すべてのことわざ

арван хүнд ах байдаг, атга шагайнд шинэ байдаг

十人に一人は兄がいる、一握りの羊の距骨には新しいものがある

Ten people have a brother, In a handful of sheep ankle bones there is a new one

аргаа барахаар алгаа маажна

途方に暮れたら手のひらを擦れ

If you are in despair, scratch your palm

аргал түүхийн өмнө араг савраа, ажил хийхийн өмнө арга ухаанаа

牛糞を拾う前にシャベルと籠を準備せよ、仕事の前に心を準備せよ

Before you pick up dung you have to prepare a shovel and basket, Before you work prepare your mind

аргалаас илч, ажлаас тос

牛糞から暖かさ、仕事から油

From dung there is warmth, From work there is oil

аргыг олбол арсланг ч нэг үгээр дийлнэ, ажлыг сурвал уулыг ч нэг хүн нураана

方法を見つければ一言でライオンに勝ち、技を学べば一人で山を崩せる

If someone finds a way, win a lion with one word; If someone learns a method, break down a mountain

аргыг олбол бэрхийг давна

方法を見つければ困難を乗り越えられる

If you find a way, you can overcome a challenge

ард баян бол улс баян, улс баян бол ард баян

民が豊かなら国が豊か、国が豊かなら民が豊か

If people are rich the country is rich, If the country is rich the people are rich

ард түмэнд мөхөл байдаггүй, ажил тэмцэлд хязгаар байдаггүй

人民に滅亡はなく、労働と闘争に限界はない。

People are never extinct

арслан аатай ч арганд ордог

ライオンは猛々しくても罠（計略）にかかる。

A lion is fierce but falls into a trap.

арслан шиг архирхад зурам шиг зугтах

獅子のように吼え、シマリスのように逃げる

Roars like a lion and runs like a ground squirrel

арсланг барихдаа аргаар адгуусыг барихдаа мэхээр

ライオンを捕らえる時は計略を、獣を捕らえる時は罠を使え。

Catch a lion with strategy

арслангийн (галзуу барын) аманд гараа хийхээс ч буцахгүй

獅子（狂った虎）の口に手を入れても引かない

Into the lion's (mad tiger's) mouth, does not draw his hand back

арслангийн ааш хаванд таарахгүй, гардийн шүүрэлт шаазгайнд тохирохгүй

獅子の気性は蟇に合わず、ガルダの急降下は鵲には似合わない

The lion's temper does not suit the toad, the garuda's swoop does not befit the magpie

арслангийн ааш хавд таарахгүй, гарьдын шүүрэлт шаазгайд таарахгүй

獅子の性格は小犬に合わない、ガルーダの掴み方はカササギに合わない

Lion's character does not suit a small poodle's character, Garuda's seizing does not suit a magpie's seizing

арслангийн баатар омог үнэгэнд зохихгүй

獅子の勇ましい気性は狐には似合わない

A lion's hot temper is not suitable for a fox

арслангийн зориг үнэгэнд тусгүй, үнэгний заль арсланд тусгүй

獅子の勇気は狐に役立たず、狐の知恵は獅子に役立たない

A lion's courage serves no fox, and a fox's cunning serves no lion

архи арван насыг авна, тамхи таван насыг авна

酒は十年の命を奪い、煙草は五年の命を奪う

Vodka takes ten years, Cigarette takes five years

архи уусан хүнд ангарын ус өвдгөөр

酒を飲んだ者にはアンガラ川の水も膝までしかない

To a man who has drunk, the water of the Angara is knee-deep

архи шингээх нь ходоодноос, эрдэм шингээх нь ухаанаас

酒の吸収は胃次第、知識の吸収は頭脳次第

How well vodka is absorbed depends on the stomach, How well knowledge is absorbed depends on intelligence

архийг нэрвэл, арз болдог, арзыг нэрлэвэл, хорз болдог, хорзыг нэрвэл, хор болдог

酒を蒸留すればアルツ（強い酒）になり、アルツを蒸留すればホルツになり、ホルツを蒸留すれば毒になる

Distil the spirit and it becomes arz, distil the arz and it becomes khorz, distil the khorz and it becomes poison

архинаас аюул, сархадаас самуун

酒から危険、アルコールから騒乱

From vodka danger, From alcohol a riot

архинд хомхой бүрэлгэхийн тохио, алдарт хомхой саарахын тохио

酒への執着は破滅のきっかけ、名誉への執着は衰退のきっかけ

Greed for drink is the occasion of ruin, greed for fame the occasion of decline

архины андуу, сархадын сандуу

酒で混乱し、酒でだらしなくなる

Alcohol makes you confused, Alcohol makes you sloppy

архичин хүн галзуу хүн адил

酒飲みは狂人に等しい

A drunkard is the same as a madman