すべてのことわざ

хүн хэрээрээ, тэмээ тэнгээрээ⭐⭐⭐

人は自分の器量で、ラクダは自分の背負える分だけ

A person can only do what he can, A camel can only carry what it can

≈ 身の程を知れ ≈ Don't bite off more than you can chew.

хүн хүндээ дасдаг, мал малдаа ижилсдэг⭐⭐⭐

人は人に慣れ、家畜は家畜に慣れる

A person gets used to another, An animal gets used to another

хүн хүний зан ондоо, нутаг нутгийн заншил ондоо⭐⭐⭐

人それぞれ性格が違い、土地それぞれ習慣が違う

People have different characters, Places have different traditions

≈ 所変われば品変わる ≈ When in Rome, do as the Romans do.

хүн хүнийхээ хүчинд, загас усныхаа хүчинд⭐⭐⭐

人は人の力で生き、魚は水の力で生きる

The person survives with the help of others, The fish survives in its water

≈ 持ちつ持たれつ ≈ You scratch my back and I'll scratch yours.

хүн ядрахаар төрлөө, тураг ядрахаар уулаа⭐⭐

人は疲れたら親戚の元へ、野生の羊は疲れたら山へ

A person goes to his relatives when tired, Wild sheep go to the mountain when tired

хүн үгэндээ, үхэр дөрөндөө⭐⭐

人は言葉に縛られ、牛は鼻輪に縛られる

A person by his word, A cow by its nose ring

≈ 言葉は身の文 ≈ A man is as good as his word.

хүнд ачаа хөсөгт хортой, хүнд суртал амьдралд хортой⭐⭐

重い荷は荷車に害、官僚主義は生活に害

Heavy load is harmful for the cart, Bureaucracy is harmful for life

хүнд гэмгүй, хорхойд хоргүй⭐⭐⭐

人を傷つけず、虫も害さない

Does not offend anyone, Does not harm an insect

≈ 虫も殺さぬ ≈ Harm not a fly.

хүнд тус болвол, өөрт тус ирнэ⭐⭐⭐

人を助ければ、自分も助けられる

If you help someone, You will receive help

≈ 情けは人の為ならず ≈ One good turn deserves another.

хүндээ хөнгөнөөс, хүлгээ илжигнээс⭐⭐

貴重なものを粗末なものに換え、馬をロバに換える

Change your worthy things for unworthy things, Change your horse for a donkey

хүний амнаас будаа идэх⭐⭐⭐

他人の口から米を食べる（カンニングするな）

To eat rice from another person's mouth

≈ 他人の褌で相撲を取る

хүний бага адтай, хүлгийн бага хурдтай⭐⭐⭐

人の若い者は賢く、馬の若い者は速い

The youngest one among people is smart, The youngest one among horses is fast

хүний бага нь хөдөлж, шувууны бага нь жиргэдэг⭐⭐⭐

人の若い者は動き、鳥の雛は鳴く

People's young move, Bird's young cheep

хүний газар нэрээ, өөрийн газар ясаа⭐⭐⭐

他郷では名を、故郷では骨を

In a foreign land, your name; In your own land, your bone

хүний гараар могой бариулах, хүзүүний махаар шөл уулгах⭐⭐⭐

他人の手で蛇を捕まえ、首の肉でスープを作る

With someone else's hand catch snake, With neck meat make soup

≈ 他人の手で火中の栗を拾う ≈ Pull someone else's chestnuts out of the fire.

хүний муу хүн дайрах, хүрзний муу чулуу дайрах⭐⭐

悪い人は人を攻撃し、悪いシャベルは石に当たる

The bad person attacks a man, The bad shovel attacks a stone

хүний нохойд өгөхөөр, өөрийн нохойд өг⭐⭐⭐

他人の犬に与えるより、自分の犬に与えよ

Give to one's own dog instead of giving to someone else's dog

≈ 身内贔屓 ≈ Charity begins at home.

хүний олон хүнээ барьдаггүй, нохойны олон нохойгоо барьдаг⭐⭐⭐

人は大勢でも傷つけ合わず、犬は大勢だと傷つけ合う

Many people do not hurt each other, Many dogs hurt each other

хүний сайныг ханилан байж мэднэ, хүлгийн сайныг унан байж мэднэ⭐⭐⭐

結婚して初めて人の良さが分かり、乗って初めて馬の良さが分かる

Through the marriage we can see if a person is good, By riding a horse we can learn if it is a strong horse

≈ 馬は乗ってみよ人は添うてみよ ≈ You never know a man till you live with him.

хүний уг нагац, модны уг үндэс⭐⭐

人の根源は母方の親族、木の根源はその根

A person's origin is in mother's brothers and sisters, A tree's origin is in its roots

хүний хуучин нь дээр, дээлийн шинэ нь дээр⭐⭐

人は古い方が良く、デールは新しい方が良い

Old person is better, New deel is better

хүний хэрэг бүтвэл, өөрийн хэрэг бүтнэ⭐⭐⭐

他人の仕事が成れば、自分の仕事も成る

If another person's work is done, Your work will be done

≈ 情けは人の為ならず ≈ One good turn deserves another.

хүний хүү хүрэн бөөртэй, өөрийн хүүхэд өөхөн бөөртэй⭐⭐⭐

他人の子は茶色い腎臓、自分の子は脂の多い腎臓

Another person's son has a brown kidney, One's own child has a fat kidney

≈ 我が子可愛さ

хүний хүү хүссэндээ, хүлэг морь харайсандаа⭐⭐⭐

人の子は望むところへ、良馬は跳ねたいところへ

A person's son does what he wants, A good horse jumps where it wants

хүний эрхээр жаргахаар, өөрийн эрхээр зов⭐⭐⭐

他人の権威の下で幸せになるより、自分の権威で苦しむ方がよい

Suffering on my own is better than being in a state of bliss under someone else's authority

хүний эрхээр хүрд эргүүлэхээр, өөрийн эрхээр бул эргүүл⭐⭐

他人の権威でマニ車を回すより、自分の意志で石臼を回せ

Turning the prayer wheel by someone else's authority rather than turning the mill stone by your own will

хүний эрээн дотроо, могойн эрээн гаднаа⭐⭐⭐

人のまだらは内に、蛇のまだらは外に

Humans have many colors inside, Snakes have many colors outside

хүний үгээр үг бүү хий, хээрийн нохойгоор нохой бүү хий⭐⭐⭐

他人の言葉で言葉を作るな、野犬を飼い犬にするな

Do not make a word from another's word, Do not make a wild dog into a pet

хүнийг зүсээр шинжиж болдоггүй, усыг уутаар хэмжиж болдоггүй⭐⭐

人を外見で判断できず、水を袋で測れない

You cannot check a person by his appearance, You cannot measure water with a bag

≈ 人は見かけによらぬもの ≈ Don't judge a book by its cover.

хүнийг мэдье гэвэл зан аашийг нь үз, хүүхдийг мэдье гэвэл тоглоомыг нь үз⭐⭐

人を知りたければその行いを見よ、子を知りたければその遊びを見よ

You can know a person's character by watching, You can know a child's character by looking at his toys

≈ 三つ子の魂百まで ≈ The child is father of the man.

хүнийг танья гэвэл нөхрийг нь тань, нутгийг шинжье гэвэл усыг нь шинж⭐⭐

人を知りたければその友を知れ、土地を知りたければその水を知れ

If you want to know someone, first get to know his friend; If you want to learn a country's character, learn about its water

≈ 類は友を呼ぶ ≈ Birds of a feather flock together.

хүнийг хэлэхдээ хүрэн эрээн бүргэд шиг, өөрийгөө хэлэхдээ өндгөө дарсан шувуу шиг⭐⭐

人のことを言う時は茶色い鷲のように、自分のことを言う時は卵を抱く鳥のように

Talking about others, acts like a spotted brown eagle; Talking about oneself, acts like a bird hatching its eggs

хүнс голвол хоолгүй, хүн голвол нөхөргүй⭐⭐

食を拒めば食べ物がなく、人を拒めば友がいない

If you reject food there will be nothing to eat, If you reject people there will be no friends

хүргэн хүү хүчтэй, хүзүүний мах мөлжүүртэй⭐⭐⭐

婿は強く、首の肉は食べ応えがある

Son-in-law is strong, Neck of an animal has a lot of meat on it

хүргэн хүүгийн хүзүү бөх, хүний морины нуруу бөх⭐⭐

婿の首は丈夫、他人の馬の背は丈夫

Son-in-law has a strong neck, Another's horse has a strong back

хүссэн юм хүзүүгээр, шилсэн юм шилээр⭐⭐⭐

欲しいものは首まで、選んだものは首筋まで

The wanted thing up to the neck, The chosen thing up to the nape of neck

хүчтэний өмнө, хүчгүй нь буруутай⭐⭐

強者の前では、弱者が悪い

In front of the strong one, The weak are guilty

хүү олдоно, дүү олдохгүй⭐⭐

息子は得られるが、弟妹は得られない

A son can be found, A younger sibling cannot be found

хүү хүн аагтай ч түймэр мэт битгий ноц, хүүхэн хүн ааштай ч салхин мэт бүү хуйсгана⭐⭐

男子が気概があっても山火事のように燃え広がるな、女子が気性があっても風のように移ろいやすくなるな。

Though a boy has vigor

≈ 過ぎたるは猶及баざるが如し ≈ let him not burn like a wildfire; though a girl has temper, let her not shift like the wind.,Moderation in all things.

хөгшид үхэхээрээ айлгана, хүүхэд уйлахаараа айлгана⭐⭐⭐

老人は死で脅し、子供は泣くことで脅す

Old people will threaten with their dying, Children will threaten with their crying

≈ 泣く子と地頭には勝てぬ