すべてのことわざ

хар санаа биеэ отно, хасаг тэрэг бухаа зовооно⭐⭐⭐

黒い考えは体を待ち伏せ、大きな荷車は牛を苦しめる

A black mind will lie in wait for the body, Large cart troubles the bull

хар санаа эзнээ отно, ханын үдээр нүхээ элээнэ⭐⭐

黒い考えは主人を待ち伏せ、ゲルの壁の革紐は穴を大きくする

A black idea waits for me, A leather strap of a ger wall makes a big hole

≈ 千里の堤も蟻の一穴から

хар хүний өмнөөс, шар хүн⭐⭐⭐

黒い人のために黄色い人が出る

Yellow person on behalf of a black person

≈ 濡れ衣 ≈ Scapegoat.

хар ч гэсэн хааны хишиг, бор ч гэсэн богдын хишиг⭐⭐⭐

黒くても王の恩恵、茶色でも活仏の恩恵

Even if black, it is still the king's gift; Even if brown, it is still the bogd's gift

харамласан юм, хар нохойн хоол болох⭐⭐⭐

惜しんで与えたものは黒い犬の餌になる

The thing you give someone reluctantly becomes a black dog's food

харамч хүний үгүй олон, хорон хүний мэх олон⭐⭐

ケチな人は断りが多く、意地悪な人は策略が多い

A stingy person has many no's, An envious person has many tricks

≈ 欲張りは身を滅ぼす ≈ Grasp all, lose all.

харанхуйг гэрэл иддэг, хатууг зөөлөн иддэг⭐⭐

光は闇を食べ、柔は剛を食べる

Light eats darkness, Soft eats hard

≈ 柔よく剛を制す ≈ Softly, softly, catchee monkey.

харах нүдний цэцгий мэт, халуун зүрхний толь мэт⭐⭐

目の瞳のように見、心の鏡のように熱い

Sees like lens of eye, Hot like mirror of heart

харахад тарган сайхан, дуулахад мэнд сайхан⭐⭐

太った家畜を見るのは良く、良い挨拶を聞くのは良い

Looking at fat animals is nice, Hearing a good greeting is nice

харваагүй байхад мэргэн олон, барилдаагүй байхад бөх олон⭐⭐

撃たなければ名射手が多く、相撲を取らなければ力士が多い

When not shot, there are many marksmen; When not wrestled, there are many wrestlers

≈ 言うは易く行うは難し ≈ Talk is cheap.

харж байж л болъё⭐⭐⭐

見てから考えよう

Let me see

хариутай бол бариутай, харвинтай бол далантай⭐⭐⭐

返答があれば贈り物があり、脂があれば肉がある

If you have an answer, you have a gift; If you have fat, you have meat

харцага шувуу нэг шүүрэлттэй, хаан хүн нэг зарлигтай⭐⭐

鷹は一度だけ急降下し、王は一度だけ命令する

The hawk dives only once to catch, The king orders only once

≈ 武士に二言はない ≈ A man is as good as his word.

харыг цагаан болгож, хулганыг заан болгох⭐⭐

黒を白に変え、ネズミを象に変える

Black is changed into white, Mouse is changed into an elephant

≈ 針小棒大 ≈ Making a mountain out of a molehill.

харыг цагаанаар, хатууг зөөлнөөр⭐⭐⭐

黒は白で、硬いは柔らかく

Black by white, Hard by soft

≈ 毒を以て毒を制す

харь газар үгээ бэхэл, халуун зуураа эвээ хичээ⭐⭐

異国では言葉を慎み、熱いうちに団結を保て

Hold up your word when in a foreign land, Keep your unity while it is hot

хашир хүн гэж, хаширсан хүнийг хэлнэ⭐⭐⭐

経験者とは用心深い人のこと

Experienced person is called a cautious person

≈ 石橋を叩いて渡る ≈ Once bitten, twice shy.

хаяа багтаж бууж, хоншоор багтаж идэх⭐⭐

ゲルを近くに建て、一緒に食事をする

Place gers near, Eat food together

≈ 向こう三軒両隣 ≈ Love thy neighbor.

хийвэл бүү ай, айвал бүү хий⭐⭐⭐

やるなら恐れるな、恐れるならやるな

If you do it, don't be afraid; If you are afraid, don't do it

≈ Nothing ventured, nothing gained.

хийхэд хэцүү, хэлэхэд амархан⭐⭐⭐

やるのは難しく、言うのは簡単

Hard to do, Easy to say

≈ 言うは易く行うは難し ≈ Easier said than done.

хилэн ихтийг аргаар, хилэнц ихтийг номоор⭐⭐

怒った者は言葉で、罪人は書物で治せ

Treat an angry one by words, Treat a sinner by books

хиртэй гараар баримгүй цэвэр, хилэнтэй нүдээр харамгүй сайхан⭐⭐

汚れた手では触れない清らかさ、怒った目では見れない美しさ

Clean that cannot be looked at with dirty hands, Good that cannot be looked at with angry eyes

хов хорноос доор⭐⭐

噂は毒より悪い

Gossip is worse than poison

≈ 口は禍の元 ≈ Loose lips sink ships.

ховдогийн гэрт хоолгүй, ховчийн гэрт жаргалгүй⭐⭐⭐

大食いの家に食べ物はなく、噂好きの家に幸せはない

No food in the gluttonous person's home, No joy in the gossiper's home

ховлосны эцэст илэрнэ, хулгайлсны эцэст баригдана⭐⭐

噂話は最後に露見し、盗みは最後に捕まる

A gossiper will be found out, A thief will be caught

≈ 天網恢恢疎にして漏らさず

ховч хүн үгэндээ үхнэ, ховдог хүн хоолондоо үхнэ⭐⭐

噂好きは言葉で死に、大食いは食べ物で死ぬ

The gossiper will die from his words, The glutton will die from his food

≈ 病は口から ≈ Like father, like son.

хоёр идэхгүй, хоосон хонохгүй⭐⭐⭐

一日二食は食べず、空腹で寝ることもない

Does not eat twice a day, Does not go to bed hungry

хоёр нөхрийн хооронд хов битгий зөө, хоёр нохойн хооронд яс битгий хая⭐⭐

二人の友の間で噂を運ぶな、二匹の犬の間に骨を投げるな

Between two friends, do not gossip; Between two dogs, do not throw a bone

хоёр хар хэрээ бие биеийнхээ харыг гайхах⭐⭐⭐

二羽の黒いカラスが互いの黒さに驚く

Two black crows are surprised by each other's blackness

≈ 目糞鼻糞を笑う

хоёр хүн эвтэй бол төмөр хүрээ мэт бөх, хорин хүн эвгүй бол эвдэрхий хүрээ мэт хялбар⭐⭐

二人が団結すれば鉄の枠のように強く、二十人が不和なら壊れた枠のように弱い

If two people are united, strong as an iron frame; If twenty people are not united, weak as a broken frame

≈ 団結は力なり

хоёр хүн явбал нэг нь ахлах, нэг хүн явбал малгай нь ахлах⭐⭐

二人で行けば一人が率い、一人で行けば帽子が率いる

If two people go, one will lead; If one person goes, his hat will lead

хоёр эхнэртэй юм шиг, холгосон гуталтай юм шиг⭐⭐

二人の妻を持つよう、靴擦れする靴を履くよう

Like having two wives, Like having boots that chafe

≈ Unity is strength.

хоёрын хооронд, гурвын дунд⭐⭐⭐

二人の間、三人の中

Among two, Between three

≈ Respect is earned.

хойд хормойгоо авч, урд хормойгоо нөхөх⭐⭐⭐

後ろの裾を取って、前の裾を繕う

Take a piece from the back of your coat, Patch on the front of your coat

≈ 付け焼き刃

хойноос ирээд хот минийх, хотонд ирээд хонь минийх⭐⭐⭐

北から来て囲いは俺のものと言い、囲いに来て羊は俺のものと言う

Comes from the north and says the fold is mine, Comes to the fold and says the sheep are mine

≈ 他人の褌で相撲を取る

хол гэж бүү цөхөр, явбал хүрнэ⭐⭐

遠いからと落胆するな、行けば着く

Do not despair if it's too far, If you go it can be reached

≈ 千里の道も一歩から ≈ Pride goes before a fall.

хол явах гэвэл ойроос эхэл, ихийг хийх гэвэл багаас эхэл⭐⭐⭐

遠くへ行きたければ近くから始め、多くをしたければ少しから始めよ

If you want to go far, start near; If you want to do much, start little

≈ 千里の道も一歩から

хонжоочийн хойд дээр, хоёр хүн сундлаатай⭐⭐

利益を求める者の後ろに二人が相乗りする

A person who always tries to benefit, two people are riding with him

≈ 欲張りは身を滅ぼす ≈ Grasp all, lose all.

хонины хүнд хоол хэрэгтэй, хожгор толгойд малгай хэрэгтэй⭐⭐

羊飼いには食事が必要、禿げ頭には帽子が必要

The sheep herder needs food, The bald head needs a hat

хоноц хоноцоо таалахгүй, хонуулсан айл хоёуланг нь таалахгүй⭐⭐⭐

泊まり客は泊まり客を好まず、泊めた家はどちらも好まない

The lodger does not like other lodger, The family which gave them a place to stay does not like either of them

≈ Seeing is believing.