すべてのことわざ

буруу өссөн хүүхэд бухын хүзүүнээс хатуу

躾のない子は雄牛の首より硬い

Undisciplined child is harder than an ox's neck

бурууг бага дээр нь, сургамжийг бага дээрээ

過ちは小さいうちに正し、教えは若いうちから身につけよ

Correct a fault while it is small, take instruction while you are young

бурууг хэлж зөвийг сонсох

間違いを言い、正しいことを聞く

To tell the wrong, to listen to the right

буруутны хүү, буруу гэхгүй

悪人の子供だからといって、すべてが悪いとは言わない

The son of a guilty man is not called guilty

бурхан болох санаанаас, баян болох заяанаас

神仏になろうとする志より、金持ちになろうとする宿命

Becoming a Buddha comes from intention, becoming rich comes from destiny

бурхан төрсөн газраа хүндгүй

仏は生まれた土地では敬われない

A saint has no honour in the land of his birth

бурхангүй газрын (газар) бумба галзуурна (галзуурах), бухгүй газрын (газар) шар галзуурна (галзуурах)

神のいない所では悪魔が威張り、雄牛のいない所では去勢牛が威張る

Bumba strengthens where there are no gods, Ox strengthens where there is no bull

Бурхангүй газрын бумба галзуурна

仏のいない場所では、供物の壺までもが荒れ狂う。

Where there is no Buddha, even the ritual vessel runs wild.

бурхантай газар буг олон, буянтай газар нүгэл олон

神のいる所には悪霊が多く、善行の多い所には罪も多い

There are many demons in a place where a god is, There are many sins in a place with many good deeds

бусдын юмаар будаалах, хүний юмаар хүүдэгнэх

他人の物で宴を開く、他人の物で贅沢する

To make a banquet with other's things, To lavishly use other's things

буулгаагүй модонд хурц сүх, буулгасан хойно хурц ухаан

木を倒す前には鋭い斧、倒した後には鋭い知恵

Sharp axe is needed before taking down a tree, Sharp wisdom is needed after taking down a tree

буурлаас үг сонс, болсноос ам хүр

年長者の言葉を聞け、出来たものを食べよ

Listen to the word of your elders, Eat what is cooked

буух эзэнтэй, буцах мөртэй

訪ねる先があり、帰る道がある

Have a person to address, Have a track to go back on

буухиа ч гэсэн бууж морддог, буур ч гэсэн шавж зогсдог

駅馬の乗り手も休む、雄ラクダも立ち止まる

Horse relay rider takes a short break, Male camels take a break

бухын доодохыг харж үнэг турж үхнэ

狐は雄牛の下で待ちながら餓死する

Fox will starve to death while waiting under an ox

буцах бэрд үнээ тугал нийлэх хамаагүй

嫁ぐ花嫁には牛と子牛が一緒かどうかは関係ない

The bride leaving home, it does not matter for her whether the cow and calf are together

Буцах бэрд үнээ тугал нийлэх хамаагүй

実家に帰る嫁にとって、牛と子牛が一緒になろうがなるまいが関わりのないことだ。

To the daughter-in-law who is leaving for good, it makes no difference whether the cow and its calf are reunited.

бушуу туулай борвиндоо баастай

急ぐ兎は尻に糞がつく

Rabbit in a hurry has droppings on his bottom

бэлгийн морины шүдийг үздэггүй, бэргэний орыг сөхөж хардаггүй

贈り物の馬の歯は見ない、嫁の寝床は覗かない

Do not check teeth of horse that is a gift, Do not check bride's bed

бэлтгэл сайн бол ажил сайн, билүү сайн бол хутга хурц

準備が良ければ仕事も良い、砥石が良ければ刃も鋭い

Work will be good if preparation is good, The knife will be sharp if the whetstone is good

бэрхэд бүү цухалд, хялбарт бүү ханхалз

難しいことに苛立つな、易しいことに驕るな

Do not be irritable with difficult things, Do not be proud with easy things

бэхэнд ойртвол хар, шунханд ойртвол улаан

墨に近づけば黒くなり、朱に近づけば赤くなる

If you approach ink, you become black; If you approach paint, you become red

бяруу болоогүй байж бухын баасаар баах

子牛のくせに雄牛の糞をしようとする

Calf is not grown but he thinks he can make bull's dung

бүгдээрээ хэлэлцвэл буруугүй, бүлээн усаар угаавал хиргүй

皆で話し合えば間違いなし、ぬるま湯で洗えば汚れなし

There is nothing wrong if we discuss something all together, There is no dirt if we wash with warm water