すべてのことわざ

тэнгэрийн муухай арилна, хүний муухай арилахгүй

空の悪天候は消えるが、人の悪い性格は消えない

Bad weather will disappear from the sky, Bad attitude will not disappear from the person

тэнгэрийн муухай олныг зовооно, тэнэгийн мунхаг өөрийгөө зовооно

悪天候は皆を苦しめ、愚か者の愚かさは自分を苦しめる

A bad sky will make people suffer, A fool's stupidity will make himself suffer

тэнхлүүн явахад тэмээгээр тусалснаас, тэвдэж явахад тэвнээр тусал

余裕のある時にラクダで助けるより、困っている時に針で助けよ

It is better to help with a needle when there is need than to help with a camel in times of abundance

тэнцвэргүй ачаа тэмээний зовлон, тэнцвэргүй амраг сэтгэлийн зовлон

バランスの悪い荷はラクダの苦悩、バランスの悪い配偶者は心の苦悩

An unbalanced load is trouble for the camel, An unbalanced spouse is trouble for the heart

тэнэг хүн тогоо харна, мэргэн хүн галаа харна

愚か者は鍋を見、賢者は火を見る

The foolish person sees the caldron, The wise person sees the fire

тэнэгийн дотор уужуу

愚か者の腹は広い

A fool's insides are roomy

Тэнэглэлд хязгаар бий

愚かさにも限界がある。

Even foolishness has its limits.

тэнэгтэй нэгдвэл тэнэг, ухнатай нэгдвэл ямаа

愚か者と群れれば愚かになり、雄山羊と群れればヤギになる

Join with a fool and you become a fool, join with a billy-goat and you become a goat

тэнэсэн сум, тархинд

流れ弾が頭に当たる

A stray bullet hits the head

түмний хөрөнгийг, түрүүнд хайрла, төрсөн биеийг, сүүлд нь хайрла

大勢の財産を、真っ先に大切にし、自分の生身の体は、そのあとに大事にせよ

Cherish the wealth of the many first, cherish your own body last

түмэн лантай явахаар, түмэн олонтойгоо яв

千両持つより万の友を持て

Have many friends rather than a thousand lan

түнш наймаагаараа, лам уншлагаараа (мөлжих)

商人は商売によって、僧侶は読経によって（利益をむさぼる）

The trader by his trading, the lama by his chanting (fleece people)

түргэн түүхий, удаан даамай

速いと生、遅いとよく焼ける

Fast is raw, Slow is well done

түрийний бөөс, толгойд гарах

脛のシラミは頭に上る

Lice on the lower leg will go to the head

Түрүүлж дуугарсан хөхөөний ам хөлдөх

真っ先に鳴いたカッコウの口が凍る。

The mouth of the cuckoo that called first freezes.

түрүүнд гарсан чихнээс, сүүлд ургасан эвэр урт

先に出た耳より後から生えた角の方が長い

The horn that grew last grows longer than the ear that came out first

түүний санаагүйд салбаруулан, түүний бодоогүйд бутруулна

相手が思いもよらないところで混乱させ、相手が考えてもいないところで粉々にしてやる

Split him where he does not expect it, shatter him where he has not thought

түүх төөрөхгүй, ураг орхигдохгүй

歴史は道を誤らず、血筋は見落とされない

History does not lose its way, lineage is not overlooked

түүхээ мэдэхгүй хүн ойд төөрсөн сармагчин лугаа адил

歴史を知らぬ者は、森で迷った猿に等しい

A man who does not know his history is like a monkey lost in the forest

төлөг үзэгч, түмэн худалч

占い師、万の嘘つき

Fortune teller, A multitude of lies

төлөөр баяжина, шөлөөр цадна

子畜で富み、スープで満腹になる

Will be rich from newborn livestock, Will be full from soup

Төмрийг халуун дээр нь давт

鉄は熱いうちに打て。

Forge the iron while it is hot.

төмрийн сайныг, давтаж мэддэг

鉄の良さは鍛えて分かる

The quality of iron is recognized when it is forged

төмөр хэдий бөх боловч зүлгэхгүй бол зэвэрнэ, хүн хэдий сайн боловч сурахгүй бол хоцорно

鉄は硬くても磨かなければ錆びる；人は良くても学ばなければ遅れる

Even though steel is hard, it rusts without polishing; Even though a man is good, he loses without learning