すべてのことわざ

гэрийн арыг гоёно, бэрийн өврийг гоёно⭐

ゲルの奥を飾る、花嫁の前を飾る

The back of the ger is made nice, The front of the bride is made nice

гэрийн нохой галзуурвал, хээрийн боохойноос хэцүү⭐⭐

家の犬が狂犬病になれば、草原の狼より厄介

If family's dog becomes rabid, It is more difficult than a steppe wolf

гэрийн хэлхээ тооно, гэдэсний хэлхээ хоол, төрийн хэлхээ хууль, төрлийн хэлхээ нагац⭐⭐

ゲルの繋がりはトーノ、胃の繋がりは食べ物、国の繋がりは法律、親戚の繋がりは母方の親戚

The ger's connection is the toono, The stomach's connection is food, The government's connection is law, The relative's connection is mother's relatives

гэрт цочсон нохой, гадаа гарч хонь үргээх⭐⭐

ゲルで驚いた犬は、外で羊を驚かす

The dog who is afraid in the ger, Scares the animals outside

≈ 内弁慶 ≈ A lion at home, a mouse abroad.

гэртээ гэгээгүй, гэдсэндээ чацархайгүй⭐⭐

ゲルに灯りがない、胃に腸脂肪がない

No light in the ger, No intestinal fat in the stomach

гэрээ мартсан гэсэр, малаа мартсан мануухай⭐⭐⭐

家を忘れたゲセル、家畜を忘れたかかし

Gesser who forgot home, Scarecrow who forgot animals

≈ 本末転倒

гээндээ ч бий, гоондоо ч бий⭐⭐⭐

私にも過ちがあった、あなたにも過ちがあった

I had a mistake, You had a mistake

≈ 五十歩百歩 ≈ Six of one, half a dozen of the other.

гялгар бүхэн алт биш, гэлэн бүхэн багш биш⭐⭐

光るものすべてが金ではない、僧侶すべてが師ではない

Every shiny thing is not gold, Every monk is not a teacher

≈ 光るもの必ずしも金ならず ≈ All that glitters is not gold.

гүжир үг гүнзгий уснаас хэцүү⭐⭐

中傷の言葉は深い水より厄介

A slanderous word more difficult than deep water

≈ 口は禍の元 ≈ Loose lips sink ships.

гүжирт үнэнгүй, гурамсанд шулуунгүй⭐⭐

中傷に真実なく、編んだ紐に真っ直ぐなし

Slander has no truth, Leather rope is not straight

≈ 根も葉もない

гүзээнд наалдсан дэлүү, гөлмөнд наалдсан хавчуурга⭐⭐

胃にくっついた脾臓、鞍敷にくっついたクリップ

Spleen sticks to stomach, Clip sticks to the saddle cloth

≈ 一心同体

гүйх нохойд саад⭐⭐⭐

走らない犬は邪魔になる

A dog that is not running brings trouble

гүү унаагүй баян, гүзээ идээгүй ноён⭐⭐

牝馬に乗ったことのない金持ち、胃袋を食べたことのない主人

Rich person never rides a mare, Master never eats stomach

гүүгээ барьж, лүүгээ ханзлах⭐⭐

牝馬を捕まえてから、革袋を開けよ

Catch your mare, Rip open your container

≈ First things first.

гүүтэй айлын гүзээтэй хүү⭐⭐

牝馬を持つ家の息子は腹が大きい

Family with a mare has son with big belly

даага эхдээ ялдам, дархан дөшиндөө ялдам⭐⭐

子馬は母に優しい、職人は道具に優しい

The colt shows kindness to his mother, The craftsman shows kindness to his tools

дааганаас унаж үхдэггүй, даравгараас болж үхдэг⭐⭐⭐

子馬から落ちても死なない、口が災いして死ぬ

Does not die from falling off a colt, Dies because of his big mouth

≈ 口は禍の元 ≈ Loose lips sink ships.

дааганд хөнгөн, даалимбанд арвин⭐⭐

子馬には軽く、布には余裕がある

A light load for the colt, Abundant cloth

даарахад гал аврал, ангахад ус аврал⭐⭐

寒い時には火が救い、喉が渇いた時には水が救い。

Fire is the savior when cold

≈ 地獄で仏 ≈ water is the savior when thirsty.,Necessity knows no law (in terms of rescue).

даарахад нус, яарахад шээс⭐⭐⭐

寒いと鼻水が出る、急いでいるとトイレに行きたくなる

When you are cold you have snot, When you are in a hurry you have to pee

даахгүй нохой, булуу цуглуулах⭐⭐⭐

噛めない犬が骨を集める

Dog who cannot chew, Collects bones

давааны цаана, даваа буй⭐⭐⭐

峠の向こうにまた峠がある

After a mountain pass, There is another pass

≈ 山あり谷あり

даварсаар даварсаар, да ламын ширээнд⭐⭐⭐

行き過ぎて行き過ぎて、ダ・ラマの席まで

By going too far by going too far, Until the table of Da Lama

даварсаар даварсаар, дагвын орон дээр⭐⭐⭐

行き過ぎて行き過ぎて、ダグワのベッドの上まで

By going too far by going too far, On Dagva's bed

давахгүй гэсэн даваагаар гурав давна, уулзахгүй гэсэн хүнтэй гурав уулзана⭐⭐⭐

越えないと言った峠を三度越える、会わないと言った人に三度会う

You said you will not go over a high mountain but you will go over it three times, You said you will not meet with a person but you will meet with him three times

≈ 世間は狭い ≈ It's a small world.

давс шорвог ч идээний амтанд тустай, үнэн үг хатуу ч хэтийн явдалд тустай⭐⭐⭐

塩は苦くても料理の味になる、真実の言葉は厳しくても将来のためになる

Even though salt is bitter it adds flavor to food, Even though true words are harsh they are good for the future

≈ 良薬は口に苦し ≈ Truth hurts.

дайнаасаа дажин нь⭐⭐⭐

戦争より内紛が悪い

War is better than internal strife

≈ A house divided against itself cannot stand.

дайны хажуугаар дажин, боохойн хажуугаар хэрээ⭐⭐⭐

戦争に加えて略奪、狼に加えてカラス

Besides the war pillage, Besides the wolf a crow

≈ It never rains but it pours.

дайран дээр нь давс нэмэх⭐⭐⭐

傷口に塩を塗る

On wound add salt

≈ 傷口に塩を塗る ≈ Add insult to injury.

дайсны дэргэд амрагаа бүү магт, амрагийн дэргэд дайснаа бүү нуу⭐⭐

敵の前で恋人を自慢するな、恋人の前で敵を隠すな

When you are close to your enemy do not boast about your lover, When you are close to your lover do not hide your enemy

дайтаагүй байхад баатар олон, дархлаагүй байхад мужаан олон⭐⭐

戦争がないと英雄が多い、木工仕事がないと大工が多い

When there is no war there are many heroes, When there is no woodwork there are many carpenters

дал мөлжвөл, нагац хоосордог⭐⭐

肩甲骨をかじると、母方の親戚が貧しくなる

If you gnaw shoulder blade, Mother's relatives will become poor

далай амар бол загас амар, нуур амар бол нугас амар⭐⭐⭐

海が穏やかなら魚も穏やか、湖が穏やかなら鴨も穏やか

If the ocean is calm fish are calm, If the lake is calm duck is calm

далай усаар ханадаггүй, мэргэд номоор ханадаггүй⭐⭐⭐

海は水で満たされない、賢者は本で満たされない

There is not enough water for the ocean, There are not enough books for a wise man

≈ 学問に終わりなし ≈ There is no end to learning.

далайг бүү янд, эрийг бүү бас⭐⭐⭐

海を測るな、人を見下すな

Do not measure the sea, Do not look down on a man

далайд дусал нэмэр⭐⭐⭐

一滴も海の助けになる

One drop helps the ocean

≈ 塵も積もれば山となる ≈ Every little helps.

далайд усч, дайнд баатар⭐⭐⭐

海では泳ぎ手、戦場では英雄

In the sea a swimmer, In a war a hero

≈ 適材適所 ≈ The right person in the right place.

далайлт нь их ч, буулт нь зөөлөн⭐⭐⭐

振りかぶりは大きいが、打撃は柔らかい

The stroke looks big, Hit is soft

≈ 吠える犬は噛まぬ ≈ Barking dogs seldom bite.

далайсан газар далд орж, далласан газар ил гарж бай⭐⭐⭐

脅かされたら隠れよ、手招きされたら出てこい

When you are threatened cover yourself, When you are waved come out

далыг далуулаа⭐⭐⭐

肩甲骨を七十人で分け合え

Share the shoulder blade with seventy people