すべてのことわざ

бага хүнд сургаал байтугай, их хүнд ч ёс байдаг

子供への教えは言うまでもなく、大人にも礼儀というものがある

Let alone teaching for the young, there is propriety even for the great

бага чулуугаар их чулууг хөдөлгөх (доргиох)

小さな石で大きな石を動かす

With a small rock, shake the big rock

бага ярьж, их хий

少なく語り、多く行え

Talk little, Do much

багаас их болж, нимгэнээс зузаан болдог

小から大へ、薄から厚へ

From small it will become big, From thin it will become thick

багад сурсан эрдэм мандах нар мэт, өтлөхөд сурсан эрдэм жаргах нар мэт

若い時に学んだ知識は昇る太陽のよう、老いて学んだ知識は沈む太陽のよう

The knowledge you gain when young is like the rising sun, The knowledge you gain when old is like the setting sun

багадаа номд сурч, идэртээ явж сур!

若い頃に学問を修め、壮年のうちに旅をして学べ！

In youth learn from books, in your prime learn by travelling

багадаа тэвнэ хулгайлбал, хэтдээ тэмээ хулгайлна

幼い頃に針を盗めば、将来はラクダを盗む

If you steal a needle when young, You will steal a camel in the future

багшгүй мэргэнийг номчид бүү үз, үлгэргүй эдийг эдэнд бүү үз

師を持たない優れた者を学者は相手にするな、手本のない品物を人は買うな

Do not reckon as learned the sage without a teacher, do not reckon as goods the article without a pattern

багшийн эрдэм шавьд, зулын гэрэл тосонд

師の知識は弟子に、灯火の光は油に

Teacher's knowledge to the student, Light of lamp to the oil

багыг бага гэж бүү гол, баатар болж юу магад

幼いからといって侮ってはならない、将来英雄になるかなんて誰に分かろう

Do not scorn the small for being small — who knows but he may become a hero

багыг бага гэж чамлахгүй, ихийг их гэж баярлахгүй

少ないことを少ないと侮らず、多いことを多いと浮かれ喜ばない

Do not scorn the small for being small, do not exult at the great for being great

бадарчин явсан газар балагтай, батгана суусан газар өттэй

托鉢僧のいる所には悪事あり、蠅のいる所には蛆あり

When there is a mendicant monk, there are misdeeds; When there is a fly, there are worms

байгуулагдаагүй төрд баатар эрс хэрэгтэй, байгуулсан төрд багш мэргэд хэрэгтэй

国が建っていなければ英雄が必要、国が建てば師と賢者が必要

If government has not been built, heroes are needed; If government has been built, teachers and wise people are needed

байна гэж бүү бард, бага гэж бүү чамла

あるからと驕るな、少ないからと嘆くな

Do not be proud of what you have, Do not be dissatisfied with small things

байх хүнийг өгөхийг нь хүлээ, үгүй хүнийг олохыг нь хүлээ

いる人からは差し出すのを待て、いない人からは見つけるのを待て

Wait until the person who is there gives you something, Wait until the person who is not there finds something

байшинд багана түшиг, эрд нөхөр түшиг

建物には柱が支え、男には友が支え

A pillar is a support for a building, A friend is a support for a man

балай биетэй, далай санаатай

愚かな体に、海のような考え

Foolish body, Ideas like an ocean

балын бага нь амттай, барлагийн бага нь чадалтай

蜜は少量が甘く、下男は若いのが力がある

A little honey is sweet; a young servant is strong

бар цагт босохгүй бол өдрийн явдал хоцорно

寅の刻に起きなければ一日の仕事が遅れる

If you do not get up at tiger time, whole day's work will be late

бардам ам шалихгүй, бараан үүл тогтохгүй

傲慢な口ぶりは長続きせず、黒い雲は留まらない

Boastful talk does not last, a dark cloud does not stay

бардам ам, шалдан гуя

口は威勢がいいが、腿は裸

Proud mouth, Naked thigh

бардам хүнд багш үгүй, эвдрэх юманд эзэн үгүй

傲慢な者に師はいない、壊れ物に主はいない

The proud man has no teacher, The broken thing has no owner

бардамд сайн үгүй, шалданд дулаан үгүй

傲慢に良いことはなく、裸に暖かさはない

There is no good when you are proud, It is not warm if you do not have clothes

барж идсэн баянаас мэрж идсэн хоосон дээр

かじって食べる貧乏人は、食い尽くす金持ちより良い

A poor man who eats and gnaws is better than a rich man who eats up everything