すべてのことわざ

үхсэн хаан болсонд орвол, үнэгүй илжиг болсон дээр

死んだ王になるくらいなら、価値のないロバになるほうがまし

Rather than be a dead king, better to be a worthless donkey

Үхсэн хүн үг хэлэх биш

死んだ人は言葉を話さない。

A dead person does not speak words.

үхтэл үр, үгүйртэл мал

死ぬまで子、無くなるまで家畜

Until you die, your children; Until you are left with nothing, your livestock

үхэж байгаад, үрждэг, үгүйрч байгаад, баяждаг

死にかけるようにして子孫が増え、没落しかけるようにして金持ちになる

At the point of dying it multiplies, at the point of ruin it grows rich

үхэр унасан хүнд, нохой өшөөтэй

牛に乗った人を犬は恨む

The dog has hatred for the person who rides an ox

Үхэр чихрийн амт мэдрэхгүй

牛は飴の味が分からない。

An ox cannot perceive the taste of candy.

үхэртэй баянаас нөхөртэй баян, эдийн баянаас эрдмийн баян, эрдэм билэг эрхэм баян

牛に富むより友に富み、財に富むより学に富み、知恵こそ尊い富

Better rich in friends than in cattle, better rich in learning than in goods; wisdom is the noblest wealth

үхэх хулгана, муурын сүүлээр наадах

死にかけのネズミが猫の尻尾で遊ぶ

A dying mouse will play with a cat's tail

үхэх хүнд үгний хэрэггүй, унтах хүнд усны хэрэггүй

死にゆく人に言葉は不要、眠る人に水は不要

To a dying person, words are not needed; To a sleeping person, water isn't needed

үхэх хүний үг үнэн

死にゆく人の言葉は真実

A dying person speaks the truth

үхэх хүний үгийг авдаг, үхсэн малын ширийг ав

死にゆく者の遺言を受け入れ、死んだ家畜の皮を受け取れ

Take the words of a dying man, take the hide of a dead beast

үхэх хүний үгийг сонс, алах үхрийн цусыг ав

死にゆく人の言葉を聞き、屠られる牛の血を取れ

Listen to the words of a dying person, Take the blood of a cow being slaughtered

үхэх эрвээхэй, дэнгийн зүг

死にゆく蛾はランプの方へ

A moth who will die, Towards a lamp

үхэхдээ үхэр буу тавих, гарахдаа гар буу тавих

死ぬ時は大砲を撃ち、出る時はピストルを撃つ

Shoot a cannon when you die, Shoot a pistol when you go out

үүл хуралдвал хур, хүн хуралдвал хүч

雲が集まれば雨、人が集まれば力

If clouds gather, rain; If people gather, strength

үүлэн чөлөөний нар хурц, үхэх хүний нүд хурц

雲間の太陽は鋭く、死にゆく者の目は鋭い

The sun breaking through a cloudy sky is bright, Dying eyes are sharp

үүр цайхын өмнө үргэлж харанхуй байдаг

夜明け前はいつも暗い

It is always dark before the dawn

үүрэх хэргийг, үхсэн хүн дээр

負うべき責任を死んだ人に

The case you should carry on the back of the dead person

үүрэхийг нь чи аахилахыг нь би

背負うのはあなた、ため息をつくのは私。

You carry it

өвгөдөө өргөж хүндэл, нялхсаа асарч хүндэл

年長者を敬い大切にし、乳幼児を養い大切にせよ

Respect elders with care, Raise infants with care

өвгөн хүнд өргөмж хэрэгтэй, залуу хүнд сургамж хэрэгтэй

老人には敬意が必要、若者には教えが必要

An old man needs to be cared for, A young man needs to be taught

өвдөхөд эмч, өтлөхөд хань

病むときには医者、老いるときには連れ合い

In sickness, a physician; in old age, a companion

өвлийн цагт биеэ бигнэ, үхлийн газарт нөхдөө дэмнэ

冬の時季には体を温め、修羅場では仲間を支えよ

In winter keep your body warm, in a place of death hold up your comrades

өврийн өлзийтэй, барын ганзагатай

ふところに幸運を抱き、旅の荷物を持つ

With a blessing in his breast and game on his saddle-thong