すべてのことわざ

өөдлөх айлын өнгө үүднээсээ

栄える家は戸口から気配が違う

A rising household shows its colour at the door

өөдлөхөд санах, сэрэх; уруудахад унтах, идэх

繁栄は考えることと早起きから、衰退は寝過ぎと食べ過ぎから

Prosperity comes from thinking and waking up early; Failure comes from sleeping and eating too much

өөдөө хаясан чулуу, өөрийн толгой дээр

上に投げた石は自分の頭に落ちる

A stone thrown upwards comes down on the head

өөдөөгөөс, өө эрэх, өөнөөс, шалтаг эрэх

相手に向かって、欠点を捜し、わずかな欠点から、言いがかりをつける

Seeking a flaw in whoever faces you, seeking a pretext from the slightest fault

өөнтөгч хүн өөрөө буруутай

あら探しをする者こそ自分に非がある

The fault-finder is himself the guilty one

өөрийгөө засч чадахгүй хүн, өрөөлийг засч чадахгүй

自分を正せない者は他人を正せない

A person who cannot fix himself cannot fix others

өөрийгөө магтвал өвснөөс хөнгөн, хүнээр магтуулбал чулуунаас хүнд

自画自賛は草より軽く、他人からの賞賛は石より重い

If I praise myself it is lighter than grass; If someone praises me it is heavier than a stone

өөрийгөө магтсан хүн тэнэгээс нэг нас ах, хүнийг муучилдаг цэцэн тэнэгээс нэг нас дүү

自分を自慢する人は愚か者よりも一つ年上で、人を悪く言う賢い者は愚か者よりも一つ年下である

The man who praises himself is a year older than a fool, the clever man who disparages others a year younger

өөрийгөө хэлэхэд, өндгөө дарсан шувуу шиг; хүнийг хэлэхэд, хүрэн эрээн бүргэд шиг

自分のことを話す時は卵を抱く鳥のように、他人のことを話す時は茶色の斑点ワシのように

When you speak about yourself, Like a bird sitting on her eggs; When you speak about others, Like a spotted brown eagle

өөрийн бурууг бусдад нялзааж, бусдын гавьяаг биедээ халдаах

自分の過ちを他人に押し付け、他人の功績を自分のものにする

Foisting his own faults on others, fastening others' merits on himself

өөрийн мууг хүн дээр, өвлийн хүйтнийг хавар дээр

自分の悪事を他人のせいにし、冬の寒さを春のせいにする

Put my mistakes on others, Put the cold of winter on spring

өөрийн санаа өөртөө зөв, өрөөл даавуу өмдөндөө зөв

自分の考えは自分には正しく、半切れの布はズボンには正しい

My own idea is right for me, Half of a whole cloth is right for trousers

өөрийн толгой дээрх бухлыг мэдэхгүй, хүний толгой дээрх өвсийг харах

自分の頭の干し草の山は知らず、他人の頭の草一本は見える

Does not know the hay stack on his head, Sees a single blade of grass on another

өөрийн тусыг урьд нь өг, нөхрийн тусыг сүүлд нь ав

まず自分から助け、後で友の助けを受けよ

Give your help first, Take friend's help later

өөрийн хийсэн өөртөө, өөд хаясан чулуу толгойд

自分がしたことは自分に戻り、上に向けて投げた石は頭に落ちる

What you did returns to you, the stone thrown upward falls on your head

өөрийн хожгорыг мэдэхгүй, хүний халзанг шоолох

自分の薄毛を知らずに禿げた人をからかう

A person who does not know he has little hair makes fun of a bald person

өөрийн үр дэлхий биш, хүний үр мэлхий биш

自分の子は地球ではなく、他人の子は蛙ではない

Your own child is not the world, another's child is not a frog

өөртөө зовлонгүй хүн, өрөөлийн зовлонг ойлгохгүй

苦しみを知らない者は他人の苦しみを理解できない

The person who has not experienced suffering cannot understand another's problems

өөрөө мэддэг—мэддэггүй ч, өрөөлөөсөө сурсан нь цэцэн

自分が知っているにせよ知らないにせよ、他人から学んだ者が賢い

Whether he knows or does not, the one who has learned from others is wise

өөрөө унасан хүүхэд уйлдаггүй

自分で転んだ子は泣くな

The child who fell down by himself should not cry

Өөрөө унасан хүүхэд уйлдаггүй, үмхээд боссон шороо амтгүй

自分で転んだ子供は泣かず、噛んで立ち上がった土に味はない。

A child who falls by their own doing doesn't cry; the dirt bitten while getting up has no taste.

өөрөө өөрийгөө өргөмжилбөл ичгүүр, өөрийн хилэнг баримталбал зовол, өөрийн хэргийг зөвшөөрвөл зэмлэл, өөрийн үрийг энхрийлбэл ачлал

自分で自分を褒めそやすのは恥であり、自らの怒りを抱え続けるのは苦しみであり、自分の過ちを正しいと言い張るのは非難を招き、自分の子を慈しむのは徳である

To exalt yourself is shame, to hold on to your anger is suffering, to justify your own fault is blame, to cherish your own child is merit

Өөх өгсөн хүнтэй өглөө босоод заргалдах

脂身をくれた人と朝起きて言い争う。

To quarrel in the morning with the person who gave you fat.