すべてのことわざ

үзэл явдал санаа таарвал ганц хүн ч бол нөхөр, үг үгээ эс дагавал олон хүн ч бол дайсан

一人でも考え方や行動が合う者は仲間、大勢いても互いの言葉に従わなければ敵同士

If views and conduct agree, even one man is a friend; if words do not follow one another, even many are enemies

үзээгүй юмаа үзэж үхэр цам харайх

見たことのないものを見て、牛がツァム踊りを跳ねる

Having seen what it never saw, the ox leaps like a tsam dancer

үзээгүй юмаа үзэж, үстэй толгойгоо зулгаах

経験したことのないことを経験し、髪を抜く思いをする

Experiencing what you have not experienced, Pull out your hair

Үзээд алдъя

試してみて、失敗してもいい。

Let's try it, even if we fail.

үйл бүтээхэд уран хүн, үг бүтээхэд цэцэн хүн

仕事を作り出すのは器用な人、言葉を作り出すのは賢い人

For making things, the skilled man; for making words, the wise man

үйл нь ирсэн оготно, муурын толгойг маажина

災いが来たネズミは猫の頭を引っ掻く

Suffering will come to a rat who claws a cat's head

үйл үйлээ дагана, үнээ тугалаа дагана

業は業に従い、雌牛は子牛に従う

Fate follows fate, A cow follows its calf

үйлгүй хүүхэн дууламхай, сүүгүй үнээ мөөрөмхий

縫い物をしない娘は歌いたがり、乳の出ない牛は鳴きたがる

The young woman without sewing likes to sing, The cow without milk likes to moo

үйлийн бат нь, шаглаа, үгний бат нь хэмжээ

行いの堅実さは縫い目、言葉の堅実さは節度

The soundness of a deed lies in its stitching, the soundness of a word in its measure

Үйлчлүүлэгч бол хаан

顧客は王様である。

The customer is a king.

үйлэнд уран, үгэнд цэцэн

仕事が巧みで、言うことも賢い

Talented in working, Clever with words

үйлээ үзэж, тамаа цайх

業を受けて、苦しみを味わう

Endure one's fate, Experience great suffering

үл ойлгох хүнд сургаал хэрэггүй, үхэр хариулах хүнд унаа хэрэггүй

理解しない人に教えは不要、牛を追う人に乗り物は不要

To a person who will not understand, teaching is not needed; To a person who will herd the cows, a ride is not needed

үлдэх хүнээр ачаа бүү татуул, үргэх мориор эсгий бүү татуул

残る者に荷を引かせるな、驚きやすい馬にフェルトを引かせるな

Do not set the one who stays behind to haul the load, nor a skittish horse to drag the felt

үлий сахисан сар шиг, үнээ дагасан бух шиг

ネズミの穴を見張る月のよう、雌牛についていく雄牛のよう

Like the moon guarding a mouse hole, Like a bull following a cow

үндэс нь түлэгдвэл цэцэг гарахгүй, үргэлж муу санавал буян хурахгүй

根が焼け焦げれば花は咲かず、常に悪事を企めば徳は積めない

If the root is burnt no flower comes, if the mind is always ill no merit gathers

үнсээ гаргасан тулга цэмцгэр, үсээ самнасан авгай цэмцгэр

灰を出した炉は綺麗、髪を梳いた妻は綺麗

The fireplace that has been cleaned of ashes is neat, The wife who combed her hair is neat

үнэн мөнөөрөө явбал, үхэр тэргээр туулай гүйцэх

真実を行けば、牛車でウサギに追いつく

If you are going by the truth, you will overtake a rabbit with a cow cart

үнэн нь ирвэл, худал нь зайлна

真実がやってくれば、嘘は姿を消す

When truth arrives, falsehood departs

үнэн нь өмнөө, үр нь хойноо

真実は前に、結果は後に

Truth at the front, Truth at the back

үнэн сайн үг мянган лангийн үнэтэй

真実で良い言葉は千両の価値がある

True and good words are worth one thousand lan

үнэн худал хоёр, дөрвөн хуруу зайтай

真実と嘘は四本の指の間隔

Truth and lies together are four fingers apart

үнэн хэлсэн хүнд, хүн өшөөтэй

真実を言えば人は敵意を持つ

Truth said to a person, Person is hostile

үнэн хүчтэй, олон ачтай

真実は強く、多くは助けになる

Truth is powerful, Many are helpful