すべてのことわざ

болсноос ам хүр, буурлаас үг сонс⭐⭐⭐

出来たものを食べよ、年長者の言葉を聞け

Eat food cooked, Listen to words from elders

≈ 年寄りの言うことは聞け

болсон идээнээс бүү зайл, болшгүй хүний үгэнд бүү ор⭐⭐⭐

出来た料理を断るな、悪人の言葉に従うな

Do not decline cooked food, Do not follow a bad person's word

боож үхэхэд бор шидмэс дутах⭐⭐⭐

首を吊ろうとしても縄がない

When strangling yourself, brown rope is missing

боол хүнд буруу тасрахгүй, буруу хажууд сүүдэр тасрахгүй⭐

奴隷の過ちに終わりはなく、影に終わりはない

There is no end to the slave's mistakes, There is no end to the shadow on the wrong side

боол хүнд ноён олон, богтос маханд шөрмөс олон⭐⭐

奴隷には主人が多く、前脚には筋が多い

Slaves have many masters, Foreleg has lots of tendons

≈ 船頭多くして船山に上る ≈ Too many cooks spoil the broth.

боолын боол, босгоны шороо⭐⭐⭐

奴隷の中の奴隷、敷居の塵

Slave of slaves, Dust of threshold

≈ 下には下がある

боохойн түрүүнд хэрээ, борооны түрүүнд шороо⭐⭐⭐

狼の前には烏、雨の前には砂嵐

Before wolf there are crows, Before rain there is dust storm

≈ 雨の前に風が吹く

бороо дээлэн дээр ус, дэлхий дээр тоос⭐

雨のデールには水、地には塵

Water is on the deel, Dust is on the earth

бороотой боловч болзоондоо, хуртай боловч хугацаандаа⭐⭐

雨でも約束に行け、雪でも時間を守れ

Even if it is rainy, come to the appointment; Even if it is snowy, be on time

≈ 武士に二言はない ≈ A man is as good as his word.

босоо гийчинг зочлоход бэрх, бусгадаг морийг унахад бэрх⭐⭐

立っている客をもてなすのは難しい、驚いた馬に乗るのは難しい

It is hard to be hospitable to the guest who is standing up, It is hard to ride the horse that has been startled

будаа буруу харах хооронд шингэнэ⭐⭐⭐

振り向く間に米は消化される

Rice can digest as soon as we look back

будаач будаач гэхээр сахлаа будах⭐⭐⭐

絵描きと言われて髭まで塗る

When people say you are a good painter, you even paint your beard

≈ おだてられて木に登る

булавч бултайна, даравч дардайна⭐⭐⭐

埋めても現れる、押しても固くなる

Even if buried it shows, Even if pressed it becomes hard

булаг булгийн ус ондоо, газар газрын ёс ондоо⭐⭐

泉ごとに水が違い、土地ごとに習慣が違う

Different springs have different water, Different places have different traditions

≈ 郷に入っては郷に従え ≈ When in Rome, do as the Romans do.

булгийн эх нь булингартай бол адаг нь булингартай⭐⭐⭐

川の源が濁れば下流も濁る

If the source of the stream is dirty, the end is also dirty

≈ 上流が濁れば下流も濁る ≈ A fish rots from the head down.

булхай буруу хандана, булчин гадагшаа хандана⭐⭐

偽る者は間違った方向へ行く、筋肉は外に向かう

He who acts falsely will move in the wrong direction, Muscle will move outside

бурмаар тэтгэхээр урмаар тэтгэ⭐⭐⭐

飴で育てるより励ましで育てよ

It is better to feed with encouragement than with candy

буртгаа угаавал цэвэр, буруугаа хүлээвэл нөхөр⭐⭐

汚れを洗えば清くなり、過ちを認めれば友となる

If you wash your dirt, it will be clean; If you confess your sin, you will be friends

буруу замаар будаа тээвэл буцахдаа шороо тээнэ⭐⭐⭐

間違った道で米を運べば、帰りには土を運ぶ

If you carry rice using the wrong way, when you go back you will carry dirt

≈ 急いては事を仕損じる ≈ Haste makes waste.

буруу ишилсэн сүх шиг⭐⭐⭐

柄の合わない斧のよう

Like an ax with the wrong handle

≈ 木に竹を接ぐ

буруу олзноос зөв гарз дээр⭐⭐

不正な利益より正当な損失がまし

Honest loss is better than spoils gotten dishonestly

≈ 正直は一生の宝

буруу өссөн хүүхэд бухын хүзүүнээс хатуу⭐⭐⭐

躾のない子は雄牛の首より硬い

Undisciplined child is harder than an ox's neck

бурууг хэлж зөвийг сонсох⭐⭐

間違いを言い、正しいことを聞く

To tell the wrong, to listen to the right

бурхангүй газрын (газар) бумба галзуурна (галзуурах), бухгүй газрын (газар) шар галзуурна (галзуурах)⭐⭐⭐

神のいない所では悪魔が威張り、雄牛のいない所では去勢牛が威張る

Bumba strengthens where there are no gods, Ox strengthens where there is no bull

≈ 鬼の居ぬ間に洗濯

бурхантай газар буг олон, буянтай газар нүгэл олон⭐⭐

神のいる所には悪霊が多く、善行の多い所には罪も多い

There are many demons in a place where a god is, There are many sins in a place with many good deeds

≈ 光ある所に影あり

бусдын юмаар будаалах, хүний юмаар хүүдэгнэх⭐⭐⭐

他人の物で宴を開く、他人の物で贅沢する

To make a banquet with other's things, To lavishly use other's things

≈ 他人の褌で相撲を取る

буулгаагүй модонд хурц сүх, буулгасан хойно хурц ухаан⭐

木を倒す前には鋭い斧、倒した後には鋭い知恵

Sharp axe is needed before taking down a tree, Sharp wisdom is needed after taking down a tree

≈ 転ばぬ先の杖 ≈ Prevention is better than cure.

буурлаас үг сонс, болсноос ам хүр⭐⭐⭐

年長者の言葉を聞け、出来たものを食べよ

Listen to the word of your elders, Eat what is cooked

≈ 年寄りの言うことは聞け ≈ Listen to your elders.

буух эзэнтэй, буцах мөртэй⭐⭐⭐

訪ねる先があり、帰る道がある

Have a person to address, Have a track to go back on

≈ 備えあれば憂いなし ≈ Better safe than sorry.

буухиа ч гэсэн бууж морддог, буур ч гэсэн шавж зогсдог⭐

駅馬の乗り手も休む、雄ラクダも立ち止まる

Horse relay rider takes a short break, Male camels take a break

бухын доодохыг харж үнэг турж үхнэ⭐⭐⭐

狐は雄牛の下で待ちながら餓死する

Fox will starve to death while waiting under an ox

буцах бэрд үнээ тугал нийлэх хамаагүй⭐

嫁ぐ花嫁には牛と子牛が一緒かどうかは関係ない

The bride leaving home, it does not matter for her whether the cow and calf are together

≈ 去る者は日々に疎し

бушуу туулай борвиндоо баастай⭐⭐⭐

急ぐ兎は尻に糞がつく

Rabbit in a hurry has droppings on his bottom

≈ 急いては事を仕損じる ≈ Haste makes waste.

бэлгийн морины шүдийг үздэггүй, бэргэний орыг сөхөж хардаггүй⭐⭐⭐

贈り物の馬の歯は見ない、嫁の寝床は覗かない

Do not check teeth of horse that is a gift, Do not check bride's bed

≈ 贈り物にけちをつけるな ≈ Don't look a gift horse in the mouth.

бэлтгэл сайн бол ажил сайн, билүү сайн бол хутга хурц⭐⭐

準備が良ければ仕事も良い、砥石が良ければ刃も鋭い

Work will be good if preparation is good, The knife will be sharp if the whetstone is good

≈ 段取り八分 ≈ Well begun is half done.

бэрхэд бүү цухалд, хялбарт бүү ханхалз⭐⭐

難しいことに苛立つな、易しいことに驕るな

Do not be irritable with difficult things, Do not be proud with easy things

≈ 勝って兜の緒を締めよ

бэхэнд ойртвол хар, шунханд ойртвол улаан⭐

墨に近づけば黒くなり、朱に近づけば赤くなる

If you approach ink, you become black; If you approach paint, you become red

≈ 朱に交われば赤くなる ≈ A man is known by the company he keeps.

бяруу болоогүй байж бухын баасаар баах⭐⭐⭐

子牛のくせに雄牛の糞をしようとする

Calf is not grown but he thinks he can make bull's dung

бүгдээрээ хэлэлцвэл буруугүй, бүлээн усаар угаавал хиргүй⭐⭐⭐

皆で話し合えば間違いなし、ぬるま湯で洗えば汚れなし

There is nothing wrong if we discuss something all together, There is no dirt if we wash with warm water

≈ 三人寄れば文殊の知恵 ≈ Two heads are better than one.

бүдүүн өвс багтахгүй, бүл улс⭐

草一本入る隙もない、結束した家族

No space for a stalk of grass, United family

≈ 団結は力なり