すべてのことわざ

Аливаа зүйл сайн, муу хоёр талтай

物事には良い面と悪い面の両方がある。

Everything has both a good side and a bad side.

аливаа хүний хүүхэд, аав ээжийн асралаар өсөөд, айл гэр болж явдаг

どんな人の子どもも、父母の慈しみによって育ち、家庭を持って生きていく

Every person's child grows up by the care of father and mother, and goes on to make a home

Аливаа юм хэмжээнээсээ хэтрэхээр утгаа алддаг

何事も度を超えれば、その本来の意味を失ってしまう。

Anything that exceeds its proper measure loses its meaning.

ална ч гэсэн мэдэхгүй, аварна ч гэсэн мэдэхгүй

殺されても分からず、救われても分からない

Does not know when he is being killed, does not know when he is being saved

алсыг харвал аминд тустай, холыг бодвол хожим тустай

先を見れば命に益あり、遠くを考えれば後に益あり

If you see the future it will help your life, If you see far away it will help later

алт мөнгийг уул мэт овооловч а үсэг сурсанд хүрэхгүй

金銀を山のように積んでも、「あ」の一字を学んだことには及ばない

Though gold and silver be heaped like a mountain, it does not reach learning the letter A

алт мөнгийг эрээд олно, аав ээжийг эрээд олохгүй

金銀は探せば見つかるが、父母は探しても見つからない

Gold and silver you may seek and find, but your father and mother you cannot

алт мөнгийг эрээд сураад олно, аав ээжийг гуйгаад ч дахиж олохгүй

金銀は探せば見つかる、父母は頼んでも二度と見つからない

You can find gold by looking for it, You cannot find your parents again by asking for them

алт мөнгөөр биеэ чимснээс, ариун цэврээр биеэ чимэглэ

金や銀で身を飾るよりは、清らかな清潔さで身を飾れ

Rather than adorn yourself with gold and silver, adorn yourself with cleanliness

алт хэдий удавч өнгө хувирахгүй, алдартан хэдий үхсэн ч нэр нь мартагдахгүй

金は幾年経とうと色を変えず、名高き者は死してもその名は忘れられない

However long it lies, gold does not change colour; however long dead, the renowned are not forgotten

алт шороонд дарагдавч өнгөө алдахгүй

金は土に埋もれても色を失わない

Gold buried in dust does not lose its colour

алтаар алтдавч өнгө орохгүй, амтатныг идүүлэвч тэнхрэхгүй

金で鍍金しても色は乗らず、甘い物を食べさせても丈夫にならない

Gild it with gold and it takes no colour, feed it sweets and it gains no strength

алтаар солихгүй цаг эрдэнэ, ахиад олдохгүй нас эрдэнэ

時は宝、金では買えない；命は宝、二度と得られない

Time is precious, you cannot exchange it for gold; Age is precious, you cannot find it again

алтайг давж эр болдог, арыг давж хүлэг болдог

アルタイを越えて男になる、山を越えて名馬になる

After you go over the Altai mountains, you become an adult man; After it goes over the back of the mountain, it becomes a strong horse

алтан дэлхийг нар гийгүүлдэг, ард амьтныг эрдэм гийгүүлдэг

黄金の世界を太陽が照らし、すべての人々を学問が照らす

The sun lights the golden earth, learning lights the people

алтан дэлхийг нар гийгүүлнэ, амьтан хүнийг эрдэм гийгүүлнэ

太陽が黄金の大地を照らし、知恵が人を照らす

Sun shines on the golden earth, Wisdom shines on humans

алтан дэлхийд авга байх учиртай, нарт дэлхийд нагац байх учиртай

黄金の世界に父方の叔父がいるべきであり、太陽の世界に母方の叔父がいるべきである。

Paternal uncles belong to the golden world

алтан дээр суусан гуйлгачин, амсар дээр овойсон хөөсөнцөр

金の上に座る乞食、縁に積まれた泡

Beggar who sits on gold, Foam rubber piled on edge

алтан нар унтрахгүй, ард олон дуусахгүй

黄金の太陽は消えず、民衆は絶えない

The golden sun does not go out; the people do not come to an end

алтан нарыг алгаар хааж чадахгүй

黄金の太陽は手のひらで隠せない

Golden sun cannot be hidden with one's palm

алтны дэргэд (дэргэдэх) гууль шарлана, ахын дэргэд дүү ухаажна

金の傍で真鍮は黄金色に、兄の傍で弟は賢くなる

Brass beside gold turns to yellow, Little brother beside older brother becomes smarter

алтны дэргэдэх гууль шарлана, сайны дэргэдэх муу сайжирна

金の傍で真鍮は輝き、善の傍で悪は良くなる

Brass turns yellow beside gold, Bad thing gets better beside good

алтыг зүлгэвэл шарлана, нүүрсийг угаавал харлана

金は磨けば黄金に輝き、炭は洗えばなお黒くなる

Polish gold and it yellows, wash coal and it blackens

алтыг нь аваад авдрыг нь хаях

金（中身）を取って箱（外側）を捨てる。

Take the gold and throw away the chest.