人格・徳

сайн хүн нэрдээ хайртай, муу хүн биедээ хайртай⭐⭐⭐

名こそ惜しけれ

A good person loves his name, A bad person loves his body

≈ 良い人は名を愛し、悪い人は体を愛す

сайн хүн нэрээ хайрлана, тогос шувуу өдөө хайрлана⭐⭐⭐

名こそ惜しけれ

A good person will cherish his name, A peacock will cherish its feathers

≈ 良い人は名を大切にし、孔雀は羽を大切にする

сайн хүн санаагаараа, сайн морь явдлаараа⭐⭐⭐

A good person by his thoughts, A good horse by his gait

≈ 良い人は考えで知られ、良い馬は歩き方で知られる

сайн хүний нэрийг, гурав худалдаж идэх⭐⭐⭐

A good person's name is sold 3 times

≈ 良い人の名は三度売れる

сайн хүний цээж саруул, сайн морины сэрвээ өндөр⭐⭐

The chest of a good person is bright, The withers of a good horse is tall

≈ 良い人の胸は明るく、良い馬のき甲は高い

сайн эр урдаа шархтай, муу эр ардаа шархтай⭐⭐

The good man is wounded on the front, The bad man is wounded on the back

≈ 良い男は前に傷があり、悪い男は後ろに傷がある

сайн явъя гэвэл нэрээ хайрла, сайхан явъя гэвэл хувцсаа зас⭐⭐

名こそ惜しけれ

If I want to live well, I will value my name; If I want to look nice, I will value my clothes

≈ 良く生きたければ名を大切にし、美しく見せたければ服を整えよ

сайхныг эрэхээр, сайныг эр⭐⭐⭐

Instead of looking for beauty, Look for good

≈ 美しさを求めるより、良さを求めよ

саруул тэнгэр дулаанаараа, сайхан хүн зангаараа⭐⭐

A clear sky stays warm, A good person stays with his own character

≈ 晴れた空は暖かさで、良い人は性格で分かる

сумаа харваад нумаа нуух, юмаа аваад саваа нуух⭐⭐

魚を得て筌を忘る

Shoot an arrow and hide your bow, Get your things and hide your container

≈ 矢を射って弓を隠し、物を取って容器を隠す ≈ Once on shore, we pray no more.

суусан газраасаа, шороо атгах⭐⭐⭐

Takes earth from the place where they sat

≈ 座った場所から土を握る

сэтгэл цагаан бол, үйлс цагаан⭐⭐

If the heart is white, The deed is white

≈ 心が白ければ、行いも白い

сээрийн бөхөөс, сэтгэлийн бөх дээр⭐⭐

精神一到何事か成らざらん

Strength of soul is better than hardness of spine

≈ 背骨の強さより心の強さが優る

тогос шувуу сүүлээ, төрсөн бие нэрээ⭐⭐⭐

名こそ惜しけれ

The peacock's tail, The body's name

≈ 孔雀は尻尾を、生まれた体は名を大切にする

тэгж үхсэнээс, тээглэж үхсэн нь дээр⭐⭐⭐

こうして死ぬより、つまずいて死ぬ方がまし

It is better to die tripping than dying like this

≈ 当たって砕けろ ≈ Nothing ventured, nothing gained.

тэмээнд хүрэхгүй гараа, тэнгэрт сарвайх⭐⭐

ラクダにも届かない手を天に伸ばす

To stretch out your hands to the sky when you cannot even reach to a camel

≈ 身の丈に合わぬ

түмэнд нүүрээ, төрд нэрээ барах⭐⭐⭐

大衆には顔を失い、国には名を失う

To a multitude of people you lose your face, To the government you lose your name

улааныг үзэж урваж, шарыг үзэж шарвах⭐⭐⭐

赤を見れば赤に寝返り、黄を見れば黄に靡く

You see red and side with it, You see yellow and waver

≈ 優柔不断

унасан нь хэлтийснээ муу хэлэх⭐⭐

転んだ者が傾いた者の悪口を言う

The person who fell says bad things about the person who is leaning

≈ 負け犬の遠吠え

урагшаа гишгэхдээ ургаа хад, ууж идэхдээ уургын морь⭐⭐⭐

前に進む時は岩のよう、食べ飲みする時は速い馬のよう

Goes forward like a rock, Eats and drinks like a fast horse

урдаас ирээд, уул минийх гэх⭐⭐

南から来て、この山は俺のものだと言う

Comes from the south and says the mountain is mine

≈ 盗人猛々しい

урдуураа, улаан хөлтнийг гишгүүлэхгүй⭐⭐⭐

赤足の者を前に通さない

Does not let red-legged person step in front of him

ууж идэхдээ уургын морь, урагшаа гишгэхдээ ургаа хад⭐⭐⭐

食べ飲みする時は速い馬のよう、前に進む時は動かない岩のよう

In eating and drinking, like a fast horse catching other horses; In stepping forward, like an immovable rock

уулын чинээ алтнаас, утсан чинээ амь илүү⭐⭐⭐

山ほどの金より糸ほどの命が尊い

Life as narrow as a thread is more than gold piled as big as a mountain

≈ 命あっての物種 ≈ Where there's life, there's hope.

хайраа дотроо, халаа гаднаа⭐⭐⭐

愛情は内に、厳しさは外に

Your love is inside, Your hardness is outside

≈ 外剛内柔

харамласан юм, хар нохойн хоол болох⭐⭐⭐

惜しんで与えたものは黒い犬の餌になる

The thing you give someone reluctantly becomes a black dog's food

харамч хүний үгүй олон, хорон хүний мэх олон⭐⭐

ケチな人は断りが多く、意地悪な人は策略が多い

A stingy person has many no's, An envious person has many tricks

≈ 欲張りは身を滅ぼす ≈ Grasp all, lose all.

харанхуйг гэрэл иддэг, хатууг зөөлөн иддэг⭐⭐

光は闇を食べ、柔は剛を食べる

Light eats darkness, Soft eats hard

≈ 柔よく剛を制す ≈ Softly, softly, catchee monkey.

харцага шувуу нэг шүүрэлттэй, хаан хүн нэг зарлигтай⭐⭐

鷹は一度だけ急降下し、王は一度だけ命令する

The hawk dives only once to catch, The king orders only once

≈ 武士に二言はない ≈ A man is as good as his word.

хийвэл бүү ай, айвал бүү хий⭐⭐⭐

やるなら恐れるな、恐れるならやるな

If you do it, don't be afraid; If you are afraid, don't do it

≈ Nothing ventured, nothing gained.

хиртэй гараар баримгүй цэвэр, хилэнтэй нүдээр харамгүй сайхан⭐⭐

汚れた手では触れない清らかさ、怒った目では見れない美しさ

Clean that cannot be looked at with dirty hands, Good that cannot be looked at with angry eyes

хоёр идэхгүй, хоосон хонохгүй⭐⭐⭐

一日二食は食べず、空腹で寝ることもない

Does not eat twice a day, Does not go to bed hungry

хорхойд хоргүй, сэтгэлдээ сэвгүй⭐⭐⭐

虫も害さず、心に曇りもない

Causes no harm to insects, Has no guilt in heart

хээрийн улс, хээгүй нь дээр⭐⭐⭐

野にいる人々は、気楽な方がよい

People out in the country, Are better off being easy-going

хээрийн хүнд хээгүй нь дээр, хэтний галд утаагүй нь дээр⭐⭐⭐

野の人は気楽な方がよく、火打ち石の火は煙がない方がよい

Person in the countryside is better easy going, A khet's fire is better not smoky

хүлгийн сайныг гэвэл шүдийг нь үз, хүний сайныг гэвэл сэтгэлийг нь мэд⭐⭐⭐

良い馬は歯を見よ、良い人は心を知れ

If it is a good horse, check his teeth; If it is a good person, know his heart

≈ 人は心、馬は毛色 ≈ Don't judge a book by its cover.

хүн болох багаасаа, хүлэг болох унаганасаа⭐⭐⭐

人となるのは幼い頃から、名馬となるのは仔馬の頃から

A person's future character starts at a young age, A horse's potential starts at a young age

≈ 三つ子の魂百まで ≈ The child is father of the man.

хүн нэрээ, тогос өдөө⭐⭐⭐

人は名を（誇り）、孔雀は羽を（誇る）

Person's name, Peacock's feathers

≈ 名は体を表す ≈ A good name is better than riches.

хүнд гэмгүй, хорхойд хоргүй⭐⭐⭐

人を傷つけず、虫も害さない

Does not offend anyone, Does not harm an insect

≈ 虫も殺さぬ ≈ Harm not a fly.

хүний муу хүн дайрах, хүрзний муу чулуу дайрах⭐⭐

悪い人は人を攻撃し、悪いシャベルは石に当たる

The bad person attacks a man, The bad shovel attacks a stone