すべてのことわざ

өнөр хүн эвгүй бол, өнчин хүний идэш болох⭐

団結のない大家族は孤児の餌食になる

A big family with no unity will be food for an orphan

≈ 烏合の衆

өр хадгалсан хүн үгүйрдэг, өвчин хадгалсан хүн үхдэг⭐⭐

借金を抱えた者は貧しくなり、病気を抱えた者は死ぬ

A person who kept debt, has nothing; A person who kept sickness, dies

өргүй бол баян, өвчингүй бол жаргал⭐⭐⭐

借金がなければ金持ち、病気がなければ幸せ

Without debt you are rich, Without disease you are happy

≈ 無病息災

өргөхийг чи өргө, аахилахыг би аахилъя⭐⭐⭐

持ち上げるのはお前、息を切らすのは俺

The thing to be picked up, you pick up; I will puff for you

өртэй хүн дэлгүүр дээр, өстэй хүн даваан дээр⭐⭐⭐

借金のある者は店で出会い、恨みのある者は峠で出会う

The person with a loan in the shop, The person with hostility on the mountain

өртэй хүн өгч амарна, өвчтэй хүн эдгэж амарна⭐⭐⭐

借金のある者は返して安らぎ、病気の者は治って安らぐ

The person who has debt will relax after he pays the debt; The person who is sick will relax after he is healed

≈ 肩の荷が下りる

өртэй хүн өөдлөхгүй, өвчинтэй мал таргалахгүй⭐⭐⭐

借金のある者は成功せず、病気の家畜は太らない

There is no success for one who has a debt; There is no chance to gain weight for sick herds

өрөвдөхөд, өр өшиглөх⭐⭐⭐

情けをかければ仇で返される

When compassion was given, Kicked in the guts

≈ 恩を仇で返す

өрөнд унаж, өтөнд баригдах⭐⭐⭐

借金に陥り、虫に捕まる

Fell into debt, Caught by a worm

өрөөсөн хөл болж, өгөр санаа агуулах⭐⭐

片足（頼れる右腕）となりつつ、腐った考え（悪意）を抱く。

Becoming a single leg while harboring a rotten thought.

≈ 面従腹背 ≈ A wolf in sheep's clothing.

өрөөсөн хөл дөрөөн дээр, өрөөсөн хөл шороон дээр⭐⭐

片足は鐙に、片足は地に

One leg in the stirrup, One leg on the ground

≈ 宙ぶらりん

өст санаа биеийг зовооно, өндөр уул морийг зовооно⭐⭐⭐

復讐心は体を苦しめ、高い山は馬を苦しめる

A revengeful attitude makes the body suffer, A tall mountain makes the horse suffer

≈ 人を呪わば穴二つ

өсөх малын зүс нэг, өөдлөх айлын үг нэг⭐⭐⭐

増える家畜は見た目が一つ、栄える家は言葉が一つ

Herds that are growing have one appearance, Families that are prosperous have one word

≈ 家和して万事成る ≈ A house divided cannot stand.

өсөхийн жаргал, жаргал биш; өтлөхийн зовлон, зовлон биш⭐⭐⭐

成長期の幸せは幸せでなく、老年期の苦労は苦労でない

Happiness when growing up is not happiness; Trouble when getting old is not trouble

өсөхөд бие чимэг, өтлөхөд хувцас чимэг⭐⭐

若い時は体が飾り、老いた時は服が飾り

In growing up, the body is your decoration; In growing old, clothes are your decoration

өсөхөд сурсан эрдэм, өглөөний нар мэт⭐⭐⭐

若い時に学んだ知識は朝日のよう

The knowledge you learned when you were growing up becomes like the morning sun

≈ 三つ子の魂百まで

өтлөхийн цагт үг цөөнтэй, үхэхийн цагт ёо цөөнтэй⭐⭐

老いの時は言葉少なく、死の時は痛みの声も少ない

In the time of old age, few words; In the time of dying, few ouches

өтлөхөд сурсан эрдэм, оройн нар мэт⭐⭐

老いて学んだ知識は夕日のよう

The knowledge you have learned when you get old becomes like the evening sun

өтөлсөн болохоос, үхсэн биш⭐⭐⭐

老いただけで、死んだわけではない

Only got old, Not dead

≈ 老いてなお盛ん

өтөлтлөө ухаангүй, буцалтлаа шөлгүй⭐⭐

老いるまで賢くならず、沸騰するまでスープにならない

Not wise until aged, Not soup until boiled

≈ 亀の甲より年の功

өчигдрийн өндөг, өнөөдрийн ангаахай⭐⭐

昨日の卵、今日のひよこ

Yesterday's egg, Today's baby chick

өөд гарвал уруутай, өглөө болбол оройтой⭐⭐

上り坂があれば下り坂があり、朝が来れば夜が来る

If the top is reached, there will be the down side; If morning comes, night will follow

≈ 栄枯盛衰

өөдлөх айл үүднээсээ, өндөр мод үндэснээсээ⭐⭐⭐

栄える家は入口から分かり、高い木は根から分かる

A prospering family is seen from the door, A tall tree is seen from the roots

≈ 根深ければ葉枯れず

өөдлөх айлын үг нь нэг, өсөх малын зүс нь нэг⭐⭐

栄える家は言葉が一つ、増える家畜は見た目が一つ

Prospering family is one in its words, Increasing livestock are one in their appearance

≈ 家和して万事成る ≈ A house divided cannot stand.

өөдлөхөд санах, сэрэх; уруудахад унтах, идэх⭐⭐⭐

繁栄は考えることと早起きから、衰退は寝過ぎと食べ過ぎから

Prosperity comes from thinking and waking up early; Failure comes from sleeping and eating too much

≈ 早起きは三文の徳

өөдөө хаясан чулуу, өөрийн толгой дээр⭐⭐⭐

上に投げた石は自分の頭に落ちる

A stone thrown upwards comes down on the head

≈ 天に唾する

өөрийгөө засч чадахгүй хүн, өрөөлийг засч чадахгүй⭐⭐⭐

自分を正せない者は他人を正せない

A person who cannot fix himself cannot fix others

өөрийгөө магтвал өвснөөс хөнгөн, хүнээр магтуулбал чулуунаас хүнд⭐⭐

自画自賛は草より軽く、他人からの賞賛は石より重い

If I praise myself it is lighter than grass; If someone praises me it is heavier than a stone

≈ 手前味噌

өөрийгөө хэлэхэд, өндгөө дарсан шувуу шиг; хүнийг хэлэхэд, хүрэн эрээн бүргэд шиг⭐⭐

自分のことを話す時は卵を抱く鳥のように、他人のことを話す時は茶色の斑点ワシのように

When you speak about yourself, Like a bird sitting on her eggs; When you speak about others, Like a spotted brown eagle

өөрийн мууг хүн дээр, өвлийн хүйтнийг хавар дээр⭐⭐

自分の悪事を他人のせいにし、冬の寒さを春のせいにする

Put my mistakes on others, Put the cold of winter on spring

өөрийн санаа өөртөө зөв, өрөөл даавуу өмдөндөө зөв⭐⭐⭐

自分の考えは自分には正しく、半切れの布はズボンには正しい

My own idea is right for me, Half of a whole cloth is right for trousers

≈ 十人十色 ≈ Different strokes for different folks.

өөрийн толгой дээрх бухлыг мэдэхгүй, хүний толгой дээрх өвсийг харах⭐⭐⭐

自分の頭の干し草の山は知らず、他人の頭の草一本は見える

Does not know the hay stack on his head, Sees a single blade of grass on another

≈ 人の振り見て我が振り直せ

өөрийн тусыг урьд нь өг, нөхрийн тусыг сүүлд нь ав⭐⭐

まず自分から助け、後で友の助けを受けよ

Give your help first, Take friend's help later

≈ 情けは人の為ならず ≈ One good turn deserves another.

өөрийн хожгорыг мэдэхгүй, хүний халзанг шоолох⭐⭐

自分の薄毛を知らずに禿げた人をからかう

A person who does not know he has little hair makes fun of a bald person

≈ 目糞鼻糞を笑う

өөртөө зовлонгүй хүн, өрөөлийн зовлонг ойлгохгүй⭐⭐⭐

苦しみを知らない者は他人の苦しみを理解できない

The person who has not experienced suffering cannot understand another's problems

өөрөө унасан хүүхэд уйлдаггүй⭐⭐⭐

自分で転んだ子は泣くな

The child who fell down by himself should not cry

≈ 自業自得

өөх ч биш, булчирхай ч биш⭐⭐⭐

脂でもなく、腺でもなく

Not animal fat, Not a gland

өөх өгсөн хүнтэй, өглөө босоод заргалдах⭐⭐⭐

脂をくれた人に朝起きて文句を言う

Complains to the person who gave fat after getting up in the morning

≈ 恩を仇で返す