easily returns, A tin spear breaks easily

тэмээ хужирт дуртай, тэнэг хэрэгт дуртай⭐⭐

ラクダは塩分を好み、愚か者はおせっかいを好む

The camel likes ground salt, The fool likes to be nosy

тэнгэрийн муухай олныг зовооно, тэнэгийн мунхаг өөрийгөө зовооно⭐⭐

悪天候は皆を苦しめ、愚か者の愚かさは自分を苦しめる

A bad sky will make people suffer, A fool's stupidity will make himself suffer

≈ 自業自得

төрийн төлөө, оготно боож үхэх⭐⭐⭐

国のために、ネズミが首を絞めて死ぬ

For the sake of the government, A mouse strangles itself to death

урмыг нь хугалахаар, ууцыг нь хугал⭐⭐⭐

意欲を折るより、背骨を折れ

Break the back bone rather than enthusiasm

уул морийг зовооно, уур биеийг зовооно⭐⭐⭐

山は馬を苦しめ、怒りは体を苦しめる

A mountain makes a horse suffer, Anger makes the body suffer

≈ 短気は損気

уулын мод урттай богинотой, улс амьтан сайнтай муутай⭐⭐⭐

山の木には高いも低いもあり、人には良いも悪いもいる

Mountain trees are tall and short, People are good and bad

уур биеийг зовооно, уул морийг зовооно⭐⭐⭐

怒りは体を苦しめ、山は馬を苦しめる

Anger strains the body, A mountain strains the horse

≈ 短気は損気

уурын мунхаг, өөдлөхийн дайсан⭐⭐

愚かな怒りは繁栄の敵

Stupid anger is the enemy to prosperity

≈ 短気は損気

хазгар хүргэн хадамсаг, хаздаг нохой хотсог⭐⭐⭐

足を引く婿は義理の親に親しみ、噛む犬は家に近い

The one who limps is affectionate to in-laws, The dog who bites is close to home

хайр ихэдвэл харам ихэднэ, хүсэл ихэдвэл хясал ихэднэ⭐⭐

愛が増せば惜しみも増し、欲望が増せば障害も増す

If there is lots of love, you become stingy; If you have a strong desire, there are many hindrances

хайр ихэдвэл хартай, халгай ихэдвэл цэврүүтэй⭐⭐

愛が多すぎれば嫉妬、イラクサが多すぎれば水ぶくれ

If love is too much, jealousy; If nettles are too much, blisters

≈ 過ぎたるは及ばざるが如し ≈ Too much of a good thing.

хар санаа биеэ отно, хасаг тэрэг бухаа зовооно⭐⭐⭐

黒い考えは体を待ち伏せ、大きな荷車は牛を苦しめる

A black mind will lie in wait for the body, Large cart troubles the bull

харах нүдний цэцгий мэт, халуун зүрхний толь мэт⭐⭐

目の瞳のように見、心の鏡のように熱い

Sees like lens of eye, Hot like mirror of heart

ховдогийн гэрт хоолгүй, ховчийн гэрт жаргалгүй⭐⭐⭐

大食いの家に食べ物はなく、噂好きの家に幸せはない

No food in the gluttonous person's home, No joy in the gossiper's home

хоёр хар хэрээ бие биеийнхээ харыг гайхах⭐⭐⭐

二羽の黒いカラスが互いの黒さに驚く

Two black crows are surprised by each other's blackness

≈ 目糞鼻糞を笑う

хоёр эхнэртэй юм шиг, холгосон гуталтай юм шиг⭐⭐

二人の妻を持つよう、靴擦れする靴を履くよう

Like having two wives, Like having boots that chafe

≈ Unity is strength.

хонжоочийн хойд дээр, хоёр хүн сундлаатай⭐⭐

利益を求める者の後ろに二人が相乗りする

A person who always tries to benefit, two people are riding with him

≈ 欲張りは身を滅ぼす ≈ Grasp all, lose all.

хоосон буунаас, хорин хүн айна⭐⭐

空の銃でも二十人が恐れる

Twenty people will be afraid of a gun with no bullet

≈ 張子の虎

хорхой ч гэсэн, биед нь хүрэхээр атирдаг⭐⭐⭐

虫でも体に触れば動く

Even an insect moves when you touch its body

≈ 一寸の虫にも五分の魂 ≈ A friend in need is a friend indeed.

хутга тавилгүй мах идэж, хундага тавилгүй архи уух⭐⭐⭐

ナイフを置かずに肉を食べ、杯を置かずに酒を飲む

Eating meat without putting down the knife, Drinking vodka without putting down the glass

≈ All talk and no action.

хуурай модны яр олон, хуурамч хүний хөөрхий олон, худалч хүний нээрээ олон⭐⭐

乾いた木には節が多く、偽りの人は「かわいそう」が多く、嘘つきは「本当だ」が多い

The dry wood has many knots, The false person has many 'poor', The lying person has many 'it's true'

≈ Cut your coat according to your cloth.

хэн ч биш, хярамцаг болох⭐⭐

誰でもない者となり、ヒャラムツァグとなる

Becomes nobody but hyramtsag

хэрээ хэрээнийхээ харыг гайхах⭐⭐⭐

カラスが他のカラスの黒さに驚く

The crow becomes surprised by another crow's blackness

≈ 目糞鼻糞を笑う ≈ The pot calls the kettle black.

хүн гэмээ мэддэггүй, тэмээ гэдгэрээ мэддэггүй⭐⭐⭐

人は自分の過ちを知らず、ラクダは自分の首の曲がりを知らず

A person does not know his own fault, Camel does not know its own curve of the neck

≈ The pot calls the kettle black.

хүн муугаа мэдэхгүй, хүр хорхой өмхийгөө мэдэхгүй⭐⭐

人は自分の過ちを知らず、蚕は自分の臭いを知らず

The person does not know his mistakes, The silkworm does not know its odor

хүн тоохгүй, нохой шиншихгүй⭐⭐

人に相手にされず、犬にも嗅がれない

Ignored by people, Not sniffed by dogs

хүн хүндээ дасдаг, мал малдаа ижилсдэг⭐⭐⭐

人は人に慣れ、家畜は家畜に慣れる

A person gets used to another, An animal gets used to another

хүний бага нь хөдөлж, шувууны бага нь жиргэдэг⭐⭐⭐

人の若い者は動き、鳥の雛は鳴く

People's young move, Bird's young cheep

хүний сайныг ханилан байж мэднэ, хүлгийн сайныг унан байж мэднэ⭐⭐⭐

結婚して初めて人の良さが分かり、乗って初めて馬の良さが分かる

Through the marriage we can see if a person is good, By riding a horse we can learn if it is a strong horse

≈ 馬は乗ってみよ人は添うてみよ ≈ You never know a man till you live with him.

хүний хүү хүссэндээ, хүлэг морь харайсандаа⭐⭐⭐

人の子は望むところへ、良馬は跳ねたいところへ

A person's son does what he wants, A good horse jumps where it wants

хүний эрээн дотроо, могойн эрээн гаднаа⭐⭐⭐

人のまだらは内に、蛇のまだらは外に

Humans have many colors inside, Snakes have many colors outside

хүнийг танья гэвэл нөхрийг нь тань, нутгийг шинжье гэвэл усыг нь шинж⭐⭐

人を知りたければその友を知れ、土地を知りたければその水を知れ

If you want to know someone, first get to know his friend; If you want to learn a country's character, learn about its water

≈ 類は友を呼ぶ ≈ Birds of a feather flock together.