人間性・心理

хүнийг хэлэхдээ хүрэн эрээн бүргэд шиг, өөрийгөө хэлэхдээ өндгөө дарсан шувуу шиг⭐⭐

人のことを言う時は茶色い鷲のように、自分のことを言う時は卵を抱く鳥のように

Talking about others, acts like a spotted brown eagle; Talking about oneself, acts like a bird hatching its eggs

хөгшид үхэхээрээ айлгана, хүүхэд уйлахаараа айлгана⭐⭐⭐

老人は死で脅し、子供は泣くことで脅す

Old people will threaten with their dying, Children will threaten with their crying

≈ 泣く子と地頭には勝てぬ

хөгшин хүн, хүүхэд нохойн доог болох⭐⭐⭐

老人は子供と犬にからかわれる

The old person is teased by the child and the dog

≈ A friend in need is a friend indeed.

чинийх долоо, минийх долоохон⭐⭐

あなたのは七つ、私のはたった七つ

You have seven, I have only seven

≈ 木に竹を接ぐ

чөтгөрийн бага адтай, чөмөгний мах амттай⭐⭐⭐

悪魔の子には知恵があり、腿骨の肉は美味しい

The demon's little one has cunning, The thigh bone's meat is tasty

шарсан мах амттай, шартай хүн хортой⭐⭐

焼いた肉は美味しく、嫉妬深い人は害がある

Fried meat is tasty, An envious person is malicious

≈ 嘘つきは泥棒の始まり

эр олзонд, эрвээхэй дөлөнд⭐⭐

男は獲物に、蛾は炎に

The man to loot, The moth to flame

эр хүн санасандаа, үрээ морь харайсандаа⭐⭐⭐

男は思うところへ、若馬は跳ねたいところへ

A man does what he wants to do, A young horse jumps where it wants

≈ 一石二鳥

эр хүний дотор, эмээлтэй хазаартай морь багтана⭐⭐⭐

男の心には、鞍と轡をつけた馬が入る

Inside of a man, A horse with a saddle will fit

эр хүний жаргал, эзгүй хээр⭐⭐⭐

男の幸せは、人のいない草原に

A man's happiness is in the countryside

≈ 夫婦喧嘩は犬も食わぬ

эргүүлж мөлжихөд хүзүү сайхан, эргээд уулзахад эгч сайхан⭐⭐⭐

首はまた齧るのが良く、姉はまた会うのが良い

The neck is nice to nibble again, The older sister is nice to meet again

≈ 油断大敵 ≈ Carelessness is the enemy.

эрүүл биед, саруул ухаан⭐⭐⭐

健全な身体に、明晰な頭脳

In a healthy body, An alert mind

≈ 可愛い子には旅をさせよ ≈ A healthy mind in a healthy body.

юу сайхан, дур сайхан⭐⭐⭐

何が良いか、望むことが良い

What is good, Desire is good

≈ 急いては事を仕損じる

ядаж байж ямбанд дуртай, явган байж жороод дуртай⭐⭐⭐

貧しくても贅沢が好き、歩いても側対歩の馬が好き

Lacking, yet likes luxuries; Walking, yet likes an ambling horse

ямаа туйлаад янгиа эвдэхгүй, тэмээ туйлаад тэнгэрт гарахгүй⭐⭐⭐

山羊は怒っても鞍を壊せず、ラクダは怒っても天に登れず

A goat cannot break a saddle, even if it is mad; A camel cannot go to the sky, even if it is mad

≈ 可愛い子には旅をさせよ

үгийг нь авч мөсийг нь тань⭐⭐

言葉を聞いてその人の性格を知れ

Listen to words and then know character

≈ 口は心の表れ

үгүйртэл өв харам, үхтэл үр харам⭐⭐⭐

貧しくなるまで財産を惜しみ、死ぬまで子孫を惜しむ

Until impoverished, stingy with inheritance; Until dead, possessive of descendents

үзээгүй юмаа үзэж, үхэр цамаа харайв⭐⭐⭐

見たことのないものを見て、牛が仮面舞踏をするのを見る

Seeing what I have not seen, Will see a cow dance the tsam

≈ 犬が西向きゃ尾は東

үйлгүй хүүхэн дууламхай, сүүгүй үнээ мөөрөмхий⭐⭐

縫い物をしない娘は歌いたがり、乳の出ない牛は鳴きたがる

The young woman without sewing likes to sing, The cow without milk likes to moo

≈ 下手の長談義 ≈ Empty vessels make the most noise.

үлий сахисан сар шиг, үнээ дагасан бух шиг⭐⭐

ネズミの穴を見張る月のよう、雌牛についていく雄牛のよう

Like the moon guarding a mouse hole, Like a bull following a cow

үнэн хэлсэн хүнд, хүн өшөөтэй⭐⭐⭐

真実を言えば人は敵意を持つ

Truth said to a person, Person is hostile

≈ 忠言耳に逆らう

үнэн үг хэлсэн хүнд хүн өстэй, үхэр унасан хүнд нохой өстэй⭐⭐⭐

真実を言う人は恨まれ、牛に乗った人は犬に恨まれる

A person has hatred for the person who tells true words, A dog has hatred for the person who rides an ox

үхнэ үхнэ гэж үхрийн мах барах, явна явна гэж ямааны мах барах⭐⭐

死ぬ死ぬと言いながら牛肉を平らげ、行く行くと言いながら山羊肉を平らげる

Finishing beef, after saying will die, will die; Finishing goat meat, after saying will go, will go

үхсэн буурын толгойноос, амьд ат айна⭐⭐⭐

生きている雄ラクダも死んだ雄ラクダの頭を恐れる

A five-year old male camel will fear the head of a dead male camel

≈ 羹に懲りて膾を吹く ≈ Once bitten, twice shy.

үхэр унасан хүнд, нохой өшөөтэй⭐⭐⭐

牛に乗った人を犬は恨む

The dog has hatred for the person who rides an ox

үхэх хулгана, муурын сүүлээр наадах⭐⭐

死にかけのネズミが猫の尻尾で遊ぶ

A dying mouse will play with a cat's tail

≈ 窮鼠猫を噛む ≈ A cornered rat will bite the cat.

үхэх эрвээхэй, дэнгийн зүг⭐⭐

死にゆく蛾はランプの方へ

A moth who will die, Towards a lamp

≈ 飛んで火に入る夏の虫 ≈ Like a moth to a flame.

өвстэй газар мал тогтдоггүй, жаргалтай газар хүн тогтдоггүй⭐⭐⭐

草のある所に家畜は落ち着かず、幸せな所に人は落ち着かない

An animal will not stay long in a place where there is grass; A person will not stay long in a place where there is happiness

өдрийн бодол, шөнийн зүүд⭐⭐⭐

昼の考え、夜の夢

Day thoughts, Night dreams

өнчин хүн өөч, өттэй ямаа шарваач⭐⭐

孤児は粗探しをし、虫のついた山羊は身をよじる

The orphan finds faults, The goat with worms wiggles

өрөөсөн хөл дөрөөн дээр, өрөөсөн хөл шороон дээр⭐⭐

片足は鐙に、片足は地に

One leg in the stirrup, One leg on the ground

≈ 宙ぶらりん

өст санаа биеийг зовооно, өндөр уул морийг зовооно⭐⭐⭐

復讐心は体を苦しめ、高い山は馬を苦しめる

A revengeful attitude makes the body suffer, A tall mountain makes the horse suffer

≈ 人を呪わば穴二つ

өөрийгөө хэлэхэд, өндгөө дарсан шувуу шиг; хүнийг хэлэхэд, хүрэн эрээн бүргэд шиг⭐⭐

自分のことを話す時は卵を抱く鳥のように、他人のことを話す時は茶色の斑点ワシのように

When you speak about yourself, Like a bird sitting on her eggs; When you speak about others, Like a spotted brown eagle

өөрийн мууг хүн дээр, өвлийн хүйтнийг хавар дээр⭐⭐

自分の悪事を他人のせいにし、冬の寒さを春のせいにする

Put my mistakes on others, Put the cold of winter on spring

өөрийн толгой дээрх бухлыг мэдэхгүй, хүний толгой дээрх өвсийг харах⭐⭐⭐

自分の頭の干し草の山は知らず、他人の頭の草一本は見える

Does not know the hay stack on his head, Sees a single blade of grass on another

≈ 人の振り見て我が振り直せ

өөрийн хожгорыг мэдэхгүй, хүний халзанг шоолох⭐⭐

自分の薄毛を知らずに禿げた人をからかう

A person who does not know he has little hair makes fun of a bald person

≈ 目糞鼻糞を笑う

өөртөө зовлонгүй хүн, өрөөлийн зовлонг ойлгохгүй⭐⭐⭐

苦しみを知らない者は他人の苦しみを理解できない

The person who has not experienced suffering cannot understand another's problems