すべてのことわざ

танилтай хүн талын чинээ, танилгүй хүн алгын чинээ⭐⭐⭐

持つべきものは友

Person who has many friends is like a wide steppe, Person who has no friends is like the palm of a hand

≈ 知り合いの多い人は草原のよう、知り合いのない人は手のひらのよう

танилын нүүр халуун, таанын амт нясуун⭐⭐⭐

The known face is hot, The wild leek taste is sour

≈ 知り合いの顔は温かく、野生のニラの味は酸っぱい

танихаасаа өмнө талын хоёр гөрөөс, танилцсан хойноо тагнайн хоёр судас⭐⭐

袖振り合うも多生の縁

Before getting to know each other, two antelopes on the steppe; After getting to know each other, two veins in the palate

≈ 知り合う前は草原の二頭のカモシカ、知り合った後は口蓋の二本の血管

тарга, тав хоногийнх⭐⭐

盛者必衰

Fatness lasts for five days

≈ 太り具合は五日間のもの ≈ Pride comes before a fall.

тарчиг залуугаас, тартай хөгшин дээр⭐⭐

亀の甲より年の功

An experienced old person is better than an inexperienced young person

≈ 経験のない若者より経験のある老人が良い

тахиагүй ч үүр цайна, тахиатай ч үүр цайна⭐

明けない夜はない

There will be dawn without a rooster, There will be dawn with a rooster

≈ 鶏がいなくても夜は明け、鶏がいても夜は明ける

тоглоод тоглоомоо даахгүй, тонгойгоод бөгсөө даахгүй⭐⭐⭐

Kidding, will not joke; Bowing down, will not carry bottom

≈ 冗談を言っても冗談を受け入れず、かがんでも尻を支えられない

тоглоом тоотой нь дээр, толгой мөлжүүртэй нь дээр⭐⭐⭐

冗談も休み休み言え

There is a limit for joking, There is meat on the head bones

≈ 冗談には限度があり、頭の骨には肉がある

тогос шувуу сүүлээ, төрсөн бие нэрээ⭐⭐⭐

名こそ惜しけれ

The peacock's tail, The body's name

≈ 孔雀は尻尾を、生まれた体は名を大切にする

толгой хагаравч малгай дотроо, олгой хагаравч тогоон дотроо⭐⭐⭐

Even if the head is injured, it is inside the hat; Even if the intestine breaks, it is still in the pot

≈ 頭が割れても帽子の中、腸が裂けても鍋の中

толгойн үс олон ч, ганц тонгоргоор хусна⭐⭐

髪の毛は多くても、一本の剃刀で剃れる

Even though there are many hairs, It takes one knife to shave all

тоо бүрэн, толгой мэнд⭐⭐⭐

数は揃い、頭は無事

All are present, The heads are safe

≈ 無事これ名馬

тоолбол нас чацуу, төөлбөл нуруу чацуу⭐⭐⭐

数えれば同い年、測れば同じ背丈

If counted, the same age; If measured, the same height

≈ どんぐりの背比べ

тоонотой гэрт толгой холбож, тостой тогоонд хошуу холбох⭐⭐⭐

天窓のあるゲルで頭を寄せ合い、脂っこい鍋で口を寄せ合う

Heads are together in a ger with a window, Lips are together in a greasy pot

≈ 同じ釜の飯を食う

торго өмсөвч сүүдэр нь хар, тос уувч баас нь хар⭐⭐

絹を着ても影は黒く、油を飲んでも便は黒い

Even if silk is worn, the shadow is still black; Even if oil is drunk, the stools will still be black

≈ 地金は隠せない

торгон дээлтэй боловч, тоо мэдэхгүй мунхаг⭐⭐

絹のデールを着ていても、数を知らなければ愚か者

A man in a silk coat is still a fool if he does not know how to count

≈ 人は見かけによらぬもの

тосон дотор умбаж, торгон дээр хөлбөрөх⭐⭐

油の中を泳ぎ、絹の上を転げ回る

To wallow in oil, To roll on silk

≈ 左団扇で暮らす

туйлгүй хүн буцах нь амархан, тугалган жад шантрах нь амархан⭐⭐

意志のない人は簡単に戻り、錫の槍は簡単に折れる

An indecisive person easily returns, A tin spear breaks easily

тураг ядарвал уулаа, хүн ядарвал ургаа⭐⭐⭐

野生の羊は疲れれば山へ、人は疲れれば親戚へ

If a turag is tired, it goes to a mountain; If a person is tired, he goes to relatives

тус болох гээд, ус болох⭐⭐⭐

助けようとして、水になる

Trying to help, Becomes water

≈ 骨折り損のくたびれ儲け

тус хийвэл дуустал, давс хийвэл уустал⭐⭐⭐

助けるなら最後まで、塩を入れたら溶けるまで

If you help others, finish; If you put salt in water, stir until it dissolves

тусыг усаар, ачийг бачаар⭐⭐⭐

助けは水で返され、恩は仇で返される

Help returns water, Support returns trouble

≈ 恩を仇で返す

туу гэх нохойгүй, чаа гэх ямаагүй⭐⭐⭐

トゥーと言う犬もなく、チャーと言う山羊もない

No dog to say tuu, No goat to say cha

туулайн хэрээр нумаа тат, тугалын хэрээр зэлээ тат⭐⭐

ウサギの大きさに応じて弓を引き、子牛の数に応じて繋ぎ縄を張る

Pull back a bowstring according to the size of the rabbit, Set a tethering line according to the number of calves

≈ 身の丈に合った暮らし ≈ Cut your coat according to your cloth.

тэвнийн чинээ нүхээр, тэмээн чинээ салхи орох⭐⭐⭐

針の穴ほどの隙間からラクダほどの風が入る

Through the hole as small as a needle, Wind as big as a camel will blow

≈ 小さな穴が大船を沈める ≈ A small leak will sink a great ship.

тэгж үхсэнээс, тээглэж үхсэн нь дээр⭐⭐⭐

こうして死ぬより、つまずいて死ぬ方がまし

It is better to die tripping than dying like this

≈ 当たって砕けろ ≈ Nothing ventured, nothing gained.

тэгье гэхийг тэнхээ мэднэ, тэднийхээр очихыг унаа мэднэ⭐⭐

はいと言えるかは体力次第、そこへ行けるかは乗り物次第

Saying yes depends on my strength, Going to their place depends on my ride

≈ 身の丈に合った暮らし ≈ Cut your coat according to your cloth.

тэжээсэн бяруу, тэрэг эвдэх⭐⭐⭐

育てた子牛が荷車を壊す

The calf you care for will break your cart

≈ 飼い犬に手を噛まれる

тэмээ гэдгэрээ мэдэхгүй, тэнэг мулгуугаа мэдэхгүй⭐⭐

ラクダは首がどれだけ反っているか知らず、愚か者は自分の愚かさを知らない

A camel does not know how far his head is thrown back, A stupid man does not know his own foolishness

≈ 己を知らず

тэмээ гэхэд ямаа⭐⭐⭐

ラクダと言えば山羊と言う

If I say camel, you say goat

тэмээ туйлаад, тэнгэрт хүрэхгүй⭐⭐⭐

ラクダが跳ねても天には届かない

Camel bucking cannot reach the sky

тэмээ хариулсан хүн буурныхаа занг андахгүй⭐⭐⭐

ラクダを飼う者は雄ラクダの気性を間違えない

The herdsman knows his male camel's character well

≈ 餅は餅屋 ≈ Each to his own trade.

тэмээ хужирт дуртай, тэнэг хэрэгт дуртай⭐⭐

ラクダは塩分を好み、愚か者はおせっかいを好む

The camel likes ground salt, The fool likes to be nosy

тэмээнд хүрэхгүй гараа, тэнгэрт сарвайх⭐⭐

ラクダにも届かない手を天に伸ばす

To stretch out your hands to the sky when you cannot even reach to a camel

≈ 身の丈に合わぬ

тэмээний ачаанд, туулай хүнддэхгүй⭐⭐

ラクダの荷にウサギは重荷にならない

The rabbit will not make the camel's load any heavier

≈ 焼け石に水

тэнгэрийн муухай арилна, хүний муухай арилахгүй⭐⭐⭐

空の悪天候は消えるが、人の悪い性格は消えない

Bad weather will disappear from the sky, Bad attitude will not disappear from the person

≈ 三つ子の魂百まで

тэнгэрийн муухай олныг зовооно, тэнэгийн мунхаг өөрийгөө зовооно⭐⭐

悪天候は皆を苦しめ、愚か者の愚かさは自分を苦しめる

A bad sky will make people suffer, A fool's stupidity will make himself suffer

≈ 自業自得

тэнхлүүн явахад тэмээгээр тусалснаас, тэвдэж явахад тэвнээр тусал⭐⭐⭐

余裕のある時にラクダで助けるより、困っている時に針で助けよ

It is better to help with a needle when there is need than to help with a camel in times of abundance

тэнцвэргүй ачаа тэмээний зовлон, тэнцвэргүй амраг сэтгэлийн зовлон⭐⭐

バランスの悪い荷はラクダの苦悩、バランスの悪い配偶者は心の苦悩

An unbalanced load is trouble for the camel, An unbalanced spouse is trouble for the heart

тэнэг хүн тогоо харна, мэргэн хүн галаа харна⭐⭐

愚か者は鍋を見、賢者は火を見る

The foolish person sees the caldron, The wise person sees the fire

≈ 木を見て森を見ず