すべてのことわざ

агтны сайныг унаж мэднэ, хүний сайныг ханилж мэднэ

馬の良さは乗って知り、人の良さは付き合って知る。

A good horse is known by riding

агтны хариу жилдээ, аяганы хариу өдөртөө

名馬の恩返しは一年のうちに、一杯の茶の恩返しはその日のうちに。

A horse's return is within a year

агтын сайныг унаж мэддэг, хүний сайныг ханилж мэддэг

駿馬の良さは乗ってみてわかり、人の良さは付き合ってみてわかる

A horse's worth is known by riding it, a person's by keeping company with them

агь сайт газар адуу олон, ааль сайт хүнд нөхөр олон

ヨモギの良い場所に馬が集まり、品性の良い人に友が集まる。

Where there is good grass

адаргүй тэргэнд аргал яаж тээх вэ

床板（囲い）のない荷車でどうして牛糞を運べようか。

How can one carry dung in a cart without floorboards?

адгийн зарга арав хоногтой

最悪の訴訟でも十日かかる

The worst lawsuit takes ten days

адгийн зарга, арав хоног, айлын зарга, гурав хоног

底辺の争いは十日続き、隣同士の争いは三日続く

A base quarrel lasts ten days, a neighbours' quarrel three

адгийн ноён албатдаа баатар, адгийн эр авгайдаа баатар

悪い主人は召使いには将軍、悪い夫は妻には将軍

The worst master is a general for slaves, The worst man is a general for his wife

адгуус амьтанд дайсан олон, албат хүнд ноён олон

獣には敵が多く、召使いには主人が多い

For animals there are many enemies, For slaves there are many masters

адилдаа адил, годилдоо годил

同じものは同じ、曲がったものは曲がったまま

What is the same will leave the same

адуу азаргагүй бол сүрэг болдоггүй (болж чадахгүй), галуу түүчээгүй бол цуваа болдоггүй (болж чадахгүй)

種馬がいなければ群れにならない、先導する雁がいなければV字編隊にならない

If there is no stallion there is no (cannot be) herd, If there is no lead goose there is no (cannot be) v-formation

адуу арав хүрвэл, унах юм олддоггүй, хонь зуу хүрвэл, идэх юм олддоггүй

馬が十頭に達すると、乗るものがなくなり、羊が百頭に達すると、食べるものがなくなる

When the horses reach ten there is nothing to ride, when the sheep reach a hundred there is nothing to eat

адуу зогсоолдоо, айл дэмдээ

馬は定置にあってこそ、家族は助け合ってこそ

Horses depend on their standing ground, households on their mutual support

адуу зуу хүрэхээр унах морь олдохгүй, хонь мянга хүрэхээр алж идэх хонь олдохгүй

馬が百頭になれば乗る馬が見つからず、羊が千頭になれば食べる羊が見つからない。

When horses reach a hundred

адуу мэт орой унтаж эрт сэр

馬のように遅く寝て早く起きよ。

Sleep late and wake early like a horse.

адуугаа дагасан даага, авд унах морь болох, архичнаа дагасан багачууд, айлд өвгөн болох

成馬の後をついていく若馬は狩り用の馬として成長するが、酒飲みについていく若者は家々の老人になる

The colt that follows the herd becomes a mount for the hunt; the youths who follow the drunkard become old men in other people's homes

адуун дотор алаг байдаг, ах дүүд алаг байдаггүй

馬には斑模様のものもいるが、兄弟は皆同じ

Among horses there is dappling, among kinsmen there must be none

адуунд азаргагүй бол сүрэг болж чадахгүй, галуунд тэргүүнгүй бол цуваа болж чадахгүй

馬は種馬がいなければ馬群にはなれず、ガンはリーダーがいなければ隊列を組めない

Without a stallion the horses cannot form a herd, without a leader the geese cannot form a skein

адуундаа мордохдоо уургаа барь, ажилдаа гарахдаа багажаа ав

馬に行く時は投げ縄を持ち、仕事に行く時は道具を持て。

Take your lasso when going to horses

адууны алаг сайхан, аяганы алаг муухай

馬は斑がいい、器は斑が悪い

For horses, multi-colored is nice; For cups, multi-colored is ugly

адууны хүн эрэлч, эрлийн хүн тэнүүлч

馬の人は探し手であり、探す人は放浪者である。

A horseman is a seeker

адууныхаа хэрээр исгэр, хөнжлийнхөө хэрээр жий

馬の数だけ口笛を吹け、布団の長さだけ足を伸ばせ

Whistle for as many horses as you have, Kick as many times as your blanket is long

аж төрөхийн хэргийг, арга зүйгээр гүйцэтгэдэг

生きていくための用事は、知恵と方法によって成し遂げられる

The business of making a living is accomplished by method and wit

ажиггүй явснаас алдах нь их

無頓着（不注意）でいれば失うものが多い。

More is lost by being inattentive.