すべてのことわざ

хэлэх үгий эзэнд нь, тавих морийг ижилд нь⭐⭐

言葉は本人に、馬は群れに

Say a word to the right person, Take the horse to its herd

≈ 適材適所 ≈ The right tool for the job.

хэлэхийн өмнө болгоомж, хийхийн өмнө хичээмж⭐⭐

言う前に用心、やる前に注意

Caution before saying, Carefulness before doing

≈ 石橋を叩いて渡る ≈ Look before you leap.

хэлэхэд амар, хийхэд хэцүү⭐⭐⭐

言うは易く、行うは難し

Easy to say, Hard to do

≈ 言うは易く行うは難し ≈ Easier said than done.

хэн хэнээ хэлэлгүй, хэл амаа татлалгүй⭐⭐⭐

互いに批判せず、口論に巻き込まれず

Not criticizing each other, Not being involved in a dispute

≈ 触らぬ神に祟りなし ≈ Let sleeping dogs lie.

хэн ч биш, хярамцаг болох⭐⭐

誰でもない者となり、ヒャラムツァグとなる

Becomes nobody but hyramtsag

хэргийн эзэн, хэнгэргийн дохиур⭐⭐⭐

事件の主、太鼓の撥

The crime's owner, A drumstick

хэрэг явдлын бүтэх нь, хичээж бодохоос болдог⭐⭐

努力して考えることで、仕事の計画は実現する

From trying and thinking, Your plan for work will be fulfilled

≈ 継続は力なり

хэрээ галууг дуурайж, хөлөө хөлдөөх⭐⭐⭐

カラスがアヒルを真似て、足を凍らせる

A crow imitating a duck, Freezes its leg

≈ 鵜の真似をする烏

хэрээ зуун жил хар, хэрэг мянган жил хар⭐⭐

カラスは百年黒く、罪は千年黒い

A crow is black for 100 years, An offence is black for 1000 years

≈ 悪事千里を走る

хэрээ мэдэж яв, бяраа мэдэж өргө⭐⭐⭐

行く時は器量を知り、持ち上げる時は力を知れ

When you go, remember who you are; When you lift up, remember your strength

≈ 初心忘るべからず ≈ Don't bite off more than you can chew.

хэрээ мэдэж, бяраа тань⭐⭐⭐

器量を知り、力を知れ

Know your potential, Know your strength

≈ 己を知れ ≈ Know thyself.

хэрээ хэрээнийхээ харыг гайхах⭐⭐⭐

カラスが他のカラスの黒さに驚く

The crow becomes surprised by another crow's blackness

≈ 目糞鼻糞を笑う ≈ The pot calls the kettle black.

хээр алагаас, шийр алаг⭐⭐⭐

まだらの体から、まだらの足へ

From a motely body, To a motely leg

хээр хонож, хэц дэрлэх⭐⭐⭐

草原で眠り、山の尾根を枕にする

Sleeps on the steppe, Uses a mountain ridge as a pillow

хээрийн галуу нисэн үл хүрэх газраас, хүний хүү эрдэм өвөртлөн ирнэ⭐⭐⭐

野鴨が飛んでも届かない所から、人の子は知識を抱いて来る

Where the wild duck cannot reach by flying, A person's son can bring knowledge

хээрийн улс, хээгүй нь дээр⭐⭐⭐

野にいる人々は、気楽な方がよい

People out in the country, Are better off being easy-going

хээрийн хүнд хээгүй нь дээр, хэтний галд утаагүй нь дээр⭐⭐⭐

野の人は気楽な方がよく、火打ち石の火は煙がない方がよい

Person in the countryside is better easy going, A khet's fire is better not smoky

хээрээр гэр хийж, хэцээр дэр хийх⭐⭐⭐

野原を家とし、山の尾根を枕とする

Makes a home in the field, Uses a mountain ridge as a pillow

хялгана ихэдвэл зуд болно, хялар ихэдвэл сохор болно⭐⭐

ハネガヤが増えれば大雪、斜視が増えれば盲目

If feather grass increases, there will be big snow fall; If cross-eyed increases, there will be blindness

хүйтний ам цаашилж, хөхүүрийн ам наашлах⭐⭐⭐

寒さの口は遠ざかり、皮袋の口は近づく（暖かい季節の到来）

The cold mouth is going away, The skin bag mouth is coming closer

≈ 暑さ寒さも彼岸まで ≈ After rain comes fair weather.

хүлгийн сайныг гэвэл шүдийг нь үз, хүний сайныг гэвэл сэтгэлийг нь мэд⭐⭐⭐

良い馬は歯を見よ、良い人は心を知れ

If it is a good horse, check his teeth; If it is a good person, know his heart

≈ 人は心、馬は毛色 ≈ Don't judge a book by its cover.

хүлэг морь хүний нөхөр, хүдэр нум эрийн нөхөр⭐⭐

良馬は人の友、強弓は男の友

A good horse is a person's friend, A strong bow is a man's friend

хүн амьтны шившиг, хүүхэд нохойн доог⭐⭐⭐

人々の間で恥をかき、子供や犬に馬鹿にされる

To be disgraced among others, To be ridiculed by children and dogs

хүн ахтай, дээл захтай⭐⭐⭐

人には兄があり、デールには襟がある（年長者を敬え）

A person has an older brother, A deel has a collar

хүн болгон адилгүй хүлэг болгон жороогүй⭐⭐

全ての人が同じではなく、全ての馬が側対歩（名馬の歩み）ではない。

Not every person is the same

≈ 各人各様 ≈ not every steed is a pacer.,All are not hunters that blow the horn.

хүн болох багаасаа, хүлэг болох унаганасаа⭐⭐⭐

人となるのは幼い頃から、名馬となるのは仔馬の頃から

A person's future character starts at a young age, A horse's potential starts at a young age

≈ 三つ子の魂百まで ≈ The child is father of the man.

хүн бүхэн адилгүй, морь бүхэн жороогүй⭐⭐⭐

人は皆同じではない、馬は皆側対歩ではない

Not everyone is the same, Not every horse ambles

≈ 十人十色 ≈ Different strokes for different folks.

хүн гэмээ мэддэггүй, тэмээ гэдгэрээ мэддэггүй⭐⭐⭐

人は自分の過ちを知らず、ラクダは自分の首の曲がりを知らず

A person does not know his own fault, Camel does not know its own curve of the neck

≈ The pot calls the kettle black.

хүн ёс дагана, нохой яс дагана⭐⭐

人は礼儀に従い、犬は骨に従う

People follow traditions, Dogs follow bones

хүн муугаа дарлана, мал муугаа мөргөнө⭐⭐

人は弱い者を虐げ、家畜は弱い者を突く

People oppress weak people, Animals gore weak animals

≈ 弱肉強食 ≈ Might makes right.

хүн муугаа мэдэхгүй, хүр хорхой өмхийгөө мэдэхгүй⭐⭐

人は自分の過ちを知らず、蚕は自分の臭いを知らず

The person does not know his mistakes, The silkworm does not know its odor

хүн нэмбэл, хүнс нэмнэ⭐⭐⭐

人が増えれば、食べ物も増える

If a person is added, Food will be added

≈ Many hands make light work.

хүн нэрээ, тогос өдөө⭐⭐⭐

人は名を（誇り）、孔雀は羽を（誇る）

Person's name, Peacock's feathers

≈ 名は体を表す ≈ A good name is better than riches.

хүн тоохгүй, нохой шиншихгүй⭐⭐

人に相手にされず、犬にも嗅がれない

Ignored by people, Not sniffed by dogs

хүн тэжээвэл толгой цусдана, мал тэжээвэл ам тосдоно⭐⭐⭐

人を養えば頭から血が出る、家畜を養えば口に油がつく

If a man cares for another, his head will bleed; If a man tends livestock, his mouth will be oily

хүн тэнхээгээрээ, шувуу далавчаараа⭐⭐

人は力によって、鳥は翼によって

A person by his strength, A bird by its wings

хүн хэдий ухаантай ч хэлэхээс нааш санадаггүй, цаас хэдий нимгэн ч чичихээс нааш цоордоггүй⭐⭐⭐

人がいかに賢くても言われなければ分からない、紙がいかに薄くても突かなければ破れない

Even if a person is wise, he does not know until someone tells him; Even if paper is thin, it will not be torn until it is poked

≈ 聞くは一時の恥、聞かぬは一生の恥

хүн хэлбэл өөрт, хүнийгцэл идвэл араанд⭐⭐

人を批判すれば自分に返り、ヒ素を食べれば奥歯を傷める

If you critique others, it damages you; If you eat arsenic, it damages your molar tooth

≈ 人を呪わば穴二つ ≈ Curses, like chickens, come home to roost.

хүн хэлэхээс наашгүй⭐⭐⭐

人は言われるまで成功しない

The person until told is not successful

≈ 聞くは一時の恥、聞かぬは一生の恥

хүн хэлээрээ, мал хөлөөрөө⭐⭐⭐

人は言葉で、家畜は足で

People, with language; Animals, with legs