視点・現実

оромноосоо хөдлөсөн чулуу, олон жил зовдог⭐⭐

元の場所から動かされた石は何年も苦しむ

A stone that was moved from its place will suffer for many years

≈ 転石苔を生ぜず

орох гэргүй, оочих аягагүй⭐⭐⭐

入る家もなく、飲む椀もない

No home to enter, No bowl to drink from

орсон бороо арилдаг, ирсэн гийчин буцдаг⭐⭐⭐

降った雨はやみ、来た客は帰る

Rain comes and fades away, Visitors come and go back

≈ 来る者は拒まず去る者は追わず

сав савнаасаа дутахгүй, самбай хадагнаас дутахгүй⭐⭐

器は器に劣らず、さらし布は青い絹のスカーフに劣らない

One container is not worse than another, Cheesecloth is not worse than a blue silk scarf

≈ どんぐりの背比べ

саглагар мод уулын чимэг, сайхан хүүхэн эрийн чимэг⭐⭐

枝を広げた木は山の飾り、美しい女は男の飾り

A spreading tree is a mountain's decoration, A nice woman is a man's decoration

салхигүй бол өвсний толгой хөдлөхгүй, санаагүй бол хэргийн үзүүр үүсэхгүй⭐⭐

火のない所に煙は立たぬ

If there is no wind, the top of the grass will not move; If there is no idea, work will not start

≈ 風がなければ草の穂は動かず、考えがなければ仕事は始まらない

салъя гэж салаагүй, салаа замын эрхээр саллаа⭐⭐⭐

We were not separated intentionally, We were separated by a forked road

≈ 別れたくて別れたのではない、分かれ道で別れたのだ

санаа байвч, сачий хүрэхгүй⭐⭐⭐

Has ideas but cannot afford

≈ 考えはあっても、力が及ばない

санаа нь дэлхий, чадал нь мэлхий⭐⭐

Ideas like the world, Strength like a frog

≈ 考えは世界のごとく、力は蛙のごとし

санаа нь хярд, бие нь бэлд⭐⭐

Ideas on a mountain ridge, Self at the foot of a mountain

≈ 考えは山の尾根に、体は山の麓に

сохорсон биш, завшив гэгч⭐⭐⭐

怪我の功名

Even if you became blind, It was profitable

≈ 盲目になったのではない、得をしたのだ

сүх далайтал үхэр амар, сүүж явтал чөмөг амар⭐⭐⭐

The cow is resting until the ax is held up, The femur is resting until the illium moves

≈ 斧を振り上げるまで牛は安泰、腸骨が動くまで大腿骨は安泰

таарсан таар шуудай, дүүрсэн дүнхүү толгой⭐⭐⭐

どんぐりの背比べ

Large sacks that are the same, Useless dumb heads

≈ 同じような大袋、中身のない愚かな頭

таван хуруу тэгшгүй, хүний сэтгэл адилгүй⭐⭐

十人十色

Five fingers are not even, People's hearts are not the same

≈ 五本の指は揃わず、人の心は同じでない ≈ Different strokes for different folks.

тарга, тав хоногийнх⭐⭐

盛者必衰

Fatness lasts for five days

≈ 太り具合は五日間のもの ≈ Pride comes before a fall.

тахиагүй ч үүр цайна, тахиатай ч үүр цайна⭐

明けない夜はない

There will be dawn without a rooster, There will be dawn with a rooster

≈ 鶏がいなくても夜は明け、鶏がいても夜は明ける

толгойн үс олон ч, ганц тонгоргоор хусна⭐⭐

髪の毛は多くても、一本の剃刀で剃れる

Even though there are many hairs, It takes one knife to shave all

тоо бүрэн, толгой мэнд⭐⭐⭐

数は揃い、頭は無事

All are present, The heads are safe

≈ 無事これ名馬

тоолбол нас чацуу, төөлбөл нуруу чацуу⭐⭐⭐

数えれば同い年、測れば同じ背丈

If counted, the same age; If measured, the same height

≈ どんぐりの背比べ

тосон дотор умбаж, торгон дээр хөлбөрөх⭐⭐

油の中を泳ぎ、絹の上を転げ回る

To wallow in oil, To roll on silk

≈ 左団扇で暮らす

туу гэх нохойгүй, чаа гэх ямаагүй⭐⭐⭐

トゥーと言う犬もなく、チャーと言う山羊もない

No dog to say tuu, No goat to say cha

тэмээний ачаанд, туулай хүнддэхгүй⭐⭐

ラクダの荷にウサギは重荷にならない

The rabbit will not make the camel's load any heavier

≈ 焼け石に水

тэнгэрийн муухай арилна, хүний муухай арилахгүй⭐⭐⭐

空の悪天候は消えるが、人の悪い性格は消えない

Bad weather will disappear from the sky, Bad attitude will not disappear from the person

≈ 三つ子の魂百まで

тэнэсэн сум, тархинд⭐⭐⭐

流れ弾が頭に当たる

A stray bullet hits the head

≈ 流れ弾に当たる

түм түжигнэж, бум бужигнах⭐⭐⭐

万が蠢き、十万がひしめく

Ten thousand bustling, One hundred thousand milling about

төр түмэн нүдтэй, төрсөн бие хоёр нүдтэй⭐⭐⭐

国には万の目、人の体には二つの目

The government has a multitude of eyes, The human body has two eyes

≈ 壁に耳あり障子に目あり ≈ Walls have ears.

төр түмэн нүүртэй, төрсөн бие махан нүүртэй⭐⭐⭐

国には万の顔、人の体には肉の顔

The government has a multitude of faces, The human body has flesh on its face

төр төмөр нүүртэй, төрсөн бие махан нүүртэй⭐⭐⭐

国は鉄の顔、人の体は肉の顔

The government has an iron face, The human body has a flesh face

төрд хууль бий, түмэнд ёс бий⭐⭐

国には法があり、民には慣習がある

The government has rules, People have traditions

≈ 郷に入っては郷に従え

төрсөн газраас, түмний газар⭐⭐

生まれた土地から、人の多い土地へ

From the place of birth, A crowded place

угаасан ус нь рашаан, унасан шороо нь алт⭐⭐

洗った水は鉱泉、転んだ土は金

The water I washed with is a spring, The ground I fell on is gold

≈ 転んでもただでは起きぬ

уйлах хүүхдийн хошного, урд өдрөөсөө умалзах⭐⭐⭐

明日泣く子のお尻は前日からすぼむ

The anus of a child who will cry tomorrow is pouting today

≈ 雨の前に風が吹く

ундарч байгаа булаг, ургаж байгаа цэцэг⭐⭐

湧き出る泉、咲き誇る花

Bubbling spring, Growing flower

ургамлын сүр цэцэгтээ, улсын сүр цэрэгтээ⭐⭐

植物の威厳は花に、国の威厳は軍に

The glamour of the plant is in its flower, The glamour of a country is in its army

≈ 花は桜木人は武士

урьд гарсан чихнээс, хойно ургасан эвэр⭐⭐⭐

先に出た耳より後から生えた角が優る

The horn that grew later is better than the ear that came out first

≈ 後生畏るべし

урьдын юм ул болж, хожмын юм зул болох⭐⭐⭐

過去のものは足跡になり、未来のものは灯になる

Things from before become tracks, Things that will come become lamps

≈ 温故知新

усаар бохирыг ариутгана, сургаалаар хүнийг ариутгана⭐⭐

水で汚れを清め、教えで人を清める

Purify dirt with water, Purify a person with teaching

усны дусал мэт адил⭐⭐⭐

水滴のように同じ

The same as drops of water

≈ 瓜二つ

уулын буга ч үгүй, унасан бух ч үгүй⭐⭐

山の鹿もいない、乗った牛もいない

Not even a mountain deer, Not even a ridden bull

хаа гэх үхэргүй, чаа гэх ямаагүй⭐⭐

ハーと言う牛もなく、チャーと言う山羊もない

No cow to say Haa to, No goat to say Chaa to