すべてのことわざ

ганцаараа байхад биеэ шинж, олуулаа байхад үгээ шинж

一人の時は身を慎め、大勢の時は言葉を慎め

When you are alone, pay attention to yourself; When you are with many people, pay attention to your words

ганцаараа идсэн гахай таргалдаггүй, олуулаа идсэн оготно турдаггүй

一人で食べた豚は太らず、皆で食べた鼠は痩せない

A pig who ate by himself did not get fat, Many mice ate together and did not lose weight

ганцаас газар дүүрнэ, дуслаас далай дүүрнэ

一つから大地が満ち、一滴から海が満ちる

From one thing the earth is filled, From a drop the ocean is filled

ганцаас газар дүүрнэ, чимхээс атга дүүрнэ

一つから大地が満ち、一つまみから一握りが満ちる

Land will fill from one, Handful will start from a pinch

ганцаас газар дүүрч, хоёроос хороо дүүрнэ

一つから大地が満ち、二つから囲いが満ちる

From one the land will be full, From two the yard will be full

гар бариад бугуй барих, ганзага бариад цулбуур авах

手を握ったら手首を握り、鞍紐を握ったら手綱を取る

Holds the hand then holds the forearm, Holds the saddlebag strap and then takes the lead rope

гар бариад, хумс шүүрэх, ганзага бариад, цулбуурдаж авах

手を握れば、爪を掴み、手綱を握れば、引き綱まで手繰り寄せる

Offered a hand, he seizes the fingernails; offered the saddle-thong, he takes the lead-rope as well

гар нийлбэл ганзага нийлнэ

手を合わせれば荷紐も合う

If working together, saddlebag straps will come together

гар хөдөлбөл ам тосдоно (хөдөлнө)

手が動けば口に油がつく

If hands move, mouth will be oily (move)

гар хөл мэт ах дүү гэрийн эрдэнэ, гавьяа зүтгэлт сайд түшмэд улсын эрдэнэ

手足のように働く兄弟は家庭の宝、功績ある大臣や官僚は国の宝

Brothers like hands and feet are the treasure of the home, meritorious ministers the treasure of the state

гараа сайн бол бариа сайн

始めが良ければ終わりも良い

If the start is good, the finish will be good

гараар аваад хөлөөр хаях

手で取って足で捨てる

Take by the hand, throw it by the leg

гараараа нэг хүнийг дийлэх, толгойгоороо мянган хүнийг дийлэх

手で一人に勝ち、頭で千人に勝つ

You beat one person with one hand, You beat a thousand people with your head

гарах наран улайвал ган болохын тэмдэг, гаран орон гасалбал гай ирэхийн тэмдэг

昇る日が赤らめば干ばつの兆し、出入りのたびに嘆けば災いの兆し

If the rising sun reddens, it signals drought; if a household groans, it signals trouble coming

гарвал ганзагатай, орвол олзтой

鞍紐を持って出れば、獲物を持って帰る

If you go out with saddlebag straps, you come in with spoils

гахайн хоншоор газар эвдэнэ, хүний хоншоор хэрэг тарина

豚の鼻は地面を荒らし、人の口は問題を起こす

The snout of the pig destroys the ground, The mouth of the person makes trouble

гашуун аарцнаас хашрах, гашилсан идээнээс цөхрөх

苦いアロール（乳製品）に懲りる、腐った食べ物に嫌気が差す

Made wary by bitter curd, made to despair by soured food

гашуун үг зүрхийг сүлбэнэ галтай ус амьдралыг сүйтгэнэ

苦い言葉は心を刺し、火の水は人生を壊す

A bitter word pierces the heart; fiery water destroys a life

гашуунаар бүү тэтгэ, амттанаар бүү цатга, өнгөнд бүү автуул

苦い物で育てるな、甘い物で満たすな、見た目に惑わされるな

Do not provide sour food, Do not fill with desserts, Do not cause colors to influence

гишгэх нь удаан бол, гээгдэх нь түргэн

歩みが遅ければ、取り残されるのも早い

If your tread is slow, your falling behind is swift

говьд хүн болж төрснөөс хангайд бух болж төрсөн нь дээр

ゴビに人として生まれるより、ハンガイに雄牛として生まれるほうがましだ

Better born a bull in the Khangai than a man in the Gobi

гоёход голионы сүүл нэмэр

おしゃれな人には蝉の尾も装飾

Fashionable person uses a cicada tail as an addition

гол голын горим ондоо, голох хүний журам ондоо

川ごとに規則が違い、拒む人のやり方も違う

The rules of the rivers are different, Rejecting man's rule is different

гол тасартал горьдлого тасрахгүй

命尽きるまで望みは尽きない

Until end of life, hope will not end