思慮・備え

гэнэт баяжих гэмтэй, гэдрэг унах өвчинтэй⭐⭐⭐

急に金持ちになれば罪がある、急に仰向けに倒れれば痛みがある

Suddenly rich will have sin, Suddenly fall on your back will have pain

≈ Easy come, easy go.

гэнэт идвэл гэдсэнд цөвтэй, гэнэт баяжвал насанд цөвтэй⭐⭐⭐

急いで食べれば胃を壊す、急いで金持ちになれば人生を壊す

If a person eats too quickly stomach will have sickness, If a person gets rich too quickly life will have sickness

≈ 急いては事を仕損じる ≈ Haste makes waste.

гүүгээ барьж, лүүгээ ханзлах⭐⭐

牝馬を捕まえてから、革袋を開けよ

Catch your mare, Rip open your container

≈ First things first.

дааганд хөнгөн, даалимбанд арвин⭐⭐

子馬には軽く、布には余裕がある

A light load for the colt, Abundant cloth

даварсаар даварсаар, да ламын ширээнд⭐⭐⭐

行き過ぎて行き過ぎて、ダ・ラマの席まで

By going too far by going too far, Until the table of Da Lama

даварсаар даварсаар, дагвын орон дээр⭐⭐⭐

行き過ぎて行き過ぎて、ダグワのベッドの上まで

By going too far by going too far, On Dagva's bed

дайсны дэргэд амрагаа бүү магт, амрагийн дэргэд дайснаа бүү нуу⭐⭐

敵の前で恋人を自慢するな、恋人の前で敵を隠すな

When you are close to your enemy do not boast about your lover, When you are close to your lover do not hide your enemy

далайсан газар далд орж, далласан газар ил гарж бай⭐⭐⭐

脅かされたら隠れよ、手招きされたら出てこい

When you are threatened cover yourself, When you are waved come out

долоо хэмжиж, нэг огтол⭐⭐⭐

七度測って一度切れ

Measure seven times, Cut once

≈ 念には念を入れよ

доороо суурьтай, дотроо бодолтой⭐⭐⭐

足元はしっかり、心の中は思慮深く

Be well-founded under, Be thoughtful inside

≈ 備えあれば憂いなし ≈ Better safe than sorry.

дээлийг давхарлавал даарахгүй, дээсийг эрчилбэл тасрахгүй⭐⭐

デールを重ねれば寒くない、縄を撚れば切れない

If you put more layers on a deel you are not cold, If you put more twine on a rope it cannot be cut

≈ 備えあれば憂いなし ≈ Better safe than sorry.

дөргүй бух, дөрөөгүй янгирцаг шиг⭐⭐⭐

鼻輪のない牛のよう、鐙のない鞍のよう

Like a bull without a nose peg, Like a saddle without stirrups

дөтийг харж дөрөв хонох⭐⭐⭐

近道を見て四晩かかる

You will have four nights taking a shortcut

≈ 急がば回れ ≈ More haste, less speed.

дөч хүрээд дөнгөж амс, тавь хүрээд тавьж уу, жар хүрээд жаргаж уу⭐⭐⭐

四十になったら味見、五十になったら一口、六十になったら楽しんで飲め

Just taste when you reach forty, Just sip when you reach fifty, Just drink for pleasure when you reach sixty

жаргах цагт сэрэмж хэрэгтэй, зовох цагт хатуужил хэрэгтэй⭐⭐⭐

幸せな時は用心が必要、苦しい時は忍耐が必要

Caution is needed during happy times, Endurance is needed during suffering times

≈ 勝って兜の緒を締めよ

загасчны морь усгүй⭐⭐⭐

漁師の馬に水なし

The fisherman's horse has no water

≈ 紺屋の白袴 ≈ The shoemaker's son always goes barefoot.

загатнасан газар маажих⭐⭐⭐

痒いところを掻く

Scratching the itchy place

≈ 痒いところに手が届く

зажлалгүй залгих ходоодонд муу, бодолгүй хэлэх үйлсэд муу⭐⭐⭐

噛まずに飲み込むのは胃に悪い、考えずに言うのは行いに悪い

Swallowing without chewing is harmful for the stomach, Saying without thinking is harmful for actions

≈ 口は禍の元 ≈ Loose lips sink ships.

залгиж идвэл хор болно, зажилж идвэл хоол болно⭐⭐⭐

丸呑みすれば害になる、噛んで食べれば栄養になる

Gulping causes harm, Chewing makes food

≈ 早食いは万病の元

замаар явбал моринд амар, зангаар явбал биенд амар⭐⭐

道を行けば馬に楽、性分で行けば体に楽

It is helpful for a horse if you go on the road, It is helpful for the body if you go with your habits

≈ 習うより慣れよ ≈ Practice makes perfect.

зуун ямаанд жаран ухна⭐⭐⭐

百頭の雌ヤギに六十頭の雄ヤギ

For one hundred female goats sixty billy goats

зээлүүлсэн гээсэн хоёр адил⭐⭐

貸したのも失ったのも同じ

It is the same to lend money and lose money

≈ 金を貸すときは捨てたと思え ≈ Lend money and lose a friend.

идэхэд бүү яар, авахад бүү саар⭐⭐

食べるのを急ぐな、受け取るのを遅れるな

Do not rush to eat, Do not be slow receiving

≈ 急いては事を仕損じる

инээсэн бүхэн нөхөр биш, уурласан бүхэн дайсан биш⭐⭐⭐

笑う者すべてが友ではない、怒る者すべてが敵ではない

Everyone who smiles is not a friend, Everyone who is angry is not an enemy

ирээгүй хойноо мэдэхгүй⭐⭐⭐

来ていないことは知らない

Do not know what has not come yet

≈ 明日のことを言えば鬼が笑う ≈ Don't count your chickens before they hatch.

лам олдохгүй бол буцахдаа залъя гэгчээр⭐⭐⭐

ラマが見つからなければ、帰って別の人を招く

If lama is not found, Return home and invite another

маргаашийн өөхнөөс өнөөдрийн уушиг дээр⭐⭐⭐

明日の脂肪より今日の肺

Lungs for today is better than fat for tomorrow

≈ 明日の百より今日の五十

мартсанаас мал мэнд үү?⭐⭐⭐

忘れていたが、家畜は元気ですか?

From the things not remembered, Are the livestock well?

≈ 喉元過ぎれば熱さ忘れる

махан хэл алдана, маажгий гутал хальтирна⭐⭐

肉の舌は失敗する、ぼろ靴は滑る

Fleshly tongue will lose, Rickety boots will slip

мордохын хазгай, явахын яйжгий⭐⭐⭐

乗る時は斜めに、歩く時はふらふらと

Mounting askew, Walking wobbly

≈ 始めが肝心

муу л бол зүүн хойд хар гэр⭐⭐⭐

悪いことがあれば北東の隅の黒いゲル

If it is bad, Black ger in the northeast corner

≈ 臭いものに蓋 ≈ Sweep it under the rug.

муу хүн чөлөөнөөр, чоно борооноор⭐⭐⭐

悪人は機会を待ち、狼は雨を待つ

A bad person waits for the opportunity, A wolf during the rain

муу хүнд үг бүү дуулга, мухар үхэрт худаг бүү үзүүл⭐⭐⭐

悪人に言葉を教えるな、角のない牛に井戸を見せるな

Do not tell a word to a bad person, Do not show a well to a cow without horns

≈ 豚に真珠

муу хүнийг зар, зарсан хойноо өр⭐⭐⭐

悪人に頼めば、助けてもらった後は借りができる

From a bad person ask for help, After help debt

мөрийтэй тоглоомоор баяжих, мөнхийн ус олох хоёр адил⭐⭐

賭博で金持ちになるのと永遠の水を見つけるのは同じ

Getting rich by gambling, Finding eternal water are the same

найрын богино нь сайн, насны урт нь сайн⭐⭐

宴は短い方がよい、寿命は長い方がよい

Short is better for the feast, Long is better for age

намаржин наргивал, өвөлжин өрвийнө⭐⭐

秋中宴会をすれば、冬中困窮する

If feasting all autumn, Will not do well all winter

намартаа таргалаагүй мал, өвөлдөө эцэнхий; насандаа сураагүй хүн, өтөлдөө харанхуй⭐⭐

秋に太らなかった家畜は冬に痩せる；若い時に学ばなかった者は老いて無知になる

The animal that did not get fat in autumn will be lean in winter; The person who did not learn in his time will be ignorant in old age

≈ 備えあれば憂いなし

намрын цагт шилд бууж, өвлийн цагт өтөгт бууж, хаврын цагт хаалт барьж, зуны цагт зүлгэнд буу⭐⭐

秋は山の尾根に、冬は堆肥の上に、春は風よけに、夏は草地に移動せよ

In fall move to the mountain crest, In winter move to the dung, In spring take cover, In summer move to the meadow

нар улайвал, ган болохын шинж; нохой гасалбал, гай ирэхийн шинж⭐⭐

太陽が赤くなれば干ばつの兆し；犬が吠えれば災いの兆し

If the sun goes red, It is the sign of a coming drought; If the dog yelps, It is the sign of coming trouble

≈ 夕焼けは晴れ