すべてのことわざ

тураг шувууг дэвэлтээр нь туурайт хөлгийг явдлаар нь

猛禽はその舞い方で、蹄ある駿馬はその歩みで

The bird of prey by its soaring, the hoofed steed by its gait

тураг ядарвал уулаа, хүн ядарвал ургаа

野生の羊は疲れれば山へ、人は疲れれば親戚へ

If a turag is tired, it goes to a mountain; If a person is tired, he goes to relatives

тус болох гээд, ус болох

助けようとして、水になる

Trying to help, Becomes water

тус хийвэл дуустал, давс хийвэл уустал

助けるなら最後まで、塩を入れたら溶けるまで

If you help others, finish; If you put salt in water, stir until it dissolves

тус үзсэнээ мартдаг, тус хийснээ мартдаггүй

受けた恩は忘れるが、自分が施した恩は忘れない

He forgets the kindness he received, he does not forget the kindness he gave

тустай хэрэг бүхнийг, тууштай сайн гүйцэтгэ

有益なすべての物事を、最後までやり遂げよ

Whatever is of use, carry it through steadfastly

тусыг усаар, ачийг бачаар

助けは水で返され、恩は仇で返される

Help returns water, Support returns trouble

туулайн арьс нимгэн боловч, өдрийнхөө хүйт даадаг

ウサギの毛皮は薄くとも、その日の寒さに耐え忍ぶ

The hare's skin is thin, yet it withstands the cold of its day

туулайн хэрээр нумаа тат, тугалын хэрээр зэлээ тат

ウサギの大きさに応じて弓を引き、子牛の数に応じて繋ぎ縄を張る

Pull back a bowstring according to the size of the rabbit, Set a tethering line according to the number of calves

тэвдэж явхад тэвнээр тусал

困っている時には縫い針一本でも助けよ

When a man is hard pressed, help him even with a needle

тэвнийн чинээ нүхээр, тэмээн чинээ салхи орох

針の穴ほどの隙間からラクダほどの風が入る

Through the hole as small as a needle, Wind as big as a camel will blow

тэвчээр бүхнийг ялна

忍耐はすべてに勝つ

Patience conquers all

тэгж үхсэнээс, тээглэж үхсэн нь дээр

こうして死ぬより、つまずいて死ぬ方がまし

It is better to die tripping than dying like this

тэгш мэдэхгүй хүн ноён сууж тэн мэдэхгүй хүн хувь тараах

公平を知らぬ者が殿の座に就き、均衡を知らぬ者が分け前を配る

The man who knows no fairness sits as lord; the man who knows no balance shares out the portions

тэгье гэхийг тэнхээ мэднэ, тэднийхээр очихыг унаа мэднэ

はいと言えるかは体力次第、そこへ行けるかは乗り物次第

Saying yes depends on my strength, Going to their place depends on my ride

тэжээсэн бяруу, тэрэг эвдэх

育てた子牛が荷車を壊す

The calf you care for will break your cart

тэмээ гэдгэрээ мэдэхгүй, тэнэг мулгуугаа мэдэхгүй

ラクダは首がどれだけ反っているか知らず、愚か者は自分の愚かさを知らない

A camel does not know how far his head is thrown back, A stupid man does not know his own foolishness

тэмээ туйлаад, тэнгэрт хүрэхгүй

ラクダが跳ねても天には届かない

Camel bucking cannot reach the sky

тэмээ хариулсан хүн буурныхаа занг андахгүй

ラクダを飼う者は雄ラクダの気性を間違えない

The herdsman knows his male camel's character well

Тэмээ хариулсан хүн буурынхаа занг анддаггүй

ラクダを飼った人は自分の雄ラクダの気性を見誤らない。

A person who has herded camels does not mistake the temperament of their male camel.

тэмээ хужирт дуртай, тэнэг хэрэгт дуртай

ラクダは塩分を好み、愚か者はおせっかいを好む

The camel likes ground salt, The fool likes to be nosy

тэмээн хом эвдрэвч, илжгэн хом эвдрээгүй

ラクダの荷物入れは壊れても、ロバの荷物入れは壊れない

Though the camel's pack-frame broke, the donkey's did not

тэмээнд хүрэхгүй гараа, тэнгэрт сарвайх

ラクダにも届かない手を天に伸ばす

To stretch out your hands to the sky when you cannot even reach to a camel

тэмээний ачаанд, туулай хүнддэхгүй

ラクダの荷にウサギは重荷にならない

The rabbit will not make the camel's load any heavier