すべてのことわざ

өлсөхөд өлөн бугын эвэр зөөлөн, цадахад цагаан хурганы сүүл хатуу

空腹時は飢えた鹿の角も柔らかく、満腹時は白い子羊の尻尾も硬い

When hungry, the horn of a hungry deer is soft; When full, the tail of a white lamb is tough

өлсөхөд өөх эрдэнэ, даарахад дах эрдэнэ

空腹時には脂が宝、寒い時には山羊の皮が宝

When hungry, fat is precious; When cold, goat's hide is precious

өлсөөд идсэн будаа чихэр, өтлөхөд төрсөн үр зүрх

空腹のときに食べたおかゆは飴のようであり、老いたときに生まれた子どもは心臓のようにいとおしい

Porridge eaten in hunger is sugar, a child born in old age is the heart itself

өлөн өвс ургасан газар тариа бүү тарь, үгэндээ хүрдэггүй хүнтэй арилжаа бүү хий

飢えた草の生える土地に農作物を植えるな、約束を守らない人間と商売をするな

Do not sow where only starved grass grows, do not trade with a man who does not keep his word

өмд хийж өгөх хүнгүй байтлаа, өмчийг нь идэх төрөл олон

ズボンを作ってくれる人はいないのに、財産を食べ尽くす親類は多い

No one to sew him a pair of trousers, but many relatives to eat up his property

өмдгүй нь, өвдөг цоорхойгоо шоолох

ズボンのない者が膝に穴の開いた者をからかう

A person with no trousers picks on one with a hole in his trousers

өмхий гээд хошногоо тайрдаггүй

臭いからといって尻を切り落としはしない

You do not cut off your backside because it stinks

өнгө зүсний мууг, үзэсгэлэнт хувцсаар засна, уурын мунхгийн мууг, ухаан билгээр засна

容姿や外見の悪さは、美しい衣服で取り繕うことができ、怒りや愚かさの悪さは、知恵と見識で正すことができる

A poor appearance is mended with fine clothes, a poor temper and folly are mended with wisdom

өнгө нь гаднаа, өргөс нь дотроо

色は外に、棘は内に

Color is outside, Thorns are inside

өнгө нь үнэгний, үнэр нь чононы

見た目は狐のようだが、臭いは狼のようだ

The colour is a fox's, the scent is a wolf's

өнгөндөө лам хувцастай, үнэндээ наймаа панзтай

見かけは僧侶の姿をしながら、実態は商売の駆け引きばかりしている

In appearance dressed as a lama, in truth full of trade and haggling

өнгөрсөн борооны хойноос, цув нөмрөх

雨が過ぎてから外套を羽織る

After the rain has finished, Put on a coat

өнгөтэйгөөс ухаантай нь дээр, өлөнгөөс цатгалан нь дээр

美しいことより知恵がある方がましであり、飢えていることより満ち足りている方がましである

Better wise than fair, better full than hungry

өндөр уулын нөмөр сайхан, өвгөн хүний түшиг сайхан

高い山は風よけに良く、老人は頼りになる

A high mountain is good for shelter, An old man is good for support

өнчин хүн өр нимгэн

孤児は胸が薄い

An orphan is thin in the breast

өнчин хүн өөч, өттэй ямаа шарваач

孤児は粗探しをし、虫のついた山羊は身をよじる

The orphan finds faults, The goat with worms wiggles

өнчинг тэжээвэл хүн болно, өргүүлдгийг тэжээвэл мал болно

孤児を養えば人になり、痩せた家畜を養えば立派な家畜になる

If you nourish an orphan he will become a person; If you feed a gaunt animal it will become an adult animal

өнөр хүн эвгүй бол, өнчин хүний идэш болох

団結のない大家族は孤児の餌食になる

A big family with no unity will be food for an orphan

өр хадгалсан хүн үгүйрдэг, өвчин хадгалсан хүн үхдэг

借金を抱えた者は貧しくなり、病気を抱えた者は死ぬ

A person who kept debt, has nothing; A person who kept sickness, dies

өргүй бол баян, өвчингүй бол жаргал

借金がなければ金持ち、病気がなければ幸せ

Without debt you are rich, Without disease you are happy

өргөн голд хөвөө хэрэгтэй, өсвөрийн хүүхдэд сургаал хэрэгтэй

広い川には岸辺が必要であり、若い子どもには教えが必要である

A wide river needs banks, a growing child needs teaching

өргөн заасан нь өдрийн газар, хуруугаараа заасан нь хоногийн газар

広く指し示した場所は一日の道のり、指先でちょこっと指した場所は数日の道のり

What is pointed out with the whole arm is a day's ride, what is pointed out with a fingertip is several days'

өргөхийг чи өргө, аахилахыг би аахилъя

持ち上げるのはお前、息を切らすのは俺

The thing to be picked up, you pick up; I will puff for you

өртэй хүн баяжихгүй, үртэй хүн баяжих

借金のある人は金持ちになれない、子供のいる人は豊かになる

The man in debt will not grow rich, the man with children will