すべてのことわざ

атаат муу хүн ханилахад бэрх

仇（恨み）のある悪人とは付き合いがたい。

A spiteful person is difficult to associate with.

атаатныг дарахад арга хэрэгтэй, амьдралыг олоход ажил хэрэгтэй

敵を打ち負かすには知恵が必要であり、生活を築くには労働が必要である

To put down a rival you need wit, to make a living you need work

ах дүүтэй хүн тал мэт уужим, ах дүүгүй хүн алгын чинээ бачим

兄弟姉妹がいれば草原のように広々、兄弟姉妹がいなければ手のひらのように窮屈

If a person has brothers and sisters it is like a vast steppe, If a person does not have brothers and sisters it is like the palm of a person's hand

ах нь сургаж, дүү нь сонсдог

兄が教え、弟が聞く

Older brother teaches, Younger one listens

ах сайтын дүү цэцэн, ажил сайтын гэр цэмцгэр

良い兄の弟は賢く、働き者の家は整っている

If the older brother is good, younger brother is smart; If a person is hardworking, his home is neat

ахаа алд хүндэл

兄は一尋の高さに敬え

Honour your elder brother by a full fathom

ахаа алд хүндэл, дүүгээ дэлэм хүндэл

兄を深く敬い、弟妹を兄ほどではないが敬え

Honor your older brother deeply, Honor your younger brothers and sisters but less than the oldest brother

ахмадаа танихгүй хүн адгуус малаас дор, ардаа энэрэхгүй ноён атаатан дайснаас дор

年長者を知らぬ者は獣以下、民に慈悲を示さぬ主は敵以下

If a person does not know his elders he is worse than an animal, If the master does not show kindness to his people he is worse than an enemy

ахын сургаал ач, эгчийн сургаал элбэрэл

兄の教えは有益、姉の教えは思いやり

Older brother's teaching is beneficial, Older sister's teaching is caring

ахын хишиг дүүд олдохгүй

兄の恩恵は弟には得られない

Brother's blessing is not found by younger brother

ачийг бачаар, тусыг усаар

恩を仇で返す、助けを水で返す

Bad deed repays good deed, Bad deed repays help

ачийг, ачаар хариулдаг

恩には、恩返しで報いる

A kindness is repaid with a kindness

аяганы хариу өдөртөө, агтны хариу жилдээ

茶碗のお返しは一日、馬のお返しは一年

A cup returns in a day, A horse returns in a year

аян нь урт, авц нь бага

旅は長く、収穫は少ない。

The journey is long

баавгай хэдий догшин ч бамбаруушдаа номхон, хутга хэдий хурц ч ишиндээ халгүй

荒々しい熊も子には優しく、鋭い刃物も柄には害がない

Even a wild bear is gentle to its babies, Even a sharp knife is not harmful to its handle

бааран хүнд нохой амраг, бялдууч хүнд ноён амраг

横暴な者には犬が懐き、諂う者には殿様が懐く

The dog is fond of the coarse man, the lord is fond of the flatterer

баас хатавч өмхийгөө тавихгүй

糞は硬くなっても臭いは消えない

Even if droppings are hard, they still stink

баатар хүн нэг суманд, баян хүн нэг зуданд

英雄は一発の弾で、金持ちは一度の吹雪で

A hero is killed by one bullet, A rich person is ruined by one severe winter storm

бага гэж байхгүйгээс багагүй

少ないとはいえ、無いよりは少なくない

Calling it small is better than having none

бага гэж бүү бас, балтгар гэж бүү дэвс

小さいからと見下すな、小さいからと踏みつけるな

Do not look down on little ones, Do not trample down small things

бага гэж чамлахаар, бага багаар цуглуул

少ないと愚痴るより、少しずつ集めよ

Rather than complain that it is little, gather it little by little

бага гэм гэж бүү бас, баатар гэж бүү бардамна

小さな罪だと軽んじるな、英雄だと自慢するな

Do not ignore your sins as little, Do not boast that you are a hero

бага залхуугаас болох их залхуу

少しの怠けから大きな怠けが生まれる

From a little bit of laziness, much laziness will come

бага залхуугаас их залхуу, бага буруугаас их эндүү

少しの怠けから大きな怠け、小さな過ちから大きな誤解

From a little bit of laziness, much laziness will come; From little mistakes, big misunderstandings will come