すべてのことわざ

эхнэрээр нь нөхрийг, эмээлээр нь морийг⭐⭐

妻を見れば夫が分かり、鞍を見れば馬が分かる

By seeing the wife, you know the husband; By seeing the saddle, you know the horse

≈ 井の中の蛙大海を知らず

эхнэрээсээ өөр хүн танихгүй, эмээлнээсээ өндөр даваа даваагүй⭐⭐⭐

妻以外の人を知らず、鞍より高い峠を越えたことがない

From wife, man does not know others; From saddle, man goes nowhere

эхтэй хүн элэг бүтэн, үртэй хүн сэтгэл дүүрэн⭐⭐⭐

母のある人は肝が満ち、子のある人は心が満つ

The person with a mother is full, The person with a child has a satisfied heart

≈ 有終の美

эхэлбэл дуусгах хэрэгтэй, эрвэл олох хэрэгтэй⭐⭐⭐

始めたら終わらせよ、探したら見つけよ

If you start something, it is necessary to finish it; If you look for something, it is necessary to find it

≈ Finish what you start.

эцэг хүү хоёр адилгүй, эрэг ус хоёр тэгшгүй⭐⭐

父と息子は同じではなく、岸と水は平らではない

Father and son are not the same, Water and shore are not even

эцэггүй хүүгийн толгой том, эхгүй охины бөгс том⭐⭐⭐

父なき息子の頭は大きく、母なき娘の尻は大きい

Without a father's guidance, a son chooses his own way and becomes a hooligan; Without a mother, a daughter's bottom is big

юм болгон учиртай, учир болгон утгатай⭐⭐⭐

物事には理由があり、理由には意味がある

There is a reason for everything, There is a meaning for every reason

≈ 目から鱗が落ちる ≈ Everything happens for a reason.

юм үзэж, нүд тайлах⭐⭐⭐

物を見て、目が開く

Sees something, Eyes are untied

юманд учир, нуманд гичир⭐⭐⭐

物には理由があり、弓には照準がある

A thing has a reason, A bow has a gicher

юмны эзэн, суман занги⭐⭐⭐

物の主、部隊の長

The item's master, The battalion's commander

юу сайхан, дур сайхан⭐⭐⭐

何が良いか、望むことが良い

What is good, Desire is good

≈ 急いては事を仕損じる

яаравч явган бүү суу, ядравч ташуураа бүү тул⭐⭐⭐

急いでもしゃがむな、疲れても鞭に寄りかかるな

Even though you are in a hurry, do not squat; Even though you are tired, do not lean on a horsewhip

≈ 急がば回れ ≈ More haste, less speed.

яарвал даарах, ядарвал өлсөх⭐⭐⭐

急げば凍え、疲れれば飢える

If you are in a hurry, you will be cold; If you are tired, you will be hungry

≈ 為せば成る

явж байвал явдал бүтнэ, хэлж байвал хэрэг бүтнэ⭐⭐⭐

行けば事は成り、話せば仕事は成る

If you are going, your matter will be completed; If you are speaking, your work will be completed

≈ 働かざる者食うべからず ≈ No pain, no gain.

явсан нохой яс зууна, хэвтсэн үнээ хээл алдана⭐⭐⭐

行く犬は骨を咥え、寝ている牛は流産する

The dog that went gets the bone, The lying cow has a miscarriage

≈ 犬も歩けば棒に当たる

ядаж байж ямбанд дуртай, явган байж жороод дуртай⭐⭐⭐

貧しくても贅沢が好き、歩いても側対歩の馬が好き

Lacking, yet likes luxuries; Walking, yet likes an ambling horse

ядуу хүнд ноён олон, явган хүнд даваа олон⭐⭐⭐

貧しい人には主人が多く、歩く人には坂が多い

The poor have many lords, The walking person has many hills

≈ 千里の堤も蟻の一穴から

ялихгүй юм ямааны гарз, ялихгүй зусар баяжихад саад⭐⭐⭐

些細なことで山羊を失い、少しのお世辞で富を妨げる

Little things, loss of a goat; A little flattery, a barrier for wealth

≈ 絵に描いた餅

ямаа туйлаад янгиа эвдэхгүй, тэмээ туйлаад тэнгэрт гарахгүй⭐⭐⭐

山羊は怒っても鞍を壊せず、ラクダは怒っても天に登れず

A goat cannot break a saddle, even if it is mad; A camel cannot go to the sky, even if it is mad

≈ 可愛い子には旅をさせよ

ямаа ямбалж усгүй хоцорно⭐⭐

甘やかされた山羊は水を飲み損なう

A spoiled goat loses the chance for drinking water

≈ 適材適所

ямаан толгой ямбанд ордоггүй, янтгар хатан зарга шүүдэггүй⭐⭐⭐

山羊の頭は宮廷に入らず、傲慢な妃は裁判をしない

A goat's head should not enter the chamber, An arrogant queen should not be the judge

≈ 鉄は熱いうちに打て ≈ Strike while the iron is hot.

ямааны мах халуун дээрээ, явган хүн хурдандаа сайн⭐⭐⭐

山羊の肉は熱いうちが良く、歩く人は速いのが良い

Goat meat is better hot, For a walking person fast is good

≈ 親しき仲にも礼儀あり

янаг ихэдвэл, тэнэг ихэднэ⭐⭐

親密すぎると愚かになる

Too much intimacy will be stupid

яртай модны яран дундуур, ярдаг хүний шилэн дундуур⭐⭐⭐

節の多い木の節の間を、気難しい人の首筋を通せ

Between the knots of gnarled wood, Through the nape of a cantankerous person's neck

үг алдсанаас, үхэр алдсан нь дээр⭐⭐

言葉を失うより牛を失う方がまし

A lost cow is better than a lost word

үг давтвал улиг, ном давтвал билиг⭐⭐

言葉を繰り返せば煩わしく、本を繰り返せば知識になる

If words are repeated, a nuisance; If books are reviewed, knowledge

≈ 読書百遍意自ずから通ず

үг дайрав уу, үйл дайрав уу⭐⭐

言葉が過ぎたか、行いが過ぎたか

Did words pass? Did actions pass?

үг мэдэхгүй хүнд хэлсэн үг, үнсэнд хаясан сувд хоёр адил⭐⭐

聞かない人に言う言葉は灰に真珠を投げるに等しい

When you tell something to a person who is disobedient, it is the same as when you throw a pearl into ashes

≈ 豚に真珠 ≈ Pearls before swine.

үг нь зөөлөн, үйл нь хатуу⭐⭐

言葉は柔らかく、行いは強い

Soft words, Strong actions

үг нь их, үйл нь бага⭐⭐

言葉は多く、行いは少ない

Many words, Little actions

≈ Actions speak louder than words.

үг олдвол, үхэр холдоно⭐⭐⭐

言葉が増えれば牛は遠ざかる

If there are many words, the cow will go far away

үг сөрвөл хэрүүл болно, үүл сөрвөл бороо болно⭐⭐⭐

言葉が対立すれば喧嘩になり、雲がぶつかれば雨になる

Opposing words will turn to an argument, Clouds coming from the opposite direction will bring rain

үг хатуу ч явдалд тустай, эм гашуун ч биед тустай⭐⭐⭐

言葉は厳しくても行いに役立ち、薬は苦くても体に良い

Words though hard are helpful for actions, Medicine though sour is helpful for the body

≈ 良薬は口に苦し ≈ Bitter medicine is good for you.

үгийг нь авч мөсийг нь тань⭐⭐

言葉を聞いてその人の性格を知れ

Listen to words and then know character

≈ 口は心の表れ

үгийн ил нь сайхан, үнэгний улаан нь сайхан⭐⭐

言葉は明確なのが良く、狐は赤いのが美しい

A word is good when clear, A fox is nice when red

үгийн цөөн нь дээр, үхрийн олон нь дээр⭐⭐

言葉は少ない方が良く、牛は多い方が良い

Words are better when few, Cows better when many

үглээ хүний үг, үг биш; үхрийн жороо, жороо биш⭐⭐

小言を言う人の言葉は言葉でなく、牛の駆け足は駆け足でない

A nagging person's word is not a word, A cow's ambling is not ambling

үгэнд ижилдвээс цэцэн, илдэнд ижилдвээс баатар болно⭐⭐

言葉で友を作れば賢く、剣で友を作れば英雄になる

Making friends with good words makes you smart, Making friends with a sword makes you a hero

үгээ олж хэл, үхрээ олж мөөр⭐⭐⭐

言葉を選んで話し、牛を見つけて鳴け

Find your word and say, Find your cow and moo

үгээр хөөцөлдөхөөр, үхрээ хариул⭐⭐

言葉で騒ぐより牛を追え

Instead of being occupied with words, go herd your cows

≈ 言うより行え