すべてのことわざ

өртэй хүн дэлгүүр дээр, өстэй хүн даваан дээр

借金のある者は店で出会い、恨みのある者は峠で出会う

The person with a loan in the shop, The person with hostility on the mountain

өртэй хүн өгч амарна, өвчтэй хүн эдгэж амарна

借金のある者は返して安らぎ、病気の者は治って安らぐ

The person who has debt will relax after he pays the debt; The person who is sick will relax after he is healed

өртэй хүн өөдлөхгүй, өвчинтэй мал таргалахгүй

借金のある者は成功せず、病気の家畜は太らない

There is no success for one who has a debt; There is no chance to gain weight for sick herds

өрөвдөхөд, өр өшиглөх

情けをかければ仇で返される

When compassion was given, Kicked in the guts

өрөнд унаж, өтөнд баригдах

借金に陥り、虫に捕まる

Fell into debt, Caught by a worm

өрөөлийг тэтгээд өөрөө өөдөл

他人を助けて、自らも栄えよ

Support others and rise yourself

өст санаа биеийг зовооно, өндөр уул морийг зовооно

復讐心は体を苦しめ、高い山は馬を苦しめる

A revengeful attitude makes the body suffer, A tall mountain makes the horse suffer

өст хүн өлийн даваан дээр

恨みを持つ者は峠の上で待つ

The man with a grudge waits at the pass

өсөх малын зүс нэг, өөдлөх айлын үг нэг

増える家畜は見た目が一つ、栄える家は言葉が一つ

Herds that are growing have one appearance, Families that are prosperous have one word

өсөхийн жаргал, жаргал биш; өтлөхийн зовлон, зовлон биш

成長期の幸せは幸せでなく、老年期の苦労は苦労でない

Happiness when growing up is not happiness; Trouble when getting old is not trouble

өсөхөд бие чимэг, өтлөхөд хувцас чимэг

若い時は体が飾り、老いた時は服が飾り

In growing up, the body is your decoration; In growing old, clothes are your decoration

өсөхөд сурсан эрдэм, өглөөний нар мэт

若い時に学んだ知識は朝日のよう

The knowledge you learned when you were growing up becomes like the morning sun

өтлөхийн цагт үг цөөнтэй, үхэхийн цагт ёо цөөнтэй

老いの時は言葉少なく、死の時は痛みの声も少ない

In the time of old age, few words; In the time of dying, few ouches

өтлөхөд сурсан эрдэм, оройн нар мэт

老いて学んだ知識は夕日のよう

The knowledge you have learned when you get old becomes like the evening sun

өтөлж үхэхийн аман дээр, үхэр буу тавивай

年老いて死を迎えようという瀬戸際に、大砲の音を鳴らすな

At the very mouth of death from old age, he fires the cannon

өтөлсөн болохоос, үхсэн биш

老いただけで、死んだわけではない

Only got old, Not dead

өтөлтлөө ухаангүй, буцалтлаа шөлгүй

老いるまで賢くならず、沸騰するまでスープにならない

Not wise until aged, Not soup until boiled

өтөлтөл ухаан орохгүй, үлтэртэл шөл гарахгүй

年老いるまで分別がつかず、すり切れるまで出汁が出ない

Sense does not come until old age, broth does not come until the bone is worn

өчигдрийн өндөг, өнөөдрийн ангаахай

昨日の卵、今日のひよこ

Yesterday's egg, Today's baby chick

өчүүхэн эрдэмтний омог их, бага голын боргио их, их эрдэмтэн омоггүй, их мөрөн боргиогүй

学問の浅い者は傲慢さが大きく、浅い川は瀬音が大きく、学問の深い者は傲慢さがなく、大河は瀬音がない

The slight scholar's pride is great and the small river's roar is great; the great scholar has no pride and the great river no roar

өөд гарвал уруутай, өглөө болбол оройтой

上り坂があれば下り坂があり、朝が来れば夜が来る

If the top is reached, there will be the down side; If morning comes, night will follow

Өөд нь хаясан чулуу өөрийн толгой дээр

上に投げた石は自分の頭の上に落ちる。

A stone thrown upward falls back on one's own head.

өөдлөх айл үүднээсээ, өндөр мод үндэснээсээ

栄える家は入口から分かり、高い木は根から分かる

A prospering family is seen from the door, A tall tree is seen from the roots

өөдлөх айлын үг нь нэг, өсөх малын зүс нь нэг

栄える家は言葉が一つ、増える家畜は見た目が一つ

Prospering family is one in its words, Increasing livestock are one in their appearance