家族・血縁

манцуйтай байхдаа манайх боловч, магнаг эдлэхээрээ хүнийх болдог⭐⭐

おくるみの時は我が子、高級服を着ると他人のもの

When in a baby blanket ours, When wearing a magnag becomes other's

нагацын дэргэд, дал барьдаггүй⭐⭐

母方の叔父や叔母がいる前では肩甲骨を持たない

When a maternal uncle or aunt is near, Do not hold the shoulder blade

найр ахаасаа, наадам дүүгээсээ⭐⭐⭐

宴は年長者から、ナーダムは若者から

Feast from the elders, Naadam from the youngsters

настай хүн явснаа, нялх хүүхэд үзсэнээ⭐⭐

老人は行った所を、赤ん坊は見た物を語る

Where the old person went, What the baby saw

≈ 親の背を見て子は育つ

нөхрийнх нь нэрээр орж, эхнэрийнх нь нэрээр гардаг⭐⭐⭐

夫の名で家に入り、妻の名で家を出る

Goes into a family in its husband's name, Goes out of the family in the wife's name

сайн морь замын хань, сайн эхнэр насны хань⭐⭐⭐

良い馬は旅の友、良い妻は一生の友

A good horse is a traveling companion, A good wife is a life companion

сайн морь эрийн чимэг, сайхан хүүхэн гэрийн чимэг⭐⭐⭐

良い馬は男の飾り、美しい女は家の飾り

A good horse is a man's decoration, A beautiful woman is the home's decoration

сайн хүний үр, сүүт гүүний унага⭐⭐

A good person's child, A milky mare's colt

≈ 良い人の子、乳の多い雌馬の子馬

сайн эм сахиус, муу эм дөнгө⭐⭐

良妻賢母

A good woman is like an amulet, A bad woman is like being in shackles

≈ 良い女は守護神のよう、悪い女は足かせのよう

сайн эм эрийн түшиг, гэрийн чимэг⭐⭐

内助の功

A good woman is a man's support, A home's decoration

≈ 良い女は男の支え、家の飾り

сайн эцгийн нэрийг, арав худалдаж идэх⭐⭐⭐

A good father's name is sold ten times

≈ 良い父の名は十度売れる

сайхан хүүхэд гэрийн чимэг, саглагар мод уулын чимэг⭐⭐

A beautiful child decorates a home, A spreading tree decorates a mountain

≈ 美しい子供は家の飾り、枝を広げた木は山の飾り

сиймхий ч болсон гэр минь, сэгсгэр ч болсон ээж минь⭐⭐⭐

住めば都

Even if ger is shabby, it is still my home; Even if mother is disheveled, she is still my mother

≈ ボロでも我が家、ぼさぼさでも我が母

тураг ядарвал уулаа, хүн ядарвал ургаа⭐⭐⭐

野生の羊は疲れれば山へ、人は疲れれば親戚へ

If a turag is tired, it goes to a mountain; If a person is tired, he goes to relatives

төрийн хэлхээ хууль, төрлийн хэлхээ нагац⭐⭐⭐

国の絆は法、親戚の絆は叔父叔母

The connection between states is law, The connection between relatives is a maternal uncle or aunt

төрийн хэлхээ эрдэм, төрлийн хэлхээ эцэг эх⭐⭐

国の絆は知識、親戚の絆は両親

The bond for the government is knowledge, The bond for relatives is parents

төрөөгүй хүн, төмөр дотортой⭐⭐

子を産んだことのない人は鉄の心を持つ

The person who has not given birth has iron inside

төөрсөөр төөрсөөр төрөлдөө, дөтөлсөөр дөтөлсөөр төрхөмдөө⭐⭐⭐

迷いに迷って親戚の家に、近道して実家に

End up at a relative's home after being lost, End up at home taking short cut

≈ 急がば回れ ≈ More haste, less speed.

угсаа мэдэхгүй хүн, усаа мэдэхгүй мал⭐⭐

先祖を知らない人、水場を知らない家畜

A person who does not know his ancestors, An animal that does not know the water

≈ 水源を忘れず

удмаараа алдаршдаггүй, ухаанаараа алдаршдаг⭐⭐

血筋ではなく知恵で名を上げる

Become well-known by knowledge, Not through lineage

≈ 芸は身を助く

ураг урагтаа хүнд, ургаа мод газартаа хүнд⭐⭐

胎内の子は母に重く、育つ木は大地に重い

A baby in her womb is heavy for the mother, A growing tree is heavy for the ground

усны эх булаг, ургийн ах нагац⭐⭐⭐

水の源は泉、一族の兄は母方の叔父

The beginning of a spring is water, Brother of a generation is the maternal uncle

ухаант хүний үр, сүүт гүүний унага⭐⭐

賢者の子、乳の多い雌馬の子馬

The child of a wise man, A milky mare's colt

≈ 蛙の子は蛙 ≈ Like father, like son.

хайртай боловч хайчаар бүү тоглуул, эрх боловч ээрүүлээр бүү тоглуул⭐⭐

愛していてもハサミで遊ばせるな、甘やかしても糸車で遊ばせるな

Even if you love, do not let a child play with scissors; Even if you indulge, do not let a child play with a spindle

≈ 可愛い子には旅をさせよ

ханилбал өтөлтлөө, хайрлавал өсгөтлөө⭐⭐

結婚は老いるまで、子への愛は育つまで

Your marriage should last your whole life, Your love for your child should last until they are raised

хар гэртээ хаан, бор гэртээ богд⭐⭐⭐

黒いゲルでは王、茶色いゲルでは活仏

The king in a black ger, The bogd in a brown ger

≈ Every man is king in his own home.

хуурах, худалчийн зээ; хумслах, хулгайчийн зээ⭐⭐

嘘つきの孫は嘘をつき、泥棒の孫は盗む

The liar's grandson lies, The thief's grandson steals

≈ 蛙の子は蛙

хэлтэн гүүнээс, шувтан унага⭐⭐

母馬のように、仔馬も

As the mare, So the foal

≈ 蛙の子は蛙 ≈ Like mother, like child.

хээр алагаас, шийр алаг⭐⭐⭐

まだらの体から、まだらの足へ

From a motely body, To a motely leg

хүн ахтай, дээл захтай⭐⭐⭐

人には兄があり、デールには襟がある（年長者を敬え）

A person has an older brother, A deel has a collar

хүн ядрахаар төрлөө, тураг ядрахаар уулаа⭐⭐

人は疲れたら親戚の元へ、野生の羊は疲れたら山へ

A person goes to his relatives when tired, Wild sheep go to the mountain when tired

хүний газар нэрээ, өөрийн газар ясаа⭐⭐⭐

他郷では名を、故郷では骨を

In a foreign land, your name; In your own land, your bone

хүний нохойд өгөхөөр, өөрийн нохойд өг⭐⭐⭐

他人の犬に与えるより、自分の犬に与えよ

Give to one's own dog instead of giving to someone else's dog

≈ 身内贔屓 ≈ Charity begins at home.

хүний уг нагац, модны уг үндэс⭐⭐

人の根源は母方の親族、木の根源はその根

A person's origin is in mother's brothers and sisters, A tree's origin is in its roots

хүний хүү хүрэн бөөртэй, өөрийн хүүхэд өөхөн бөөртэй⭐⭐⭐

他人の子は茶色い腎臓、自分の子は脂の多い腎臓

Another person's son has a brown kidney, One's own child has a fat kidney

≈ 我が子可愛さ

хүргэн хүү хүчтэй, хүзүүний мах мөлжүүртэй⭐⭐⭐

婿は強く、首の肉は食べ応えがある

Son-in-law is strong, Neck of an animal has a lot of meat on it

хүү олдоно, дүү олдохгүй⭐⭐

息子は得られるが、弟妹は得られない

A son can be found, A younger sibling cannot be found

шинэ хүргэн, шөлний үнэрт цаддаг⭐⭐

新しい婿はスープの匂いで満腹になる

The new son-in-law becomes full by the smell of soup

эр бие өсөж, ээжийн дээл багадах⭐⭐

男の体は成長し、母のデールは小さくなる

A man's body grows, A mother's deel will be too small

≈ 千里の堤も蟻の一穴から

эрийн түшиг, гэрийн чимэг⭐⭐

男の支え、家の飾り

A man's support, A home's decoration

≈ 早起きは三文の徳