学び

а гэж эрдэм сурдаг, аав гэж хэлд ордог

「A」と言って学問を学び、「お父さん」と言って言葉を覚える。

Learning knowledge by saying 'A'

а үсэг эрдмийн дээж, аяга цай идээний дээж

Аの文字は学問の最上、一杯の茶は食べ物の最上。

The letter 'A' is the best of knowledge

авдар дүүрэн алт байвч аюулхай дүүрэн эрдмийг гүйцэхгүй

箱いっぱいの金があっても、胸（心）いっぱいの学問には及ばない。

Even a chest full of gold cannot match a heart full of knowledge.

алт мөнгийг уул мэт овооловч а үсэг сурсанд хүрэхгүй

金銀を山のように積んでも、「あ」の一字を学んだことには及ばない

Though gold and silver be heaped like a mountain, it does not reach learning the letter A

алтан дэлхийг нар гийгүүлдэг, ард амьтныг эрдэм гийгүүлдэг

黄金の世界を太陽が照らし、すべての人々を学問が照らす

The sun lights the golden earth, learning lights the people

ангир уургийг ээжээс, а үсгийг багшаас

初乳は母から、「あ」の字は師から

First milk from your mother, the letter A from your teacher

багад сурсан эрдэм мандах нар мэт, өтлөхөд сурсан эрдэм жаргах нар мэт

若い時に学んだ知識は昇る太陽のよう、老いて学んだ知識は沈む太陽のよう

The knowledge you gain when young is like the rising sun, The knowledge you gain when old is like the setting sun

багадаа номд сурч, идэртээ явж сур!

若い頃に学問を修め、壮年のうちに旅をして学べ！

In youth learn from books, in your prime learn by travelling

багшгүй мэргэнийг номчид бүү үз, үлгэргүй эдийг эдэнд бүү үз

師を持たない優れた者を学者は相手にするな、手本のない品物を人は買うな

Do not reckon as learned the sage without a teacher, do not reckon as goods the article without a pattern

багшийн эрдэм шавьд, зулын гэрэл тосонд

師の知識は弟子に、灯火の光は油に

Teacher's knowledge to the student, Light of lamp to the oil

биеэ мэдэхгүй хүн ухаангүй, бичиг мэдэхгүй хүн эрдэмгүй

自分を知らない人は知恵がなく、文字を知らない人は教養がない

One who does not know himself has no sense, one who does not know letters has no learning

билүүнд ойртоогүй хутганы ир, бэлчээрт ойртоогүй малын мах

砥石に触れていない刃、牧草地に出ていない家畜の肉

Knife edge that did not reach the whetstone, Meat that did not reach the pasture

бурууг хэлж зөвийг сонсох

間違いを言い、正しいことを聞く

To tell the wrong, to listen to the right

далай усаар ханадаггүй, мэргэд номоор ханадаггүй

海は水で満たされない、賢者は本で満たされない

There is not enough water for the ocean, There are not enough books for a wise man

дуслыг хураавал далай, дуулсныг хураавал эрдэм

滴を集めれば海になる、学んだことを集めれば知識になる

Ocean comes from collecting drops, Knowledge comes from collecting what you learn

зоригоор биш, үнэнээр сургаж болно, зориуд биш, халамжаар сургаж болдог

意志ではなく、真実によって教えることができ、故意ではなく、思いやりによって教えることができる

Not by force but by truth can one teach; not by design but by care can one teach

идэхийн савнаас, эрдмийн сав (дээр)

食の器より、知恵の器がよい

Better the vessel of learning than the vessel of food

ирсэн замаараа сурсан дуугаа дуулж буцах

来た道を学んだ歌を歌いながら帰る

Return the way you came singing the song you learned

муу эрэхээр сайн сурагла

探すより聞く方がよい

Seeking is bad, Asking is better

мэдэж авбал эрдэм, мэнд явбал жаргал

学べば学問、健康なら幸福

If learned knowledge, If healthy happiness

мэргэн сурахад зовлонтой, сурсан хойно (жаргалтай) зоригтой

学ぶ時は苦難を伴い、学び終えた時は（幸せと）勇気がある

Learning wisdom is painful, but once learned it gives courage

нар гарахаар байгаль сэргэдэг, ном уншихаар тархи сэргэдэг

太陽が出ると自然が蘇り、本を読むと頭が冴える

When the sun comes out nature is refreshed, When books are read the brain is refreshed

нарны гэрэл хурц ч гэсэн, үүлгүй бол нэн сайн, насны багад сэргэлэн ч гэсэн, залхуугүй бол нэн сайн

太陽の光がいくら鋭くとも、雲がなければなお良く、若いうちがいくら聡明でも、怠け者でなければなお良い

Bright as the sun's light is, cloudless is better still; clever as the young are, free of sloth is better still

ногтгүй илжигний эрүү нь хатан, номгүй ламын үг нь хатан

手綱のないロバの顎は頑固で、教えのない僧侶の言葉は手強い

The jaw of an unbridled donkey is hard, the word of an unlearned lama is hard