すべてのことわざ

үгээр цохихоор, сүхээр цохь⭐⭐

言葉で打つより斧で打て

Hit with an axe rather than words

үгээр үхүүлж, үгээр сэхээнэ⭐⭐⭐

言葉で殺し、言葉で生き返らせる

Kill by word, Resuscitate by word

үгүйртэл өв харам, үхтэл үр харам⭐⭐⭐

貧しくなるまで財産を惜しみ、死ぬまで子孫を惜しむ

Until impoverished, stingy with inheritance; Until dead, possessive of descendents

үд болтол унтаж, үер болтол шээх⭐⭐⭐

昼まで寝て、洪水のように放尿する

Sleep until noon, Urinate like a flood

≈ 早起きは三文の徳 ≈ The early bird catches the worm.

үд болтол унтаж, үхрийн дуунаар сэрэх⭐⭐⭐

昼まで寝て、牛の声で起きる

Sleep until noon, Wake up by the sound of cows

≈ 早起きは三文の徳 ≈ The early bird catches the worm.

үд өнгөрвөл наргүй, үе өнгөрвөл нөхөргүй⭐⭐

昼が過ぎれば太陽はなく、時が過ぎれば伴侶はいない

If noon passes, there is no sun; If time passes, there is no husband

үзсэн нь далай, үзээгүй нь балай⭐⭐⭐

見た者は海のよう、見なかった者は愚か

The one who saw is like an ocean, The one who did not see is a fool

≈ 百聞は一見に如かず ≈ Seeing is believing.

үзээгүй юмаа үзэж, үстэй толгойгоо зулгаах⭐⭐⭐

経験したことのないことを経験し、髪を抜く思いをする

Experiencing what you have not experienced, Pull out your hair

үзээгүй юмаа үзэж, үхэр цамаа харайв⭐⭐⭐

見たことのないものを見て、牛が仮面舞踏をするのを見る

Seeing what I have not seen, Will see a cow dance the tsam

≈ 犬が西向きゃ尾は東

үйл нь ирсэн оготно, муурын толгойг маажина⭐⭐

災いが来たネズミは猫の頭を引っ掻く

Suffering will come to a rat who claws a cat's head

≈ 虎の尾を踏む ≈ To tread on a tiger's tail.

үйл үйлээ дагана, үнээ тугалаа дагана⭐⭐⭐

業は業に従い、雌牛は子牛に従う

Fate follows fate, A cow follows its calf

≈ 因果応報 ≈ You reap what you sow.

үйлгүй хүүхэн дууламхай, сүүгүй үнээ мөөрөмхий⭐⭐

縫い物をしない娘は歌いたがり、乳の出ない牛は鳴きたがる

The young woman without sewing likes to sing, The cow without milk likes to moo

≈ 下手の長談義 ≈ Empty vessels make the most noise.

үйлэнд уран, үгэнд цэцэн⭐⭐⭐

縫い物に巧みで、言葉に賢い

Talented in sewing, Clever with words

үйлээ үзэж, тамаа цайх⭐⭐⭐

業を受けて、苦しみを味わう

Endure one's fate, Experience great suffering

үл ойлгох хүнд сургаал хэрэггүй, үхэр хариулах хүнд унаа хэрэггүй⭐⭐

理解しない人に教えは不要、牛を追う人に乗り物は不要

To a person who will not understand, teaching is not needed; To a person who will herd the cows, a ride is not needed

≈ 馬の耳に念仏 ≈ Preaching to deaf ears.

үлий сахисан сар шиг, үнээ дагасан бух шиг⭐⭐

ネズミの穴を見張る月のよう、雌牛についていく雄牛のよう

Like the moon guarding a mouse hole, Like a bull following a cow

үнсэнд хаясан шалз шиг хоцрох⭐⭐⭐

灰に投げ込まれたダニのように見捨てられる

To be left like a tick thrown in the ashes

үнсээ гаргасан тулга цэмцгэр, үсээ самнасан авгай цэмцгэр⭐⭐

灰を出した炉は綺麗、髪を梳いた妻は綺麗

The fireplace that has been cleaned of ashes is neat, The wife who combed her hair is neat

үнэн мөнөөрөө явбал, үхэр тэргээр туулай гүйцэх⭐⭐⭐

真実を行けば、牛車でウサギに追いつく

If you are going by the truth, you will overtake a rabbit with a cow cart

≈ 兎と亀 ≈ Slow and steady wins the race.

үнэн нь өмнөө, үр нь хойноо⭐⭐

真実は前に、結果は後に

Truth at the front, Truth at the back

≈ 正直一路 ≈ Honesty is the best policy.

үнэн сайн үг мянган лангийн үнэтэй⭐⭐

真実で良い言葉は千両の価値がある

True and good words are worth one thousand lan

≈ 一言千金 ≈ A word is worth a thousand pieces of gold.

үнэн худал хоёр, дөрвөн хуруу зайтай⭐⭐

真実と嘘は四本の指の間隔

Truth and lies together are four fingers apart

≈ 嘘と誠は紙一重

үнэн хэлсэн хүнд, хүн өшөөтэй⭐⭐⭐

真実を言えば人は敵意を持つ

Truth said to a person, Person is hostile

≈ 忠言耳に逆らう

үнэн хүчтэй, олон ачтай⭐⭐⭐

真実は強く、多くは助けになる

Truth is powerful, Many are helpful

үнэн цагаан сэтгэлээс бол, үзмийн тал ч багадахгүй⭐⭐

真実が純粋な心からなら、干しぶどうの半分でも少なくない

If truth is from a white soul, even if it is the size of half a raisin it is not too little

үнэн үг хатуу боловч хэтийн амьдралд тустай, давс шорвог боловч идээний амтанд найртай⭐⭐⭐

真実の言葉は厳しいが将来に役立つ；塩は辛いが料理に味をつける

Though the true word is difficult, it is helpful for life in the future; Though salt is strong, it gives taste for the meal

≈ 良薬は口に苦し ≈ Bitter medicine is good for you.

үнэн үг хэлсэн хүнд хүн өстэй, үхэр унасан хүнд нохой өстэй⭐⭐⭐

真実を言う人は恨まれ、牛に乗った人は犬に恨まれる

A person has hatred for the person who tells true words, A dog has hatred for the person who rides an ox

үнэн үг чихэнд хатуу, үхрийн шил шүдэнд хатуу⭐⭐⭐

真実の言葉は耳に痛く、牛の首筋は歯に硬い

A true word is hard in the ear, Nape of cow's neck is hard for teeth

≈ 忠言耳に逆らう ≈ Truth hurts.

үнэн үг үнэд хүрнэ, худал үг хор хүргэнэ⭐⭐

真実の言葉は価値をもたらし、嘘の言葉は害をもたらす

True words bring value, False words cause damage

≈ 正直は一生の宝 ≈ Honesty is the best policy.

үнэр мэдэхгүй хүнд, зандан хайран⭐

香りを知らない人に白檀はもったいない

Sandalwood is wasted on the person who does not appreciate aroma

≈ 猫に小判 ≈ Pearls before swine.

үр өсөж эр, үрээ өсөж хүлэг⭐⭐

子は成長して男に、若馬は成長して駿馬になる

A child grows into a man, A young stallion grows into a mature horse

үргүй хүн, үндэсгүй модтой адил⭐⭐

子のない人は根のない木のよう

Person without a child is like a tree without roots

үргүй хүний сормуус нойтон, үртэй хүний өвөр нойтон⭐⭐

子のない人はまつげが濡れ、子のある人は胸元が濡れる

A person without a child has wet eyelashes, A person with a child has a wet front

үрт хүн үрээрээ зүйрлэ, биет хүн биеэрээ зүйрлэ⭐⭐

子を持つ者は子を思いやり、健康な者は病人を思いやれ

I have children and I need to think about other children, I have a healthy body and I need to think about old or sick people

≈ 情けは人の為ならず ≈ One good turn deserves another.

үртэй хүн шуугиж, үндэстэй мод найгана⭐⭐

子のある人は賑やかで、根のある木は揺れる

A person who has children has noise, A tree which has roots waves

үртэй хүн үрээрээ жиш, үргүй хүн биеэрээ жиш⭐⭐

子のある人は子を比べ、子のない人は自分を比べる

People with children compare theirs with other children, People without children compare themselves with others

үртэй хүний аяга хагархай, үрээтэй хүний уурга хугархай⭐⭐

子のある人の茶碗は欠け、若馬を持つ人の投げ縄は折れる

People with children have chipped cups, People with a young stallion have a broken lasso pole

үрээ танихгүй өнөр, үрээгээ танихгүй баян⭐⭐⭐

子だくさんの家は子を見分けず、金持ちは馬を見分けない

Big family does not recognize their children, Rich people do not recognize their horses

үс сайхан бол, зүс сайхан⭐⭐⭐

髪が美しければ容姿も美しい

If hair is nice, appearance is nice

≈ 髪は女の命

үхнэ үхнэ гэж үхрийн мах барах, явна явна гэж ямааны мах барах⭐⭐

死ぬ死ぬと言いながら牛肉を平らげ、行く行くと言いながら山羊肉を平らげる

Finishing beef, after saying will die, will die; Finishing goat meat, after saying will go, will go