すべてのことわざ

ажлыг аргаар, хэцүүг эвээр

仕事は方法で、難事は技で

With a method for work, With skill for the difficult

ажлын бага нь, аяганы их нь гэх

仕事の器は小さく、お椀の器は大きいと言う

Little at the work, large at the bowl

ажлын сайнаар амьдрал дээшилнэ, бэлчээрийн сайнаар мал таргална

良い仕事で生活が向上し、良い牧草地で家畜が太る。

Life improves with good work

ажлын сайнаар амьдрал өөдлөх, бэлчээрийн сайнаар мал таргалах

仕事ぶりが良ければ生活は向上し、牧草地が良ければ家畜は肥え太る

By good work life improves, by good pasture the livestock fatten

ажлын сайнаар баяжих, бэлчээрийн сайнаар таргалах

良い仕事で富み、良い牧草地で家畜が太る

Good work makes you rich, Good pasture makes herds fat

аз жаргалд төгсгөл байдаггүй, аж амьдралд дуусгал байдаггүй

幸福には終わりがなく、生活（人生）には絶えることがない。

There is no end to happiness

аз хүү байвал ёоз хүүгээр цохино

運の良い者は最悪の手でも勝つ

If a person is lucky, he will even win with yoz

азарга алдвал барихад хялбар, ам алдвал барихад хэцүү

種馬を逃がせば捕まえるのは易しいが、口を滑らせれば取り返すのは難しい

Lose a stallion and it is easy to catch; lose your tongue and it is hard to take back

азарга байдсаа ялгадаг, хүн төрлөө ялгадаг

種馬は若い牝馬（自分の子）を区別し、人は身内を区別する。

A stallion distinguishes fillies

азаргаа унаад адуугаа эрэх

種馬に乗って馬を探す

When he rides his stallion, he looks for his horses

айвал аминд тустай

恐れることは命の助けになる。

To be afraid is to save one's life.

айвал бүү хий, хийвэл бүү ай

恐れるならするな、するなら恐れるな

If you are afraid, do not do it; If you do it, do not be afraid

айдгийгаа авдартаа хийх

恐れるものは箱にしまえ

Put into a trunk the thing that scares you

айж явбал аминд тустай, ичиж явбал нүүрэнд тустай

恐れて生きれば身のためになり、恥じて生きれば顔（体面）のためになる

Live with fear and it serves your life, live with shame and it serves your face

айж явбал аминд өлзийтэй

用心深く歩めば命に幸いあり

If you are always careful, it is good for your life

айл аймаг эетэй нь сайхан, ах дүү найртай нь сайхан

隣人は和やかなのがよく、兄弟は仲睦まじいのがよい

Neighbours are good when in harmony, brothers are good when in accord

айл аймаг эетэй нь сайхан, ах дүү нар эвтэй нь сайхан

近所は仲良く、兄弟は和やかに

It is nice to have peace in the neighborhood, It is nice to have peace among brothers

айл гэрээ додомдож чадвал төр улсыг засаж чадмой

家を正せば国を正せる

If you fix the family, you can fix the government

айл нутгийн, ая зан ондоо

土地や集落によって、風習や気性が異なる

Households and districts differ in custom and in temper

айл хүний амь нэг, саахалт хүний санаа нэг

近い隣人は命を共にし、遠い隣人は心を共にする

Close neighbors have one life, Far away neighbors have one mind

айлаас эрхээр аврдаа ух

隣家に頼るより自分の足元を掘れ

Rather than claim from a neighbour, dig where you stand

айлаас эрэхийн оронд, амиараа ажиллавал дээр

よそを探す代わりに、自分の力で働いたほうがよい

Rather than seek from the neighbours, better to work with your own hands

айлаас эрэхээр авдраа уудал

他所で求めるより自分の箱を開けよ

Seek from your trunk rather than asking from others

айлаас эрэхээр авдрандаа эр

人（隣家）から探すより、自分の箱（中）を探せ。

Search in your own chest instead of at a neighbor's.