すべてのことわざ

бид бүхэнд гавьяа бий, ач дурдвал зохилгүй, хүн бүхэнд ач бий, ач мартвал зохихгүй

私たち皆には功績があるが、恩を口にするものではなく、人それぞれに恩があるのだから、その恩を忘れてはならない

We all have merits, but they should not be spoken of; everyone has received kindness, and that must not be forgotten

бие биедээ ноён, бэтэг гэдсэндээ ноён

人は互いに主、胃病は胃の主

A person is lord over another person, Stomach disease is lord over stomach

бие боол, гэдэс ноён

体は奴隷、胃は主人

Flesh is the slave, Stomach is the master

бие өтлөвч, санаа өтлөхгүй

体は老いても、心は老いない

Flesh gets older, Mind does not get older

Биеийн бөхөөр ганцыг дийлнэ, сэтгэлийн бөхөөр мянгыг дийлнэ

体の力では一人に勝てるが、心の力では千人にも勝てる。

With bodily strength you can overcome one person, but with strength of will you can overcome a thousand.

биеийн бөхөөр нэгийг, сэтгэлийн бөхөөр арвыг

体の粘りで一つに勝ち、心の粘りで十に勝つ

Tenacity of body wins one, Tenacity of soul wins ten

биеэ зааж чигчийгээ, нөхрөө зааж эрхийгээ

自分は小指で指し、友は親指で指せ

Point to yourself with your little finger, Point to your friend with your thumb

биеэ засаад гэрээ зас, гэрээ засаад төрөө зас

まず自分を正せ、次に家を正せ、家を正せば国を正せる

Fix yourself, then fix your home; Fix your home, then fix your state

биеэ мэдвэл хүн, бэлчээрээ мэдвэл мал

己を知れば人、牧草地を知れば家畜

If you know yourself, then you are human; If an animal knows its pasture, then it is an animal

биеэ мэдэж бяраа тань

己を知り、己の力を知れ

Know yourself, Know your strength

биеэ мэдэхгүй хүн ухаангүй, бичиг мэдэхгүй хүн эрдэмгүй

自分を知らない人は知恵がなく、文字を知らない人は教養がない

One who does not know himself has no sense, one who does not know letters has no learning

биеэ тохижуулж байж, гэрээ тохижуул, гэрээ тохижуулж байж, улсаа тохижуул

身を修めてから、家を整え、家を整えてから、国を治めよ

Order yourself and then order your household; order your household and then order your state

биеэр ноён хийж, сүүдрээр түшмэл хийх

身をもって君主を演じ、影をもって臣下を従える

Playing the lord with his body and the minister with his shadow

билүүнд ойртоогүй хутганы ир, бэлчээрт ойртоогүй малын мах

砥石に触れていない刃、牧草地に出ていない家畜の肉

Knife edge that did not reach the whetstone, Meat that did not reach the pasture

бирдийн нүдэнд далай харам

精霊の目には海さえ惜しい

To genie's eye, possessive of ocean

богд уулыг бойтогтой хөлөөр өшиглөх

ボグド山を足かせのついた足で蹴る

To kick Bogd Mountain with a fettered foot

богдоос боол нь, хаанаас хаалгач нь

王より奴隷の方が、王より門番の方が

Slave rather than a bogd, Watchman rather than a king

богино буу их дуутай, богино хүн их үгтэй

短い銃は音が大きく、背の低い人は言葉が多い

A short gun has a big noise, A short person has big words

бодлогогүй хүний алдас үлэмж, болгоомжгүй хүний айдас үлэмж

考えのない人は過ちが多く、注意深くない人は恐れが多い

The person who is not thoughtful has many mistakes, The person who is not careful has many fears

бодоод бодоод бодын шийр дөрөв

考えに考えても牛の脚は四本

Thinking thinking, animal's four legs

бодсон олон зүйлээс бүтсэн нэг зүйл дээр

考えた多くより成し遂げた一つ

The one thing finished better than many things only thought

болзоо ихэдвэл шалиг, бороо ихэдвэл шалбааг

逢引が多すぎれば不道徳、雨が多すぎればぬかるみ

If you date too much, immorality; If it rains too much, mud

болоогүй идээг идэх гэж бүү яар, боломгүй ажлыг хийх гэж бүү оролд

煮えていない飯を食べようと急ぐな、不可能な仕事をしようとするな

If the meal is not cooked, do not eat it; If the work is impossible, do not try it

болсноос ам хүр, буурлаас үг сонс

出来たものを食べよ、年長者の言葉を聞け

Eat food cooked, Listen to words from elders