備え

наранд эрээгүйг, саранд эрэх; намар хийгээгүйг, өвөл хийх гэгчээр

昼に探さなかったものを夜に探す；秋にしなかったことを冬にする

Not found in daytime, Will look for at night; Not done in autumn, Will do in winter

нохой цатгахгүй юм эзэндээ гарз

犬を満たさぬ物は飼い主の損

What does not fill the dog is a loss to its master

нүүхийн өмнө бэлчээрээ сонго, буухын өмнө бууриа шинж

移動する前に牧草地を選び、宿営する前に営地を確かめよ

Before you move, choose your pasture; before you camp, inspect your ground

нүүхийн өмнө бэлчээрээ, буухын өмнө бууриа

引っ越す前に牧草地を見よ、ゲルを建てる前に場所を見よ

See the pasture before you move, See the spot for ger before you encamp

ойрын жаргалд ташуурч алсаа боддоггүй хүн алахаар бордсон гахай адил ажиггүй хэвтэхгүй адил

目先の楽しみに溺れて先を考えぬ者は、屠るために肥やされた豚が何も知らずに横たわるのに等しい

The man who revels in nearby pleasure and never thinks of what is far off is like a pig fattened for slaughter, lying without a care

онгойж явснаас, умайж яв

開いたままより繕って行く方がよい

It is better to go narrow than to go open

орон цэвэр бол, оюун цэвэр

部屋が清潔であれば、心（精神）も清潔である

If the dwelling is clean, the mind is clean

ороо морийг уургаар, ууртай хүнийг аргаар

暴れ馬は投げ縄で、怒った人は策略で

Catch an elusive horse with a lasso pole, Deal with an angry person with a plan

орох үүдээ олоод, гарах үүдээ бүү март

入り口を見つけたら、出口を忘れるな

If an entrance is found, Do not forget the exit

саалиа бэлдэхээр, саваа бэлд

搾乳の準備より、容器の準備をせよ

Instead of getting ready for milking, Get your containers ready

сааль хураахаар, сав хураа

乳を搾る前に容器を用意せよ

Get a container before you milk the cow

сайжрахыг хүсвэл залуудаа эрдэм сур, сааль хүлээвэл өвөлдөө малаа (үнээ) тэжээ

よくしたいと望むなら若いうちに学問を修め、乳しぼりを期待するなら冬の間に家畜（雌牛）を飼い養え

If you wish to better yourself, learn while young; if you expect milk, feed your stock through winter

сүү горьдсон муур шиг, сүүл долоосон чоно шиг

捕らぬ狸の皮算用

Like a cat who hoped for milk, Like a wolf who licked his tail

тавь хүрсэн хойно хэдийхэн явах вэ? тахиа дуугарсан хойно хэдийхэн унтах вэ?

光陰矢の如し

Once you reach fifty how long will you live? Once the rooster crows how long will you sleep?

туулайн хэрээр нумаа тат, тугалын хэрээр зэлээ тат

ウサギの大きさに応じて弓を引き、子牛の数に応じて繋ぎ縄を張る

Pull back a bowstring according to the size of the rabbit, Set a tethering line according to the number of calves

тэгье гэхийг тэнхээ мэднэ, тэднийхээр очихыг унаа мэднэ

はいと言えるかは体力次第、そこへ行けるかは乗り物次第

Saying yes depends on my strength, Going to their place depends on my ride

тэнхлүүн явахад тэмээгээр тусалснаас, тэвдэж явахад тэвнээр тусал

余裕のある時にラクダで助けるより、困っている時に針で助けよ

It is better to help with a needle when there is need than to help with a camel in times of abundance

түүний санаагүйд салбаруулан, түүний бодоогүйд бутруулна

相手が思いもよらないところで混乱させ、相手が考えてもいないところで粉々にしてやる

Split him where he does not expect it, shatter him where he has not thought

төрөөгүй хүүхдэд, төмөр өлгий бэлтгэх

生まれていない子に鉄のゆりかごを準備する

For an unborn child, Prepare an iron blanket

уул үзээгүй хормой шуух, ус үзээгүй гутал тайлах

山を見ずに裾をまくり、川を見ずに靴を脱ぐ

Hold up your deel without seeing the mountain, Take off your boots without seeing the river

ухнанд явсан хүү, ямаа ишиглэсэн хойно ирэв

雄ヤギを捕まえに行った少年は雌ヤギが出産した後に戻った

The boy who went to catch a male goat comes back after the female goat has given birth

хагархайгаа хатгавал уран, хойдохоо бодвол цэцэн

破れたものを縫えば巧み、先を考えれば賢い

If you sew up torn clothing, you are skillful; If you think ahead, you are wise

хадгалж тавивал, хожим хэрэглэнэ

取っておけば、後で使える

If saved and put away, it can be used later

хоёр туулай хөөсөн хүн хоосон хоцорнр

二羽の兎を追う者は空手で残る

He who chases two hares is left with nothing