すべてのことわざ

нүд аймтгай, гар бүтээмжтэй

目は臆病だが、手は器用

The eye is timid, the hand is capable

нүд чих хоёрын хооронд дөрвөн хуруу зай бий

目と耳の間には指四本の隔たりがある

Between the eye and the ear lies a span of four fingers

Нүд үнэн чих худал

目は真実、耳は嘘。

The eye is true; the ear is false.

нүд үнэнийг, чих худлыг

目は真実を見、耳は嘘を聞く

Eyes are true, Ears are false

нүдэнд орсон хог, шүдэнд орсон мах

目に入ったゴミ、歯に挟まった肉

Dust in the eye, Meat in the teeth

нүүр их боловч, цааз халхлах нь бэрх

面目は厚くとも、掟を隠し通すのは難しい

However great his face, it is hard to hide from the law

нүүр, хүнд далдгүй, нүгэлт, хүнд итгэлгүй

裏表のない顔はなく、罪人には信頼がない

A face hides nothing from people, a sinner is trusted by none

нүүргүй олзноос, нүдтэй гарз дээр

体面のない利益より、目に見える損失の方がまし

It is better to have a loss with the eyes than a profit without face

нүүрсийг цагаан өнгө гарахгүй, нүгэлтнийг өмөөрч баян болохгүй

炭を白い色にすることはできず、罪人をかばって豊かになることはできない

Coal cannot be made white, nor can shielding a wrongdoer make you rich

нүүрэнд нь магтдаг, нуруунд нь хараадаг

面と向かって褒めそやし、背後で悪態をつく

Praises him to his face, curses him behind his back

нүүхийн өмнө бэлчээрээ сонго, буухын өмнө бууриа шинж

移動する前に牧草地を選び、宿営する前に営地を確かめよ

Before you move, choose your pasture; before you camp, inspect your ground

нүүхийн өмнө бэлчээрээ, буухын өмнө бууриа

引っ越す前に牧草地を見よ、ゲルを建てる前に場所を見よ

See the pasture before you move, See the spot for ger before you encamp

нөхрийн мууг харахаар, өөрийн мууг хар

友の悪いところを見るより、自分の悪いところを見よ

Instead of seeing the bad in a friend, See your bad

нөхрийн хэрэг бүтвэл, өөрийн хэрэг бүтнэ

友の事が成功すれば、自分の事も成功する

If a friend's deed is successful, Your deed will be successful

нөхрийнх нь нэрээр орж, эхнэрийнх нь нэрээр гардаг

夫の名で家に入り、妻の名で家を出る

Goes into a family in its husband's name, Goes out of the family in the wife's name

нөхрөө харж биеэ зас, сүүдрээ харж бүсээ зас

友を見て自分を正し、影を見て帯を直す

Correct yourself when you see your friend, Fix your sash when you see your shadow

нөхөрт нөхөр, нөхөөсөнд халаа бол

友には友となり、継ぎ当てには当て布となれ

Be a friend to a friend, and a patch for what needs patching

овоо босгоогүй бол, шаазгай юунд суух вэ

オボーが積まれていなければ、カササギも止まれない

If an ovoo is not piled, On what will the magpie sit?

овоохойгүй байж голомхой, унаагүй байж шилэмхий

小屋もないのに馬鹿にし、乗り物もないのに選り好みする

Does not even have a shack but scorns, Does not have a ride but is picky

огторгуйгаас буусан мөндөр гэрт ширүүн, өнчин ганц хүнд ноён ширүүн

大空から降るひょうはゲルに激しく、身寄りのない一人ぼっちの者には君主が厳しい

Hail falling from the sky is harsh upon the ger, the lord is harsh upon the friendless

огторгуйд ниссэн шувуу, огторгуйг дуусгаад зогссон нь бус, уйдаж чилэхдээ буудаг, ухаан билиг сурагчид, ухаан зүйг төгсөөд зогссон нь бус, ухааны хэрээр сурдаг

大空を飛ぶ鳥は、空を飛び尽くして止まるのではなく、疲れて怠くなるときに降りる。知恵と才能を学ぶ者も、学問を極めて終わるのではなく、知恵の力の限り学ぶのだ

The bird does not alight because it has finished the sky but because it tires; the learner does not stop because he has finished knowledge but learns to the limit of his understanding

огторгуйн төвд, сар тодорхой, олны дунд, амраг тодорхой

大空の中心には月がくっきりとし、大勢の人々の中には愛する人がくっきりとする

In the centre of the sky the moon stands clear, among the many the beloved stands clear

одож өнгөрсөнд бүү харамс одоо болохоос бүү шантар

過ぎ去ったことを悔やまず、今起きていることに挫けるな

Do not grieve for what is gone, nor lose heart at what is now

ой мод урттай, богинотой; олон хүн сайнтай, муутай

森には高い木も低い木もある；人には良い人も悪い人もいる

A forest has tall and short; Many people are good and bad