すべてのことわざ

ноён хэрэлдсэн газар заргатай, нохой хэрэлдсэн газар улайтай⭐⭐

領主が争った所には訴訟あり、犬が争った所には死骸あり

The place where lords quarreled has a lawsuit, The place where dogs quarreled has carrion

≈ 喧嘩両成敗

ноён хүнд итгэж болохгүй, нойтон модыг түлж болохгүй⭐⭐⭐

貴人は信じられない、濡れた木は燃やせない

You cannot believe a royal person, You cannot burn wet wood

≈ 濡れ木に火

ноёнтой өстэй хүн хонгогүй, нохойтой өстэй хүн хормойгүй⭐⭐⭐

領主に恨みを持つ者は尻が痛み、犬に恨みを持つ者はデールの裾がかじられる

A person who holds a grudge against the master, his behind will hurt; A person who holds a grudge against a dog, the bottom part of his deel will be chewed off

≈ 人を呪わば穴二つ

нойрноос морио, чөмөгнөөс хутгаа⭐⭐⭐

眠りのために馬を失い、骨髄のためにナイフを失う

Give away your horse for sleeping, Give away your knife for marrow

номгүй хүн таг, хоньгүй хот пад⭐⭐

学のない人は空っぽ、羊のない町は暗い

An unlearned person is empty, A city without sheep is dark

номгүй хүний цээж харанхуй, хоньгүй айлын хот харанхуй, хойшоо харсан нүх харанхуй⭐⭐⭐

学のない人の胸は暗い、羊のない家の囲いは暗い、北向きの穴は暗い

The unlearned person's chest is dark, The fence of the family without sheep is dark, The hole seen in the north is dark

номонд мэргэн, нойронд сэргэг⭐⭐⭐

書物に賢く、眠りの中でも敏感

Wise in books, Alert while asleep

номхон тэмээг, ноолоход амархан⭐⭐⭐

おとなしいラクダはからかいやすい

A tame camel, Easy to pester

номыг нь сурахгүй ч, номхныг нь сур⭐⭐⭐

学問を学べなくても、穏やかさを学べ

If you cannot study books, You should learn to be gentle

номын дуу холдож, нохойн дуу ойртож⭐⭐⭐

経典の声は遠ざかり、犬の声は近づく

The book's voice is far away, The dog's voice is near

нохой боловч сүүлтэй нь сайхан, ноён боловч ёстой нь сайхан⭐⭐

犬でも尻尾があるのは良い、領主でも礼儀があるのは良い

It is nice if a dog has a tail, It is nice if a lord follows the customs

≈ 郷に入っては郷に従え

нохой сүүлээ, сүүл хонгорцгоо⭐⭐⭐

犬は尻尾に語り、尻尾は臀部の毛に語る

A dog tells its tail, A tail tells the fur on its rump

нохой хамартаа хүрэхээр усч, хүн аминдаа хүрэхээр аргач⭐⭐⭐

犬は水が鼻に達すると泳ぎ、人は命が危うくなると方法を見つける

A dog swims when water reaches his nose, A person finds a way out when his life is in danger

≈ 窮すれば通ず

нохой явган, гахай нүцгэн⭐⭐⭐

犬は徒歩で行き、豚は裸で行く

A dog goes on foot, A pig goes naked

≈ 十人十色 ≈ Different strokes for different folks.

нугас идвэл, нусгай болдог⭐⭐⭐

脊髄を食べると鼻水が出る

If you eat the spinal cord, You will become snotty

нутаг нутгийн зан өөр, нуга нугын өвс өөр⭐⭐

土地土地の習慣は異なり、草原草原の草は異なる

The customs of every country are different, The grass of every meadow is different

≈ 所変われば品変わる ≈ When in Rome, do as the Romans do.

нуувч нуруу нь ил, далдлавч дал нь ил⭐⭐

隠しても背中は見え、覆っても肩甲骨は見える

Even if it is hidden, the back shows; Even if it is covered, the shoulder blade shows

≈ 隠すより現る

нуур амгалан бол, нугас амгалан⭐⭐⭐

湖が穏やかなら、鴨も穏やか

If a lake is peaceful, The ducks are peaceful

нуур хэдий их ч, эргээ давахгүй; нум хэдий хүчтэй ч, хөвчөө таслахгүй⭐⭐

湖がどんなに大きくても岸を越えない；弓がどんなに強くても弦は切れない

Even if a lake is huge, The water never overflows the shore; Even if a bow is very strong, The string never breaks

нуухыг нь авах гээд, нүдийг нь сохлох⭐⭐⭐

目やにを取ろうとして目を潰す

Trying to take sleepy sand out of another's eyes, Makes someone blind

≈ 角を矯めて牛を殺す

нэг бүдэрвэл, долоо бүдрэх⭐⭐⭐

一度つまずけば七度つまずく

If stumbled once, Stumble seven times

≈ 一度あることは二度ある

нэг дуу тэнгэрт, нөгөө дуу газарт⭐⭐

一つの声は天に、もう一つの声は地に

One voice is in the sky, The other voice is in the ground

нэг нутагтай, нийлэх бэлчээртэй⭐⭐

故郷は一つ、牧草地は繋がる

One homeland, Grazing land that connects

нэг нь нийтийн төлөө, нийт нь нэгийн төлөө⭐⭐⭐

一人は皆のために、皆は一人のために

One is for the community, The community is for the one

≈ 持ちつ持たれつ

нэг нь хоёр болж, нимгэн нь зузаан болно⭐⭐

一つが二つになり、薄いものが厚くなる

One becomes two, Thin becomes thick

≈ 塵も積もれば山となる

нэг сумаар, хоёр туулай буудах⭐⭐⭐

一本の矢で二羽のウサギを射る

With one bullet, Shot two rabbits

≈ 一石二鳥

нэг тэрэгний, хоёр дугуй⭐⭐⭐

一台の荷車の二つの車輪

Two wheels of one cart

≈ 車の両輪

нэг чихээрээ оруулж, нөгөө чихээрээ гаргах⭐⭐⭐

一方の耳から入り、もう一方の耳から出す

Enters in his one ear, He puts it out his other ear

≈ 馬の耳に念仏

нэг үхрийн эвэр доргиход, мянган үхрийн эвэр доргино⭐⭐⭐

一頭の牛の角が揺れれば、千頭の牛の角が揺れる

When one cow's horns shake, A thousand cows' horns will shake

нэг өдөр танилцаж, мянган өдөр нөхөрлөнө⭐⭐⭐

一日で知り合い、千日の友となる

Met one day, Will be friends a thousand days

≈ 袖振り合うも多生の縁

нэгд дурлавал жаргал, нэмж дурлавал зовлон⭐⭐⭐

一人を愛すれば幸福、複数を愛すれば苦悩

If you love one, it is a joy; If you love more than one, it is trouble

нэгийгээ үзэж, нэхий дээлээ уралцах⭐⭐⭐

互いに挑み合い、毛皮のデールを引き裂き合う

Challenging each other, Tearing one another's fur deel

≈ 喧嘩両成敗

нэр нэгтийн чих нэг, нүгэл нэгтийн там нэг⭐⭐⭐

同名の者には一つの耳、同罪の者には一つの地獄

There is one ear for people who have the same name, There is one hell for people who do the same sin

нэр олох насны, нэр хугарах өдрийн⭐⭐

名声を得るには一生、名声を失うには一日

Find a name for life, Break a name in one day

≈ 築城三年落城一日

нэр хугарахаар, яс хугар⭐⭐⭐

名を折るより骨を折れ

Better to have your bone broken rather than your name

≈ 武士は食わねど高楊枝

нэрийн хор, нүүрийн хир⭐⭐⭐

名への毒、顔への汚れ

Poison to a name, Dirt to a face

нэрэлхээд нэрээ идэхгүй, хариад гэрээ идэхгүй⭐⭐⭐

恥ずかしくても名前は食べられない、帰っても家は食べられない

When embarrassed, you do not eat your name; When going home, you do not eat your home

≈ 名誉で腹はふくれぬ

нэрэлхүү хүн хоолгүй, нарийн хүн нөхөргүй⭐⭐

恥ずかしがり屋は食事にありつけず、けちな人は友がいない

The shy person will not have food, The stingy person will not have friends

≈ 遠慮は損

нэрээ барах⭐⭐⭐

名を失う（面目を失う）

Loses his name (face)

≈ 面目丸つぶれ

нэрээ барахаар насаа бар⭐⭐⭐

名を尽くすより年を尽くせ

Exhaust your years rather than your name

≈ 武士は食わねど高楊枝