正義・因果

авсан хүн нэг тамтай, алдсан хүн арван тамтай⭐⭐⭐

盗んだ者は地獄一つ、失くした者は地獄十

The person who stole something has one hell, The person who lost something has ten hells

адгийн зарга арав хоногтой⭐⭐⭐

最悪の訴訟でも十日かかる

The worst lawsuit takes ten days

алдсан хүн арван тамтай, авсан хүн нэг тамтай⭐⭐⭐

失くした者は地獄十、取った者は地獄一つ

A person who lost something has ten hells, A person who takes something has one hell

≈ 失って初めて分かる ≈ You don't know what you've got till it's gone.

архи арван насыг авна, тамхи таван насыг авна⭐⭐⭐

酒は十年の命を奪い、煙草は五年の命を奪う

Vodka takes ten years, Cigarette takes five years

≈ 酒は百薬の長されど万病の元

архинаас аюул, сархадаас самуун⭐⭐

酒から危険、アルコールから騒乱

From vodka danger, From alcohol a riot

≈ 酒は身を滅ぼす

архины андуу, сархадын сандуу⭐⭐

酒で混乱し、酒でだらしなくなる

Alcohol makes you confused, Alcohol makes you sloppy

≈ 酒は飲んでも飲まれるな

бага гэм гэж бүү бас, баатар гэж бүү бардамна⭐⭐

小さな罪だと軽んじるな、英雄だと自慢するな

Do not ignore your sins as little, Do not boast that you are a hero

≈ 千里の堤も蟻の一穴から ≈ A small leak will sink a great ship.

багадаа тэвнэ хулгайлбал, хэтдээ тэмээ хулгайлна⭐⭐

幼い頃に針を盗めば、将来はラクダを盗む

If you steal a needle when young, You will steal a camel in the future

≈ 嘘つきは泥棒の始まり

боол хүнд буруу тасрахгүй, буруу хажууд сүүдэр тасрахгүй⭐

奴隷の過ちに終わりはなく、影に終わりはない

There is no end to the slave's mistakes, There is no end to the shadow on the wrong side

булгийн эх нь булингартай бол адаг нь булингартай⭐⭐⭐

川の源が濁れば下流も濁る

If the source of the stream is dirty, the end is also dirty

≈ 上流が濁れば下流も濁る ≈ A fish rots from the head down.

буруу замаар будаа тээвэл буцахдаа шороо тээнэ⭐⭐⭐

間違った道で米を運べば、帰りには土を運ぶ

If you carry rice using the wrong way, when you go back you will carry dirt

≈ 急いては事を仕損じる ≈ Haste makes waste.

гурилын хулгайч гуяндаа цагаантай⭐⭐⭐

粉を盗む者は腿に白い印

One who steals flour has white mark on thigh

≈ 悪事千里を走る

гэм нь өмнөө, гэмшил нь хойноо⭐⭐⭐

罪は前に、後悔は後に

The sin is before, Regret is after

≈ 後悔先に立たず ≈ Regret comes too late.

гэм хийвэл, зэм хүлээнэ⭐⭐⭐

罪を犯せば、叱責を受ける

If you sin, Rebuke will come

≈ 因果応報 ≈ You reap what you sow.

гэм хэнд байна, зэмийг түүнд өг⭐⭐

罪は誰にあるか、その者に叱責を与えよ

Who has sin, Give reproach

≈ 因果応報

гээндээ ч бий, гоондоо ч бий⭐⭐⭐

私にも過ちがあった、あなたにも過ちがあった

I had a mistake, You had a mistake

≈ 五十歩百歩 ≈ Six of one, half a dozen of the other.

дураараа дургиж, дунд чөмгөөрөө жиргэх⭐⭐⭐

自分勝手にして、自分の大腿骨を折る

Have your own way, Break your own thigh bone

≈ 自業自得 ≈ You made your bed, now lie in it.

завхай хүн ханьгүй, залхуу хүн хоолгүй⭐⭐

不道徳な者に配偶者なし、怠け者に食べ物なし

An immoral person does not have spouse, A lazy person does not have food

≈ 働かざる者食うべからず ≈ No pain, no gain.

зуд нэг жилийнх, журам мянган жилийнх⭐⭐

雪害は一年、秩序は千年

Big snow fall for one year, Order lasts for a thousand years

зуйрган хүн үнээ бардаг, зусаг ямаа сүүгээ бардаг⭐⭐

お世辞を言う人は名を失う、三歳のヤギは乳を失う

A person who flatters loses his name, A three-year old goat loses her milk

зусарч хүн зулгаа бардаг, зуудаг нохой соёогоо бардаг⭐⭐

お世辞屋は身を滅ぼす、噛む犬は牙をすり減らす

A flatterer will use himself up, A biting dog will wear down his teeth

илүү харж билүү долоох⭐⭐⭐

もっと欲しがって砥石を舐める

Looks at more will lick a whetstone

≈ 欲張りは身を滅ぼす ≈ Grasp all, lose all.

муу нэртэй луу данстай⭐⭐⭐

悪い名の者には龍の帳簿

One with a bad name, Dragon account book

муу санаа биеэ отно, муйхар явдал биеэ хорлоно⭐⭐⭐

悪い考えは自分を待ち伏せる、愚かな行いは自分を毒する

The bad idea ambushes us, The unwise act poisons us

муу санааны үзүүрт цус, сайн санааны үзүүрт тос⭐⭐⭐

悪い考えの先には血、良い考えの先には油

There is blood at the end of an evil idea, There is oil at the end of a good idea

≈ 善因善果悪因悪果

муу хүний заяа завагт⭐⭐⭐

悪人の運命は皿が空

A bad person will have an empty fate

муугийн балаг олонд, могойн цус тэнгэрт⭐⭐

悪人の災いは多くに及ぶ、蛇の血は天に届く

Trouble from a bad person reaches to many, Snake's blood reaches to the sky

≈ 悪事千里を走る

мөнгөний муу эзэндээ, хүүхний муу төрхөмдөө⭐

悪い金は持ち主に、悪い女は実家に返される

Bad money to its owner, Bad woman sent back to her parents

≈ 悪銭身につかず

ноён хэрэлдсэн газар заргатай, нохой хэрэлдсэн газар улайтай⭐⭐

領主が争った所には訴訟あり、犬が争った所には死骸あり

The place where lords quarreled has a lawsuit, The place where dogs quarreled has carrion

≈ 喧嘩両成敗

ноёнтой өстэй хүн хонгогүй, нохойтой өстэй хүн хормойгүй⭐⭐⭐

領主に恨みを持つ者は尻が痛み、犬に恨みを持つ者はデールの裾がかじられる

A person who holds a grudge against the master, his behind will hurt; A person who holds a grudge against a dog, the bottom part of his deel will be chewed off

≈ 人を呪わば穴二つ

нэг бүдэрвэл, долоо бүдрэх⭐⭐⭐

一度つまずけば七度つまずく

If stumbled once, Stumble seven times

≈ 一度あることは二度ある

нэгийгээ үзэж, нэхий дээлээ уралцах⭐⭐⭐

互いに挑み合い、毛皮のデールを引き裂き合う

Challenging each other, Tearing one another's fur deel

≈ 喧嘩両成敗

нэр нэгтийн чих нэг, нүгэл нэгтийн там нэг⭐⭐⭐

同名の者には一つの耳、同罪の者には一つの地獄

There is one ear for people who have the same name, There is one hell for people who do the same sin

нүглийн нүдийг гурилаар хуурах⭐⭐⭐

罪の目を小麦粉で欺く

Deceive the eyes of sin with flour

нүгэл нь, нүдээрээ гарах⭐⭐⭐

罪は目の前に現れる

Sin will go out before one's eyes

≈ 因果応報

сайн санааны үзүүрт сүү, муу санааны үзүүрт зүү⭐⭐⭐

良い心の先には乳、悪い心の先には針

The end of the good heart is milk, The end of the bad heart is a needle

≈ 善因善果悪因悪果

сайн юманд садаа их, самуун явдалд хор их⭐⭐⭐

Good things, great hindrance; Immoral action, great poison

≈ 良い事には障害が多く、不道徳な行いには毒が多い

самуун явбал өртэй, шалиг явбал өвчтэй⭐⭐

If confused, in debt; If debauched, sick

≈ 乱れた生活は借金を招き、放蕩な生活は病を招く

санаа зөв бол, заяа зөв⭐⭐⭐

If the mind is correct, Fate is correct

≈ 心が正しければ、運命も正しい

санаа муу бол заяа муу, самсаа муу бол хамар муу⭐⭐⭐

If the mind is bad, destiny is bad; If the nostrils are bad, the nose is bad

≈ 心が悪ければ運命も悪く、鼻孔が悪ければ鼻も悪い