正義・因果

санаа муут яван хатна, сарьсан багваахай наранд хатна⭐⭐⭐

The evil ideas of a man cause him to dry up over time, A bat dries out in the sun

≈ 悪い考えを持つ者は歩きながら干からび、コウモリは日光で干からびる

санаа муутай хүн үхтлээ зовно, унаа муутай хүн хүртлээ зовно⭐⭐

A person who has evil thoughts will suffer until he dies, A person who has a bad horse will have troubles until he reaches his destination

≈ 悪い考えの者は死ぬまで苦しみ、悪い馬の者は目的地まで苦しむ

санаа сайтын заяа сайн⭐⭐⭐

A good mind has a good destiny

≈ 良い心には良い運命

сархад, савнаасаа бусдыг дийлнэ⭐⭐⭐

酒は身を滅ぼす

Vodka destroys everything but its container

≈ ウォッカは容器以外の全てを打ち負かす

сүүлийн тэмээний, ачаа хүнд⭐⭐⭐

The last camel's burden is the heaviest

≈ 最後のラクダの荷が最も重い

тангараг эвдэрвэл, тонгорог болно⭐⭐

When promises are broken, They turn into a knife

≈ 約束が破られれば、刃物になる

тус болох гээд, ус болох⭐⭐⭐

助けようとして、水になる

Trying to help, Becomes water

≈ 骨折り損のくたびれ儲け

тусыг усаар, ачийг бачаар⭐⭐⭐

助けは水で返され、恩は仇で返される

Help returns water, Support returns trouble

≈ 恩を仇で返す

тэжээсэн бяруу, тэрэг эвдэх⭐⭐⭐

育てた子牛が荷車を壊す

The calf you care for will break your cart

≈ 飼い犬に手を噛まれる

төмрийн сайныг, давтаж мэддэг⭐⭐⭐

鉄の良さは鍛えて分かる

The quality of iron is recognized when it is forged

төрж ядаж, төлгөнд эх болох гэх⭐⭐

産むのに苦労しながら、一歳の子羊の母になろうとする

Struggling giving birth, The ewe tries to mother a yearling lamb

уруудахад буруудах⭐⭐⭐

落ちぶれれば非難される

Failure comes with pressure

≈ 急いては事を仕損じる

уулын чинээ харыг, туулайн чинээ цагаан дийлнэ⭐⭐⭐

ウサギほどの白が山ほどの黒に勝つ

The white as little as a rabbit will defeat the black as big as a mountain

хар санаа эзнээ отно, ханын үдээр нүхээ элээнэ⭐⭐

黒い考えは主人を待ち伏せ、ゲルの壁の革紐は穴を大きくする

A black idea waits for me, A leather strap of a ger wall makes a big hole

≈ 千里の堤も蟻の一穴から

хар хүний өмнөөс, шар хүн⭐⭐⭐

黒い人のために黄色い人が出る

Yellow person on behalf of a black person

≈ 濡れ衣 ≈ Scapegoat.

ховлосны эцэст илэрнэ, хулгайлсны эцэст баригдана⭐⭐

噂話は最後に露見し、盗みは最後に捕まる

A gossiper will be found out, A thief will be caught

≈ 天網恢恢疎にして漏らさず

ховч хүн үгэндээ үхнэ, ховдог хүн хоолондоо үхнэ⭐⭐

噂好きは言葉で死に、大食いは食べ物で死ぬ

The gossiper will die from his words, The glutton will die from his food

≈ 病は口から ≈ Like father, like son.

хойноос ирээд хот минийх, хотонд ирээд хонь минийх⭐⭐⭐

北から来て囲いは俺のものと言い、囲いに来て羊は俺のものと言う

Comes from the north and says the fold is mine, Comes to the fold and says the sheep are mine

≈ 他人の褌で相撲を取る

хор идсэн шаазгай шиг, хоёр идсэн чоно шиг⭐⭐⭐

毒を食べたカササギのよう、二度食べた狼のよう

Like the magpie who ate poison, Like the wolf who ate twice

худлыг үнэн гүйцнэ, хурдныг сум гүйцнэ⭐⭐

真実は嘘に追いつき、弾丸は速い者に追いつく

The truth will catch a false one, The bullet will catch a fast one

≈ 天網恢恢疎にして漏らさず

хулгайч бүрийнээр, чоно борооноор⭐⭐⭐

泥棒は早朝に、狼は雨の中に

A thief in the early morning, A wolf in the rain

≈ A leopard can't change its spots.

хумсалсаар хумсалсаар хулгайч, хуурсаар хуурсаар худалч⭐⭐⭐

少しずつ盗めば泥棒、少しずつ騙せば嘘つき

To steal little by little, a thief; To deceive little by little, a liar

хэргийн эзэн, хэнгэргийн дохиур⭐⭐⭐

事件の主、太鼓の撥

The crime's owner, A drumstick

хэрээ зуун жил хар, хэрэг мянган жил хар⭐⭐

カラスは百年黒く、罪は千年黒い

A crow is black for 100 years, An offence is black for 1000 years

≈ 悪事千里を走る

хүн амьтны шившиг, хүүхэд нохойн доог⭐⭐⭐

人々の間で恥をかき、子供や犬に馬鹿にされる

To be disgraced among others, To be ridiculed by children and dogs

хүн муугаа дарлана, мал муугаа мөргөнө⭐⭐

人は弱い者を虐げ、家畜は弱い者を突く

People oppress weak people, Animals gore weak animals

≈ 弱肉強食 ≈ Might makes right.

хүн хэлбэл өөрт, хүнийгцэл идвэл араанд⭐⭐

人を批判すれば自分に返り、ヒ素を食べれば奥歯を傷める

If you critique others, it damages you; If you eat arsenic, it damages your molar tooth

≈ 人を呪わば穴二つ ≈ Curses, like chickens, come home to roost.

хүний гараар могой бариулах, хүзүүний махаар шөл уулгах⭐⭐⭐

他人の手で蛇を捕まえ、首の肉でスープを作る

With someone else's hand catch snake, With neck meat make soup

≈ 他人の手で火中の栗を拾う ≈ Pull someone else's chestnuts out of the fire.

хүчтэний өмнө, хүчгүй нь буруутай⭐⭐

強者の前では、弱者が悪い

In front of the strong one, The weak are guilty

чонын ам идсэн ч улаан, идээгүй ч улаан⭐⭐

狼の口は食べても赤く、食べなくても赤い

The wolf's mouth that eats is red, The wolf's mouth that does not eat is red

≈ 虎口を逃れて竜穴に入る

шивнэсээр шивнэсээр ховч, чимхэлсээр чимхэлсээр хулгайч⭐⭐

囁きを重ねて噂好きに、つまみを重ねて泥棒に

Whisper by whisper to gossip, Pinch by pinch to thief

≈ 口は禍の元 ≈ Loose lips sink ships.

эр нэг энддэг, эрэг нэг нурдаг⭐⭐⭐

男は一度過ち、岸は一度崩れる

The man makes a mistake once, The river bank erodes once

≈ 飛んで火に入る夏の虫

ялихгүй юм ямааны гарз, ялихгүй зусар баяжихад саад⭐⭐⭐

些細なことで山羊を失い、少しのお世辞で富を妨げる

Little things, loss of a goat; A little flattery, a barrier for wealth

≈ 絵に描いた餅

ямаан толгой ямбанд ордоггүй, янтгар хатан зарга шүүдэггүй⭐⭐⭐

山羊の頭は宮廷に入らず、傲慢な妃は裁判をしない

A goat's head should not enter the chamber, An arrogant queen should not be the judge

≈ 鉄は熱いうちに打て ≈ Strike while the iron is hot.

үйл үйлээ дагана, үнээ тугалаа дагана⭐⭐⭐

業は業に従い、雌牛は子牛に従う

Fate follows fate, A cow follows its calf

≈ 因果応報 ≈ You reap what you sow.

үүрэх хэргийг, үхсэн хүн дээр⭐⭐

負うべき責任を死んだ人に

The case you should carry on the back of the dead person

өртэй хүн дэлгүүр дээр, өстэй хүн даваан дээр⭐⭐⭐

借金のある者は店で出会い、恨みのある者は峠で出会う

The person with a loan in the shop, The person with hostility on the mountain

өртэй хүн өгч амарна, өвчтэй хүн эдгэж амарна⭐⭐⭐

借金のある者は返して安らぎ、病気の者は治って安らぐ

The person who has debt will relax after he pays the debt; The person who is sick will relax after he is healed

≈ 肩の荷が下りる

өртэй хүн өөдлөхгүй, өвчинтэй мал таргалахгүй⭐⭐⭐

借金のある者は成功せず、病気の家畜は太らない

There is no success for one who has a debt; There is no chance to gain weight for sick herds

өрөнд унаж, өтөнд баригдах⭐⭐⭐

借金に陥り、虫に捕まる

Fell into debt, Caught by a worm