思慮・備え

нар хүрээлбэл надад муу, сар хүрээлбэл сайдад муу

日に暈がかかれば我が身に悪く、月に暈がかかれば大臣に悪い

A halo round the sun bodes ill for me; a halo round the moon bodes ill for the minister

нар хүрээлбэл орохын тэмдэг, сар хүрээлбэл хүйтэрхийн шинж

日に暈がかかれば雨の兆し、月に暈がかかれば冷え込む兆し

A halo round the sun signals rain; a halo round the moon signals cold

нараа дагавал даарахгүй, найр дагавал өлсөхгүй

太陽に従えば寒くない、宴に従えば飢えない

If following the sun, not cold; If following the feast, not hungry

наранд эрээгүйг, саранд эрэх; намар хийгээгүйг, өвөл хийх гэгчээр

昼に探さなかったものを夜に探す；秋にしなかったことを冬にする

Not found in daytime, Will look for at night; Not done in autumn, Will do in winter

ниргэсэн хойно хашгирах

雷の後に叫ぶ

To scream after the thunder

ноён хүнд итгэж болохгүй, нойтон модыг түлж болохгүй

貴人は信じられない、濡れた木は燃やせない

You cannot believe a royal person, You cannot burn wet wood

ноёнтой тэрсэлдвэл толгойгүй нохойтой тэрсэлдвэл хормойгүй

殿様と争えば首を失い、犬と争えば裾を失う

Quarrel with a lord and you lose your head; quarrel with a dog and you lose your hem

нойрноос морио, чөмөгнөөс хутгаа

眠りのために馬を失い、骨髄のためにナイフを失う

Give away your horse for sleeping, Give away your knife for marrow

нохой цатгахгүй юм эзэндээ гарз

犬を満たさぬ物は飼い主の損

What does not fill the dog is a loss to its master

Нохойн хүзүүнд мах зүүж чонын нүхэнд хонь хадгалах

犬の首に肉を掛け、狼の穴に羊を預ける。

Hang meat around a dog's neck; keep sheep in a wolf's den.

нуухыг нь авах гээд, нүдийг нь сохлох

目やにを取ろうとして目を潰す

Trying to take sleepy sand out of another's eyes, Makes someone blind

нүүхийн өмнө бэлчээрээ сонго, буухын өмнө бууриа шинж

移動する前に牧草地を選び、宿営する前に営地を確かめよ

Before you move, choose your pasture; before you camp, inspect your ground

нүүхийн өмнө бэлчээрээ, буухын өмнө бууриа

引っ越す前に牧草地を見よ、ゲルを建てる前に場所を見よ

See the pasture before you move, See the spot for ger before you encamp

одож өнгөрсөнд бүү харамс одоо болохоос бүү шантар

過ぎ去ったことを悔やまず、今起きていることに挫けるな

Do not grieve for what is gone, nor lose heart at what is now

ойрын жаргалд ташуурч алсаа боддоггүй хүн алахаар бордсон гахай адил ажиггүй хэвтэхгүй адил

目先の楽しみに溺れて先を考えぬ者は、屠るために肥やされた豚が何も知らずに横たわるのに等しい

The man who revels in nearby pleasure and never thinks of what is far off is like a pig fattened for slaughter, lying without a care

онгойж явснаас, умайж яв

開いたままより繕って行く方がよい

It is better to go narrow than to go open

оройтвол эртлэхэд бэрх, доройтвол дэвжихэд бэрх

遅くなれば早起きは難しく、衰えれば成功は難しい

It is hard to get up early when it is already late; It is hard to reach success after failing

оройтсон хүнд довон олон, оройтсон хүнд ноён олон

遅刻した者には小さな丘（小言）が多く、遅参した者にはお偉方が多い

For the latecomer there are many hillocks, for the latecomer there are many lords

оромноосоо хөдлөсөн чулуу, олон жил зовдог

元の場所から動かされた石は何年も苦しむ

A stone that was moved from its place will suffer for many years

орон цэвэр бол, оюун цэвэр

部屋が清潔であれば、心（精神）も清潔である

If the dwelling is clean, the mind is clean

ороо морийг уургаар, ууртай хүнийг аргаар

暴れ馬は投げ縄で、怒った人は策略で

Catch an elusive horse with a lasso pole, Deal with an angry person with a plan

орох тэнгэрийн орой цоорхой, орсон буурын шил цоорхой

雨の前に空に穴が開き、交尾前の雄ラクダの首に穴が見える

There is an opening in the sky before rain, There is a hole in the neck of the male camel before sex

орох үүдээ олоод, гарах үүдээ бүү март

入り口を見つけたら、出口を忘れるな

If an entrance is found, Do not forget the exit

саалиа бэлдэхээр, саваа бэлд

搾乳の準備より、容器の準備をせよ

Instead of getting ready for milking, Get your containers ready