すべてのことわざ

хонх нь дуугарвал дамар нь таг, хоёулаа дуугарвал лам нь таг⭐⭐⭐

鈴が鳴ればダマルは静か、両方鳴ればラマは静か

If the bell jingles, the damar is quiet; If both of them are noisy, the lama is quiet

≈ Practice what you preach.

хоол болтол, шийр зугаа⭐⭐⭐

料理ができるまで、すね肉をかじる

Until the food is done, nibble the shank

хоосон ам, холхиндог гутал⭐⭐

空っぽの口、ぶかぶかの靴

Empty mouth, Loose boots

хоосон буунаас, хорин хүн айна⭐⭐

空の銃でも二十人が恐れる

Twenty people will be afraid of a gun with no bullet

≈ 張子の虎

хор идсэн шаазгай шиг, хоёр идсэн чоно шиг⭐⭐⭐

毒を食べたカササギのよう、二度食べた狼のよう

Like the magpie who ate poison, Like the wolf who ate twice

хорвоод хүн нүцгэн ирж, хорвоогоос мөн нүцгэн буцдаг⭐⭐⭐

人は裸でこの世に来て、裸でこの世を去る

A person comes naked into the world, He returns naked from the world

≈ 裸で生まれ裸で死ぬ ≈ Truth will out.

хорт могойг өчүүхэн гэж бүү бас, хортон дайсныг буурай гэж бүү бас⭐⭐

小さく見える蛇の毒を侮るな、弱く見える敵を侮るな

Do not underrate the venom of a snake that looks small, Do not underrate the sworn enemy who looks weak

≈ 油断大敵 ≈ Carelessness is the enemy.

хорхой ч гэсэн, биед нь хүрэхээр атирдаг⭐⭐⭐

虫でも体に触れば動く

Even an insect moves when you touch its body

≈ 一寸の虫にも五分の魂 ≈ A friend in need is a friend indeed.

хорхойд хоргүй, сэтгэлдээ сэвгүй⭐⭐⭐

虫も害さず、心に曇りもない

Causes no harm to insects, Has no guilt in heart

хорыг хороор, хожуулыг сүхээр⭐⭐⭐

毒には毒を、切り株には斧を

Poison by poison, Stump by axe

≈ 毒を以て毒を制す ≈ Good words cost nothing.

хорыг хороор, хортныг мэсээр⭐⭐⭐

毒には毒を、悪には刀を

Poison by poison, Evil by sword

≈ 毒を以て毒を制す

хошуу нэмэхээр, хуруу нэм⭐⭐⭐

口を動かすより手を動かせ

Add fingers more than lips

≈ 不言実行

хувиа борлуулж, довоо шарлуулах⭐⭐⭐

自分を茶色くし、丘を黄色くする

Makes himself brown, Makes hillock yellow

≈ United we stand, divided we fall.

хувцас бурхан, бие чөтгөр⭐⭐⭐

服は神、体は悪魔

Clothes are god, Body is devil

≈ 馬子にも衣装 ≈ No pain, no gain.

хувьтай хүн, хур борооноор⭐⭐⭐

運のある人は雨と共に来る

A lucky person comes with the rain

худалч хүний нээрэн олон, хуурамч хүний хөөрхий олон⭐⭐⭐

嘘つきは「本当だ」を多く言い、偽りの人は「かわいそう」を多く言う

People who lie, say 'it's true' many times; People who are false, say 'poor' many times

худгийн мэлхий далайн ихийг мэдэхгүй, далайн мэлхий худгийн багыг мэдэхгүй⭐⭐

井戸の蛙は海の大きさを知らず、海の亀は井戸の小ささを知らない

The frog in the well does not know the largeness of the sea, The sea turtle does not know the smallness of the well

≈ 井の中の蛙大海を知らず

худлыг үнэн гүйцнэ, хурдныг сум гүйцнэ⭐⭐

真実は嘘に追いつき、弾丸は速い者に追いつく

The truth will catch a false one, The bullet will catch a fast one

≈ 天網恢恢疎にして漏らさず

хулгайч бүрийнээр, чоно борооноор⭐⭐⭐

泥棒は早朝に、狼は雨の中に

A thief in the early morning, A wolf in the rain

≈ A leopard can't change its spots.

хумсалсаар хумсалсаар хулгайч, хуурсаар хуурсаар худалч⭐⭐⭐

少しずつ盗めば泥棒、少しずつ騙せば嘘つき

To steal little by little, a thief; To deceive little by little, a liar

хуруу дүрээгүй байж, хошуу дүрэх⭐⭐⭐

指は入れずに、口は出す

Didn't put his fingers in, But digs his snout

≈ 口だけ達者 ≈ All mouth and no trousers.

хуруу хөдөлбөл хошуу хөдөлнө⭐⭐⭐

指が動けば口も動く

If fingers move then lips will move

≈ 働かざる者食うべからず ≈ No pain, no gain.

хутга тавилгүй мах идэж, хундага тавилгүй архи уух⭐⭐⭐

ナイフを置かずに肉を食べ、杯を置かずに酒を飲む

Eating meat without putting down the knife, Drinking vodka without putting down the glass

≈ All talk and no action.

хутга хурц боловч ишиндээ халгүй, эмч мэргэн боловч биендээ тусгүй⭐⭐

ナイフは鋭くても柄を傷つけず、医者は賢くても自分の体は治せない

Even though the knife is sharp, it does not harm its handle; Even though the doctor is clever, he does not benefit his body

≈ 医者の不養生

хутгаа билүүдсэн хүн мах иднэ, хэлээ билүүдсэн хүн ташуур иднэ⭐⭐

ナイフを研ぐ者は肉を食べ、舌を研ぐ者は鞭を食らう

The person sharpening his knife will eat meat, The person sharpening his tongue will eat a whip

≈ 口は禍の元 ≈ Loose lips sink ships.

хуурай модны яр олон, хуурамч хүний хөөрхий олон, худалч хүний нээрээ олон⭐⭐

乾いた木には節が多く、偽りの人は「かわいそう」が多く、嘘つきは「本当だ」が多い

The dry wood has many knots, The false person has many 'poor', The lying person has many 'it's true'

≈ Cut your coat according to your cloth.

хуурах, худалчийн зээ; хумслах, хулгайчийн зээ⭐⭐

嘘つきの孫は嘘をつき、泥棒の孫は盗む

The liar's grandson lies, The thief's grandson steals

≈ 蛙の子は蛙

хуучин бууны хугархай⭐⭐⭐

古い銃の壊れた部品（経験豊富な人を指す）

A broken piece of an old rifle

хуучин юм ул болж, шинэ юм зул болох⭐⭐⭐

古いものは足跡となり、新しいものは蝋燭となる

Old things become footprints, New things become a candle

хэдэр хүн хээр, хэдрэг мод гадаа⭐⭐

気難しい人は野原に、曲がった木は外に

A cranky person out in the wilderness, A curvy wood outside

хэлбэл хэл өвдөнө, хэлэхгүй бол сэтгэл өвдөнө⭐⭐

言えば舌が痛み、言わなければ心が痛む

If said, the tongue will hurt; If not said, the heart will hurt

хэлд орж үг холбодог, хөлд орж газар гишгэдэг⭐⭐

言葉を覚えて話し、足を覚えて歩く

You connect words as you learn to speak, You make steps as you learn to walk

≈ 千里の道も一歩から ≈ A journey of a thousand miles begins with a single step.

хэлдэг нь хэдүүл, хийдэг нь ганц⭐⭐⭐

言う者は多く、やる者は一人

Many who say, One who does

≈ 言うは易く行うは難し ≈ Easier said than done.

хэлж ирэхгүй, хийсэж ирнэ⭐⭐⭐

言わずに来ず、吹いてやって来る（突然の困難）

Does not say before coming, Comes by blowing

≈ 寝耳に水 ≈ A bolt from the blue.

хэлж өгөвч чих нь цоорхой, хийж өгөвч сав нь цоорхой⭐⭐

言っても耳に穴があり、注いでも容器に穴がある

Even though told, one's ear has a hole; Even though poured in, the container has a hole

≈ 馬の耳に念仏 ≈ Preaching to deaf ears.

хэлсэн үгэндээ эзэн болж, идсэн хоолондоо сав бол⭐⭐⭐

言葉の主人たれ、食べた物の器たれ

You are the master of your words, You are the container of the food you eat

≈ 口は禍の元 ≈ Loose lips sink ships.

хэлсэн үгээр нь цэцнийг мэдэх, хийсэн эдээр нь дархныг мэдэх⭐⭐

言葉で賢者を知り、作品で職人を知る

Know the wise by his words, Know the smith by his wares

хэлтэн гүүнээс, шувтан унага⭐⭐

母馬のように、仔馬も

As the mare, So the foal

≈ 蛙の子は蛙 ≈ Like mother, like child.

хэлэлцвэл бүтдэг, хэрэлдвэл бутардаг⭐⭐

話し合えば成り、争えば壊れる

If discussed, it gets done; If quarreled, it breaks up

≈ United we stand, divided we fall.

хэлэх нь уулын чинээ, хийх нь хэдгэнийн чинээ⭐⭐

言うことは山ほど、やることは虻ほど

Talk like mountain size, Do like horsefly size

≈ 口だけ達者 ≈ All mouth and no trousers.