すべてのことわざ

хөгшин азарга, жороо сурах⭐⭐⭐

老いた種馬が側対歩を学ぶ

An old stallion learns to amble

≈ 老馬の智

хөгшин хүн суун жаргаж, залуу хүн яван жаргана⭐⭐

老人は座って楽しみ、若者は歩いて楽しむ

The old person enjoys sitting, The young person enjoys walking

хөгшин хүн, хүүхэд нохойн доог болох⭐⭐⭐

老人は子供と犬にからかわれる

The old person is teased by the child and the dog

≈ A friend in need is a friend indeed.

хөгшин хүн, хүүхэд хоёр адил⭐⭐⭐

老人と子供は同じ

Old person and child are the same

≈ A man is known by the company he keeps.

хөдөлбөл хөлс, зогсвол зоос⭐⭐⭐

動けば給料、止まれば小銭

If you work, salary; If you stop, coin

≈ 働かざる者食うべからず ≈ No pain, no gain.

хөлтэй нь хөлхөж, хөлгүй нь мөлхөх⭐⭐⭐

足のある者は歩き、足のない者は這う

The ones with legs go, The ones without legs crawl

≈ When in Rome, do as the Romans do.

хөлөө хүрэх газар явж, хэлээ хүрэх газар заргалдах⭐⭐⭐

足の届く所へ行き、舌の届く所で争う

Going to places that the feet can reach, Litigating in places that the tongue can reach

хөлөөрөө явж, хөлсөө авах⭐⭐

足で行って、給料を得る

Go and do, Get wages

≈ 働く者に福来る

хөнжлийнхөө хэрээр хөлөө жийж, адууныхаа хэрээр исгэрэх⭐⭐⭐

布団の長さに合わせて足を伸ばし、馬の数に合わせて口笛を吹け

Stretch out your legs by the length of your cover, Whistle by the number of your horses

≈ 身の丈に合った暮らし ≈ Cut your coat according to your cloth.

хөтөл давахыг нь хараагүй бол хүлэг гэж бүү магт, хөдөс оёхыг нь хараагүй бол уран гэж бүү магт⭐⭐

峠を越えるのを見なければ良馬と誇るな、縫うのを見なければ巧みとは言うな

If you did not see the horse passing over a mountain, do not boast it is a good horse; If you did not see the woman sewing, do not claim she is skillful

≈ 百聞は一見に如かず ≈ Seeing is believing.

хөх зүү, хөндлөн хатгадаггүй эм⭐⭐⭐

青い針を横に刺せない女

A woman who cannot poke a blue needle across

хөхүүрийн ам наашаа, хүйтний ам цаашаа⭐⭐⭐

皮袋の口が近づき、寒さの口が遠ざかる

The mouth of the skin sack is coming, The mouth of cold weather is going away

≈ 暑さ寒さも彼岸まで

хөөвөр сахлаг монгол морь, хөдсөн дээлт монгол эр амь нэг⭐⭐

ふさふさしたたてがみのモンゴル馬と羊皮のデールを着たモンゴル人は一心同体

A Mongolian horse with a shaggy mane, A Mongolian man with a sheep skin deel have one life

цаас хэдий нимгэн ч чичихээс наашгүй, хүн хэдий ухаантай ч хэлэхээс наашгүй⭐⭐⭐

紙は薄くても突かねば破れず、人は賢くても言われねば分からず

Although paper is thin, until poked it is not pierced; Although a person is wise, until told he is not successful

≈ 聞くは一時の恥、聞かぬは一生の恥 ≈ He who asks is a fool for five minutes, but he who does not ask remains a fool forever.

цаасанд нэргүй, цасанд мөргүй⭐⭐

紙に名がなく、雪に足跡がない

No name on paper, No foot print on snow

≈ 鳥渡る跡を濁さず

цаг мөнгө, цаг алт⭐⭐⭐

時は金なり、時は黄金なり

Time is money, Time is gold

≈ 時は金なり ≈ Time is money.

цаг цагаараа байдаггүй, цахилдаг хөхөөрөө байдаггүй⭐⭐⭐

時は同じままではなく、アヤメは青いままではない

Time does not stay the same, The iris does not stay blue

≈ 諸行無常

цаг цагт нэг цаддаг, цагаан сараар нэг цаддаг⭐⭐⭐

時々満腹になり、ツァガーンサルで満腹になる

Get filled from time to time, Get filled once during Tsagaan Sar

≈ 塵も積もれば山となる

цагаан идээний савыг хоосон буцаадаггүй⭐⭐⭐

乳製品の容器は空で返してはならない

The dairy container should not be returned empty

≈ 礼尚往来

цагийн юм цагтаа, цааз хууль улсдаа⭐⭐⭐

時にはすべてのものに時があり、国には法がある

There is a time for everything, There is a law for the country

≈ 郷に入っては郷に従え ≈ There is a time for everything.

цадахад цагаан хурганы сүүл хатуу, өлсөхөд ороо буганы эвэр зөөлөн⭐⭐⭐

満腹の時は白い子羊の尾が硬く、空腹の時は足の悪い鹿の角が柔らかい

When full, a white lamb's tail is hard; When hungry, a lame deer's horns are soft

≈ 腹が減っては戦はできぬ ≈ An army marches on its stomach.

цай хэдий шингэн боловч идээний дээж, цаас хэдий нимгэн боловч номын хуудас⭐⭐

茶は液体でも食の精髄、紙は薄くても本の頁

Even though tea is liquid, it is an important part of food; Even though paper is thin, it still makes a page in a book

цай ч үгүй, царай ч үгүй⭐⭐⭐

茶もなく、愛想もない

Not even tea, Not even warmth

≈ 貧すれば鈍する ≈ Poverty dulls the wit.

царайны сайхнаар цай сүлэхгүй⭐⭐⭐

美しい顔でミルクティーは作れない

You cannot make milk tea with a pretty face

≈ 驕る者久しからず ≈ Beauty won't put food on the table.

цаст уулын цагаан барс, цагаа болохоор шоргоолжинд бариулах⭐⭐

雪山の白い虎も、時が来れば蟻に捕まる

In time the white tiger comes from the snowy mountain, In time it will be caught by ants

≈ 団結は力なり

цувж явсан барнаас, цуглаж суусан шаазгай дээр⭐⭐⭐

列をなして歩く虎より、集まって座るカササギが良い

Crowd of sitting magpies is better than strung out tigers walking on the road

≈ 喧嘩するほど仲がいい

цусаа гартал зодолдож, тосоо гартал тэврэлдэх⭐⭐⭐

血が出るまで喧嘩し、油が出るまで抱き合う

Fight until bleeding, Hug until oily

≈ 短気は損気

цуцлаас гал, цухлаас хэрүүл⭐⭐

燃え残りから火が、怒りっぽい人から口論が

Fire from the embers, Argument from a person who is easily upset

≈ 兵は千日養うて一日用う

цэргийг мянган өдөр тэжээгээд, нэг өдөр хэрэглэдэг⭐⭐⭐

兵を千日養い、一日用いる

A soldier is fed a thousand days, Used one day

цэцэн үг цээжнээс, цэцэг навч уулнаас⭐⭐⭐

賢い言葉は胸から、花と葉は山から

A proverb comes from within the chest, Flowers and leaves grow from mountains

≈ 雄弁は銀、沈黙は金

цэцэнд хоёр чих цөөдөх, тэнэгт нэг хэл олдох⭐⭐

賢者には耳が二つでも足りず、愚者には舌が一つでも多すぎる

Two ears are too few for smart one, One tongue is too many for foolish one

≈ 酒は本性を表す

цээжний үгийг архи хөөнө, цээлийн загасыг сэрээ хөөнө⭐⭐

胸の言葉は酒が追い出し、池の魚は銛が追い出す

Words in the chest are chased away by alcohol, Fish in the pool are chased away by a spear

чамд инээдэн, над ханиад⭐⭐⭐

あなたには笑い、私には咳

It's laughter to you, But coughing to me

чамд хов зөөсөн хүн, чамайг хүнд ховлоно⭐⭐

あなたに噂を運んだ人は、あなたの噂を他人に運ぶ

The person who gossiped to you, Will gossip about you to others

чамлахаар, чанга атга⭐⭐⭐

不満を言うより、しっかり握れ

Instead of being dissatisfied, Hold tighter

чигчий хурууны чилээ гаргах чадалгүй⭐⭐⭐

小指の力も出せない

The little finger's stiffness cannot go out

≈ 五十歩百歩

чинийх долоо, минийх долоохон⭐⭐

あなたのは七つ、私のはたった七つ

You have seven, I have only seven

≈ 木に竹を接ぐ

чихгүй толгой, цээжгүй бөгс⭐⭐

耳のない頭、割れ目のない尻

A head without ears, A butt without a crack

≈ 百聞は一見に如かず ≈ Seeing is believing.

чихээр сонссоноос, нүдээр үзсэн нь дээр⭐⭐⭐

耳で聞くより、目で見る方がよい

Better to see with eyes than to hear with ears

≈ Seeing is believing.

чоно махнаас гарах, чөтгөр гоймонд дурлах⭐⭐⭐

狼が肉から離れ、悪魔が麺を好むようなもの（ありえない）

A wolf goes away from meat, A demon is fond of noodles

≈ When pigs fly.