すべてのことわざ

байгуулагдаагүй төрд баатар эрс хэрэгтэй, байгуулсан төрд багш мэргэд хэрэгтэй⭐⭐

国が建っていなければ英雄が必要、国が建てば師と賢者が必要

If government has not been built, heroes are needed; If government has been built, teachers and wise people are needed

≈ 文武両道

байна гэж бүү бард, бага гэж бүү чамла⭐⭐

あるからと驕るな、少ないからと嘆くな

Do not be proud of what you have, Do not be dissatisfied with small things

≈ 足るを知る

байнд ч үгүй, банзанд ч үгүй⭐⭐

的にも当たらず、板にも当たらず

Not on the target, Not on the board

≈ 的外れ

байх хүнийг өгөхийг нь хүлээ, үгүй хүнийг олохыг нь хүлээ⭐⭐

いる人からは差し出すのを待て、いない人からは見つけるのを待て

Wait until the person who is there gives you something, Wait until the person who is not there finds something

≈ 待てば海路の日和あり ≈ All things come to those who wait.

байшинд багана түшиг, эрд нөхөр түшиг⭐⭐

建物には柱が支え、男には友が支え

A pillar is a support for a building, A friend is a support for a man

≈ 持つべきものは友 ≈ A friend in need is a friend indeed.

балай биетэй, далай санаатай⭐

愚かな体に、海のような考え

Foolish body, Ideas like an ocean

≈ 下手の考え休むに似たり

балга уугаад, ваар согтох⭐

一口飲めば、瓶が酔う

Drinks one gulp, The jar will be drunk

бар цагт босохгүй бол өдрийн явдал хоцорно⭐⭐

寅の刻に起きなければ一日の仕事が遅れる

If you do not get up at tiger time, whole day's work will be late

≈ 早起きは三文の徳 ≈ The early bird catches the worm.

бардам ам, шалдан гуя⭐⭐⭐

口は威勢がいいが、腿は裸

Proud mouth, Naked thigh

≈ 口だけ達者 ≈ All mouth and no trousers.

бардам хүнд багш үгүй, эвдрэх юманд эзэн үгүй⭐⭐

傲慢な者に師はいない、壊れ物に主はいない

The proud man has no teacher, The broken thing has no owner

≈ 驕る者久しからず ≈ Pride goes before a fall.

бардамд сайн үгүй, шалданд дулаан үгүй⭐

傲慢に良いことはなく、裸に暖かさはない

There is no good when you are proud, It is not warm if you do not have clothes

≈ 驕る者久しからず ≈ Pride goes before a fall.

барж идсэн баянаас мэрж идсэн хоосон дээр⭐⭐

かじって食べる貧乏人は、食い尽くす金持ちより良い

A poor man who eats and gnaws is better than a rich man who eats up everything

≈ 足るを知る者は富む

барилдахаасаа таахалзах (нь), хийхээсээ хээхэлзэх (нь)⭐⭐⭐

組むふりばかりで組まない、やるふりばかりでやらない

Pretending to wrestle more than wrestling, Pretending to do something more than doing

≈ 看板倒れ

бариу гутал хөлд халтай, бардам зан аминд халтай⭐⭐

窮屈な靴は足に悪い、傲慢な性格は人生に悪い

Tight shoes are not good for the feet, Proud character is not good for life

≈ 身の丈に合わぬ ≈ Cut your coat according to your cloth.

барын амнаас, чонын аманд орох⭐⭐⭐

虎の口から出て、狼の口に入る

Goes out of tiger's mouth, Goes into wolf's mouth

≈ 前門の虎、後門の狼 ≈ Out of the frying pan into the fire.

барын дүртэй, бялзуухайн зүрхтэй⭐

虎の姿に、小鳥の心

Has tiger's appearance, Has bird's heart

≈ 見掛け倒し ≈ All bark and no bite.

барын зулзагыг бага дээр нь⭐⭐⭐

虎の子は小さいうちに躾けよ

Tame the tiger's cub when he is little

≈ 鉄は熱いうちに打て ≈ Strike while the iron is hot.

баян гэж бүү сагсуур, баатар гэж бүү бард⭐⭐

金持ちだからと傲るな、英雄だからと威張るな

Do not be proud that you are rich, Do not be arrogant that you are a hero

≈ 驕る者久しからず ≈ Pride goes before a fall.

баян хүн бачтай, ядуу хүн хочтой⭐⭐

金持ちは狡猾、貧乏人にはあだ名がつく

A rich person is cunning, A poor person has a nickname

баян хүн нэг шуурганд (зуданд), баатар хүн нэг суманд⭐⭐⭐

金持ちは一度の嵐で、英雄は一発の弾で

A rich person by one (severe) storm, A hero by one bullet

≈ 明日は我が身

баярласан хэрээ бархирна⭐⭐⭐

喜んだ烏は鳴き叫ぶ

Happy crow will screech

би явж байна, бээжин сууж байна⭐⭐⭐

私は行く、北京は座っている

I am going, Beijing is sitting

≈ 慌てる乞食は貰いが少ない ≈ Haste makes waste.

би үхэхээр чи үх⭐⭐⭐

私が死ぬよりお前が死ね

You die rather than I

бие биедээ ноён, бэтэг гэдсэндээ ноён⭐⭐

人は互いに主、胃病は胃の主

A person is lord over another person, Stomach disease is lord over stomach

бие боол, гэдэс ноён⭐

体は奴隷、胃は主人

Flesh is the slave, Stomach is the master

≈ 腹が減っては戦はできぬ ≈ An army marches on its stomach.

бие өтлөвч, санаа өтлөхгүй⭐⭐

体は老いても、心は老いない

Flesh gets older, Mind does not get older

≈ 老いてますます盛ん

биеийн бөхөөр нэгийг, сэтгэлийн бөхөөр арвыг⭐⭐⭐

体の粘りで一つに勝ち、心の粘りで十に勝つ

Tenacity of body wins one, Tenacity of soul wins ten

≈ 精神一到何事か成らざらん

биеэ зааж чигчийгээ, нөхрөө зааж эрхийгээ⭐⭐

自分は小指で指し、友は親指で指せ

Point to yourself with your little finger, Point to your friend with your thumb

≈ 人の振り見て我が振り直せ

биеэ засаад гэрээ зас, гэрээ засаад төрөө зас⭐⭐⭐

まず自分を正せ、次に家を正せ、家を正せば国を正せる

Fix yourself, then fix your home; Fix your home, then fix your state

≈ 修身斉家治国平天下 ≈ Charity begins at home.

биеэ мэдвэл хүн, бэлчээрээ мэдвэл мал⭐⭐

己を知れば人、牧草地を知れば家畜

If you know yourself, then you are human; If an animal knows its pasture, then it is an animal

≈ 己を知れ ≈ Know thyself.

биеэ мэдэж бяраа тань⭐⭐⭐

己を知り、己の力を知れ

Know yourself, Know your strength

≈ 己を知れ ≈ Know thyself.

билүүнд ойртоогүй хутганы ир, бэлчээрт ойртоогүй малын мах⭐⭐

砥石に触れていない刃、牧草地に出ていない家畜の肉

Knife edge that did not reach the whetstone, Meat that did not reach the pasture

≈ 玉磨かざれば光なし

бирдийн нүдэнд далай харам⭐

精霊の目には海さえ惜しい

To genie's eye, possessive of ocean

≈ 欲の皮が突っ張る ≈ Greed knows no bounds.

богдоос боол нь, хаанаас хаалгач нь⭐⭐⭐

王より奴隷の方が、王より門番の方が

Slave rather than a bogd, Watchman rather than a king

≈ 長いものには巻かれろ ≈ If you can't beat them, join them.

богино буу их дуутай, богино хүн их үгтэй⭐⭐

短い銃は音が大きく、背の低い人は言葉が多い

A short gun has a big noise, A short person has big words

≈ 小犬ほどよく吠える ≈ Small dogs bark loudest.

бодлогогүй хүний алдас үлэмж, болгоомжгүй хүний айдас үлэмж⭐

考えのない人は過ちが多く、注意深くない人は恐れが多い

The person who is not thoughtful has many mistakes, The person who is not careful has many fears

≈ 用心に越したことはない ≈ Better safe than sorry.

бодоод бодоод бодын шийр дөрөв⭐⭐⭐

考えに考えても牛の脚は四本

Thinking thinking, animal's four legs

≈ 案ずるより産むが易し

бодсон олон зүйлээс бүтсэн нэг зүйл дээр⭐⭐

考えた多くより成し遂げた一つ

The one thing finished better than many things only thought

≈ 百聞は一見に如かず ≈ Seeing is believing.

болзоо ихэдвэл шалиг, бороо ихэдвэл шалбааг⭐⭐⭐

逢引が多すぎれば不道徳、雨が多すぎればぬかるみ

If you date too much, immorality; If it rains too much, mud

≈ 過ぎたるは及ばざるが如し ≈ Too much of a good thing.

болоогүй идээг идэх гэж бүү яар, боломгүй ажлыг хийх гэж бүү оролд⭐⭐⭐

煮えていない飯を食べようと急ぐな、不可能な仕事をしようとするな

If the meal is not cooked, do not eat it; If the work is impossible, do not try it

≈ 時期尚早