すべてのことわざ

ганцаас газар дүүрч, хоёроос хороо дүүрнэ⭐⭐⭐

一つから大地が満ち、二つから囲いが満ちる

From one the land will be full, From two the yard will be full

≈ 塵も積もれば山となる

гар бариад бугуй барих, ганзага бариад цулбуур авах⭐⭐⭐

手を握ったら手首を握り、鞍紐を握ったら手綱を取る

Holds the hand then holds the forearm, Holds the saddlebag strap and then takes the lead rope

≈ 頭を撫でれば尻を出す ≈ Give him an inch and he'll take a mile.

гар нийлбэл ганзага нийлнэ⭐⭐⭐

手を合わせれば荷紐も合う

If working together, saddlebag straps will come together

≈ 団結は力なり

гар хөдөлбөл ам тосдоно (хөдөлнө)⭐⭐⭐

手が動けば口に油がつく

If hands move, mouth will be oily (move)

≈ 働かざる者食うべからず ≈ No pain, no gain.

гараа сайн бол бариа сайн⭐⭐⭐

始めが良ければ終わりも良い

If the start is good, the finish will be good

≈ 始め良ければ終わり良し

гараар аваад хөлөөр хаях⭐⭐

手で取って足で捨てる

Take by the hand, throw it by the leg

≈ 恩を仇で返す ≈ Bite the hand that feeds you.

гараараа нэг хүнийг дийлэх, толгойгоороо мянган хүнийг дийлэх⭐⭐

手で一人に勝ち、頭で千人に勝つ

You beat one person with one hand, You beat a thousand people with your head

≈ 知恵は力なり ≈ Brains over brawn.

гарвал ганзагатай, орвол олзтой⭐⭐

鞍紐を持って出れば、獲物を持って帰る

If you go out with saddlebag straps, you come in with spoils

≈ 備えあれば憂いなし

гарыг нь ганзаганд, хөлийг нь дөрөөнд хүргэх⭐⭐⭐

手は鞍紐に届き、足は鐙に届く

The arms reach the saddle straps, The legs reach the stirrups

гахайн хоншоор газар эвдэнэ, хүний хоншоор хэрэг тарина⭐⭐

豚の鼻は地面を荒らし、人の口は問題を起こす

The snout of the pig destroys the ground, The mouth of the person makes trouble

≈ 口は禍の元 ≈ Loose lips sink ships.

гашуунаар бүү тэтгэ, амттанаар бүү цатга, өнгөнд бүү автуул⭐⭐

苦い物で育てるな、甘い物で満たすな、見た目に惑わされるな

Do not provide sour food, Do not fill with desserts, Do not cause colors to influence

≈ 過ぎたるは及ばざるが如し ≈ Too much of a good thing.

гоёход голионы сүүл нэмэр⭐⭐

おしゃれな人には蝉の尾も装飾

Fashionable person uses a cicada tail as an addition

гол голын горим ондоо, голох хүний журам ондоо⭐⭐

川ごとに規則が違い、拒む人のやり方も違う

The rules of the rivers are different, Rejecting man's rule is different

≈ 十人十色 ≈ Different strokes for different folks.

гол тасартал горьдлого тасрахгүй⭐⭐

命尽きるまで望みは尽きない

Until end of life, hope will not end

≈ 七転び八起き ≈ While there's life, there's hope.

голсон юм голд орох, шилсэн юм шилд хазах (гарах)⭐⭐⭐

拒んだものが役に立ち、選んだものが首の後ろを噛む

Rejected thing comes back useful, Chosen thing will bite (go out) the back of neck

≈ 捨てる神あれば拾う神あり

гон бие, гозон толгой⭐⭐⭐

独り身、孤独な頭

Single person, Lonely head

≈ 孤立無援

гохгүй бол загас бүү барь, гөлөмгүй бол морь бүү уна⭐⭐

釣り針がなければ魚は釣れず、鞍紐がなければ馬に乗れない

If there is no hook, no fish are caught; If there are no saddlebag straps, no horses are ridden

≈ A bad workman blames his tools.

гуймхай байж голомхой⭐⭐⭐

もらっておいて文句を言う

Even though asking and getting, rejecting

гуймхай мөртлөө голомхой, хэлгий мөртлөө хэрүүлч⭐⭐⭐

乞いながら文句を言い、話せないくせに口論する

Dislikes, even though begging; Argumentative, even if unable to speak

гуйна гэдэг гутамшиг, гуйлгана гэдэг гайхамшиг⭐⭐⭐

人に乞うは恥、人に乞われるは誉れ

Begging from others is a disgrace, Being begged is wonderful

гунан нас хүрээгүй хониор уул тахидаггүй, гучин нас хүрээгүй хүнээр төр бариулдаггүй⭐⭐

三歳にならない羊で山を祀らず、三十歳にならない人に国を治めさせない

You do not offer a sacrifice to the mountain with a sheep that has not reached three, You do not have the government ruled by a person who has not reached thirty

≈ 適材適所 ≈ Youth is wasted on the young.

гур алсан газар гурав дахин эргэлдэх⭐⭐

雄鹿を仕留めた場所には三度戻る

Place where male deer was killed, return three times

гурван үгийн (үгний) утга (учир) мэдэхгүй, гурвалжин нөхөөсний зүйдэл танихгүй (мэдэхгүй)⭐⭐

三つの言葉の意味も知らず、三角の継ぎ当ても見分けられない

Does not know meaning of three words, Does not recognize a three triangle patch that has been sown on

гурилын хулгайч гуяндаа цагаантай⭐⭐⭐

粉を盗む者は腿に白い印

One who steals flour has white mark on thigh

≈ 悪事千里を走る

гуталдаа хавчигдсан хөл хөөрхий, эхнэртээ хавчигдсан эр хөөрхий⭐⭐

靴に締められた足は可哀想、妻に締められた夫は可哀想

The leg that is pressed by the boot is poor, The man who is pressed by his wife is poor

≈ かかあ天下

гууль нь гарч, зэс нь цухуйх⭐⭐⭐

真鍮が現れ、銅が顔を出す

Brass is revealed, Copper appeared

≈ 馬脚を現す ≈ The truth will out.

гэдэс нь цадавч, санаа нь цадахгүй⭐⭐⭐

腹は満ちても、心は満たされない

Even if the stomach is full, The mind is not full

≈ 欲に際限なし ≈ The more you have, the more you want.

гэдэс хоосон, мөр нүцгэн⭐⭐⭐

腹は空っぽ、肩は裸

The stomach is empty, The shoulder is bare

≈ Poor as a church mouse.

гэдэс цатгалан, мөр бүтэн⭐⭐⭐

腹は満腹、肩は完全

The stomach full, The whole shoulder

≈ 衣食足りて礼節を知る

гэлэнгээс гэрийн эзэн, гэцлээс чавганц⭐⭐

ゲレンより家の主人、ゲツェルより老婆

Head of the house is better than a geling, An old woman is better than a getsel

гэм биш зан, гэнэт биш хуучин⭐⭐⭐

罪ではなく習慣、突然ではなく昔から

Not sin but habit, Not sudden but old

≈ 習慣は第二の天性 ≈ Habit is second nature.

гэм нь өмнөө, гэмшил нь хойноо⭐⭐⭐

罪は前に、後悔は後に

The sin is before, Regret is after

≈ 後悔先に立たず ≈ Regret comes too late.

гэм хийвэл, зэм хүлээнэ⭐⭐⭐

罪を犯せば、叱責を受ける

If you sin, Rebuke will come

≈ 因果応報 ≈ You reap what you sow.

гэм хийсэн гэдэс биш, гэнэт олдсон хоол биш⭐⭐⭐

胃は罪を犯していない、食べ物は突然見つかったものではない

Stomach did not sin, Food was not suddenly found

гэм хэнд байна, зэмийг түүнд өг⭐⭐

罪は誰にあるか、その者に叱責を与えよ

Who has sin, Give reproach

≈ 因果応報

гэмт хүн гэлбэлзэнэ, дайрт морь далбилзана⭐⭐⭐

罪人は心配する、鞍傷の馬は揺れる

The guilty one will worry, The saddle-sore horse will sway

≈ A guilty conscience needs no accuser.

гэнэт баяжих гэмтэй, гэдрэг унах өвчинтэй⭐⭐⭐

急に金持ちになれば罪がある、急に仰向けに倒れれば痛みがある

Suddenly rich will have sin, Suddenly fall on your back will have pain

≈ Easy come, easy go.

гэнэт идвэл гэдсэнд цөвтэй, гэнэт баяжвал насанд цөвтэй⭐⭐⭐

急いで食べれば胃を壊す、急いで金持ちになれば人生を壊す

If a person eats too quickly stomach will have sickness, If a person gets rich too quickly life will have sickness

≈ 急いては事を仕損じる ≈ Haste makes waste.

гэр бүтэн, гэдэс цатгалан⭐⭐⭐

家は完全、腹は満腹

Home is full, Stomach is full

гэргүй хүний гэдэс их, гэзэггүй хүний толгой том⭐⭐

家のない人は腹が大きい、辮髪のない人は頭が大きい

Person without a home has a big stomach, Person without a pigtail has a big head