すべてのことわざ

Уйгагүй хүн уул нүхэлнэ

飽きることのない人は山に穴を開ける。

A tireless person digs through a mountain.

Уйлах нэг өдөр байхад инээх мянган өдөр ирнэ

泣く日が一日あれば、笑う日が千日訪れる。

While there is one day of crying, a thousand days of laughing will come.

уйлах хүүхдийн хошного, урд өдрөөсөө умалзах

明日泣く子のお尻は前日からすぼむ

The anus of a child who will cry tomorrow is pouting today

уйлсаар уйлсаар хүн болдог, майлсаар майлсаар мал болдог

泣きながら泣きながら人になり、鳴きながら鳴きながら家畜になる

Babies become adults continually crying, Baby goats grow up continually bleating

уйтгараар дүүрсэн ордноос жаргалаар дүүрсэн овоохой дээр

憂いに満ちた宮殿より、幸せに満ちた小屋のほうがよい

Better a hut filled with joy than a palace filled with sorrow

улааныг үзэж урваж, шарыг үзэж шарвах

赤を見れば赤に寝返り、黄を見れば黄に靡く

You see red and side with it, You see yellow and waver

Улааныг үзэж урвах, шарыг үзэж шарвах

赤を見れば裏切り、黄を見れば顔をしかめる。

Seeing red, one betrays; seeing yellow, one winces.

унаган жороо төрнө гэгч, унах хүний хувь мэднэ

優れたジョロオ（側高歩行の馬）が生まれるかどうかは、乗る者の運次第である

They say the natural ambler is born so, but it is the rider's luck that decides

Унасан бөхөд шалтаг мундахгүй

負けた力士に言い訳が尽きることはない。

For a fallen wrestler, excuses are never lacking.

унасан малгайгаа авахгүй, унжсан нусаа татахгүй

落ちた帽子も拾わず、垂れた鼻水も拭わない

He will not pick up his fallen hat, nor wipe his running nose

унасан нь хэлтийснээ муу хэлэх

転んだ者が傾いた者の悪口を言う

The person who fell says bad things about the person who is leaning

унаснаа уухилуулж, уулзсанаа уурлуулах

身に付けたものを息せき切って語り、出遭った者を怒らせる

Making his mount pant and everyone he meets angry

унтвал урагшгүй, утайд одвол буян

寝てばかりでは前途がなく、修業の場に行けば徳となる

Sleep and there is no progress, go to Wutai and there is merit

уншиж мэдэхэд ном сайхан, уулзаж ярихад нөхөр сайхан

読んで知るには書がよく、会って語るには友がよい

For reading and knowing, a book is good; for meeting and talking, a friend is good

ураг муудвал удмаа түшдэг, тураг муудвал уулаа түшдэг

義理の親が悪くなれば親戚を頼り、野生の羊が弱れば山を頼る

If the in-laws become bad, a person can lean on his relatives; If wild sheep become weak, they can lean on the mountain

ураг төрлийн хол нь дээр, уул усны ойр нь дээр

親戚は遠い方が良く、山と水は近い方が良い

Being far is better for relatives, Being close is better for mountain and water

ураг урагтаа хүнд, ургаа мод газартаа хүнд

胎内の子は母に重く、育つ木は大地に重い

A baby in her womb is heavy for the mother, A growing tree is heavy for the ground

урагшаа гишгэхдээ ургаа хад, ууж идэхдээ уургын морь

前に進む時は岩のよう、食べ飲みする時は速い馬のよう

Goes forward like a rock, Eats and drinks like a fast horse

урагшгүй ноёнтонд, ухаангүй албат

不運な領主には無知な家来

To an unsuccessful lord, Unintelligent servants

уран хүн ирвэл учиг нэмнэ, улцан хүн ирвэл нулимс нэмнэ

裁縫師が来れば縫い物が進み、泣き腫らした人が来れば涙が増える

If a seamstress comes there will be help with sewing, If a person with puffy eyes comes there will be tears

урантай утас бүү булаалд, ухаантантай үг бүү булаалд

裁縫師と糸のことで争うな、賢者と言葉のことで争うな

Do not haggle with a seamstress about a thread, Do not haggle with the wise about a word

ургамлын сүр цэцэгтээ, улсын сүр цэрэгтээ

植物の威厳は花に、国の威厳は軍に

The glamour of the plant is in its flower, The glamour of a country is in its army

урдаас ирээд, уул минийх гэх

南から来て、この山は俺のものだと言う

Comes from the south and says the mountain is mine

урдуураа, улаан хөлтнийг гишгүүлэхгүй

赤足の者を前に通さない

Does not let red-legged person step in front of him